Tętnice obwodowe – oglądanie i obmacywanie

Tętnice i żyły obwodowe

– oglądanie i

obmacywanie

Badanie naczyń stanowi ważny element

badania przedmiotowego. U wielu

chorych konieczne jest zbadanie nie

tylko tętnic promieniowych, ale również

łokciowych, ramiennych, szyjnych,

skroniowych, udowych, podkolanowych,

piszczelowych tylnych i grzbietowych

stopy oraz części brzusznej aorty.

Badanie naczyń



Stanowi ważny element badania

przedmiotowego.



W badaniu tym stosuje się oglądanie i

obmacywanie żył, oglądanie,

obmacywanie i osłuchiwanie tętnic

szyjnych, ramieniowych, promieniowych,

udowych, podkolanowych grzbietowych

stóp oraz tętnic piszczelowych tylnych.



W czasie obmacywania tętnic ocenia się

ich wypełnienie i ocieplenie, a w czasie

osłuchiwania tętnic obecność szmeru

wskazuje na zwężenie tętnicy.

Oglądanie i obmacywanie



W badaniu tym zwraca się uwagę na ich

widoczność i tętnienie, stan ich ścian oraz na

tętno tętnicze i tętniczkowe.



W warunkach prawidłowych mogą być widoczne

tylko tętnice skroniowe, gdyż leżą tuż pod

skórą.



U chorych z miażdżycą uwidaczniają się

również inne tętnice. W miarę narastania

procesu chorobowego ich przebieg staje się

coraz bardziej wężykowaty, a ściany coraz

grubsze.

Tętniaki



Tętnice uwypuklają się w tętniakach

tętnic obwodowych np.. szyjnej,

udowej.



Przyczyną tętniaków jest czasami

bakteryjne zapalenie wsierdzia.



W warunkach prawidłowych tętnice

maja przebieg prostolinijny, są

miękkie, sprężyste i wyczuwalne

tylko w czasie przebiegu fali tętna.

Tętniak



Jest to wypuklenie ściany tętnicy

mogące dochodzić do znacznych

rozmiarów i objawiać się jako tętniący

guz tętnicy.



Przyczyny powstawiana tętniaka są

różne np.:



Miażdżyca i zwyrodnienie ściany

tętnicy, wrodzone zmiany tętnicy, uraz.



Tętniaki powstają najczęściej w aorcie i

tętnicach mózgowych.

Tętniaki



W tętniakach często powstają

zakrzepy, które mogą się odrywać i

powodować zator.



Pęknięcie tętniaka może

spowodować nagłe podwyższenie

ciśnienia tętniczego (nadciśnienie),

doprowadzając do gwałtownego

krwotoku, który może się skończyć

nagłym zgonem.

Tętno



Obmacując tętno zwraca się uwagę

na jego:



częstość



Miarowość



Wysokość



Chybkość



Zachowanie się w tętnicach

jednoimiennych

Badanie ukrwienia

obwodowego



W tym badaniu ocenia się

zabarwienie skóry, jej temperaturę,

wystąpienie zmian troficznych oraz

zaników mięśniowych.

Próba Ratschowa



Jest wykonywana dla potwierdzenia

niedokrwienia tętniczego kończyn

dolnych.



Choremu polecamy unieść nogi do

góry i przez 30 sekund wykonać 30

razy ruchy zginania i prostowania stóp.



Zblednięcie skóry podeszwowej

powierzchni stopy wskazuje na

niedokrwienie tętnicze.

Zasady pomiaru RR

- badany chory na 30 minut przed pomiarem ciśnienia nie powinien

spożywać posiłków i palić tytoniu,

- po założeniu mankietu aparatu do pomiaru ciśnienia nie powi-

nien przez 3 minuty zmieniać pozycji ciała,

- ramię, na którym dokonuje się pomiaru ciśnienia powinno być

podparte i znajdować się na wysokości serca,

- przy pierwszym pomiarze ciśnienia rejestruje się tylko

ciśnienie skurczowe, a przy następnych kolejnych pomiarach

mankiet aparatu wypełnia się do ciśnienia o 10 do 20 mm Hg

wyższego od wykazanego w pierwszym pomiarze,

- pomiary ciśnienia należy powtarzać dopóki różnica 3 kolejnych

pomiarów ciśnienia skurczowego nie będzie wyższa od 5 mm Hg, przy

czym pomiędzy poszczególnymi pomiarami powietrze musi być wypu-

szczone z mankietu na co najmniej 30 sekund,

- u chorych z zaburzeniami rytmu serca wysokość ciśnienia ustala

się z uśrednienia trzech pomiarów ciśnienia,

- u chorych z wyższym ciśnieniem tętniczym na jednym z ramion

przyjmuje się je za wyjściowe i kolejne pomiary ciśnień zawsze

wykonuje się na tym ramieniu.

Badanie żył kończyn

dolnych



Należy zwrócić uwagę na objawy wskazujące

na niewydolność żylną. Oglądaniem stwierdzić

można: obecność żylaków, przebarwienia i

zaniki oraz zasinienie występujące lub

nasilające się po pionizacji chorego.



Próba Trendelenburga – Po uniesieniu kończyny

dolnej ku górze i zapadnięciu się żył zakłada

się opaskę uciskową na żyłę odpiszczelową

poniżej dołu owalnego.



Na niewydolność zastawek tych żył wskazuje

gwałtowne ich wypełnienie się po pionizacji

chorego i zdjęciu opaski uciskowej.

Próba Perthesa



Po założeniu opaski uciskającej na

wysokości połowy uda chory wykonuje

szybkie ruchy zginania i prostowania

podudzia a zmniejszanie się żylaków

wskazuje na drożność żył głębokich.

Zakrzepy żylne



Na ich obecność wskazuje: ból

uciskowy żyły, poszerzenie żył

powierzchownych, ocieplenie skóry w

miejscu zakrzepu, obrzęk kończyny.



W zakrzepie żyły głębokiej podudzia

występuje ból w miejscu zakrzepu

przy prostowaniu podudzia oraz ból

przy ucisku ścięgna Achillesa.

Układ limfatyczny – układ

chłonny



Określany jako układ chłonny na który

składają się: narządy i naczynia chłonne.



Narządami są: grasica, migdałki, grudki

chłonne, samotne i skupione, grudki

wyrostka robaczkowego, węzły limfatyczne

na drodze naczyń chłonnych oraz

śledziona.



Wytwarzają one limfocyty i

immunoglobuliny.

Układ limfatyczny



Jest otwartym układem naczyń i

przewodów, którymi płynie limfa – chłonka

– jest to płyn o żółtym zabarwieniu.



Głównym źródłem limfy jest przesącz z

osocza krwi, wydzieliny komórek i

przewodu pokarmowego.



Skład limfy jest zbliżony do osocza krwi.



Układ limfatyczny składa się z naczyń

limfatycznych (chłonnych) oraz węzłów

limfatycznych.

Jest to układ otwarty



Tzn. drobne naczynia limfatyczne tego

układu „otwierają” się bezpośrednio do

przestrzeni międzykomórkowych.



Układ limfatyczny pełni w organizmie trzy

podstawowe role:



Odpornościową – w węzłach limfatycznych

powstają niektóre białe ciałka krwi



Neutralizującą – zobojętnienie ciał obcych

dla organizmu



Odprowadzającą – odprowadzenie limfy z

powrotem do krwi

Początek i przebieg



Układ naczyń limfatycznych bierze początek

w przestrzeniach międzykomórkowych.



Ściany tych naczyń są cienkie i wiotkie,

przypominają budowę żyły; zastawki naczyń

limfatycznych są gęściej rozmieszczone.



Dzięki temu limfa płynie tylko w jednym

kierunku. Od przestrzeni międzykomórkowej,

a następnie przez naczynia limfatyczne

włosowate, węzły chłonne, pnie limfatyczne

do odpowiednich żył; później limfa wraca po

oczyszczeniu w węzłach do krwiobiegu.

Naczynia chłonne



Zaczynają się w tkance łącznej naczyniami

włosowatymi, które przechodzą w większe

naczynia, dochodzą do węzłów chłonnych,

i do dalszych naczyń chłonnych, by przez

przewód piersiowy i pień chłonny prawy

wlać chłonkę do krwi żył ramienno-

głowowych.



Skupiska węzłów chłonnych znajdują się w

dole pachowym, w okolicy pachwinowej,

na szyi w trójkącie szyjnym i

podżuchwowym.

Układ limfatyczny można

podzielić na cztery części



1. Naczynia chłonne szyi



2. Naczynia chłonne klatki piersiowej



3. Naczynia chłonne jamy brzusznej



4. Naczynia chłonne miednicy

1. Naczynia chłonne szyi



Odprowadzają chłonkę z głowy i szyi.



Płyn tkankowy zanim powróci do

układu krążenia, jest filtrowany przez

węzły chłonne w celu wyłapania

wszelkich obcych cząsteczek.



Pomaga to chronić organizm przed

infekcjami.

Naczynia chłonne klatki

piersiowej



Chłonka odprowadzana z kończyn górnych i

klatki piersiowej przechodzi przez węzły

chłonne pachowe położone w dołach

pachowych.



W ich wnętrzu chłonka jest filtrowana.

Przefiltrowany płyn spływa naczyniami

chłonnymi klatki piersiowej: przewodem

chłonnym prawym i przewodem piersiowym.



Przewód piersiowy jest głównym naczyniem

układu chłonnego, zbiera nadmiar płynu z

prawie wszystkich części ciała. Przewód

piersiowy rozpoczyna się pod przeponą,

następnie biegnie w górę wzdłuż przedniej

powierzchni kręgosłupa i uchodzi do dużej

żyły leżącej poniżej szyi.

3. Naczynia chłonne jamy

brzusznej



Nadmiar płynu tkankowego ze wszystkich

narządów jamy brzusznej, w tym żołądka,

wątroby, trzustki i jelit, jest odprowadzany

naczyniami chłonnymi do węzłów

chłonnych w jamie brzusznej. Węzły te

filtrują płyn, by usunąć zeń wszystkie

szkodliwe cząsteczki, które mogłyby

wywołać infekcję.



Stąd przefiltrowany płyn płynie

przewodem piersiowym do serca.



Ważną rolę w zwalczaniu infekcji pełni

śledziona.

3. cd. Śledziona



Jedno z jej głównych zadań polega na

umożliwieniu namnażania dwóch

rodzajów komórek: makrofagów i

limfocytów, które oczyszczają krew i

biorą udział w reakcjach obronnych.



Makrofagi filtrują krew, usuwając

bakterie, resztki i zużyte erytrocyty.



Limfocyty niszczą wnikające do ciała

mikroorganizmy.

Naczynia chłonne miednicy



Występują zwykle w grupach.



Przykład – górna część uda w okolicy

pachwiny.



Naczynia chłonne odprowadzają

nadmiar płynu tkankowego z dolnej

części tułowia do węzłów chłonnych.



Wewnątrz każdego węzła sieć

limfocytów wychwytuje szkodliwe

organizmy, aby nie dopuścić do infekcji.

Badania wykonywane przy

schorzeniach układu

limfatycznego



Można podzielić na:



Bezprzyrządowe i przyrządowe



Inwazyjne i nieinwazyjne



Zadanie podstawowe – wywiad – od jak

dawna odczuwa dolegliwości, jaki maja

charakter, gdzie sa zlokalizowane, czy

związane są z wysiłkiem itp..

Badanie palpacyjne



Pamiętaj!!! – trzeba zbadać całego pacjenta.



Jeśli skargi dotyczą gardła czy szyi nie

poprzestajemy na badaniu węzłów chłonnych

tylko tej okolicy.



Badając węzły zwróć uwagę na:



Wielkość, twardość, ruchomość, bolesność,

symetryczność.



Ewentualne obrzęki – czy są symetryczne,

twarde, ciastowate, miejscowe czy

uogólnione, bolesne, czy utrzymują się przez

cały dzień, czy ustępują po nocy.

Badanie fizykalne



Należy kontynuować badając brzuch

pacjenta.



Szukamy powiększonej wątroby i

śledziony. Badamy czy oba te

narządy są powiększone. Jeśli są

powiększone to czy są twarde,

bolesne.



Ważnym jest także badanie

neurologiczne – szukamy zaburzeń

czucia, bóle korzonkowe, niedowład

kończyn, które mogą towarzyszyć

chorobom układu limfatycznego.

Badanie USG



Jest badaniem nieinwazyjnym ale

przydatnym.



Możemy wykonać badanie USG różnych

okolic ciała – węzły chłonne szyi, ale

najczęściej wykonujemy je w celu badania

jamy brzusznej.



Szukamy: powiększonych, zajętych węzłów

chłonnych, powiększonej wątroby czy

śledziony co potwierdza lub wyklucza wyniki

wcześniejszego badania palpacyjnego.



Badania - Tomograf komputerowy, rezonans

magnetyczny.

Inne badania



W zależności od wyników badania

wstępnego możemy zaproponować

choremu inne proste i mało inwazyjne

badanie jakim jest badanie krwi chorego.



Szczególną uwagę należy poświęcić

układowi białokrwinkowemu; krwinki białe

czyli leukocyty występują we krwi

obwodowej.



Produkowane są w szpiku kostnym i tkance

limfatycznej.



Ich podstawową funkcja jest obrona

organizmu przed mikroorganizmami.

Określenia w zależności do

liczby



1. leukocytoza – wzrost liczby

leukocytów powyżej normy



2. leukopenia – spadek poniżej 3000



3. granulocytopenia – spadek poniżej

1500



4. agranulocytoza – spadek poniżej

500

Rozmaz krwi obwodowej

czyli leukogram, tzw wzór

Schillinga.



Odpowiednio barwiony preparat krwi

obwodowej ogląda się pod

mikroskopem.



Wartości prawidłowe:

Wzór Schillinga



Neutrofile z jądrem pałeczkowatym – 1-



Neutrofile z jadrem podzielonym 40-70%



Eozynofile 1-3%



Bazofile 0-1%



Limfocyty 20-45%



Monocyty 3-8%

Interpretacja



Przesunięcia w prawidłowym składzie

procentowym mogą świadczyć o

występowaniu wielu schorzeń np.. W

chorobach nowotworowych.

Badanie szpiku kostnego



Jest to już badanie inwazyjne, ale

często niezbędne do dalszej

diagnostyki i postępowania.



Biopsja węzła chłonnego – nakłucie i

badanie histopatologiczne

uzyskanego materiału tkankowego.



RTG kości – żeber, mostka,

kręgosłupa, miednicy w poszukiwaniu

ubytków kostnych które często

towarzyszą zaawansowanej chorobie

układu limfatycznego.

Podsumowanie



Te wszystkie badania można wykonać

diagnozując schorzenia układu

limfatycznego człowieka. Ale zawsze przed

zleceniem badania należy się zastanowić

co chcemy osiągnąć wykonując dane

badanie, jakich wyników możemy się

spodziewać, oraz w jaki sposób uzyskany

wynik pomoże w dalszej diagnostyce.

Trzeba także szczegółowo zapoznać się z

wynikami uprzednio wykonanych badań

zanim zlecimy wykonanie następnego.

Podsumowanie



Przede wszystkim trzeba zastanowić się

jakie korzyści dla pacjenta przyniosą

kolejne wyniki badań, jaki jest stan

ogólny pacjenta.



Trzeba najpierw z pacjentem

porozmawiać, wyjaśnić naturę choroby,

celowość naszych badań, omówić

możliwość występowania powikłań i

uzyskać akceptację oraz zgodę pacjenta

na wykonanie badań.

Uwagi końcowe



Integralną częścią tego wykładu jest:



Badanie podmiotowe i przedmiotowe

w zakresie narządów które mogą być

punktem wyjścia zmian w węzłach

chłonnych np.. powiększone węzły

chłonne po pachą w raku sutka, w

pachwinie w raku sromu i nad

obojczykiem w raku jajnika.

Document Outline