Czynność rozrodcza i 

hormonalna kobiety

          

            Dariusz 
Nowak

 

 

Fizjologia kobiety przed ciążą, żeńskie 

hormony 

Kobieca czynność rozrodcza – 2 główne fazy
1. Przygotowanie ciała kobiety do zapłodnienia i ciąży
2. Ciąża i poród 
Anatomia czynnościowa żeńskich narządów płciowych
Główne narządy: jajniki, jajowody, macica , pochwa.  

Reprodukcja →powstanie jaja → około środka każdego cyklu 

miesięcznego, pojedyncze jajo uwalniane z pęcherzyka do 
jamy brzusznej w pobliżu otwartego końca jajowodu → 
wędruje przez jeden z jajowodów do macicy →zapłodnione 
przez plemnik zagnieżdża się w macicy → rozwija się płód, 
łożysko, błony płodowe → dziecko              

 

 

Female reproductive organs

 

 

Female reproductive 

organs

 

 

Internal structures of the uterus, ovary, 

and a uterine tube.

 

 

Czynność rozrodcza i hormonalna kobiety

• W czasie całego okresu reprodukcyjnego (13-46 lat), 400 do 

500 pierwotnych pęcherzyków rozwija się na tyle by 

wydzielić jajo , 1 miesięcznie , pozostałe degenerują

• W momencie menopauzy – nieliczne, które są jeszcze w 

jajnikach szybko degenerują

   

•  System żeńskich hormonów – 3 stopnie hierarchii

1. GnRH- gonadotropin releasing hormone  
2. FSH- follicle stimulating hormone, LH- luteinizing hormone
3. Hormony jajnika , estrogen, progesteron 
Nie są wydzielane w stałych ilościach , wydzielanie GnRH 

zmienia się mniej drastycznie, krótkie pulsy przeciętnie co 

90 min (jak u mężczyzn)

 

 

Approximate plasma concentrations of the 

gonadotropins and

ovarian hormones during the normal female 

sexual cycle.

 

 

Female monthly sexual cycle

 

• Cykl miesiączkowy – wydzielanie hormonów, 

zmiany w jajnikach i innych narządach płciowych 
(,mniej prawidłowo – menstrual cycle) – 
przeciętnie 28 dni

• 20 do 45 dni, nieprawidłowa długość często 

związana z obniżoną płodnością

• 2 efekty cyklu:
• A) Pojedyncze jajo jest uwalniane
• B) endometrium macicy jest z góry przygotowane 

dla implantacji zapłodnionego jaja

 

 

Female monthly sexual cycle

• Hormony gonadotropowe – wpływ na jajniki
  9-12 lat zaczyna się wydzielać FSH i LH
Cykle miesięczne zaczynają się w wieku 11-15 lat (puberty)
Menarche – czas wystąpienia I cyklu
FSH i LH są to glikopreoteiny (mw ~ 30 000 daltonów)
Miesięczne cykliczne zmiany FSH i LH indukują cykliczne 

zmiany w jajnikach

Receptory dla LH i FSH – sprzęgnięte z cyklazą adenylową, 

wzrost cAMP, aktywacja kinaz białkowych, fosforylacja 
enzymów 

Pobudzenie – indukcja wydzielania … , wzrostu, proliferacji. 

 

 

Stages of follicular growth in the ovary, also 

showing formation of the corpus luteum.

 

 

Female monthly sexual cycle

• Po urodzeniu dziewczynki – każda k.jajowa 

otoczona jest pojedynczą  warstwą granulosa 

cells → primordial follicle

• granulosa cells odżywiają jajo i wydzielają oocyte 

maturation inhibiting factor , utrzymuje jajo w 

stadium profazy podziału mejotycznego

• Puberty – więcej FSH i LH, wzrost jajników wraz 

z częścią pęcherzyków , jajo Φ  ↑ 2-3 x, wzrost 

dodatkowych warstw granulosa cells → primary 

follicle

• Początek cyklu  wzrost FSH i LH – stymuluje 

wzrost 6-12 primary follicles każdego miesiąca

 

 

Female monthly sexual cycle

• Antral  (głownie stymulowany przez FSH), vesicular 

follicle , płyn pęcherzykowy w nim estrogen i 
progesteron (produkowany przez g. cells)

• Hormony te zwiększają liczbę receptorów dla FSH i 

LH na granulosa cells i jeszcze bardziej rosną pod 
wpływem FSH (+ sprzężenie zwrotne)

• Estrogen i FSH stymulują pojawienie się receptorów 

dla LH i LH zaczyna działać stymulująco

• Estrogeny i LH nasilają rozrost fiollicular thecal 

cells i ich sekrecję – płyn

• Od stadium antral wzrost jest jak eksplozja – masa 

jaja wzrasta ~ 1000 razy !  

 

 

Female monthly sexual cycle

• Jedynie jeden pęcherzyk dojrzewa do końca każdego 

miesiąca a pozostałe (5 do 11 ulegają atrezji) – 
inwolucja

 

• Przyczyna atrezji nie jest wyjaśniona, hipoteza: duże 

ilości estrogenu z rosnących pęcherzyków hamują 
wydzielanie FSH z pp. i blokuje to wzrost mniej 
dojrzałych pęcherzyków. Największy rośnie dzięki 
dodatniemu sprzężeniu zwrotnemu a pozostałe ulegają 
inwolucji.

• Znaczenie – zazwyczaj 1 dziecko na raz się rodzi
• Pojedynczy pęcherzyk osiąga Φ 1 do 1.5 cm – mature 

follicle   

 

 

Owulacja

• 28 dniowy cykl – owulacja występuje 14 dni po początku 

menstruacji

• Tuż przed owulacją wysunięta do przodu część zewnętrznej 

ściany pęcherzyka obrzęka – wysuwa się jak brodawka – 

pęka i płyn przesięka niosąc ze sobą jajo otoczone przez 

tysiące granulosa cells – corona radiata

• Nagły wzrost LH jest niezbędny do owulacji
• 2 dni przed owulacją (nie do końca wiadomo dlaczego ?) LH 

↑ 6-10x i szczyt około 16h przed owulacją, FSH też ↑ 2-3x

• Synergizm LH i FSH w gwałtownym obrzęku pęcherzyka  

kilka dni przed owulacją

• LH zmienia granulosa cell i theca cells w komórki 

produkujące progesteron, dlatego dzień przed owulacją 

estrogeny ↓ a rośnie wydzielanie progesteronu

 

 

Owulacja

• Wzrost LH powoduje:
 szybki wzrost pęcherzyka
↓ wydzielania estrogenu po fazie dużego 

wydzielania

Zapoczątkowanie wydzielania progesteronu

Bez nagłego wzrostu LH nie ma 

owulacji 

 

 

Owulacja. Jak to się dzieje ?

1.

Theca externa (torebka zewnętrzna) zaczyna 
wydzielać enzymy proteolityczne z lizosomów

2.

Szybki wzrost nowych naczyń krwionośnych 
do ściany pęcherzyka i lokalne wydzielanie 
prostaglandyn

3.

Przesiękanie osocza do pęcherzyka- obrzęk 
pęcherzyka

To powoduje pęknięcie pęcherzyka i wydzielenie 

jaja 

 

 

Postulated mechanism of ovulation.

 

 

Ciałko żółte (Corpus luteum) – 

lutealna faza

• W ciągu pierwszych kilku godzin po wydzieleniu 

jaja, pozostałe granulosa cells i theca interna 

cells zmieniają się w lutein cells

• Rosną 2-3 krotnie i są wypełnione zółtawymi 

lipidowymi wtrętami → żółty kolor → wszystko 

razem tworzy corpus luteum

• Wrastają naczynia (po co ?)
• Granulosa cells produkują progesteron (>) i 

estrogen

• Theca cells głownie androgeny (andrestenedion, 

testosteron) ale są konwertowane do żeńskich 

hormonów przez granulosa cells

 

 

Ciałko żółte (Corpus luteum) – 

lutealna faza

• Ciałko żółte rośnie do Φ ~ 1.5 cm i osiąga to 7-8 dnia po 

owulacji

• Po tym inwolucja, przestaje wydzielać i traci żółty kolor
• Corpus albicans (po 12 dniach od owulacji)
• W ciągu następnego tygodnia zastąpione tkanką łączną 
• W następnym miesiącu – zresorbowane
• Tworzenie ciałka żółtego zależy od LH (stąd taka jego 

nazwa) i jest zsynchronizowane z wydzieleniem jaja z 

pęcherzyka

• Lokalny hormon- luteinization inhibiting factor 

zatrzymuje luteinizację do czasu wystąpienia owulacji

 

 

Sekrecja przez corpus luteum

• Dużo progesteronu i estrogenu
• Nowo powstające komórki ciałka żółtego 

mają jakby już przewidzianą 
(zaprogramowaną) sekwencję trwającą ~ 12 
dni: 1-proliferacja, 2-wzrost, 3-sekrecja, 4-
degeneracja

• Ciąża- hormon chorionic gonadotropin 

(wydzielny przez łożysko)  przedłuża życie 
corpus luteum do 2-4 pierwszych miesięcy 
ciązy

 

 

Inwolucja corpus luteum i początek 

nowego cyklu

• Estrogen ( w mniejszym stopniu progesteron) z 

corpus luteum hamuje wydzielanie FSH i LH (- 

sprzężenie zwrotne)

• Też wydziela inhibinę – hamuje wydzielanie FSH
• To powoduje degeneracją ciałka żółtego (żyje ~ 12 

dni)

• 26 dzień cyklu (2 dni przed miesiączką)  - spada 

stężenie progesterony, estrogenu, i inhibiny i zaczyna 

się wydzielanie FSH i LH → zaczyna się nowy cykl

• W tym czasie niedostatek wydzielania progesteronu i 

estrogenu prowadzi do krwawienia miesięcznego 

przez macicę

 

 

Funkcja hormonów jajnika

• Estrogens → główny estradiol
• Progestins → główny progesteron
• Prekursorem do ich syntezy jest cholesterol
• Estrogeny – działanie proliferacja i wzrost 

specyficznych komórek w ciele → rozwój 
drugorzędowych żeńskich cech płciowych  

• Progesteron – przygotowanie macicy do ciąży, 

gruczoły mleczne do laktacji 

 

 

estrogeny

• Synteza w jajnikach (głownie), trochę kora 

nadnerczy, w czasie ciąży bardzo dużo 

wydzielane jest przez łożysko

• β-estradiol (główny i w jajnikach), estron, estriol 
• Estron głównie tworzony z androgenów (ich 

źródłem jest kora nadnerczy i ovarian theca 

cells)  w tkankach obwodowych

• Estriol (słaby estrogen) z utlenienia estradiolu i 

estronu

• Aktywność  : β-estradiol : estron = 12 : 1
•                       β-estradiol  : estriol = 80 : 1

 

 

Chemical formulas of the principal female 

hormones.

 

 

Progestins

• Progesteron (praktycznie jeden)
• 17-α-hydroxyprogesteron (zaniedbywalny)
• Zdrowa nie-ciężarna kobieta – progesteron 

jest wydzielany w drugiej połowie każdego 
cyklu jajnikowego i wydzielany przez ciałko 
żółte  

• Ciąża – łożysko zwłaszcza po 4 miesiącu – 

źródło progesteronu 

 

 

Hormony jajnika

Transport we krwi (p i e)
Głównie z albuminami, specyficzne globuliny, wiązanie nie 

jest silne, łatwo oddawany do tkanek

Degradacja – w wątrobie – glukuroniany lub siarczany 

estrogenów , wydalanie 20% z żółcią, 80% z moczem.

Wątrobowa konwersja estradiolu i estronu w estriol
Spadek funkcji wątroby wzrost aktywności  estrogenów
Progesteron w ciągu kilku minut po uwolnieniu degradacja 

w wątrobie do pregnanediolu

10% progesteronu jest wydzielane z moczem jako 

pregnenediol, można na podstawie tego określić 
syntezę progesteronu w organizmie. 

 

 

Estrogeny

• Pokwitanie – 20 x↑ wydzielania estrogenów
• Jajniki, jajowody, macica, pochwa wzrost 

wymiarów kilka razy

• Zewnętrzne narządy płciowe ↑, depozycja 

tłuszczu we wzgórku łonowym  i wargach 

sromowych większych

• Zmiana nabłonka pochwy z jednowarstwowego 

kubicznego na wielowarstwowy – odporniejszy 

na urazy i infekcje.

• Infekcje pochwy u małych dziewczynek – 

bezpośrednie miejscowe leczenie estrogenemi  

 

 

 

Estrogeny

• Pierwsze lata po pokwitaniu wzrost macicy 2-3 x, 

zmiany w endometrium - ↑ proliferacji i rozwój 

gruczołów

• Jajowód – nabłonek urzęsiony, ↑ częstości bicia 

rzęsek (zawsze w kierunku do macicy)

• Piersi – rozwój zrębu, systemu przewodów, 

depozycja tłuszczu, rozwój aparatu produkującego 

mleko ale same estrogeny nie wystarczają do 

produkcji mleka

• Szkielet – stymulacja wzrostu kości, zrastania nasad 

w trzonach kości długich – dlatego kobiety kończą 

wzrost szybciej niż mężczyźni (M>K, testosteron 

robi to wolniej- zrastanie nasad)

 

 

Estrogeny

 

• Brak estrogenów po menopauzie -↑ osteoklastów, 

spadek zrębu i Ca , jeżeli jest to nasilone – osteoporoza 
→ złamania kości profilaktyka suplementacja 
estrogenami po menopauzie

• Depozycja tłuszczu pod skórą, pośladki, uda – K % 

tłuszczu > niż u M

• Owłosienie pod pachami i na wzgórku łonowym to 

efekt androgenów

• Skóra – miękka, gładka, lepiej unaczyniona , 

skaleczenie skóry – krwawienie większe u K niż u M

• Elektrolity, podobnie jak aldosteron – retencja wody 

zwłaszcza w ciąży

 

 

Progesteron

• Najważniejsza funkcja – promuje zmiany wydzielnicze w 

endometrium podczas II polowy cyklu miesięcznego → 
przygotowanie macicy do implantacji zapłodnionego jaja

• Zmniejsza częstość i intensywność skurczów macicy – 

zapobiega wydaleniu zapłodnionego jaja

• ↑ wydzielanie błony śluzowej w jajowodzie →niezbędne 

do odżywiania zapłodnionego, dzielącego się jaja, 
wędrującego do macicy gdzie będzie implantowane

• Piersi- rozwój płacików i pęcherzyków gruczołów, 

proliferacja i rozrost, mogą wydzielać mleko po sygnale 
prolaktyny z pp. Przysadki.

• Obrzęk piersi 

 

 

Cykl miesięczny endometrium i 

menstruacja

• Związany z cyklicznym wydzielaniem progesteronu i 

estrogenów

• 1.proliferacja endometrium macicy
• 2. faza wydzielnicza (sekrecja w endometrium)
• Złuszczanie endometrium - menstruacja 
 Ad.1 To co zostało po poprzedzającej menstruacji – 

komórki zrębu i nabłonka (dno gruczołów) – szybko 
proliferują pod wpływem estrogenów , reepitalializacja 
już po 4-7 dniach od początku menstruacji

Endometrium grubieje, neoangiogeneza, rozrost 

gruczołów.

 

 

Cykl miesięczny endometrium i 

menstruacja

Ad 1. w momencie owulacji grubość endometrium 3-5 mm.
Ciągnący „włóknisty” śluz – wyściela kanał szyjki macicy – 

kieruje plemniki z pochwy do macicy.

Ad 2. Faza wydzielnicza
Estrogeny powodują nadal umiarkowana proliferacją
Progesteron (po owulacji) – wydzielanie i obrzęk, depozycja 

glikogenu i lipidów w komórkach zrębu, wzrost ukrwienia,

Szczyt fazy sekrecji tydzień po owulacji, endometrium 

grubość 5-6 mm.

Cel- przygotowanie endometrium z dużą ilością substancji 

odżywczych do implanatacji zapłodnionego jaja

 

 

Cykl miesięczny endometrium i 

menstruacja

Ad 3. Menstruacja, złuszczanie
Jajo nie zapłodnione, 2 dni przed zakończeniem 

cyklu miesięcznego zanika ciałko żółte, ↓ 
estrogenu i progesteronu – brak stymulacji – 
65% endometrium ulega samoistnej inwolucji 

24 h później – skurcz naczyń krwionośnych do 

endometrium (prostaglandyny) - ↓ odżywienia i 
dodatkowo stymulacji hormonalnej → nekroza- 
krwawienie do endometrium- separacja 
endometrium w miejscu krwawienia - 
złuszczenie 

 

 

Cykl miesięczny endometrium i 

menstruacja

Ad.3 skurcze macicy i wydzielenie zawartości
W czasie prawidłowej menstruacji – utrata 40 ml 

krwi, i 35 ml płynu surowiczego,

Nie krzepnie bo duża aktywacja fibrynolizy. Skrzep 

we krwi menstruacyjnej – sugeruje patologię.

4-7 dni po rozpoczęciu menstruacji krwawienie 

ustaje i reepitelializacja.

Masywne wydzielanie leukocytów w czasie 

menstruacji – zabezpieczanie (i inne czynniki ?) 
przed infekcją ! 

 

 

Phases of endometrial growth and 

menstruation during each monthly female 

sexual cycle.

 

 

Regulacja cyklu miesięcznego – relacje 

między hormonami jajników, przysadki, 

podwzgórza

Podwzgórze → GnRH → (+) przysadka → LH i FSH 
Krążenie wrotne podwzgórze-przysadka
GnRH – 10 peptyd , wydzielanie (nie-ciągłe), pulsy 5 do 25 

minut co 1-2 godziny !

Gdy zrobimy wlew GnRH i jest  dłuższy czas we krwi to traci 

zdolność uwalniania LH i FSH z przysadki (dlaczego ? Nie 
wiadomo !)

Pulsacyjne wydzielany LH średnio co 90 min. 
Centrum w podwzgórzu (jądro łukowate) – wydziela większość 

GnRH – jest pod wpływem jąder limbicznych , psychika.

Psychika zmienia funkcje seksualne kobiety – długość i 

częstotliwość pulsów

 

 

Upper c.: Pulsatile change in luteinizing hormone (LH) in 

the peripheral circulation of a pentobarbital-anesthetized 

ovariectomized rhesus monkey. Lower c.: Minute-by-

minute recording of multi-unit electrical activity (MUA) in 

the mediobasal hypothalamus.

 

 

Ujemne sprzężenie  

• Estrogen → (-) LH i FSH
• Progesteron nasila efekt estrogenów 

(sam nie hamuje)

• Estrogen zmienia częstość pulsów GnRH
• Inhibina ( z granulosa cells z ciałka 

żółtego) 

hamuje FSH i LH – efekt zmniejszenie 

wydzielania FSH i LH pod koniec cyklu 

miesięcznego kobiety

 

 

Dodatnie sprzężenie zwrotne-estrogeny- przed 

owulacją

Przed-owulacyjna fala LH

P.p. przysadki wydziela bardzo dużo LH przez 1-2 

dni (24 do 48h) przed owulacją

Eksperymenty – infuzja estrogenów, 2 do 3 dni w 

czasie ostatniej części pierwszej połowy cyklu 
jajnikowego powoduje gwałtowne przyspieszenie 
wzrostu pęcherzyków w jajniku i wydzielania 
estrogenów.

FSH i LH najpierw supresja a następnie wydzielanie 

LH rośnie 6 do 8 x a FSH 2x

Wydzielanie LH powoduje owulację.
Nie do końca wiadomo jaki jest tego mechanizm 

 

 

Cykle bez owulacji

• Cykle płciowe około pokwitania 
• Jeśli fala LH jest za mała (nie wystarczająca) 

owulacja nie zachodzi, cykl dalej idzie ale jest 
zmieniony – jak ?

1.Nie ma ciałka żółtego i nie ma progesteronu
2. Cykl jest krótszy o kilka-kilkanaście dni ale rytm 

jest kontynuowany (progesteron nie jest konieczny 
dla samego występowania cyklu).

Pierwsze kilka cykli przy pokwitaniu jest zazwyczaj 

bezowulacyjnych, tak jak cykle przed menopauzą 
bo jest brak „fali LH”. 

 

 

Puberty - pokwitanie

• Początek dojrzałego (dorosłego) życia 

seksualnego

• Menarche – początek cykli z menstruacją
• Puberty dziewczynki  11-16 lat, przeciętnie 13 

lat

• Przed tym okresem (tak też jest u chłopców) 

podwzgórze nie wydziela istotnych ilości 
GnRH ( w dzieciństwie)

• Ale samo jest zdolne do wydzielania ! Brak 

jest tylko sygnału 

 

 

Total rates of secretion of gonadotropic hormones 

throughout the

sexual lives of female and male human beings, showing an 

especially

abrupt increase in gonadotropic hormones at menopause 

in

the female

 

 

Estrogen secretion throughout the sexual 

life of the female human being

 

 

Menopauza

• Wiek 40-50 lat cykle płciowe zaczynają być 

nieregularne i często nie ma owulacji

• Po kilku miesiącach a nawet latach cykle ustają
• Okres w którym cykle zanikają a żeńskie hormony 

płciowe obniżają się prawie do 0 – to jest menopauza

• Do tego czasu wszystkie pęcherzyki albo dojrzewają 

i owulują (~ 400) a pozostałe degenerują.

• W jajniku nie ma co produkować estrogenów i 

dlatego jest b. wysoki LH i FSH ( nie ma hamowania) 

 

 

Menopauza

•

Brak estrogenów powoduje u kobiety :

1.napadowe uczucie gorąca – zwłaszcza na skórze
2. Psychogenne uczucie duszności
3. Drażliwość
4.Uczucie zmęczenia
5.Lęk
6. Różne stany psychotyczne
7. Obniżenie wytrzymałości i uwapnienia kości
U ~15% kobiet są tak nasilone, że wymagają 

leczenia – substytucja estrogenami

 

 

Female sexual act

• Tak jak w przypadku mężczyzny 

satysfakcjonujący w pełni akt seksualny zależy od 
stymulacji psychicznej i lokalnej seksualnej

• Myślenie o rzeczach związanych  z „seksem” 

może wieść do „ochoty na seks” i pomaga w 
przebiegu (satysfakcja) stosunku płciowego 
przez kobietę

• Zależy też od podstawowego przygotowania 

(wykształcenia), fizjologicznego napędu

• „Ochota na seks” rośnie gdy ↑ ilość 

wydzielanych hormonów płciowych 

 

 

Female sexual act

• Zmienia się zależnie od  fazy miesięcznego cyklu płciowego 
• Największa w okolicy owulacji (z powodu dużej ilości 

estrogenów wydzielanych przed owulacją)

• Lokalna stymulacja seksualna; masaż (lub inne typy 

stymulacji) sromu, pochwy, innych okolic krocza powoduje 
doznania seksualne 

• Seksualne czuciowe sygnały (przez nerwy łonowe i splot 

krzyżowy)

• →  krzyżowy odcinek rdzenia kręgowego → mózg
• Lokalne odruchy integrowane na poziomie S i L odcinka 

rdzenia kręgowego → reakcja narządów 

płciowych

 u 

kobiety

 

 

Female sexual act

• Erekcja i smarowanie 
• Tkanki które ulegają erekcji :wokół wejścia do 

pochwy i łechtaczka (analogiczna budowa jak w 

prąciu u mężczyzny). Nerwy przywspółczulne → 

(+) rozkurcz naczyń (tętnic) (mediatory na 

zakończeniach nerwowych: acetylocholina, NO, 

VIP- vasoactive intestinal polypeptide)

• Akumulacja krwi w tkankach które ulegają 

erekcji → zacieśnienie wejścia do pochwy  - 

pomaga uzyskać mężczyźnie wystarczającą 

stymulacje seksualną do wystąpienia ejakulacji. 

 

 

Female sexual act

• Nerwy przywspółczulne →(+) gruczoły Bartolina 

(poniżej warg sromowych mniejszych)- wydzielanie 
śluzu , też wydziela nabłonek pochwy i z gruczołów 
cewkowych mężczyzny (ale mało).

• Śluz (smarowanie) niezbędne do satysfakcjonujących 

wrażeń, optymalnej stymulacji odruchów → kulminacja 
orgazm (climax) mężczyzny i kobiety

• Orgazm kobiety; maksimum lokalnej stymulacji i 

odpowiednie warunki psychiczne (mózg) – 
zapoczątkowanie odruchów – orgazm (female climax) 

• Analogiczny do emisji i ejakulacji u mężczyzny, ma 

dopomóc w zapłodnieniu jaja  

 

 

Female sexual act

• Kobieta jest bardziej płodna gdy jest inseminowana w 

czasie normalnego stosunku płciowego niż sztucznymi 
metodami.    Dlaczego ?

1 skurcze mięsni krocza w czasie orgazmu ↑ ruchliwość 

jajowodów i macicy i rośnie transport nasienia do jaja,

↑ Φ kanału szyjki macicy – ułatwienie transportu nasienia  
2 u zwierząt (u ludzi ?) wydzielanie oksytocyny → 

rytmiczne skurcze macicy – przyspieszenie transportu 
plemników

W czasie orgazmu – intensywne napięcie mięsni całego 

ciała – po tym uczucie satysfakcji, relaksu, spokój → 
resolution.

 

 

Płodność kobiety

• Do 24 h po opuszczeniu jajnika jajo jest żywe i 

może być zapłodnione – czyli nasienie musi być 
dostępne zaraz po owulacji

• Nieliczne plemniki mogą zachować  zdolność do 

zapłodnienia nawet po 5 dniach przebywania w 
drogach rodnych kobiety

• Dlatego też aby doszło do zapłodnienia stosunek 

płciowy musi odbyć się w przedziale 4-5 dni 
przed i do paru godzin po owulacji 

• Okres płodności kobiety 4-5 dni w każdy 

miesiącu

 

 

Płodność kobiety

• Około 5-10% kobiet jest niepłodnych 
• Naturalna metoda antykoncepcji- unikać 

stosunku w okolicy wystąpienia owulacji.  

Trzeba przewidzieć dokładny termin owulacji

• Interwał między owulacją a następującą 

menstruacją wynosi prawie zawsze 13-15 dni.

• Jeżeli cykle są regularne (np. 28 dni) owulacja 

będzie w okresie 14±1 dnia cyklu.

• Unikanie stosunku płciowego przez 4 dni przed 

i 3 dni po owulacji – zapobiega zapłodnieniu . 

Sprawdza się przy cyklach regularnych 

 

 

Elevation in body temperature shortly 

after ovulation.