1 

oprac. Justyna Kowalczyk 

 

Ontologia 

Wykład 10 – 16. XII. 2008r. 

Dr Adam Bastek 

 
 
 

1.

 

Byt u : 

•

 

Parmenides --- 

„Byt jest i bycie jest” 

--- dwoistość bycia, 

•

 

Martin Heidegger --- 

„Byt jest, a bycie – nie”  

---- różnica ontologiczna, 

•

 

Roman Ingarden --- 

„ O byciu nie można mówić, że jest”

 --- różnorodność istnienia i 

istniejącego, 

 

 
2.

 

Rozgraniczenie pytań ontologicznych w świetle „Sporu i istnienie świata” 

I.

 

Pytania egzystencjalno – ontologiczne, 

II.

 

Formalno – ontologiczne,                 na wzór Arystotelesa, 

III.

 

Materialno -  ontologiczne,  

 
Dwa zasadniczo odmienne typy pytań dotyczących sfery egzystencjalnej.  
 
„…A) 

czy 

pewien przedmiot X w jakimkolwiek sensie, we właściwy mu sposób 

faktycznie 

istnieję

 i B) jakiego rodzaju jest 

sposób istnienia

  przedmiotu X wyznaczony 

przez jego istotę jako zasadniczo  dlań dopuszczalny : bez względu na to czy faktycznie 
istnieje czy nie”  
 
A.

 

istnienie w ogóle, 

B.

 

o sposobie istnienia 

 

 

(w oparciu o: Roman Ingarden „Spór o istnienie świata” t. 1, tłum D. 
Gierulank, PWN Warszawa 1987, str.69) 

 
A.

 

pytanie metafizyczne, bądź pytanie jednej z nauk szczegółowych, 

B.

 

pytanie ontologiczne, które wymaga, 

 

„czysto ontologiczna analiza idei istnienia w ogóle oraz idei poszczególnych sposobów 
istnienia, a z drugiej strony także, analizy idei danego przedmiotu X i to zarówno co do 
jego formy, jak i co do materii” 
 

 
3.

 

Nieistniejąca interpretacja Romana Ingardena spektrum „Sporu o istnienie” 

 

Metafizyka a ontologia, 

•

 

Metafizyka,

 ( 

czy

 dany przedmiot 

istnieje 

) bez wpływu na 

ontologię

, ( na 

rozważaniach 

o sposobach istnienia

)  

 

 

Roman Ingarden 

  założenia nieegzystencjalnej interpretacji przedmiotu myślenia ---

spektrum „Sporu o istnienie”  

 

I.

 

egzystencjalna interpretacja przedmiotu myślenia, 

II.

 

ewentualność, zgodnie z którą wszystko istnieje, ale istnienie nie leży w kwestii 
jakiejkolwiek interpretacji i nie stanowi czegoś, co może być przyznawane bądź 
odmawiane wg woli podmiotu ( ewentualność Parmenidejskiej nie powątpiewalności 
istnienia) 

 

2 

 
 
 
-- nie ma dualizmu przedmiotowo – podmiotowego, 
-- nawiązanie do Parmenidesa, 
-- nie uwzględnia innych punktów myślenia  
 

 

Czy metafizyka powstaje bez wpływu na ontologię po uwzględnieniu ewentualności 1 i 
2 ? 

 

Nie wywiera żadnego wpływu, gdyż można o nich mówić. 

 
 

4.

 

Uchwycenie istnienia przedmiotu – 

eksperyment myślowy Ingardena

 (z lampą)  

  
 

Lampa                             100 talarów                                    „bycie nie jest realnym   
                                       

Immanuel Kant                            

predykatem”   

 
 

 
                                     
 
                                                                                          tzw. 

„dowód ontologiczny”

  

                                                                                            (dowód na istnienie Boga)  
                                                                                                     Anzelm z Aosty  
 
 
Tzw. 

Dowód ontologiczny

  

 

 

Argument 

ś

w. Anzelma z Aosty

, biskup Canterbury („Proslogion”) 

•

 

Argument za istnienie Boga oparty na samym pojęciu bytu w związku z 
doskonałością  

o

 

Byt- to, co jest  (--- hierarchie – Bóg na szczycie) 

o

 

Bóg – spośród tego, co jest, ( w samym pojęciu bytu jest argument za jego 
istnienie) 

o

 

Gdyby nie był (nie istniał) nie byłby najdoskonalszy, 

 

 

Krytyka dowodu ontologicznego przeprowadzonego przez  

Immanuela Kanta

 ( „Krytyka 

czystego rozumu”) 

•

 

Istnienie nie jest realnym orzecznikiem ( pojęciem poszerzającym treść innego 
pojęcia)  

•

 

Wprawdzie treść pojęcia wyznacza to co jest jego desygnatem ale: 

I.

 

Z  treści nie wynika istnienie desygnatu, 

II.

 

„istnienie” nie poszerza treści danego pojęcia 
stąd: 

I.

 

z treści pojęcia „Bóg” nie wynika jego istnienie, 

II.

 

istnienie nie poszerza treści pojęcia „Bóg” 

•

 

KWESTIA JEGO ISTNIENIA JEST OTWARTA  

          Nieegzystencjalna 
 
 

„bycie nie jest realnym predykatem” 

 

Kant  

  Pomyślane 100 talarów i pomyślane istniejące 100 talarów --- brak 

różnicy. 
 

 

3 

100 talarów   =   100 talarów           gdy dodamy istnienie nic się nie zmieni 
                            + istnienie