1
XVI. Komplement cd.
1. Komplement sposobu 情态补语
1.1. Znaczenie komplementu sposobu
• Komplement sposobu odnoszący się do czynności
为了备课，李老师每天睡得很晚。
我们一起学英语，他学得好，我学得不好。
她唱歌唱得很好。
/ 她歌唱得很好。
• Komplement sposobu odnoszący się do wykonawcy czynności lub jej obiektu
敌人气得大喊：“你小小年纪，难道不怕死吗？
我看他忙得一点空也没有，心里很难过。
他把斧子举得跟头一样高，站在那里，一动也不动。
• Komplement sposobu zbudowany z frazy podmiot-orzeczenie
小名写字写得铅笔尖都秃了。
1.2. Charakterystyka struktury zdania z komplementem sposobu
• Pomiędzy orzeczeniem a komplementem sposobu nie może stać żaden inny
element oprócz partykuły strukturalnej “得”
• Cechy czasowników i przymiotników przyjmujących komplement sposobu:
x
Czasowniki
- Wszystkie czasowniki mogą przyjmować komplement odnoszący się
do czynności. Niektóre dwusylabowe czasowniki （np. 锻炼、提高、
发展、回答）
nie mogą przyjmować komplementu odnoszącego się
do wykonawcy czynności lub jej obiektu
- Większość czasowników, które mogą przyjmować komplement
odnoszący się do wykonawcy czynności lub jej obiektu, jest
jednosylabowa （np. 打、吹、说）
x
Przymiotniki
- Przymiotniki jednosylabowe oraz duża część dwusylabowych （np.
糊涂、热闹、激动、高兴、舒服）
mogą przyjmować komplement
odnoszący się do wykonawcy czynności lub jej obiektu; mogą też
przyjmować komplement zbudowany z frazy podmiot-orzeczenie
2
- Przymiotniki, które zawierają znaczenie stopnia lub opisujące stan
（
np. 冰凉、雪白、金黄、红彤彤、黑咕隆咚） nie mogą w ogóle
przyjmować komplementu sposobu
x
Czasowniki i przymiotniki przyjmujące komplement sposobu nie mogą
być w zreduplikowane
x
W zdaniu z komplementem sposobu nie powinno być okolicznika
deskryptywnego
*他高高兴兴地说得很快。
*大爷急不可待地说得很激动。
x
Czasowniki występujące w zdaniach z komplementem sposobu wyrażają
czynności, które już się wydarzyły
• Cechy strukturalne komplementu sposobu
Tylko komplementy odnoszące się do czynności posiadają formę przeczącą,
np.:
这个字写得不对。
*他急得不坐了。
1.3. Funkcje komplementu sposobu
Komplement sposobu stanowi znaczeniowy punkt centralny zdania. Jest używany
gdy chcemy coś opisać, ocenić, np.:
这件事他干得不错。
他高兴得跳起来了。
1.4. Komplement sposobu i komplement rezultatywny - porównanie
• Komplement rezultatywny zbudowany jest zazwyczaj z jednosylabowego
przymiotnika lub czasownika, komplement sposobu zazwyczaj ma więcej
sylab
• Czynności wyrażane przez komplement rezultatywny to czynności pasywne,
przez komplement sposobu niekoniecznie, np.:
听了这个消息，李冰急得到处找人打听消息。
3
1.5. Komplement sposobu z “个”
• Forma twierdząca (odnosi się do wykonawcy czynności lub jej obiektu), np.:
在游泳池里，孩子们又是游泳，又是打水仗，玩了个痛快。
民兵们把敌人打了个落花流水。
• Forma przecząca (odnosi się do czynności), np.:
妈妈见了高兴得笑个不住。
1.6. Komplement sposobu z “得个”
Posiada tylko formę twierdzącą, np.:
其结果，把几千年封建地主的特权，打得个落花流水。
2. Komplement stopnia 程度补语
2.1 Komplement stopnia bez “得”
• Najczęściej zbudowany z “极、透、死、坏、多”. Może być użyty jedynie
z przymiotnikami i z czasownikami wyrażającymi uczucia, stany umysłu,
czynności umysłowe, np.:
那天正下大雪，跑了三十多里山路，我累极了。
哎呀，困死我了！
这儿的天气比北方好多了。
• “透、死、坏” mogą też stanowić komplement rezultatywny, lecz bez zmiany
znaczenia pierwotnego, np.:
我的衣服叫雨淋透了。
这个人坏透了。
• Charakterystyka struktury zdania z komplementem stopnia bez “得”:
x
Na końcu zdania znajduje się partykuła “了”
x
Pomiędzy czasownikiem a komplementem nie mogą stać inne składniki,
takie jak “了、过”
x
Gdy czasownik z komplementem “极” posiada dopełnienie, musi on
zostać powtórzony, np.:
他想孩子想极了。
4
2.2 Komplement stopnia z “得”
• Najczęściej zbudowany z “很、慌、多、不得了、要死、要命、不行、可
以、够受的、厉害”
, np.:
今天他中了彩票，高兴得很。
我觉得有点儿累得慌，歇会儿吧。
我渴得要命，快给我一点儿水喝。
外边热得要死，别出去了。
他想你想得不得了，你快去看看他吧。
我晕得不行，快扶我一把。
他这个人真懒得可以，看他的房间，简直没法下脚。
今天的路不好，又坐一辆小车，颠得够受的。
你快来看看我这儿怎么了。疼得厉害。
我比他高得多得多。
3. Komplement ilościowy 数量补语
3.1 Komplement ilościowy dodawany do czasownika 动量补语
• Komplement ilościowy dodawany do czasownika oznacza ilość powtórzeń
czynności, zachowania. Zbudowany jest z klasyfikatora czasownikowego, np.:
这本书你看过几遍了？
请等一下。
灯亮了一下，又灭了。
• Charakterystyka struktury zdania z komplementem ilościowym
x
Pomiędzy głównym wyrazem orzeczenia a komplementem mogą stać
partykuły aspektualne “了、过”, np.:
老师傅把头轻轻地点了一下。
来北京以后我去过两次天安门。
5
x
Pozycja dopełnienia
W zależności od właściwości rzeczownika pełniącego funkcję dopełnienia
Gdy rzeczownik oznacza zwyczajne przedmioty lub pojęcia abstrakcyjne
– dopełnienie stoi za komplementem, np.:
劳驾，请给我找一下
26 楼 101 号房间。
阿华师傅与站长交换了一下意见，矛盾消除了。
Gdy dopełnienie oznacza konkretne osoby, zwierzęta lub nazwy miejsc,
może stać przed lub za komplementem, np.:
昨天我找过两次老师，他都不在。
昨天我找过老师两次，他都不在。
Gdy dopełnieniem jest zaimek, lub gdy klasyfikatorem czasownikowym
jest “刀、脚、拳、巴掌” itp., dopełnienie może stać tylko przed
komplementem, np.:
小刚狠狠提了狗一脚就跑开了。
这个人过去骗过我一回，所以我不相信他。
x
Przed czasownikiem z komplementem ilościowym bardzo rzadko używa
się przysłówków wyrażających przeczenie
Podczas wyjaśniania, prostowania, np.:
A: 你去过两次上海吧？
B: 上海这个地方我只去过一次，没去过两次。
W zdaniach warunkowych, np.:
你不尝一口，怎么知道汤的味道？
3.2 Komplement ilościowy oznaczający przedział czasu 时量补语
• Znaczenie komplementu ilościowego oznaczającego przedział czasu:
x
Wyraża kontynuację czynności, akcji, stanu, np.:
同志，你等一会儿。
他整整累了一年。
你服这种药已经三个月了，效果怎么样？
- Po orzeczeniu może stać partykuła aspektualna “了” lub “过”
6
- Pozycja dopełnienia
Gdy przedmiot, którego dotyczy czasownik pojawia się po raz
pierwszy, często powtarza się czasownik, dopełnienie stoi wtedy za
pierwszym czasownikiem, komplement za drugim, np.:
我们坐车坐了四十多分钟。
Gdy dopełnienie już jest znane:
Gdy dopełnienie oznacza zwyczajne przedmioty lub pojęcia
abstrakcyjne, stoi za komplementem, np.:
我今天写了二十分钟（的）汉子。
Gdy dopełnienie oznacza konkretne osoby, zaimki, zazwyczaj
stoi przed komplementem, np.:
小马等了你一个小时。
你等小刘一会儿吧。
你等一会儿小刘把。
- Użycie przysłówków
Przysłówki modyfikujące komplement w większości mogą stać przed
czasownikiem lub przed komplementem, np.:
我们才走了半个小时你就累了？
我们走了才半个小时你就累了？
Przysłówek “没” oznaczający małą ilość może stać przed
czasownikiem lub przed komplementem, np.:
我说了没几分钟话就被他打断了。
我没说几分钟话就被他打断了。
Przysłówek “不” pojawia się tylko w zdaniach warunkowych, np.:
你干了这么长时间了，不休息一会儿不行。
x
Wyraża ilość czasu, która upłynęła od rozpoczęcia lub od ukończenia
czynności, np.:
我来北京两年了。
7
- Pomiędzy orzeczeniem a dopełnieniem nie może stać partykuła
aspektualna “了” lub “过”
- Wyrażenia modyfikujące komplement stoją zazwyczaj przed nim
我们相识还不到一年。
小明中学毕业了没几天。别听他吹牛。
他们没认识几天就结婚了。
我来北京已经快两年了。
我已经来北京快两年了。
- Dopełnienie stoi po orzeczeniu, przed komplementem, np.:
他妹妹考上大学已经三年了。
x
Wyraża odstęp czasu pomiędzy dwiema czynnościami, np.:
你吃完饭半小时再吃药。
x
Wyraża różnicę czasu pomiędzy daną czynnością a pewnym standardem,
np.:
小马今天迟到五分钟。
3.3 Komplement ilościowy porównawczy 比较数量补语
Używany po przymiotniku, wyraża różnicę ilościową w porównaniu do
rezultatu, np.:
这个班的学生比那个班多二十个。
他比我大两岁。
4. Komplement przyimkowy 介词短语补语
4.1. Komplement przyimkowy z “于”
Może wyrażać czas, miejsce, pochodzenie, obiekt, cel, przyczynę, porównanie
鲁迅生于一八八一年。
鲁迅一八八一年生于绍兴。
最近他正忙于写文章。
8
4.2. Komplement przyimkowy z “向”
Wyraża kierunek, np.:
“大爷！”他欢快地叫了一声，扑向田大爷。
4.3. Komplement przyimkowy z “自”
Wyraża miejsce, np.:
这是发自内心的喜悦。
5. Komplement i okolicznik - porównanie
5.1 Przymiotniki w funkcji okolicznika i w funkcji komplementu
• Przymiotniki jednosylabowe
x
Niektóre mogą pełnić funkcję okolicznika w zdaniach rozkazujących,
lecz nie mogą komplementu, np.:
多吃点儿菜！
*吃菜（吃）多点儿。
Niektóre mogą pełnić obie funkcje, lecz w innym znaczeniu, np.:
快走！
走快点儿！
走快了！
x
Niektóre mogą pełnić funkcję okolicznika lub komplementu
rezultatywnego bądź sposobu, oznaczając niezgodność z pewnym
standardem, np.:
他晚来了几天。
他今天来晚了。
他今天来得很晚。
• Przymiotniki dwusylabowe, przymiotniki zreduplikowane, frazy
przymiotnikowe, frazy stałe
x
Przymiotniki dwusylabowe w funkcji komplementu rezultatywnego
oznaczają rezultat, w funkcji okolicznika opisują czynność lub
wykonawcę czynności. Większość nie może pełnić funkcji okolicznika i
komplementu tego samego czasownika bez zmiany znaczenia, np.:
9
明明激动地写了两个大字。
*明明写激动。
x
Przymiotniki dwusylabowe, przymiotniki zreduplikowane, frazy
przymiotnikowe, frazy stałe pełniąc funkcję komplementu sposobu
stanowią główną część orzeczenia, gdy pełnią funkcję okolicznika,
główną częścią zdania jest czasownik, np.:
运动员战士站得笔直，非常精神。
运动员战士笔直地站着，一动也不动。
5.2 Przysłówki w funkcji okolicznika i w funkcji komplementu
• “很” w funkcji komplementu stopnia wyraża wyższy stopień niż w funkcji
okolicznika, np.:
今天红红很高兴。
今天红红高兴得很。
• “极” w mowie potocznej raczej nie pełni funkcji okolicznika. W języku
literackim stopień wyrażany przez “极” w funkcji okolicznika i
komplementu stopnia jest podobny, np.:
此书极好。
这本书好极了。
5.3 Wyrazy oznaczające czas w funkcji okolicznika i w funkcji komplementu
W funkcji okolicznika oznaczają, że w przeciągu danego okresu czasu czynność
się zakończyła lub sytuacja zaistniała; w funkcji komplementu oznaczają czas
trwania akcji, np.:
他两天看了一本书。
这本书他看了两天还没看完。
5.4 Klasyfikatory czasownikowe w funkcji okolicznika i w funkcji komplementu
W funkcji okolicznika oznaczają ilość powtórzeń danej czynności potrzebna do
jej zakończenia, w funkcji komplementu oznaczają ilość powtórzeń danej
czynności, np.:
10
武松三拳就把老虎打死了。
武松打了老虎三拳。
5.5 Wyrażenia oznaczające miejsce w funkcji okolicznika i w funkcji komplementu
在
+ 名词
W funkcji okolicznika czasowników przechodnich oznacza miejsce akcji, np.:
我在黑板上写字。
W funkcji komplementu oznacza rezultat, miejsce, w którym znajduje się obiekt
czynności po ukończeniu akcji, np.:
老师把生词写在黑板上。
5.6 Wyrażenia wskazujące na obiekt w funkcji okolicznika i w funkcji
komplementu
给
+ 名词
W funkcji okolicznika oznacza obiekt przyjmujący dany przedmiot lub obiekt,
którym zajmuje się wykonawca czynności, np.:
我给姐姐写了一封信。
小红给妈妈开门。
W funkcji komplementu rezultatywnego wskazuje na obiekt przyjmujący dany
przedmiot, np.:
我寄给布朗先生一本书。
Inne:
老师给学生讲课。
*老师讲课给学生。
老师交给我一把钥匙。
*老师给我交一把钥匙。
我给妹妹买了一本小说。
*我买给妹妹一本小说。