Lekcja 10 - Kolory

Wszystkie kolory w jêzyku japoñskim s¹ rzeczownikami. Tylko podstawowa ich szóstka (wed³ug japoñskiej normy) posiada równie¿ przymiotniki. Tworzy siê je dodaj¹c koñcówkê „i” tu¿ po nazwie koloru (tak samo jak w i-przymiotnikach omawianych na lekcji poprzedniej).

Zatem rozgraniczamy takie s³owa jak biel, czerñ, ¿ó³æ (rzeczowniki) i bia³y, czarny, ¿ó³ty (przymiotniki). Pierwszej jak i drugiej czêœci mowy œmia³o mo¿emy stosowaæ do okreœlenia koloru, choæ w jêzyku polskim u¿yjemy w tym celu tylko przymiotnika.

Podstawowa szóstka kolorów

* biel - shiro [”']

* br¹z - chairo ['
F]

* czerñ - kuro [•]

* czerwieñ - aka [Ô]

* niebieski (kolor) - ao [Â]

* ¿ó³æ - kiiro [‰©F]

Niew¹tpliwie dziwne jest to, ¿e Japoñczycy nie wliczaj¹ w poczet kolorów standardowych koloru zielonego. Niekiedy dla okreœlenia tej w³aœnie barwy stosuje siê s³owo „aoi”.

Utworzone przymiotniki od powy¿szych rzeczowników:

* bia³y - shiroi [”' ¢]

* br¹zowy - chairoi ['
F ¢]

* czarny - kuroi [• ¢]

* czerwony - akai [Ô ¢]

* niebieski - aoi [Â ¢]

* ¿ó³ty - kiiroi [‰©F ¢]

Zasada tworzenia epitetów (po³¹czenie rzeczownika i okreœlaj¹cego go przymiotnika) jest w tym przypadku bardzo prosta:

Kolor (przymiotnik) + rzeczownik, zatem:

Ô ¢-{

E © ¢ Ù ñ

Akai hon - czerwona ksi¹¿ka

 ¢'¹

E ¢ Æ è

Aoi tori - niebieski ptak

‰©F ¢‰Ô

« ¢ ë ¢ Í È

Kiiroi hana - ¿ó³ty kwiat

• ¢”L

­ ë ¢ Ë ±

Kuroi neko - czarny kot

Kolory niemniej istotne

Przypominam, ¿e poni¿sze kolory w jêzyku japoñskim s¹ rzeczownikami ! Jak zapewne zauwa¿yliœcie niektóre nazwy maj¹ koñcówkê „iro” [F] oznaczaj¹c¹ „kolor”. Wedle uznania mo¿na j¹ zastosowaæ do reszty.

* jasno-niebieski - mizuiro […F] (mizu - woda)

* pomarañczowy - daidai [žò] lub orenji [
I
Œ“
W]

* purpurowy - murasaki [Ž‡]

* ró¿owy - momoiro [“F] lub pinku [
s“
N]

* srebrny - gin'iro [ âF] (gin - srebro)

* szary - haiiro [ŠDF] (hai - popió³)

* zielony - midori [-Î]

* z³oty - kin'iro [ àF] (kin - z³oto)

Inne kolory pochodne

Reszta barw nie jest tak popularna, ale powinna zostaæ rozpoznana przez wiêkszoœæ Japoñczyków. Przede wszystkim weŸmy pod uwagê fakt, ¿e (zw³aszcza) ma³o który mê¿czyzna rozró¿nia kolor lawendowy od fio³kowego, karmazynowy od szkar³atnego, wrzosowy od liliowego, itd.

* ciemno-br¹zowy - kogechairo [Å °'
F]

* ciemno-niebieski - aiiro [-•F] (ai - indygo)

* cynobrowy - shuiro [ŽéF]

* g³êboko-zielony - fukamidori [[-ÎF]

* g³êboko-niebieski - kon'iro [®F]

* lawendowy - fujiiro [“¡F]

* jasno-ró¿owy - sakurairo [÷F] (sakura - wiœnia)

* karmazynowy - akaneiro [©F]

* oliwkowo-zielony - uguisu [éòF]

* ¿ó³to-br¹zowy - odoiro [‰©“yF]

* ¿ó³to-pomarañczowy - yamabukiiro [ŽRF]

* ¿ó³to-zielony - kimidori [‰©-Î]

W przypadku gdy kolor nie jest przymiotnikiem utworzenie epitetu nastêpuje poprzez dodanie do nazwy koloru partyku³y „no” [ Ì] i rzeczownika:

Nazwa koloru + Ì + rzeczownik

-Î Ì`

Ý Ç è Ì ­ ³

Midori no kusa - zielona trawa

àF ÌŽw-Ö

« ñ ¢ ë Ì ä Ñ í

Kin'iro no yubiwa - z³oty pierœcionek

Ž‡ Ìã'

Þ ç ³ « Ì í ¬

Murasaki no uwagi - purpurowy p³aszcz

“¡F Ì
X
J[
t

Ó ¶ ¢ ë Ì
X
J[
t

Fujiiro no sukaafu - lawendowy szal