tech_ogrodnik_321[03].Z4.01

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

SPIS TREŚCI

1. Wprowadzenie

2. Wymagania wstępne

3. Cele kształcenia

4. Materiał nauczania

4.1. Zasady zakładania gospodarstwa i przedsiębiorstwa ogrodniczego

4.1.1. Materiał nauczania

4.1.2. Pytania sprawdzające

4.1.3. Ćwiczenia

4.1.4. Sprawdzian postępów

4.2. Środki do produkcji ogrodniczej

4.2.1. Materiał nauczania

4.2.2. Pytania sprawdzające

4.2.3. Ćwiczenia

4.2.4. Sprawdzian postępów

4.3. Źródła finansowania gospodarstwa ogrodniczego

4.3.1. Materiał nauczania

4.3.2. Pytania sprawdzające

4.3.3. Ćwiczenia

4.3.4. Sprawdzian postępów

4.4. Zasady sporządzania biznesplanu

4.4.1. Materiał nauczania

4.4.2. Pytania sprawdzające

4.4.3. Ćwiczenia

4.4.4. Sprawdzian postępów

5. Sprawdzian osiągnięć

6. Literatura

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

1. WPROWADZENIE

Poradnik będzie Ci pomocny w przyswajaniu wiedzy o zakładaniu gospodarstwa

ogrodniczego.

W poradniku zamieszczono:

−

wymagania wstępne, wykaz umiejętności, jakie powinieneś mieć juŜ ukształtowane,
abyś bez problemów mógł korzystać z poradnika,

−

cele kształcenia, wykaz umiejętności, jakie ukształtujesz podczas pracy z poradnikiem,

−

materiał nauczania, „pigułkę” wiadomości teoretycznych niezbędnych do opanowania
treści jednostki modułowej,

−

zestaw pytań przydatnych do sprawdzenia, czy juŜ opanowałeś podane treści,

−

wiczenia, które pomogą Ci zweryfikować wiadomości teoretyczne oraz ukształtować

umiejętności praktyczne,

−

sprawdzian  postępów,  który  pozwoli  Ci  określić  zakres  poznanej  wiedzy.  Pozytywny
wynik  sprawdzianu  potwierdzi  Twoją  wiedzę  i  umiejętności  z  tej  jednostki  modułowej.
Wynik  negatywny  będzie  wskazaniem,  Ŝe  powinieneś  powtórzyć wiadomości i poprawić
umiejętności z pomocą nauczyciela,

−

sprawdzian osiągnięć, przykładowy zestaw pytań testowych, który pozwoli Ci sprawdzić,
czy opanowałeś materiał w stopniu umoŜliwiającym zaliczenie całej jednostki modułowej,

−

wykaz literatury uzupełniającej.

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

WYMAGANIA WSTĘPNE

Przystępując do realizacji programu jednostki modułowej powinieneś umieć:

−

posługiwać się podstawowymi pojęciami ekonomicznymi,

−

posługiwać się podstawową terminologią dotyczącą ekonomiki rolnictwa,

−

korzystać z ustawodawstwa prawnego,

−

charakteryzować czynniki klimatyczno-glebowe,

−

planować zabiegi uprawowe,

−

przestrzegać przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpoŜarowej oraz
ochrony środowiska,

−

analizować dane statystyczne,

−

współpracować w grupie,

−

korzystać z róŜnych źródeł informacji,

−

korzystać z technologii informacyjnej.

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

3. CELE KSZTAŁCENIA

W wyniku realizacji programu jednostki modułowej powinieneś umieć:

−

określić i zastosować procedury związane z zakładaniem gospodarstwa ogrodniczego,

−

sporządzić dokumenty konieczne do zarejestrowania działalności gospodarczej,

−

dokonać analizy rynku dotyczącej zbytu planowanej produkcji ogrodniczej,

−

określić rodzaj działalności gospodarczej dla zakładanego gospodarstwa ogrodniczego,

−

opracować biznesplan dla gospodarstwa ogrodniczego,

−

określić i zaplanować wyposaŜenie gospodarstwa ogrodniczego w środki produkcji,

−

określić i zaplanować poziom zatrudnienia w gospodarstwie ogrodniczym,

−

określić źródła finansowania działalności gospodarczej,

−

przygotować dokumenty do pozyskania środków finansowych na planowaną działalność
gospodarczą,

−

przygotować dokumenty do prowadzenia działalności gospodarstwa ogrodniczego.

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4. MATERIAŁ NAUCZANIA

4.1. Zasady

zakładania

gospodarstwa

przedsiębiorstwa

ogrodniczego

4.1.1. Materiał nauczania

Ogrodnictwo jest gałęzią rolnictwa zajmującą się produkcją:

−

owoców (sadownictwo),

−

warzyw (warzywnictwo),

−

kwiatów (kwiaciarstwo),

−

drzew i krzewów owocowych oraz ozdobnych (szkółkarstwo),

−

nasion, cebul, bulw i kłączy roślin ogrodniczych (nasiennictwo).
Produkcja ogrodnicza prowadzona jest w gospodarstwach ogrodniczych bądź

przedsiębiorstwach ogrodniczych.

Gospodarstwo ogrodnicze jest jednostką produkcyjną wyodrębnioną pod względem

organizacyjnym (posiada wydzieloną ziemię, środki produkcji i pracę) i nastawioną
na wytwarzanie produktów rolniczych i ogrodniczych.

Przedsiębiorstwo ogrodnicze jest jednostką gospodarczą wyodrębnioną pod względem

organizacyjnym,  ekonomicznym  (przedsiębiorstwo  dysponuje  wydzielonym  majątkiem
i pokrywa  wydatki  przychodami  z  działalności  gospodarczej)  i  prawnym  (przedsiębiorstwo
posiada  określone  prawa  i  obowiązki,  wpisane  jest  do  rejestru  przedsiębiorców,  nastawioną
na wytwarzanie produktów i usług ogrodniczych, rolniczych w celu ich sprzedaŜy [16, s. 2].

Działalność rolnicza to produkcja roślinna i zwierzęca, w tym produkcja materiału

siewnego,  szkółkarskiego,  hodowlanego  oraz  reprodukcyjnego,  produkcja  warzywnicza,
roślin  ozdobnych,  grzybów  uprawnych,  sadownictwo,  hodowla  i  produkcja  materiału
zarodowego  zwierząt,  ptactwa  i  owadów  uŜytkowych,  produkcja  zwierzęca  typu
przemysłowego fermowego oraz chów i hodowla ryb [9].

Działalność gospodarcza to zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa,

usługowa  oraz  poszukiwanie,  rozpoznawanie  i  wydobywanie  kopalin  ze  złóŜ,  a  takŜe
działalność  zawodowa,  wykonywana  w  sposób  zorganizowany  i  ciągły.  Definicja  ta  nie
dotyczy  działalności  wytwórczej  w  rolnictwie  w  zakresie  upraw  rolnych  oraz  chowu
i hodowli  zwierząt,  ogrodnictwa,  warzywnictwa,  leśnictwa i rybactwa śródlądowego, a takŜe
wynajmowania  przez  rolników  pokoi,  sprzedaŜy  posiłków  domowych  i  świadczenia
w gospodarstwach rolnych innych usług związanych z pobytem turystów [11].

Rodzaje działalności

gospodarczej prowadzonej przez przedsiębiorstwa ogrodnicze:

−

produkcyjna (w procesie produkcji biorą udział czynniki wytwórcze

−

ziemia, praca

kapitał),

−

usługowa (obsługa procesu produkcyjnego w gospodarstwach ogrodniczych, remonty,
naprawy, konserwacje, transport),

−

handlowa.
Ponadto działalność ogrodnicza moŜe być prowadzona w ramach działów specjalnych

produkcji rolnej, do których zalicza się między innymi uprawy w szklarniach i ogrzewanych
tunelach foliowych, uprawy grzybów i ich grzybni, uprawy roślin "in vitro", gdzie rozmiary
produkcji nie powinny przekraczać ustalonych wielkości.

Rodzaje działalności gospodarczej zamieszczone są w Polskiej Klasyfikacji Działalności

(Tabela 1), która jest uporządkowanym podziałem wszystkich rodzajów działalności
wykonywanej w gospodarce przez przedsiębiorstwa i inne jednostki organizacyjne [3, s. 72].

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Tabela 1. Fragment Polskiej Klasyfikacji Działalności [7]

DZIAŁ

GRUPA KLASA PODKLASA NAZWA GRUPOWANIA

Sekcja A

ROLNICTWO, ŁOWIECTWO I LEŚNICTWO

ROLNICTWO,

ŁOWIECTWO,

WŁĄCZAJĄC

DZIAŁALNOŚĆ USŁUGOWĄ

01.1

Uprawy rolne; ogrodnictwo, włączając warzywnictwo.

01.11

Uprawa zbóŜ i pozostałe uprawy rolne, gdzie indziej
niesklasyfikowane.

01.11.A

Uprawa zbóŜ.

01.11.B

Uprawa ziemniaków, roślin okopowych o duŜej zawartości
skrobi i inuliny.

01.11.C

Uprawa roślin przemysłowych i pozostałe uprawy rolne, gdzie
indziej niesklasyfikowane.

01.12

Uprawa

warzyw,

specjalnych

roślin

ogrodniczych

i produktów szkółkarskich.

01.12.A

Uprawa warzyw.

01.12.B

Uprawa grzybów, kwiatów i ozdobnych roślin ogrodniczych;
szkółkarstwo roślin sadowniczych i ozdobnych.

01.13

01.13.Z

Uprawa drzew i krzewów owocowych, roślin jagodowych
i orzechów oraz uprawa roślin wykorzystywanych do
produkcji napojów i przypraw.

01.2

Chów i hodowla zwierząt.

01.21

01.21.Z

Chów i hodowla bydła.

01.22

01.22.Z

Chów i hodowla owiec, kóz, koni, osłów, mułów
i osłomułów.

01.23

01.23.Z

Chów i hodowla świń.

01.24

01.24.Z

Chów i hodowla drobiu.

01.25

01.25.Z

Chów i hodowla zwierząt pozostałych.

01.3

01.30

01.30.Z

Uprawy rolne połączone z chowem i hodowlą zwierząt
(działalność mieszana).

01.4

Działalność usługowa związana z uprawami rolnymi, chowem
i

hodowlą

zwierząt,

wyłączeniem

działalności

weterynaryjnej; zagospodarowanie terenów zieleni.

01.41

Działalność usługowa związana z produkcją roślinną;
zagospodarowanie terenów zieleni.

01.41.A

Działalność usługowa związana z uprawami rolnymi.

01.41.B

Działalność

usługowa

związana

z zagospodarowaniem

terenów zieleni

01.42

01.42.Z

Działalność usługowa związana z chowem i hodowlą
zwierząt, z wyłączeniem działalności weterynaryjnej

01.5

01.50

01.50.Z

Gospodarka łowiecka, hodowla i pozyskiwanie zwierząt
łownych, włączając działalność usługową.

W zaleŜności od formy prawnej, wyróŜnia się następujące rodzaje przedsiębiorstw:

−

przedsiębiorstwo osoby fizycznej, jest to działalność indywidualna osób fizycznych,
którą prowadzi się pod własnym nazwiskiem i na własny rachunek,

−

spółki osobowe (cywilna, jawna, komandytowa), podstawą ich funkcjonowania są osoby
i ich praca wniesiona do spółki. Spółka nie posiada osobowości prawnej, reprezentowana
jest przez wspólników, za zobowiązania spółki odpowiadają solidarnie wszyscy
wspólnicy majątkiem spółki i swoim własnym. W spółkach osobowych prowadzona jest
uproszczona księgowość,

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

−

spółki  kapitałowe  (z  ograniczoną  odpowiedzialnością,  akcyjna),  podstawą  ich
funkcjonowania jest wniesiony kapitał przez wspólników – akcjonariuszy i udziałowców.
Spółka  posiada  osobowość  prawną,  reprezentowana  jest  przez  Zarząd  spółki,  ponadto
organami spółki są Walne Zgromadzenie (w spółce akcyjnej) Zgromadzenie Wspólników
(w  spółce  z  ograniczoną  odpowiedzialnością),  Rada  Nadzorcza  lub  Komisja  Rewizyjna.
Wspólnicy  odpowiadają  za  zobowiązania  spółki  tylko  do  wysokości  wniesionego
wkładu,  nie  musza  świadczyć  pracy  na  rzecz  spółki.  W  spółkach  kapitałowych
prowadzona jest pełna księgowość,

−

spółdzielnie są dobrowolnym zrzeszeniem osób powołanym do prowadzenia działalności
gospodarczej.  Ze  względu  na  charakter  działalności  spółdzielni  wyróŜnia  się  między
innymi  spółdzielnie handlowe (spoŜywców, zaopatrzenia, zbytu), przetwórczo-handlowe
(ogrodniczo-warzywnicze).
Ponadto  w  aspekcie  dostosowywania  się  polskiego  rolnictwa  do  wymogów  gospodarki

rynkowej  waŜna  jest  organizacja  rynku  produktów  rolnych  i  dostosowanie  produkcji
do wymagań  odbiorcy  pod  względem  jakości,  ilości  i  asortymentu.  W  związku  ze  słabą
pozycją rolnika na rynku, szansą jest utworzenie przez rolników grupy producentów rolnych.
Grupy  producentów  rolnych  mogą  funkcjonować  jako  stowarzyszenie,  zrzeszenie,
spółdzielnia, spółka cywilna lub spółka prawa handlowego.

W zaleŜności od rodzaju prowadzonej działalności (rolniczej, gospodarczej) oraz od

formy prawnej przedsiębiorstw, procedura legalizacji działalności jest zróŜnicowana.
Poszczególne etapy legalizacji działalności gospodarczej oraz działalności rolniczej,
przedstawiają rysunki 1 i 2.

Wpis do ewidencji działalności gospodarczej dla osób

fizycznych lub spółek cywilnych.

Wpis do rejestru przedsiębiorców.

Spółki kapitałowe

Wpis do rejestru sądowego.

Wpis do rejestru przedsiębiorców.

Rejestracja w systemie REGON w Wojewódzkim Urzędzie Statystycznym

Wykonanie pieczątki firmowej

Otwarcie rachunku bankowego

Rejestracja działalności gospodarczej w urzędzie skarbowym

Zgłoszenie w zakresie ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych w ZUS

Dokonanie ubezpieczenia osobowego i majątkowego

Powiadomienie o uruchomieniu działalności Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej, Państwowej Inspekcji

Pracy, Komendy StraŜy PoŜarnej, Inspektoratu Ochrony Środowiska

Rys. 1. Etapy procedury rejestracji działalności gospodarczej [3, s. 128]

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Osoby fizyczne – złoŜenie formularza informacji o gruntach do organu podatkowego (wójt, burmistrz,

prezydent miasta)

Osoby prawne, jednostki organizacyjne – złoŜenie deklaracji na podatek rolny do organu podatkowego

(wójt, burmistrz, prezydent miasta)

Zgłoszenie w zakresie ubezpieczania społecznego w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego

Dokonanie ubezpieczenia osobowego i majątkowego

Zgłoszenie identyfikacyjne w Urzędzie Skarbowym w celu nadania NIP

Zgłoszenie rejestracyjne w Urzędzie Skarbowym w przypadku rolnika rozliczającego się na zasadach

ogólnych

Zgłoszenie rejestracyjne do krajowego systemu ewidencji gospodarstw rolnych i zwierząt gospodarskich w

Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

Otwarcie rachunku bankowego

Rys. 2. Etapy procedury rejestracji działalności rolniczej [opracowanie własne]

Tabela 2. Przykładowe rodzaje i rozmiary działów specjalnych produkcji rolnej oraz normy szacunkowe

rocznego dochodu [15]

Rodzaje upraw i produkcji

Jednostka powierzchni

upraw lub rodzajów

produkcji

Norma szacunkowa

rocznego dochodu

(w zł)

Uprawy w szklarniach ogrzewanych powyŜej 25 m

−

rośliny ozdobne

−

pozostałe

1 m

7,00
2,60

Uprawy w szklarniach nie ogrzewanych
powyŜej 25 m

1 m

1,60

Uprawy w tunelach foliowych ogrzewanych powyŜej
50 m

−

rośliny ozdobne

−

pozostałe

1 m

5,20
3,20

Uprawy grzybów i ich grzybni - powyŜej 25 m

powierzchni uprawowej

1 m

3,00

Uprawy roślin in vitro - powierzchnia półek

1 m

120,00

Osoby fizyczne prowadzące działy specjalne produkcji rolnej zobligowane

są do zgłoszenia w urzędzie skarbowym rodzaju i rozmiaru prowadzonej produkcji
oraz zadeklarować wysokość dochodu osiąganego z tytułu prowadzonej produkcji. Wysokość
osiąganego dochodu ustala się na podstawie norm szacunkowych lub według rzeczywistych
przychodów

kosztów.

Osoby

fizyczne

mają

moŜliwość

wyboru

formy

opodatkowania [8, s. 458]. W celu dopełnienia formalności w zakresie ubezpieczenia
społecznego w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, osoby fizyczne przedstawiają
zaświadczenie

urzędu

skarbowego

rodzaju,

rozmiarze

prowadzonej

produkcji oraz zadeklarowanej wysokości dochodu osiąganego z tytułu prowadzonej
produkcji.

4.1.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń

1. Jak rozumiesz pojęcie gospodarstwa ogrodniczego i przedsiębiorstwa ogrodniczego?
2. Jak rozumiesz pojęcie działalności rolniczej i gospodarczej?

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

3.  Jakie znasz rodzaje działalności prowadzonej przez przedsiębiorstwa?
4.  Jakie rodzaje produkcji zaliczane są do działów specjalnych produkcji rolnej?
5.  Jakie znasz rodzaje przedsiębiorstw według formy prawnej przedsiębiorstwa?
6.  Jaka jest procedura legalizowania działalności gospodarczej?
7.  Jakie są etapy legalizowania działalności gospodarstwa rolnego?

4.1.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Dokonaj porównania spółek i przedsiębiorstwa osoby fizycznej. Jaka forma prawna

przedsiębiorstwa będzie najbardziej odpowiednia w przypadku dwóch osób fizycznych
produkujących skrzynki drewniane do warzyw na rynek lokalny?

Tabela do ćwiczenia 1

Wyszczególnienie

Przedsiębiorstwo

osoby fizycznej

Spółka

cywilna

Spółka

jawna

Spółka z ograniczoną

odpowiedzialnością

Spółka

akcyjna

1. Powstanie spółki/
przedsiębiorstwa

2. Prawa i obowiązki
wspólników

3. Organy spółki

4. Odpowiedzialność
za zobowiązania

5. Rodzaj księgowości

6. Udział wspólników
w zysku

7. Rozwiązanie
i likwidacja spółki

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1) przeanalizować podrozdział z poradnika,
2) przeanalizować fragment kodeksu cywilnego i kodeksu spółek handlowych dotyczącego

funkcjonowania spółek,

3) wpisać w tabeli cechy charakterystyczne przedsiębiorstwa osoby fizycznej, spółki

cywilnej, jawnej, z ograniczoną odpowiedzialnością i akcyjnej według wymienionych
punktów (1–7),

4) porównać spółki i przedsiębiorstwo osoby fizycznej zgodnie z punktami w tabeli,
5) określić, która z tych form prawnych będzie najbardziej odpowiednia w przypadku dwóch

osób fizycznych produkujących skrzynki drewniane do warzyw na rynek lokalny.
WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

poradnik dla ucznia,

−

kodeks cywilny,

−

kodeks spółek handlowych,

−

wzór tabeli.

Ćwiczenie 2

Jesteś osobą fizyczną zamierzającą rozpocząć prowadzenie działalności gospodarczej.

W tym celu powinieneś wypełnić odpowiednie formularze w celu rejestracji tej działalności:

−

zgłoszenie do ewidencji działalności gospodarczej,

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

−

wniosek o rejestrację podmiotu w rejestrze przedsiębiorców wraz z odpowiednimi
załącznikami do tego wniosku,

−

wniosek o wpis do krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej,

−

zgłoszenie identyfikacyjne osoby fizycznej prowadzącej samodzielnie działalność
gospodarczą,

−

wniosek o otwarcie rachunku bankowego,

−

zgłoszenie rejestracyjne w zakresie podatku od towarów i usług,

−

zgłoszenie do ubezpieczenia.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  przeanalizować podrozdział z poradnika,
2)  wypełnić zgłoszenie do ewidencji działalności gospodarczej,
3)  wypełnić  wniosek  o  rejestrację  podmiotu  w  rejestrze  przedsiębiorców  wraz

z odpowiednimi załącznikami do tego wniosku,

4) wypełnić wniosek o wpis do krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki

narodowej,

5) wypełnić zgłoszenie identyfikacyjne osoby fizycznej prowadzącej samodzielnie

działalność gospodarczą,

6)  wypełnić wniosek o otwarcie rachunku bankowego,
7)  wypełnić zgłoszenie rejestracyjne w zakresie podatku od towarów i usług,
8)  wypełnić zgłoszenie do ubezpieczenia.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

poradnik dla ucznia,

−

wzór zgłoszenia do ewidencji działalności gospodarczej,

−

wzór wniosku o rejestrację podmiotu w rejestrze przedsiębiorców wraz z odpowiednimi
załącznikami do tego wniosku,

−

wzór wniosku o wpis do krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki
narodowej,

−

wzór zgłoszenia identyfikacyjnego osoby fizycznej prowadzącej samodzielnie działalność
gospodarczą,

−

wzór wniosku o otwarcie rachunku bankowego,

−

wzór zgłoszenia rejestracyjnego w zakresie podatku od towarów i usług,

−

wzór zgłoszenia do ubezpieczenia.

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Ćwiczenie 3

Mając dane gospodarstwa rolnego, wypełnij formularze w celu rejestracji tego

gospodarstwa:

−

informacyjny o gruntach do organu podatkowego,

−

zgłoszenia w zakresie ubezpieczania społecznego do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia
Społecznego,

−

zgłoszenia identyfikacyjne do Urzędu Skarbowego w celu nadania NIP,

−

zgłoszenia rejestracyjnego do krajowego systemu ewidencji gospodarstw rolnych
do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1)  przeanalizować podrozdział z poradnika,
2)  wypełnić formularz informacyjny o gruntach do organu podatkowego,
3)  wypełnić  zgłoszenie  w  zakresie  ubezpieczania  społecznego  do  Kasy  Rolniczego

Ubezpieczenia Społecznego,

4) wypełnić zgłoszenie identyfikacyjne do Urzędu Skarbowego w celu nadania NIP,
5) wypełnić zgłoszenie rejestracyjne do krajowego systemu ewidencji gospodarstw rolnych

w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

poradnik dla ucznia,

−

wzór formularza informacyjnego o gruntach do organu podatkowego,

−

wzór zgłoszenia w zakresie ubezpieczania społecznego,

−

wzór zgłoszenia identyfikacyjnego w celu nadania NIP,

−

wzór zgłoszenia rejestracyjnego do krajowego systemu ewidencji gospodarstw rolnych.

4.1.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

1) wyjaśnić

pojęcie

gospodarstwa

ogrodniczego

przedsiębiorstwa

ogrodniczego?

2) wyjaśnić pojęcie działalności rolniczej i gospodarczej?

3) wymienić rodzaje działalności prowadzonej przez przedsiębiorstwa?

4) wskazać rodzaje produkcji, zaliczane do działów specjalnej produkcji

rolnej?

5) wymienić

rodzaje

przedsiębiorstw

według

formy

prawnej

przedsiębiorstwa?

6) wymienić etapy legalizacji gospodarstwa rolnego?

7) wymienić etapy legalizacji przedsiębiorstwa?

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.2. Środki do produkcji ogrodniczej

4.2.1. Materiał nauczania

Produkcja ogrodnicza jest rezultatem połączenia w procesie wytwórczym pracy, ziemi

i kapitału, które stanowią środki produkcji w gospodarstwie ogrodniczym.

Praca jest to celowe wydatkowanie fizycznej i umysłowej energii ludzi w procesie

wytwarzania  produktów.  Siłę  roboczą  w  gospodarstwie  stanowi  rolnik  oraz  członkowie  jego
rodziny.  Nie  zawsze  liczba  osób  decyduje  o  potencjale  pracy.  W  celu  określenia
rzeczywistych  zasobów  siły  roboczej  naleŜy  posłuŜyć  się  jednostką  przeliczeniową  tzw.
jednostką  pełnosprawną  siły  roboczej.  Dla  osób  w  wieku  produkcyjnym  (kobiety  w  wieku
18–60  lat,  męŜczyźni  w  wieku  18–65  lat)  współczynnik  wynosi  1,  dla  osób  w wieku
przedprodukcyjnym  (16–18  lat)  współczynnik  wynosi  0,5,  natomiast  dla  osób  w wieku
poprodukcyjnym  (powyŜej  60  lat  kobiety  i  65  lat  męŜczyźni)  współczynnik  wynosi  0,4.
Zasoby siły roboczej w gospodarstwie wyraŜa się liczbą jednostek pełnosprawnych na 100 ha
uŜytków  rolnych  lub  liczbą  ha  uŜytków  rolnych  na  jedną  jednostkę.  Istotną  rolę  odgrywa
jakość siły roboczej, a więc umiejętności fachowe i organizacyjne [16, s. 43].

Pełnosprawne jednostki siły roboczej = 1 x a+0,5 x b+0,4 x c

[15, s. 43]

gdzie:
a – liczba osób w wieku produkcyjnym,
b – liczba osób w wieku przedprodukcyjnym,
c – liczba osób w wieku poprodukcyjnym.

W celu określenia zapotrzebowania na siłę roboczą naleŜy sporządzić bilans siły roboczej.

Najczęściej

stosowana

metoda

planowania

zapotrzebowania

siłę

roboczą

w gospodarstwach  wielkoobszarowych  to  metoda  normatywna.  Podstawą  ustalenia
zapotrzebowania  jest  powierzchnia  uprawy  poszczególnych  roślin  oraz  normatywy
zapotrzebowania  na  pracę  na  1ha  kaŜdej  z  tych  roślin.  W  bilansie  siły  roboczej  naleŜy
podzielić rok na sześć okresów agrotechnicznych [5, s. 72].

Do określenia zasobów siły roboczej w przeliczeniu na normatywny czas pracy w roku

słuŜy kategoria osób pełnozatrudnionych (pracujących w pełnym wymiarze godzin).

Liczba pełnozatrudnionych

[5, s. 28]

gdzie:
K – liczba osób w grupie,
L – liczba faktycznych godzin pracy 1 osoby w roku,
M – współczynnik przeliczeniowy na 1 pełnosprawną jednostkę siły roboczej,
N – normatywna liczba godzin pracy 1 pełnosprawnej jednostki siły roboczej.

Zapotrzebowanie na siłę roboczą w ciągu roku w ogrodnictwie, nie jest równomierne

w poszczególnych okresach agrotechnicznych. Dla zbilansowania zapotrzebowania na siłę
roboczą w okresach, gdzie występuje spiętrzenie prac, zatrudniani są dodatkowo pracownicy
na określony sezon.

Ziemia, jako czynnik produkcji, jest mierzona powierzchnią wyraŜoną w hektarach (ha).

WyróŜnia się powierzchnię gospodarstwa ogólną, uŜytków rolnych (UR), uŜytków
nierolniczych i nieuŜytków. Do uŜytków rolnych zalicza się grunty orne, łąki, pastwiska oraz
sady.

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Jakość ziemi jest kolejnym czynnikiem decydującym o moŜliwościach produkcyjnych

gospodarstwa. Podstawę oceny jakości gleb pod względem ich wartości uŜytkowej,
uwzględniającej Ŝyzność gleby, stosunki wodne w glebie, stopień kultury gleby i trudność
uprawy w powiązaniu z agroklimatem, rzeźbą terenu oraz niektórymi elementami stosunków
gospodarczych stanowią klasy bonitacyjne gleb.

Dla porównania gleb o róŜnych klasach bonitacyjnych słuŜy hektar przeliczeniowy

−

umowna jednostka powierzchni gruntu, która jest równa 1 ha gruntów klasy IV przyjętej
za podstawę do przeliczania powierzchni innych klas gruntów. Współczynniki do obliczenia
ha przeliczeniowych dla wszystkich klas bonitacyjnych przedstawia tabela 3.

Ilość ha przeliczeniowych

Współczynnik

przeliczeniowy

liczba ha

fizycznych

w danej klasie

bonitacyjnej

Tabela 3. Współczynniki do ustalania hektarów przeliczeniowych [9]

Rodzaje uŜytków rolnych

Grunty orne

Łąki i pastwiska

Okręgi podatkowe

III

Klasy uŜytków rolnych

Przeliczniki

1,95

1,80

1,65

1,45

1,75

1,60

1,45

1,35

1,80

1,65

1,50

1,35

1,45

1,35

1,25

1,10

IIIa

1,65

1,50

1,40

1,25

III

1,25

1,15

1,05

0,95

IIIb

1,35

1,25

1,15

1,00

IVa

1,10

1,00

0,90

0,80

0,75

0,70

0,60

0,55

IVb

0,80

0,75

0,65

0,60

0,35

0,30

0,25

0,20

0,25

0,15

0,20

0,15

0,10

0,05

0,15

0,10

0,05

Sady przeliczane są na hektary przeliczeniowe według przeliczników określonych dla
gruntów ornych, z tym, Ŝe do sadów klasy III i IV stosuje się odpowiednio przeliczniki dla
klasy IIIa i IVa [9].

Dla porównania jakości gleb wykorzystywany jest wskaźnik bonitacji gleb.

Ilość ha przeliczeniowych

Wskaźnik bonitacji gleb =

Ilość ha fizycznych

Tabela 4. Wartości wskaźnika bonitacji gleb [15, s. 31]

Jakość gleb

Wartość wskaźnika bonitacji gleb

Słabe

Do 0,8

rednie

0,81-1,20

Dobre

1,21-1,60

Bardzo dobre

PowyŜej 1,61

Oprócz jakości gleb waŜny jest rozłóg gospodarstwa, oraz kompleksy przydatności

rolniczej gleb (Tabela 5).

Rozłóg gospodarstwa określany jest jako kształt powierzchni gospodarstwa

oraz lokalizację ośrodka gospodarczego w stosunku do pól. RozłoŜenie pól w stosunku do
ośrodka gospodarczego ma wpływ na poziom ponoszonych kosztów wykonywania prac
i transportu.

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Kompleks przydatności rolniczej gleb, to wyodrębniona powierzchnia gruntów

o przydatności do uprawy określonych grup roślin [16, s. 47].

Tabela 5. Kompleksy przydatności rolniczej gleb [6, s. 50]

Kompleks

Nazwa

Najczęściej

występujące

klasy

bonitacyjne

Charakterystyka

pszenny
bardzo
dobry

I, II

odczyn obojętny, zasobność bardzo wysoka i wysoka, duŜa
zawartość próchnicy, uregulowane stosunki wodne,
czarnoziemy, mady, lessy

pszenny
dobry

IIIa, IIIb

mogą być nieco zwięźlejsze i cięŜsze do uprawy, wahania wody
gruntowej

pszenny
wadliwy

IIIb, IVa,
rzadziej IVb

pszenne, średnio zwięzłe i zwięzłe, okresowo mogą być za
suche, mogą to być cięŜsze gleby, leŜące na lŜejszych lub na
zboczach, przedwczesne dojrzewanie roślin w lata suche

ytni

bardzo
dobry

IIIa, IVb

piaski gliniaste mocne i piaski gliniaste na zwięzłym podłoŜu,
dobry poziom próchniczny, łatwe w uprawie

ytni

dobry

IVa, IVb

piaski gliniaste lekkie lub całkowite na mocniejszym podłoŜu

ytni

słaby

IVb, V

piaski słabogliniaste całkowite lub piaski luźne na cięŜszych
podłoŜach, ubogie w składniki pokarmowe

ytni

bardzo
słaby

piaski luźne i słabogliniaste, ubogie, trwale za suche

zboŜowop
astewny
mocny

IIIb, IVa,
IVb

gleby średnio zwięzłe cięŜkie i bardzo cięŜkie, za długo
nadmiernie uwilgotnione, w latach suchych lub po melioracji
odpowiadają kompleksom pszennemu dobremu lub Ŝytniemu
bardzo dobremu

zboŜowop
astewny
słaby

IVa, IVb, V,
VI

wytworzony z piasków, okresowo podmokłe, trudne wysiewy
wiosenne, często piasek na cięŜkiej glebie, latem wysychają
nawet do suszy glebowej

Kapitał oznacza w ekonomice rolnictwa wszystkie elementy pracy uprzedmiotowionej,
biorące udział w procesie produkcji. Do kapitału w gospodarstwie rolnym zalicza się
obrotowe i trwałe środki produkcji [2, s. 29].

rodki obrotowe są to środki, które zuŜywają się w jednym cyklu produkcyjnym i całą

swoją wartość przekazują na nowo wytworzony produkt. Zalicza się do nich np:
–  nasiona,
–  nawozy,
–  środki ochrony roślin,
–  paliwo.

rodki trwałe są to środki, które mogą być wielokrotnie uŜywane w procesach produkcji

i zuŜywają  się  stopniowo  przez  wiele  lat,  przekazując  swoją  wartość  wytwarzanym
produktom. Zalicza się do nich:
–  budynki i budowle,
–  maszyny i narzędzia,
–  siłę pociągową,
–  melioracje,
–  plantacje wieloletnie.

W zaleŜności od rodzaju produkcji ogrodniczej, naleŜy określić, jakie i ile środków

trwałych  jest  potrzebne  do  sprawnego  funkcjonowania  gospodarstwa.  Ponadto  naleŜy
określić,  jakie  i  ile  środków  obrotowych  jest  potrzebnych  do  osiągnięcia  zamierzonych
plonów.  Do  określenia  zapotrzebowania  na  nawozy  organiczne  i  mineralne,  środki  ochrony

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

roślin, ilość nasion, sadzonek, niezbędna jest wiedza na temat wymagań pokarmowych roślin,
ilości wysiewu, rozstawy, chorób i szkodników występujących na roślinach.

4.2.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń

1.  Jakie znasz czynniki produkcji w ogrodnictwie?
2.  Co to są pełnosprawne jednostki siły roboczej?
3.  Na czym polega metoda normatywna wykorzystywana w planowaniu siły roboczej?
4.  W jaki sposób ocenia się jakość ziemi?
5.  Jakie znaczenie ma rozłóg gospodarstwa?
6.  Jakie środki trwałe i obrotowe są niezbędne do prowadzenia działalności ogrodniczej?

4.2.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Określ zapotrzebowanie na siłę roboczą i pociągową na załoŜenie 4,5 ha sadu

jabłoniowego.

Tabela do ćwiczenia 1

Nakłady

Czynność

siły roboczej

w rbh/ha

siły pociągowej

w cnh/ha

siły roboczej w rbh

na 4,5 ha

siły pociągowej
w cnh na 4,5 ha

przygotowanie gleby

NawoŜenie

Ustawienie
rusztowań

sadzenie drzew ze
ś

widrem

przywiązywanie
drzew

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1) przeczytać podrozdział poradnika,
2) wyszukać w normach wielkość nakładów siły roboczej w rbh/ha i siły pociągowej

w cnh/ha,

3) obliczyć nakłady siły roboczej na 4,5 ha sadu,
4) obliczyć nakłady siły pociągowej na 4,5ha sadu.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

poradnik dla ucznia,

−

wzór tabeli,

−

kalkulator,

−

literatura zgodna z rozdziałem 6.

Ćwiczenie 2

Oblicz roczne zapotrzebowanie na siłę roboczą w sadzie jabłoniowym o powierzchni 4,5 ha.

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Tabela 1 do ćwiczenia 2.

Roczne nakłady w okresie inwestycyjnym

Czynność

siły roboczej

w rbh/ha

siły pociągowej

w cnh/ha

siły roboczej w rbh

na 4,5 ha

siły pociągowej
w cnh na 4,5 ha

NawoŜenie

koszenie

ochrona chemiczna

formowanie koron

Tabela 2 do ćwiczenia 2.

Roczne nakłady w okresie owocowania

Czynność

siły roboczej

w rbh/ha

siły pociągowej

w cnh/ha

siły roboczej w rbh

na 4,5 ha

siły pociągowej
w cnh na 4,5 ha

nawoŜenie

koszenie

ochrona chemiczna

cięcie zimowe

cięcie letnie

usuwanie gałęzi

przerzedzanie
zawiązków

zbiór jabłek

transport owoców do
przechowalni

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1) przeczytać podrozdział poradnika,
2) wyszukać w normach wielkość nakładów siły roboczej w rbh/ha i siły pociągowej

w cnh/ha w okresie inwestycyjnym i w okresie owocowania,

3) obliczyć nakłady siły roboczej na 4,5 ha sadu, mając podane wielkości normatywne

dla 1 ha,

4) obliczyć nakłady siły pociągowej na 4,5 ha sadu, mając podane wielkości normatywne

dla 1 ha,

5) obliczyć nakłady siły roboczej na 4,5 ha sadu, mając podane wielkości normatywne

dla 1 ha,

6) obliczyć nakłady siły pociągowej na 4,5 ha sadu, mając podane wielkości normatywne

dla 1 ha.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

poradnik dla ucznia,

−

wzory tabel,

−

kalkulator,

−

literatura zgodna z rozdziałem 6.

Ćwiczenie 3

Mając dawki czystego składnika nawozów mineralnych na 1 ha, oblicz zapotrzebowanie

na nawoŜenie mineralne 3 letniego intensywnego sadu jabłoniowego o powierzchni 4,5 ha.
Dobierz odpowiednie rodzaje nawozów mineralnych (azotowych, potasowych, magnezowych
i fosforowych) oraz określ zapotrzebowanie na poszczególne nawozy. Oblicz koszt zakupu
nawozów mineralnych.

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Tabela do ćwiczenia 3.

Dawka czystego składnika w kg/ha

Wiek sadu

MgO

przed załoŜeniem
sadu

do 200

sad młody (1–3)

10-20 (g/m

pod drzewko)

6–12 (g/m

pod drzewko)

sad owocujący (>4
lat)

−

100

−

120

wg analizy

20 co 2

lata

Sposób wykonania ćwiczenia.

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1)  przeczytać podrozdział poradnika dla ucznia,
2)  obliczyć dawki czystego składnika na 4,5 ha sadu jabłoniowego,
3)  dobrać odpowiednie rodzaje nawozów mineralnych,
4)  obliczyć  zapotrzebowanie  na  nawozy  mineralne,  uwzględniając  zawartość  czystego

składnika w poszczególnych nawozach mineralnych,

5) obliczyć koszt zakupu nawozów mineralnych.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

poradnik dla ucznia,

−

norma dawki czystego składnika nawozów mineralnych na 1 ha,

−

kalkulator,

−

literatura zgodna z rozdziałem 6,

−

cennik nawozów mineralnych.

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Ćwiczenie 4

Oblicz zapotrzebowanie na zakup drzewek jabłoni odmiany Idared w celu załoŜenia sadu

o powierzchni 4,5 ha, jeŜeli na 1 ha potrzeba 2850

−

3570 drzewek. Określ koszt zakupu

drzewek.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1)  przeczytać podrozdział poradnika dla ucznia,
2)  obliczyć zapotrzebowanie na ilość drzewek potrzebnych do obsadzenia 4,5 ha sadu,
3)  obliczyć koszt zakupu drzewek.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

poradnik dla ucznia,

−

kalkulator,

−

literatura zgodna z rozdziałem 6,

−

cennik drzewek.

4.2.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

1) wymienić czynniki produkcji w ogrodnictwie?

2) wyjaśnić pojęcie pełnosprawnej jednostki siły roboczej?

3) wyjaśnić na czym polega metoda normatywna wykorzystywana

w planowaniu siły roboczej?

4) wyjaśnić w jaki sposób ocenia się jakość ziemi?

5) wyjaśnić jakie znaczenie ma rozłóg gospodarstwa?

6) wymienić środki trwałe i obrotowe niezbędne do prowadzenia działalności

ogrodniczej?

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.3.

Źródła finansowania gospodarstwa ogrodniczego

4.4.3. Materiał nauczania

Działalność gospodarstwa moŜe być finansowana z dwóch źródeł: ze środków własnych

lub obcych. Często z braku środków własnych na realizację inwestycji, rolnik / przedsiębiorca
korzysta ze źródeł obcych finansowania.

W przypadku źródeł obcych finansowania, najczęstszą formą, z jakiej korzystają

producenci rolni są kredyty. Kredyt jest to stosunek ekonomiczny wynikający z odstąpienia
przez jedną ze stron (wierzyciela) drugiej stronie (dłuŜnikowi) określonej wartości wyraŜonej
w pieniądzu, na warunkach zwrotu równowartości w ustalonym terminie wraz z naleŜnymi
odsetkami [5, s. 156].

Warunkiem udzielenia kredytu jest posiadanie przez kredytobiorcę (dłuŜnika) zdolności

kredytowej, czyli zdolności do spłaty zaciągniętego kredytu wraz z ustalonymi odsetkami
w określonym terminie. Ponadto, kredytodawca (wierzyciel) w celu zapewnienia sobie spłaty
poŜyczonej kwoty kredytu wraz z odsetkami, moŜe Ŝądać zabezpieczenia spłaty tego kredytu,
w formie [4, s. 75]:
– hipoteki, która polega na obciąŜeniu nieruchomości dłuŜnika prawem, na mocy którego

bank będzie mógł dysponować tą nieruchomością w celu odzyskania wartości poŜyczonej
kwoty wraz z odsetkami,

– poręczenia, która polega na wyraŜeniu zgody przez osobę trzecią (poręczyciela)

na spłacenie naleŜności wobec banku, na wypadek, gdy kredytobiorca nie wywiąŜe się ze
zobowiązania wobec tego banku,

– zastawu, polega na obciąŜeniu ruchomości dłuŜnika prawem, na mocy którego bank

będzie mógł dysponować tą ruchomością w celu odzyskania wartości poŜyczonej kwoty
wraz z odsetkami,

– cesja naleŜności, polega na przeniesieniu na rzecz banku swoich wierzytelności wobec

osób trzecich,

– ubezpieczenie kredytu,
– blokada środków pienięŜnych przez bank na rachunku bankowym dłuŜnika.

Kredyty udzielane rolnikom mogą mieć charakter komercyjny (przyznawane na ogólnych

zasadach)  oraz  charakter  preferencyjny.  Kredyty  preferencyjne  są  stosowane  w  celu
wyrównywania,  rekompensaty  trudnych  warunków  funkcjonowania  gospodarstw  rolnych
w warunkach  gospodarki  rynkowej.  Rekompensata  polega  na  dopłacaniu  przez  Agencję
Restrukturyzacji  i  Modernizacji  Rolnictwa  do  oprocentowania  kredytów,  przez  co  rolnik  ma
dostępny  kredyt  o  niŜszym  oprocentowaniu.  W  ramach  kredytów  preferencyjnych,  z  których
moŜe skorzystać producent rolny funkcjonują m. in. linie kredytowe [www.arimr.gov.pl]:
1)  preferencyjne kredyty inwestycyjne:

– na realizację przedsięwzięć inwestycyjnych w rolnictwie, przetwórstwie rolno-

spoŜywczym i usługach dla rolnictwa,

– na zakup gruntów rolnych,
– na utworzenie lub urządzenie gospodarstw rolnych przez osoby, które nie

przekroczyły 40 roku Ŝycia,

– kredyt w ramach “BranŜowego programu wspólnego uŜytkowania maszyn i urządzeń

rolniczych”,

– na utworzenie lub urządzenie gospodarstwa rolnego w ramach realizacji

zaakceptowanego przez Ministrów Rolnictwa i Gospodarki śywnościowej
oraz Finansów programu osadnictwa rolniczego na gruntach Skarbu Państwa,

– na realizację inwestycji w zakresie nowych technologii produkcji zapewniających

wysoką jakość produktu,

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

– na realizację przedsięwzięć inwestycyjnych w rolnictwie, przetwórstwie rolno-

spoŜywczym i usługach dla rolnictwa przez grupy producentów rolnych powstałe
na mocy ustawy z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich
związkach oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U. Nr 88, poz. 983),

– na zakup nieruchomości rolnych przeznaczonych na utworzenie lub urządzenie

gospodarstwa rodzinnego w rozumieniu ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r.
o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. Nr 64, poz. 592),

2) preferencyjne kredyty klęskowe:

– kredyt inwestycyjny,
– kredyt obrotowy,

3)  poręczenia i gwarancje spłaty kredytów preferencyjnych,
4)  poręczenia spłaty kredytów studenckich,
5)  pomoc finansową dla grup producentów rolnych ze środków krajowych.

W celu otrzymania kredytu preferencyjnego, naleŜy:
–  spełniać wymagania określone dla danej linii kredytowej,
–  opracować plan przedsięwzięcia,
–  złoŜyć wniosek do banku,
–  w przypadku pozytywnego rozpatrzenia wniosku – podpisanie umowy kredytowej.

Inną metodą kredytowania jest leasing (z ang. to lease – wypoŜyczyć lub wydzierŜawić)

polega on na uŜytkowaniu rzeczy za umówioną odpłatnością i na określonych warunkach.
Korzystający z tej formy kredytowania otrzymuje do dyspozycji środki produkcji lub inne
dobra trwałe [4, s. 74].

W ramach pomocy krajowej na wsparcie finansowe mogą liczyć grupy producentów

rolnych.  Wspólna  organizacja  rynków  rolnych  obejmuje  rynek  świeŜych  owoców  i  warzyw
oraz  rynek  przetworów  owocowych  i  warzywnych.  Pomoc  finansowa  udzielana  jest  dla
wstępnie  uznanych  grup  producentów  owoców  i  warzyw  oraz  uznanych  organizacji
producentów owoców i warzyw.
Wstępnie uznana grupa producentów owoców i warzyw moŜe otrzymać wsparcie finansowe:
–  na  pokrycie  kosztów  związanych  z  utworzeniem  grupy  producentów  i  prowadzeniem

działalności administracyjnej,

– na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie

dochodzenia do uznania.

Uznana organizacja producentów owoców i warzyw moŜe korzystać z dwóch rodzajów
pomocy wspólnotowej w ramach rynku owoców i warzyw świeŜych:
– z dofinansowania funduszu operacyjnego przeznaczonego na realizację zatwierdzonego

programu operacyjnego,

–  z pomocy finansowej z tytułu nieprzeznaczenia owoców i warzyw do sprzedaŜy.
W  ramach  rynku  owoców  i  warzyw  przetworzonych  pomoc  kierowana  jest  do  producentów
dostarczających  pomidory  do  przetwórstwa  za  pośrednictwem  wstępnie  uznanej  grupy
producentów lub uznanej organizacji producentów owoców i warzyw.

Istnieje moŜliwość finansowania podejmowanych przedsięwzięć w gospodarstwie

i przedsiębiorstwie  ogrodniczym  ze  środków  finansowych  Unii  Europejskiej.  W  ramach
Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007–2013 dostępne są środki np.:
1)  dla młodych rolników rozpoczynających działalność rolniczą,
2)  na  wsparcie  inwestycyjne  gospodarstw  rolnych,  związane  z  modernizacją  technicznej

infrastruktury produkcyjnej, które ma na celu poprawę konkurencyjności gospodarstw
rolnych, dostosowanie warunków produkcji do wymogów dotyczących ochrony
ś

rodowiska naturalnego, higieny produkcji, bezpieczeństwa i higieny pracy,

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

3) na wsparcie inwestycji w zakresie przetwórstwa i obrotu artykułami rolnymi i wpływa na

poprawę konkurencyjności sektora rolno –Ŝywnościowego,

4) na uczestnictwo rolników w systemach ochrony jakości Ŝywności (System Chronionych

Nazw Pochodzenia, Chronionych Oznaczeń Geograficznych i Gwarantowanych
Tradycyjnych Specjalności, produkcja integrowana),

5)  dla grup producentów rolnych w pierwszym okresie ich funkcjonowania,
6)  na prowadzenie rolnictwa ekologicznego w ramach programu rolnośrodowiskowego,
7)  na tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw.

4.3.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń

1.  Jakie znasz źródła finansowania działalności rolniczej?
2.  Jak rozumiesz pojęcie kredytu?
3.  Jakie znasz rodzaje zabezpieczeń spłaty kredytu?
4.  Co to są kredyty preferencyjne?
5.  Jakie znasz rodzaje kredytów preferencyjnych?
6.  Jak rozumiesz pojęcie leasingu?
7.  Jakie  znasz  moŜliwości  finansowania  działalności  rolniczej  ze  środków  Unii

Europejskiej?

4.3.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Przeanalizuj linie kredytowe kredytów inwestycyjnych i określ, jakie wymagania

powinien spełnić kredytobiorca, aby móc ubiegać się o otrzymanie kredytu oraz cel, na jaki
mogą być przeznaczone środki.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1)  przeczytać podrozdział poradnika,
2)  przeanalizować ofertę kredytów preferencyjnych ARiMR,
3)  sporządzić  wykaz  wymagań  dla  kredytobiorców  w  ramach  poszczególnych  linii

kredytowych,

4) sporządzić wykaz celów, na jakie mogą być przeznaczone środki.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

– poradnik dla ucznia,
– komputer z dostępem do Internetu.

Ćwiczenie 2

Wypełnij wniosek kredytowy o przyznanie kredytu na zakup gruntów rolnych w ramach

preferencyjnego kredytu inwestycyjnego.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1)  przeczytać podrozdział poradnika,
2)  przeanalizować opis wymagań dla linii kredytowej na zakup gruntów rolnych,
3)  przeanalizować druk wniosku o przyznanie kredytu,
4)  wypełnić druk wniosku kredytowego.

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

poradnik dla ucznia,

−

druk wniosku,

−

opis wymagań dla linii kredytowej na zakup gruntów rolnych,

−

komputer z dostępem do Internetu.

Ćwiczenie 3

W ramach, jakiego działania Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich rolnik moŜe

otrzymać pomoc finansową na załoŜenie sadu. Określ, jakie warunki naleŜy spełnić, jakie
dokumenty przygotować, jaką kwotę moŜna otrzymać.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1)  przeczytać podrozdział poradnika,
2)  przeanalizować opis działań w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich,
3)  określić  działanie,  w  ramach  którego  moŜna  otrzymać  wsparcie  finansowe  na  załoŜenie

sadu,

4)  przeanalizować opis działania,
5)  określić, jakie warunki naleŜy spełnić,
6)  określić, jakie dokumenty naleŜy przygotować,
7)  określić, jaką kwotę moŜna otrzymać na realizację przedsięwzięcia.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

poradnik dla ucznia,

−

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich.

4.3.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

1) wymienić źródła finansowania działalności rolniczej?

2) wyjaśnić pojęcie kredytu?

3) wymienić i scharakteryzować rodzaje zabezpieczeń spłaty kredytu?

4) wyjaśnić pojęcie kredytu preferencyjnego?

5) wyjaśnić pojęcie leasingu?

6) wymienić źródła finansowania działalności rolniczej ze środków Unii

Europejskiej?

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.4. Zasady sporządzania biznesplanu

4.4.3. Materiał nauczania

Biznesplan

plan

funkcjonowania

przedsiębiorstwa,

gospodarstwa

rolnego

lub wprowadzenia do niego nowych przedsięwzięć, zawierający cele, środki, warunki
i metody działania oraz przewidywane wyniki ekonomiczne i skutki finansowe [5, s. 133].
Biznesplan moŜe być opracowywany dla celów:
1) wewnętrznych, do których naleŜą [16, s. 179]:

−

sformułowanie celów i kierunków działania przedsiębiorstwa,

−

określenie wewnętrznej organizacji przedsiębiorstwa,

−

określenie strategii działania na rynku,

−

analiza ekonomiczna,

−

kontrola skuteczności zarządzania i ocena uzyskiwanych wyników produkcyjnych
i ekonomicznych,

2) zewnętrznych, które sprowadza się do bardziej interesującego przedstawienia

przedsięwzięcia i przedsiębiorstwa w oczach potencjalnych inwestorów w celu
zdobywania środków zewnętrznych na finansowanie planowanych zamierzeń.
W gospodarstwie rolnym najczęstszą przyczyną sporządzania biznesplanu jest staranie się

o kredyt w banku lub pozyskiwanie pomocy finansowej w ramach funduszy strukturalnych.

Biznesplan powinien być starannie opracowany, moŜliwie krótki, mieć prostą konstrukcję

i uczciwie przedstawiać sytuację przedsiębiorstwa. Funkcjonują gotowe, stabelaryzowane
wersje biznesplanów gospodarstw rolnych w przypadku starania się przez producenta rolnego
o pomoc finansową z funduszy strukturalnych.
Elementy biznesplanu [5, s. 136]:

−

strona tytułowa,

−

streszczenie,

−

charakterystyka gospodarstwa /przedsiębiorstwa,

−

charakterystyka przedsięwzięcia,

−

organizacja produkcji,

−

kadry, załoga, zarządzanie,

−

analiza rynku i otoczenia gospodarstwa / przedsiębiorstwa,

−

analiza finansowa,

−

czynniki ryzyka,

−

harmonogram rozwoju gospodarstwa / przedsiębiorstwa,

−

aneks.

Strona tytułowa powinna zwierać:

−

pełną nazwę przedsiębiorstwa,

−

adres i kontakt przedsiębiorstwa,

−

nazwisko autora biznesplanu,

−

adresata biznesplanu,

−

podpis wnioskodawcy i pieczęć firmy,

−

podpis i pieczęć osoby przyjmującej

−

data złoŜenia biznesplanu.
Charakterystyka

przedsiębiorstwa

celu

szczegółowe

przedstawienie

przedsiębiorstwa, jego sytuacji prawnej, posiadanych nieruchomości, wyposaŜenia
technicznego, organizacji gospodarstwa, struktur produkcji, jakości ziemi.

Charakterystyka przedsięwzięcia powinna przybliŜyć czytelnikowi kierunki rozwoju

przedsiębiorstwa, cele jego działania (poprawa efektywności gospodarowania, zwiększenie

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

dochodów jednostki, lepsze wykorzystanie dostępnych zasobów), zadania do wykonania,
a takŜe niezbędne środki finansowe potrzebne do rozpoczęcia działania.

Organizacja produkcji – ta część biznesplanu powinna zawierać opis organizacji produkcji

lub usług po wdroŜeniu przedsięwzięcia. Powinny być określone zalety i wady danej
technologii, źródła surowców, wpływ na środowisko naturalne. Opis ten jednak nie powinien
być zbyt szczegółowy.

Kadry, załoga, zarządzanie. W tej części powinny być uwzględnione umiejętności

członków rodziny (w przypadku gospodarstw indywidualnych), załogi i kadry kierowniczej
(w przypadku przedsiębiorstw).

Analiza rynku i otoczenia przedsiębiorstwa. Do wnikliwej analizy pomocne mogą być

pytania:

−

jakie produkty lub usługi będą mogły być sprzedawane w ciągu najbliŜszych lat,

−

czy są w rejonie zakłady przetwórcze, hurtownie, sklepy detaliczne,

−

jakie są potrzeby ilościowe i jakościowe odbiorców,

−

ilu jest i jak silnych konkurentów,

−

czy jest moŜliwe, aby produkować po niŜszych kosztach niŜ konkurencja,

−

czy występują na rynku luki w zaopatrzeniu (nisze rynkowe), które moŜna wypełnić.

W biznesplanie naleŜy określić miejsce przedsiębiorstwa na rynku, jego pozycję, zamierzenia
związane z promocją przedsiębiorstwa.
Analiza finansowa. Typowe elementy, jakie mogą być zawarte w tej części to:

−

prognoza sprzedaŜy,

−

zestawienie wpływów i wydatków,

−

rachunek wyników,

−

bilans,

−

finansowanie (udział środków własnych, inne źródła finansowania).
Czynnik ryzyka. NaleŜy uwzględnić niebezpieczeństwa, jakie mogą grozić ze strony

konkurencji, zmian technologii, klęsk Ŝywiołowych, zmian polityki gospodarczej państwa,
rynku światowego. Jednym z przydatnych sposobów badania wraŜliwości przedsiębiorstwa
jest badanie zmian jego płynności, poprzez zestawienie przepływów pienięŜnych i określenie
granicy zadłuŜenia przedsiębiorstwa.
Harmonogram rozwoju przedsiębiorstwa zawiera terminy:

−

rozpoczęcia produkcji i dokonania pierwszej sprzedaŜy,

−

okresy rozwoju produkcji i sprzedaŜy,

−

zakończenia inwestycji,

−

spłaty zadłuŜenia.

Aneks zawiera dokumenty i zestawienia tabelaryczne, które stanowią uzupełnienie opisów
w biznesplanie, np.:

−

schemat procesu technologicznego,

−

schemat organizacyjny przedsiębiorstwa,

−

wyniki badań rynkowych,

−

wycena majątku,

−

zezwolenia,

−

umowy z dostawcami i odbiorcami produktów.

4.4.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń

1.  Jak rozumiesz pojęcie biznesplanu?
2.  W jakich celach moŜe być opracowany biznesplan?
3.  Jakie elementy powinny być zawarte w biznesplanie?

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4. Na czym polega analiza rynku dotycząca zbytu planowanej produkcji?
5. Jakie są ogólne wymagania, co do opracowania biznesplanu?

4.4.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Określ charakterystykę gospodarstwa fikcyjnego lub funkcjonującego, jako elementu

składowego biznesplanu.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1)  przeczytać podrozdział poradnika,
2)  przeanalizować działalność gospodarstwa,
3)  scharakteryzować działalność gospodarstwa,
4)  zaprezentować opracowanie na forum grupy.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

poradnik dla ucznia,

−

literatura z rozdziału 6,

−

folie i pisaki do folii.

Ćwiczenie 2

Na podstawie gospodarstwa opisywanego w ćwiczeniu 1, scharakteryzuj przedsięwzięcie,

jakie to gospodarstwo podejmuje.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1)  przeczytać podrozdział poradnika,
2)  przeanalizować działalność gospodarstwa,
3)  scharakteryzować przedsięwzięcie,
4)  zaprezentować opracowanie na forum grupy.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

poradnik dla ucznia,

−

literatura z rozdziału 6,

−

folie i pisaki do folii.

Ćwiczenie 3

Na podstawie gospodarstwa opisywanego w ćwiczeniu 1, scharakteryzuj organizację

produkcji w gospodarstwie.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1)  przeczytać podrozdział poradnika,
2)  przeanalizować działalność gospodarstwa,
3)  scharakteryzować organizację produkcji,
4)  zaprezentować opracowanie na forum grupy.

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

poradnik dla ucznia,

−

literatura z rozdziału 6,

−

folie i pisaki do folii.

Ćwiczenie 4

Na podstawie gospodarstwa opisywanego w ćwiczeniu 1, dokonaj analizy rynku zbytu

planowanej produkcji.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1)  przeczytać podrozdział poradnika,
2)  przeanalizować działalność gospodarstwa,
3)  przeanalizować otoczenie gospodarstwa,
4)  opracować analizy rynku zbytu produkcji,
5)  zaprezentować opracowanie na forum grupy.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

poradnik dla ucznia,

−

literatura z rozdziału 6,

−

folie i pisaki do folii.

Ćwiczenie 5

Na podstawie gospodarstwa opisywanego w ćwiczeniu 1, opracuj analizę finansową

gospodarstwa.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1)  przeczytać podrozdział poradnika,
2)  przeanalizować działalność gospodarstwa,
3)  opracować analizę finansową,
4)  zaprezentować opracowanie na forum grupy.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

poradnik dla ucznia,

−

literatura z rozdziału 6,

−

folie i pisaki do folii.

Ćwiczenie 6

Opracuj biznesplan dla gospodarstwa, wykorzystując opracowania z ćwiczeń 1–5.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1)  przeczytać podrozdział poradnika,
2)  przeanalizować rozwiązania ćwiczeń 1-5,
3)  opracować biznesplan gospodarstwa,
4)  zaprezentować opracowanie na forum grupy.

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

poradnik dla ucznia,

−

literatura z rozdziału 6,

−

folie i pisaki do folii.

4.4.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

1) wyjaśnić pojęcie biznesplanu?

2) wymienić cele opracowania biznesplanu?

3) wymienić elementy składowe biznesplanu?

4) wyjaśnić na czym polega analiza rynku dotycząca zbytu planowanej

produkcji?

5) wyjaśnić ogólne wymagania, co do opracowania biznesplanu?

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

5. SPRAWDZIAN OSIĄGNIĘĆ

INSTRUKCJA DLA UCZNIA

1.  Przeczytaj uwaŜnie instrukcję.
2.  Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi.
3.  Zapoznaj się z zestawem zadań testowych.
4.  Test  pisemny  zawiera  20  zadań.  Do  kaŜdego  zadania  dołączone  są  4  moŜliwości

odpowiedzi. Tylko jedna jest prawidłowa.

5. Udzielaj odpowiedzi tylko na załączonej karcie odpowiedzi stawiając w odpowiedniej

rubryce znak X. W przypadku pomyłki naleŜy błędną odpowiedź zaznaczyć kółkiem
a następnie ponownie zakreślić odpowiedź prawidłową.

6. Pracuj samodzielnie, bo tylko wtedy będziesz miał satysfakcję z wykonanego zadania.
7. Kiedy udzielenie odpowiedzi będzie Ci sprawiało trudność, wtedy odłóŜ jego rozwiązanie

na później i wróć do niego, gdy zostanie Ci wolny czas.

8. Na rozwiązanie testu masz 30 minut.

Materiały dla ucznia:

−

instrukcja,

−

zestaw zadań testowych,

−

karta odpowiedzi.

ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH

1. Zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz działalność

zawodowa wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły, to
a)  działalność rolnicza.
b)  działalność ogrodnicza.
c)  działalność gospodarcza.
d)  działy specjalne produkcji rolnej.

2. Spółka nieposiadająca osobowości prawnej, której podstawą funkcjonowania są osoby

i ich  praca,  a za zobowiązania spółki odpowiadają wspólnicy równieŜ swoim majątkiem,
to jest to
a)  spółka cywilna.
b)  spółka akcyjna.
c)  spółka z ograniczoną odpowiedzialnością.
d)  przedsiębiorstwo osoby fizycznej.

3. Producent rolny zgłasza na formularzu informacje o gruntach swojego gospodarstwa do

a)  urzędu skarbowego.
b)  Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.
c)  wójta.
d)  Agencji Nieruchomości Rolnej.

4. Wniosek o wpis do krajowego urzędu podmiotów gospodarki narodowej, naleŜy złoŜyć w

a)  Urzędzie Statystycznym.
b)  Urzędzie Skarbowym.
c)  Urzędzie Gminy.
d)  Urzędzie Miasta.

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

5. W przypadku działów specjalnych produkcji rolnej, wysokość osiąganego dochodu

a)  ustala się wyłącznie na podstawie norm szacunkowych.
b)  ustala się wyłącznie według rzeczywistych przychodów i kosztów.
c)  ustala się na podstawie norm szacunkowych lub rzeczywistych przychodów i kosztów.
d)  nie jest koniczna do przedstawienia w Urzędzie Skarbowym.

6. Umowna jednostka powierzchni gruntu, to

a)  hektar fizyczny.
b)  hektar przeliczeniowy.
c)  wskaźnik bonitacji gleb.
d)  kompleksy przydatności rolniczej gleb.

7. Podstawą ustalenia zapotrzebowania na siłę roboczą metodą normatywną, jest

a)  iloczyn powierzchni uprawy roślin i normatywu zapotrzebowania na 1 ha uprawy.
b)  tylko normatyw zapotrzebowania na 1 ha uprawy.
c)  tylko powierzchnia uprawy roślin.
d)  wielkość zapotrzebowania na siłę roboczą.

8. Poziom kosztów wykonywanych prac i transportu jest uzaleŜniony od

a)  rozłogu gospodarstwa.
b)  kompleksów przydatności rolniczej gleb.
c)  wskaźnika bonitacji gleb.
d)  klasy gleby.

9. Do środków obrotowych gospodarstwa, zalicza się

a)  plantacje wieloletnie.
b)  melioracje.
c)  budowle.
d)  nasiona.

10. Stosunek ekonomiczny wynikający z odstąpienia przez jedną ze stron drugiej stronie

określonej  wartości  wyraŜonej  w  pieniądzu,  na  warunkach  zwrotu  równowartości
w ustalonym terminie wraz z naleŜnymi odsetkami, to
a)  hipoteka.
b)  leasing.
c)  kredyt.
d)  cesja naleŜności.

11. UŜytkowanie rzeczy za umówioną odpłatnością i na określonych warunkach, to

a)  hipoteka.
b)  leasing.
c)  kredyt.
d)  cesja naleŜności.

12. Jednym z warunków otrzymania kredytu preferencyjnego jest

a)  wpłacenie vadium.
b)  spełnienie wymagań określonych dla danej linii kredytowej.
c)  wpłacenie zaliczki.
d)  podpisanie umowy przedwstępnej.

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

13. Podczas ubiegania się o kredyt inwestycyjny, przygotowanie planu przedsięwzięcia

a)  jest wymagane.
b)  nie jest wymagane.
c)  jest wymagane tylko w przypadku podpisania umowy przedwstępnej.
d)  nie  jest  wymagane  w  przypadku  wcześniejszego  ubiegania  się  o  kredyt  w  ramach

innej linii kredytowej.

14. ObciąŜenie nieruchomości dłuŜnika prawem, na mocy, którego bank będzie mógł

dysponować  tą  nieruchomością  w  celu  odzyskania  wartości  poŜyczonej  kwoty  wraz
z odsetkami, to:
a)  cesja naleŜności.
b)  blokada środków na rachunku bankowym.
c)  zastaw.
d)  hipoteka.

15. Zgoda osoby trzeciej na spłacenie naleŜności wobec banku na wypadek,

gdy kredytobiorca nie wywiąŜe się ze zobowiązania wobec tego banku, to
a)  leasing.
b)  zastaw.
c)  poręczenie.
d)  cesja naleŜności.

16. Plan funkcjonowania przedsiębiorstwa, gospodarstwa rolnego lub wprowadzenia do niego

nowych  przedsięwzięć,  zawierający  cele,  środki,  warunki  i  metody  działania
oraz przewidywane wyniki ekonomiczne i skutki finansowe, to
a)  biznesplan.
b)  analiza finansowa.
c)  leasing.
d)  analiza ekonomiczna.

17. Celem zewnętrznym, dla którego opracowywany jest biznesplan, to

a)  analiza ekonomiczna.
b)  kontrola skuteczności zarządzania.
c)  zdobycie środków zewnętrznych na finansowanie planowanych zamierzeń.
d)  określenie strategii działania na rynku.

18. Charakterystyka przedsiębiorstwa w biznesplanie polega na

a) określeniu posiadanych nieruchomości, wyposaŜenia technicznego, struktura

produkcji.

b)  opisie organizacji produkcji.
c)  wskazaniu zalet i wad stosowanej technologii.
d)  określeniu prognozy sprzedaŜy produktu.

19. Analiza rynku zbytu produktów w biznesplanie, polega na

a)  określeniu ilości zakładów, hurtowni oraz konkurencji.
b)  uwzględnieniu zmian technologii, klęsk Ŝywiołowych.
c)  badaniu płynności środków pienięŜnych.
d)  określeniu granicy zadłuŜenia.

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

KARTA ODPOWIEDZI

Imię i nazwisko

..........................................................................................

Zakładanie gospodarstwa ogrodniczego

Zakreśl poprawną odpowiedź.

Nr zadania

Odpowiedź

Punkty

Razem

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

6. LITERATURA

1. Filar E., Skrzypek J.: Biznesplan. Poltext, Warszawa 2000
2. Grabowski S., Kowalski A. Adamowicz M.: Ekonomika rolnictwa i polityka rolna.

FAPA, Warszawa 1998

3.  Guzera K.: Ekonomika przedsiębiorstw cz. 3. Difin, Warszawa 2006
4.  Jaska E.: Organizacja gospodarstw rolniczych. WSiP, Warszawa 1997
5.  Klepacki B.: Ekonomika i organizacja rolnictwa. WSiP, Warszawa 1999
6.  Pruszek P. (red.): Poradnik PROW. CDR, Brwinów 2006
7.  Rozporządzenie  Rady  Ministrów  z  20  stycznia  2004  r.  w  sprawie  Polskiej  Klasyfikacji

Działalności (Dz. U. nr 33, poz. 289)

8.  Stelmachowski A. (red.): Prawo rolne. Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2006
9.  Ustawa z 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. 93, nr 94, poz. 431)
10.  Ustawa z 15 września 2000 r. kodeks spółek handlowych (Dz. U. 2000, nr 94, poz. 1037

ze zm.)

11. Ustawa z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. 2004, nr 173,

poz. 1807 ze zm.)

12. Ustawa z 23 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny (Dz.U. 1964, nr 16, poz. 93 ze zm.)
13. Ustawa z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników

i płatników (Dz.U. 1995 Nr 142 poz. 702)

14. Ustawa z dnia 25 lipca 2001 r. O krajowym systemie ewidencji gospodarstw rolnych

i zwierząt gospodarskich oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. 2001, nr 125, poz.
1363)

15. Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych Dz. U. 2000 nr 14,

poz. 176

16. Ziętara W.: Ekonomika i organizacja przedsiębiorstwa rolniczego. FAPA, Warszawa 1998