FUGA
FUGA
Dorota Wardecka
Dorota Wardecka
Carson i in.,
Carson i in.,
Psychologia zaburzeń
Psychologia zaburzeń
, t.I, Gdańsk
, t.I, Gdańsk
2003,
2003,
Fuga Elżbiety K
Fuga Elżbiety K
., Wojciech Tochman, [w]:
., Wojciech Tochman, [w]:
„Gazeta Wyborcza”, nr 127, wyd. z dn.
„Gazeta Wyborcza”, nr 127, wyd. z dn.
03.06.1997
03.06.1997
DYSOCJACJE
DYSOCJACJE
CODZIENNE A
CODZIENNE A
ZABURZENIA
ZABURZENIA
Fuga jest amnezją dysocjacyjną
Fuga jest amnezją dysocjacyjną
Dysocjacje zdarzają nam się na co dzień i
Dysocjacje zdarzają nam się na co dzień i
same w sobie nie są patologią ( smażąc
same w sobie nie są patologią ( smażąc
naleśniki rozmawiamy przez telefon,
naleśniki rozmawiamy przez telefon,
uruchamiając samochód myślimy o tym, co
uruchamiając samochód myślimy o tym, co
czeka nas w ciągu dnia)
czeka nas w ciągu dnia)
Dysocjacje to mechanizm adaptacyjny,
Dysocjacje to mechanizm adaptacyjny,
który pozwala spełniać wiele funkcji
który pozwala spełniać wiele funkcji
życiowych z maksymalną
życiowych z maksymalną
skutecznością
skutecznością
ZABURZENIA DYSOCJACYJNE
ZABURZENIA DYSOCJACYJNE
Gdy wielowątkowa jakość ludzkiego
Gdy wielowątkowa jakość ludzkiego
poznania traci całościową integracyjną
poznania traci całościową integracyjną
kontrolę –wtedy dana osoba nie ma
kontrolę –wtedy dana osoba nie ma
dostępu do informacji o swojej tożsamości
dostępu do informacji o swojej tożsamości
Można powiedzieć, że normalnie przydatna
Można powiedzieć, że normalnie przydatna
zdolność do utrzymywania aktywności
zdolność do utrzymywania aktywności
psychicznej poza świadomością zostaje
psychicznej poza świadomością zostaje
odwrócona i niewłaściwie wykorzystana w
odwrócona i niewłaściwie wykorzystana w
sytuacji poważnego zagrożenia dla
sytuacji poważnego zagrożenia dla
jednostki => zaburzenia dysocjacyjne
jednostki => zaburzenia dysocjacyjne
AMNEZJA DYSOCJACYJNA I
AMNEZJA DYSOCJACYJNA I
FUGA
FUGA
Czemu służą zaburzenia
Czemu służą zaburzenia
dysocjacyjne
dysocjacyjne
:
:
unikanie lęku i stresu,
unikanie lęku i stresu,
unikanie radzenia z problemami,
unikanie radzenia z problemami,
których rozwiązanie jest zagrożeniem
których rozwiązanie jest zagrożeniem
dla zasobów danej osoby,
dla zasobów danej osoby,
jednostka nie bierze odpowiedzialności
jednostka nie bierze odpowiedzialności
za swoje pragnienia i zachowania, które
za swoje pragnienia i zachowania, które
normalnie są „niedopuszczalne”
normalnie są „niedopuszczalne”
AMNEZJA DYSOCJACYJNA
AMNEZJA DYSOCJACYJNA
( PSYCHOGENNA)
( PSYCHOGENNA)
Jest to niemożność przypomnienia sobie
Jest to niemożność przypomnienia sobie
informacji o treści osobistej, znajdują się one
informacji o treści osobistej, znajdują się one
poniżej poziomu świadomości ( ujawnia się to
poniżej poziomu świadomości ( ujawnia się to
podczas hipnozy lub narkozy- po podaniu
podczas hipnozy lub narkozy- po podaniu
sodium amytal
sodium amytal
lub tzw. serum prawdy, a także w
lub tzw. serum prawdy, a także w
przypadku spontanicznego ustąpienia amnezji)
przypadku spontanicznego ustąpienia amnezji)
Przyczyny: nadmierny, długotrwały stres i brak
Przyczyny: nadmierny, długotrwały stres i brak
jakiejkolwiek wizji rozwiązania problemu; jest to
jakiejkolwiek wizji rozwiązania problemu; jest to
powszechna pierwsza reakcja na niemożliwe do
powszechna pierwsza reakcja na niemożliwe do
przyjęcia traumatyczne wydarzenia, np. podczas
przyjęcia traumatyczne wydarzenia, np. podczas
walki, tuż po katastrofie
walki, tuż po katastrofie
RODZAJE, OBJAWY I
RODZAJE, OBJAWY I
PRZEBIEG
PRZEBIEG
Amnezję psychogenną dzielimy na:
Amnezję psychogenną dzielimy na:
Zlokalizowaną
Zlokalizowaną
- osoba nie pamięta nic z
- osoba nie pamięta nic z
danego okresu, zwykle pierwszych godzin po
danego okresu, zwykle pierwszych godzin po
traumie
traumie
Selektywną
Selektywną
- zapomina tylko wybrane
- zapomina tylko wybrane
zdarzenia
zdarzenia
Całościową
Całościową
- zapomina całą historię swojego
- zapomina całą historię swojego
życia
życia
Ciągłą
Ciągłą
– nie pamięta niczego poza
– nie pamięta niczego poza
określonym momentem z przeszłości
określonym momentem z przeszłości
OBJAWY I PRZEBIEG
OBJAWY I PRZEBIEG
Typowe objawy: jednostka nie pamięta
Typowe objawy: jednostka nie pamięta
swoich danych osobowych, nie poznaje
swoich danych osobowych, nie poznaje
rodziny i przyjaciół, umiejętność
rodziny i przyjaciół, umiejętność
czytania, pisania i wykonywania
czytania, pisania i wykonywania
pracy na ogół nienaruszona
pracy na ogół nienaruszona
Amnezja obejmuje pamięć epizodyczną
Amnezja obejmuje pamięć epizodyczną
lub autobiograficzną; pamięć
lub autobiograficzną; pamięć
semantyczna, proceduralna,
semantyczna, proceduralna,
wyobrażeniowa oraz krótkotrwała prawie
wyobrażeniowa oraz krótkotrwała prawie
nienaruszona
nienaruszona
STANY FUGI
STANY FUGI
Fuga- łac. –
Fuga- łac. –
fuga
fuga
– ‘ ucieczka ‘; stan amnezji dysocjacyjnej;
– ‘ ucieczka ‘; stan amnezji dysocjacyjnej;
obrona w postaci ucieczki; wycofanie i uciekanie przed
obrona w postaci ucieczki; wycofanie i uciekanie przed
problemami, jednostka nie dopuszcza do siebie myśli o
problemami, jednostka nie dopuszcza do siebie myśli o
stresujących, bardzo nieprzyjemnych sytuacjach;
stresujących, bardzo nieprzyjemnych sytuacjach;
„
„
Zejście ze sceny”- fizyczne, opuszczenie swojego
Zejście ze sceny”- fizyczne, opuszczenie swojego
dotychczasowego środowiska, zmiana tożsamości, miejsca
dotychczasowego środowiska, zmiana tożsamości, miejsca
zamieszkania, pracy
zamieszkania, pracy
W czasie fugi osoba może kręcić się w kółko wśród
W czasie fugi osoba może kręcić się w kółko wśród
zmieniających się obrazów, podróżować po kraju, zacząć
zmieniających się obrazów, podróżować po kraju, zacząć
nowe życie
nowe życie
Kilka dni, tygodni, a nawet miesięcy po fudze- obudzona
Kilka dni, tygodni, a nawet miesięcy po fudze- obudzona
w obcym otoczeniu osoba ta nie pamięta, co się z nią
w obcym otoczeniu osoba ta nie pamięta, co się z nią
stało i jak się tu znalazła
stało i jak się tu znalazła
STANY FUGI
STANY FUGI
Informacje zagrażające, sytuacje bez
Informacje zagrażające, sytuacje bez
wyjścia- są wypierane, niedostępne dzięki
wyjścia- są wypierane, niedostępne dzięki
automatycznej blokadzie poznawczej
automatycznej blokadzie poznawczej
Istnieją dowody na to, że czasem te
Istnieją dowody na to, że czasem te
groźne i bardzo nieprzyjemne
groźne i bardzo nieprzyjemne
informacje są wypierane świadomie
informacje są wypierane świadomie
W czasie fugi- dana osoba wydaje się
W czasie fugi- dana osoba wydaje się
normalna, może zaangażować się w
normalna, może zaangażować się w
jakieś działania, zwykle zupełnie inne, niż
jakieś działania, zwykle zupełnie inne, niż
te z ‘poprzedniego życia’
te z ‘poprzedniego życia’
Fuga- studium przypadku –
Fuga- studium przypadku –
Elżbieta K.
Elżbieta K.
Elżbieta K.- mieszkanka Gorzowa, samotna matka
Elżbieta K.- mieszkanka Gorzowa, samotna matka
kilkuletniego Jacka , od 8 lat bezrobotna, zadłużona,
kilkuletniego Jacka , od 8 lat bezrobotna, zadłużona,
mieszka z rodzicami, którzy wspierają ją finansowo, razem
mieszka z rodzicami, którzy wspierają ją finansowo, razem
z nimi mieszka starsza córka państwa Kawczyńskich z
z nimi mieszka starsza córka państwa Kawczyńskich z
dzieckiem, łącznie 6 osób w 2-pokojwym mieszkaniu
dzieckiem, łącznie 6 osób w 2-pokojwym mieszkaniu
4 marca Elżbieta wyszła z domu w czerwonym płaszczu i
4 marca Elżbieta wyszła z domu w czerwonym płaszczu i
ze skórzaną czarną torebką, w której miała tylko
ze skórzaną czarną torebką, w której miała tylko
kosmetyki oraz miesięczny bilet ze zdjęciem i adresem,
kosmetyki oraz miesięczny bilet ze zdjęciem i adresem,
obiecała synowi, że zaraz wróci
obiecała synowi, że zaraz wróci
11 marca była w parku, był chłodny wieczór, nie bała się,
11 marca była w parku, był chłodny wieczór, nie bała się,
bolały ją nogi, nie miała przy sobie niczego
bolały ją nogi, nie miała przy sobie niczego
Była w poradni, policja groziła, że jeśli będzie symulować,
Była w poradni, policja groziła, że jeśli będzie symulować,
to wezmą ją na wykrywacz kłamstw
to wezmą ją na wykrywacz kłamstw
Elżbieta K.
Elżbieta K.
Lekarze postawili dwie diagnozy: symuluje lub
Lekarze postawili dwie diagnozy: symuluje lub
ma amnezję, najprawdopodobniej
ma amnezję, najprawdopodobniej
dysocjacyjną, doświadczyła fugi między 4 a 11
dysocjacyjną, doświadczyła fugi między 4 a 11
marca
marca
W szpitalu zauważono, że nie pamięta, co
W szpitalu zauważono, że nie pamięta, co
ostatnio jadła, gdzie spała i gdzie się myła,
ostatnio jadła, gdzie spała i gdzie się myła,
fuga musiała się skończyć 11 marca na ławce
fuga musiała się skończyć 11 marca na ławce
w parku- wtedy Elżbieta zaczęła zdawać sobie
w parku- wtedy Elżbieta zaczęła zdawać sobie
sprawę z tego, że straciła pamięć
sprawę z tego, że straciła pamięć
Znała teksty modlitw, biegle pisała na
Znała teksty modlitw, biegle pisała na
klawiaturze, wiedziała, kim była Evita Peron i
klawiaturze, wiedziała, kim była Evita Peron i
pamiętała serial biograficzny o Evicie
pamiętała serial biograficzny o Evicie
Elżbieta K.
Elżbieta K.
Kilka lat później rodzice zobaczyli Elżbietę w
Kilka lat później rodzice zobaczyli Elżbietę w
programie „Ktokolwiek widział, ktokolwiek wie…”
programie „Ktokolwiek widział, ktokolwiek wie…”
Okazało się, że mieszkała w Warszawie, była w
Okazało się, że mieszkała w Warszawie, była w
ciąży, ale nie pamięta z kim
ciąży, ale nie pamięta z kim
Poznała rodziców, syna –nie, wielu znajomych na
Poznała rodziców, syna –nie, wielu znajomych na
początku też nie poznawała, znajoma wydała jej się
początku też nie poznawała, znajoma wydała jej się
droga do domu rodziców, nie potrafi obrać
droga do domu rodziców, nie potrafi obrać
ziemniaków ani podlać kwiatów, rodzice pokazując
ziemniaków ani podlać kwiatów, rodzice pokazując
fotografie przypominają jej rodzinę i wydarzenia
fotografie przypominają jej rodzinę i wydarzenia
z przeszłości, niektóre pamięta, nie wie, kim był
z przeszłości, niektóre pamięta, nie wie, kim był
jej mąż i dlaczego się rozeszli
jej mąż i dlaczego się rozeszli
Nie jest taka jak kiedyś: nie maluje się, nie
Nie jest taka jak kiedyś: nie maluje się, nie
uśmiecha tak często, bezpiecznie czuje się w domu
uśmiecha tak często, bezpiecznie czuje się w domu
Fuga- studium przypadku –
Fuga- studium przypadku –
Burt Tate
Burt Tate
Burt Tate- 42-letni kucharz, w fast foodzie w
Burt Tate- 42-letni kucharz, w fast foodzie w
małym miasteczku
małym miasteczku
Po incydencie w barze ( pokłócił się z innym
Po incydencie w barze ( pokłócił się z innym
mężczyżną)- spisany przez policję, skierowano
mężczyżną)- spisany przez policję, skierowano
go na badania
go na badania
W szpitalu okazało się, że nie ma urazów
W szpitalu okazało się, że nie ma urazów
głowy, nie nadużywa alkoholu ani narkotyków
głowy, nie nadużywa alkoholu ani narkotyków
Zeznał, że nazywa się Burt Tate, jest w tym
Zeznał, że nazywa się Burt Tate, jest w tym
mieście od kilku tygodni, nie potrafił
mieście od kilku tygodni, nie potrafił
powiedzieć, gdzie mieszkał i pracował
powiedzieć, gdzie mieszkał i pracował
wcześniej
wcześniej
Burt Tate
Burt Tate
W tym samym czasie policja zaczęła
W tym samym czasie policja zaczęła
poszukiwać osób zaginionych- Burt Tate
poszukiwać osób zaginionych- Burt Tate
odpowiadał zaginionemu miesiąc temu w
odpowiadał zaginionemu miesiąc temu w
odległym o 200 mil miasteczku
odległym o 200 mil miasteczku
Eugeniuszowi Sandersowi
Eugeniuszowi Sandersowi
Wezwano jego żonę- poznała Burta, czyli
Wezwano jego żonę- poznała Burta, czyli
Eugeniusza; on był wyraźnie zaniepokojony
Eugeniusza; on był wyraźnie zaniepokojony
jej obecnością, mówił, że jej nie poznaje
jej obecnością, mówił, że jej nie poznaje
Okazało się, że Eugeniusz Sanders przed
Okazało się, że Eugeniusz Sanders przed
fugą był kierownikiem w firmie produkcyjnej
fugą był kierownikiem w firmie produkcyjnej
Burt Tate
Burt Tate
Przyczyny fugi: w firmie miał dużo problemów,
Przyczyny fugi: w firmie miał dużo problemów,
ciągły stres – jego pracownicy na kluczowych
ciągły stres – jego pracownicy na kluczowych
stanowiskach odchodzili z pracy, nie dostawał
stanowiskach odchodzili z pracy, nie dostawał
oczekiwanego awansu, jego dział nie wykonał
oczekiwanego awansu, jego dział nie wykonał
zadań produkcyjnych, zwierzchnicy coraz
zadań produkcyjnych, zwierzchnicy coraz
intensywniej go krytykowali
intensywniej go krytykowali
Stał się milczący i przygnębiony w domu,
Stał się milczący i przygnębiony w domu,
krytykował żonę i dzieci
krytykował żonę i dzieci
Na 2 dni przed zniknięciem sprzeczka z 18-
Na 2 dni przed zniknięciem sprzeczka z 18-
letnim synem, który wykrzyczał do ojca, że ten
letnim synem, który wykrzyczał do ojca, że ten
jest niedołęgą i wyprowadził się z domu do
jest niedołęgą i wyprowadził się z domu do
przyjaciół
przyjaciół