J. Wilkin - Ekonomia
Podstawowa analiza rynku
Wprowadzenie do ekonomii
Wykład 4
J. Wilkin - Ekonomia
Podstawowa analiza rynku
Wprowadzenie do ekonomii
Wykład 4
J. Wilkin - Ekonomia
Co kryje się za pojęciem:
rynek?
• Miejsce styku kupujących i sprzedających
• Miejsce przejawiania się popytu i podaży
• Złożony proces wzajemnego
oddziaływania uczestników wymiany
towarów, usług, kapitału itp.
• Miejsce, gdzie kształtują się ceny
• Mechanizm regulacji i koordynacji
gospodarki
J. Wilkin - Ekonomia
Modele rynków
• Rynek doskonałej konkurencji (rynek
wolnokonkurencyjny)
• Rynek oligopolistyczny (rynek
zdominowany przez kilku producentów)
• Rynek monopolistyczny (rynek
kontrolowany przez jednego producenta)
• Monopson (monopol po stronie popytu,
rynek kontrolowany przez jednego
kupującego)
J. Wilkin - Ekonomia
Inna klasyfikacja rynków
(w zależności od tego, co jest
przedmiotem obrotu)
• Rynek produktów i usług
• Rynek czynników produkcji (siły
roboczej, ziemi itp.)
• Rynek finansowy
- Pieniężny
- Kapitałowy
J. Wilkin - Ekonomia
Popytowa strona rynku
• Potrzeby ludzkie a popyt – różnice i relacje
• Czynniki kształtujące popyt:
- dochody ludności
- ceny
- dobra substytucyjne i komplementarne
- gusty, moda i inne subiektywne czynniki
• Krzywa popytu i prawo popytu
• Dochodowa i cenowa elastyczność popytu
J. Wilkin - Ekonomia
Podażowa strona rynku
• Produkcja a podaż, elastyczność
produkcji a elastyczność podaży
• Czynniki kształtujące podaż:
- dostępność zasobów produkcyjnych
- postęp techniczny
- Ceny
• Krzywa podaży i prawo podaży
• Wpływ postępu technicznego na
przesunięcia krzywej podaży
J. Wilkin - Ekonomia
Niedobór i nadprodukcja na
rynku
cena
podaż
popyt
nadprodukcja
niedobór
J. Wilkin - Ekonomia
Rola cen w gospodarce
• Cena jako rynkowy wyraz wartości towaru
• Cena a wartość towaru, marksistowska
koncepcja wartości
• Cena równowagi
• Cena jako:
- informacja
- czynnik kształtowania dochodu
- narzędzie dystrybucji
- bodziec
- narzędzie rachunku ekonomicznego
J. Wilkin - Ekonomia
Nierównowaga na rynku
• Zjawisko nadprodukcji – podaż większa
od popytu. Kryzysy nadprodukcji w
gospodarce kapitalistycznej
• Zjawisko niedoboru – popyt większy od
podaży. Powszechny niedobór towarów
w gospodarce centralnie planowanej
• Sposoby przywracania równowagi
rynkowej – przykład polskiej gospodarki
w latach 1989-1990
J. Wilkin - Ekonomia
Funkcjonowanie rynku na
przykładzie produktów
żywnościowych
• Popytowa strona rynku żywności:
- wpływ dochodów i cen na popyt, dochodowa i
cenowa elastyczność popytu
- przyczyny zróżnicowania dochodowej i cenowej
elastyczności popytu, w zależności od produktów
- dlaczego na niektóre produkty popyt jest sztywny
i nie reaguje na zmiany ceny czy dochodu?
- dobra Veblena i dobra Giffena
- Prawo Engla: wraz ze wzrostem dochodów,
udział wydatków na żywność w całości wydatków
gospodarstw domowych ma tendencję malejącą
J. Wilkin - Ekonomia
Funkcjonowanie rynku
żywności (2)
• Podażowa strona rynku żywności:
- produkcja a podaż produktów żywnościowych –
różnice
- produkcja naturalna – nietowarowa na przykładzie
polskiego rolnictwa
- elastyczność podaży a elastyczność produkcji w
rolnictwie – kwestia cykli produkcyjnych i
ograniczonej mobilności czynników produkcji
- regulacje rynku rolnego przez państwo i Unię
Europejską
- wpływ protekcjonizmu handlowego na ceny żywności
J. Wilkin - Ekonomia
Pytania (4a)
• Co reguluje rynek (rynek jako
mechanizm regulacyjny)?
• Rodzaje rynków i modele rynków
• Jakie czynniki kształtują popyt?
• Jakie czynniki kształtują podaż?
• Elastyczność popytu i podaży
• Funkcje cen w gospodarce
• Cena a wartość towaru
J. Wilkin - Ekonomia
Pytania (4b)
• Na czym polega „ekonomia skali”? Jak
powiązać ekonomię skali z handlem
zagranicznym?
• Formy nierównowagi na rynku i sposoby
przywracania równowagi
• Jakie specyficzne czynniki kształtują popyt
i podaż na rynku żywności?
• Sposoby oddziaływania państwa na rynek
żywności
• Co to jest „prawo Engla”?