1
oprac. Justyna Kowalczyk
Ontologia
Wykład 7 – 25. XI. 2008 r.
Dr Adam Bastek
1. W świetle dwoistości będąc – usunięcie pozornej sprzeczności między tezami
→
sam Parmenides – jak się zdaje – popada w sprzeczność
•
to, co jest jest i nie może nie być –
byt
•
to, co jest nigdy nie było i nie będzie –
bycie
→
Parmenides mógł rozkładać akcent na dwie rzeczy
Byt (to, co jest) był i będzie
Bycie (tego, co jest) nigdy nie było i nie będzie
Byt (było – będzie) – zmienny, czasowy
uchwytny
Bycie (teraz) – stałe, bezczasowe
to, co jest
było-będzie
przeszłość-przyszłość
doxa (mniemanie)
to, co jest
jest
teraz
aletheia (prawda)
•
a-lethes
– przymiotnik zaprzeczony
nieukryty, niezapomniany
•
aletheia
– rzeczownik zaprzeczony
to, co nieukryte; Heidegger: niekrytość
−
dwoistość będącego
→
różnica ontologiczna – nakładana na dzieło Parmenidesa
→
zarzut błędu prezentyzmu (
interpretacja Heideggera a nie Parmenidesa)
Heideggerowska różnica ontologiczna
(W oparciu o: C. Wodziński Heidegger i problem zła, M. Heidegger Znaki drogi; Przyczynki do
filozofii)
−
niepamięć BYCIA – niepamięć RÓŻNICY ONTOLOGICZNEJ
−
decydujące tezy Heideggerowskiej interpretacji „Die ontologische Differenz”
„Bycie nie może być. Gdy było to nie byłoby już byciem, lecz bytem”
M. Heidegger „Kanta teza o byciu”
−
bycie – nie jest, lecz się wydarza
„Patrząc od strony bytu, Bycie nie jest bytem, lecz niebytem, to coś zgodne z pospolitym pojęciem
nicości”
M. Heidegger „Przyczynki do filozofii”
Heidegger:
„Bycie tym różni się od bytu, że nie jest. Byt jest, a bycie nie jest.”
Parmenides:
„Tego, co nie jest nie wskażesz. Jeżeli zatem wskazujesz bycie – wskazujesz będące. Byt jest i bycie
jest”
→
dwoistość będącego
2
2. HEIDEGGEROWSKI PROJEKT ZWINIĘCIA (Verwindung) METAFIZYKI
M. Heidegger Czym jest metafizyka?
−
zwinięcie – przeciwieństwo rozwijania (rozwoju)
−
krytyka tradycji filozoficznej – różnicowanie, a nie odrzucanie
−
hasło powrotu do rzeczy samych (Husserl)
do samego bycia
→
jego realizacja – jako transcendencja Dasein ku własnemu byciu(analityka egzystencjalna)
→
człowiek- Dasein spotyka innych ludzi-Dasein
→
jako powrót do filozofii presokratyków
−
Stosunek Heideggera do metafizyki
→
krytyk – ale nie odrzucenie, tylko zwinięcie
•
przed pierwszym zwrotem – filozofia Heideggera
tekst: Czym jest metafizyka?
→
krytyka własnych dokonań
•
pierwszy zwrot
tekst: O istocie racji
•
drugi zwrot
tekst: List o” humanizmie”
Bycie i czas (1927)
→
Czym jest metafizyka? (1929)
zwrot: O istocie racji
„Oba – celowo rozdzielone teksty miały zbliżyć do tego samego, ale nie do końca się to udało”
O istocie racji w: Znaki drogi
3. CZYM JEST METAFIZYKA?
−
pytanie metafizyczne zamiast rozważań o metafizyce
→
nie chce rozważań meta-metafizycznych
→
istota metafizyki od jej wnętrza
−
naukę interesuje byt i nic poza nim
→
nic potrzebne nauce tylko po to, aby ograniczyć się do bytu
−
czym jest nicość?
→
pytanie mające założenia (rozpatrywane w kategorii prawdy i fałszu) – nicość w ogóle jest,
a miała być tym co nie jest
•
nicość i zaprzeczenie ogółu bytu jako czysty nie-byt
→
negacja całości bytu „wszystkiego jak leci”
•
nicość jako negatywność?
1.
nicość
negatywność
2.
negatywność
nicość
→
pierwszeństwo nicości
→
negujemy gdy jest nicość
•
rozważania na gruncie logiki nie pozwalają dotrzeć do istoty rzeczy
→
w jaki sposób nicość może być nam dana?
→
trwoga
→
wychodzi od znudzenia (znudzenie wszystkim – całością bytu)
•
trwoga to nie strach
→
strach – przed konkretnym bytem
→
obawa – o to, lub tamto
3
→
trwoga wobec tego, czego nie ma
nicość
Nastrój trwogi (Angst)
→
stawanie w nicości – udostępnianie bytu w całości
→
wtedy człowiek ma szanse być autentycznym
→
być przytomnym (Dasein) to tyle, co zatrzymać się we wnętrzu nicości
w byciu bytu dokonuje się nicestwienie /nicościowanie nicości