NOWOCZESNE STRUKTURY ORGANIZACYJNE 

Prof. UEK dr hab. Czesław Mesjasz 
Katedra Procesu Zarządzania, Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie 

Podstawowe formy struktury organizacyjnej

Struktura funkcjonalna – typu U (Unitary)
Struktura holdingowa – typu H (Holding)
Struktura wielowydziałowa – typu M 

(Multidivisional)

Struktura macierzowa 
Struktury hybrydowe

2

-

równoważność rang dominujących kryteriów strukturyzacji

- prowokacja konfliktów i sprzeczności

- zorientowanie na tworzenie nowych rozwiązań, usprawnienie współdziałania i przepływu informacji

- przezwyciężanie barier wynikających z wąskiej specjalizacji

- niższy stopień formalizacji zachowań organizacyjnych

- orientacja na pracę zespołową (kontakty pionowe, poziome, ukośne), możliwe tworzenie grup projektowych

Struktury wielowymiarowe macierzowe

Produkt  A

Produkt  B

Produkt  C

fin

an

se

za

op

at

rz

eni

e

B

+R

zb

yt

ka

dr

y

Rynek X

Rynek Y

Rynek Z

W

yró

b 

C

W

yró

b 

A

W

yró

b 

B

Struktura funkcjonalno-obiektowa

Struktura regionalno-obiektowa

Struktury wielowymiarowe (tensorowe)

- wielopunktowy system kierowania

- konflikty rozstrzygane na zasadzie równego partnerstwa przez kierowników różnych wymiarów

Branża 1

Branża 2

Branża 3

Branża 4

Branża 5

Branża 6

Australia

Europa

Ameryka

Azja

Jednostka
organizacyjna

Sieci bezskalowe (Scale-Free Networks in the 
Real World)

The picture at right show a mapping of 
internet industry partnerships.  Each 
node represents a company and each 
line represents a partnership between 
companies.  It is easy to see that a few 
companies have a large amount of 
partnerships, while most companies have 
a few partnerships.  The most connected 
companies according to this graph are 
IBM, AOL-Time Warner, and Microsoft.

Picture courtesy of 
http://www.orgnet.com/netindustry.html

Sieci bezskalowe (Scale-Free Networks in the 
Real World)

The picture at left show the spread of 
infectious disease.  The black nodes 
are the people with the disease, the 
green nodes are people exposed to the 
disease who are infected, and the pink 
nodes represent people exposed to the 
disease who are not infected.  The grey 
nodes are people with unknown status.  
We can see easily how diseases that 
start at hubs spread quickly to other 
nodes in the system.

Picture courtesy of 
http://www.orgnet.com/contagion.html

The Power Law Phenomenon (Prawo potęgowe) 

These scale-free networks seem to follow a power law distribution.  

Earlier models have described networks as a bell curve, with many nodes with the same number 
of links and no highly connected nodes.  

The scale free model describes networks as having many nodes with only a few links and a few 
nodes with many links.

Most nodes have 
the same number of 
links

No highly connected 
nodes

Many nodes with few links

A few nodes with many 
links

# of links (k)

# of links (k)

#

 of 

nodes

 w

ith 

k 

link

s

#

 of 

nodes

 w

ith 

k 

link

s

Bell Curve

Power Law Distribution

The Power Law Phenomenon (Prawo potęgowe) 

Struktury sieciowe – przykłady koncepcji 

Organizacja współczesnego przedsiębiorstwa może 
rozwinąć się w kierunku struktur sieciowych

Ten typ struktury, w przeciwieństwie do hierarchicznej, jest 
otwarty na wchodzenie w związki z uczestnikami otoczenia 

W strukturach sieciowych wewnątrzorganizacyjnych  
następuje odchodzenie od hierarchii, która odznacza się 
zmiennością i równoległością ośrodków władzy

Podstawowe różnice pomiędzy strukturami sieciowymi            
a hierarchicznymi

Parametry struktury

Typowe dla struktury 

hierarchicznej

Typowe dla sieci

Tworzenie 

przez organ 

założycielski

decyzje uczestników 

(wyłaniające się 
struktury)

Cele

narzucone z zewnątrz wynikające z analizy 

potrzeb członków

Podział pracy

stabilny i ściśle 

określony

zmienny, wynikający   

z zainteresowań 
członków lub 
rotacji zadań

Podstawowe różnice pomiędzy strukturami sieciowymi 
a hierarchicznymi

Parametry 

struktury

Typowe dla 

struktury 

hierarchicznej

Typowe dla sieci

Specyfika 

obowiązków

szczegółowa

brak

Wzorce działania

silnie 

sformalizowane

brak

Komunikacja

sformalizowana, 

głównie kanałami 
pionowymi

luźna, kanałami 

poziomymi

Rozpiętość 

kierowania

wąska

nie można określić

Podstawowe różnice pomiędzy strukturami sieciowymi 
a hierarchicznymi

Parametry 

struktury

Typowe dla 

struktury 

hierarchicznej

Typowe dla sieci

Forma struktury

smukła

idealnie płaska                                                                                                              

Motywacja 

działania

zewnętrzna

wewnętrzna

Lokalizacja władzy

na najwyższym 

szczeblu 
kierowania

rotacyjne 

wykonywanie 
funkcji 
kierowniczych

Istota przedsiębiorstwa sieciowego 

(koncepcja prof. Kazimierza Perechudy)   

Przedsiębiorstwo sieciowe stanowi zbiór niezależnych      

w sensie prawnym jednostek gospodarczych, 
realizujących różnorodne przedsięwzięcia i projekty 
koordynowane przez firmę–integratora, która posiada 
wyróżniające (kluczowe, podstawowe) kompetencje.

Istota przedsiębiorstwa sieciowego, c.d. 

Cechy główne przedsiębiorstwa sieciowego:

– dobrowolność przystąpienia do sieci,

– równoległa realizacja różnorodnych projektów i przedsięwzięć 

gospodarczych,

– kompatybilność kompetencji firmy–integratora oraz 

pozostałych kooperantów,

– pojawienie się wysp wiedzy niejawnej,

Istota przedsiębiorstwa sieciowego, c.d. 

– coraz krótsze cykle życia produktów i usług,

– przenikanie się z innymi sieciami,

– wykorzystanie sieci komputerowych w procesach komunikowania się,

– duży potencjał w zakresie organizacyjnego uczenia się.

Istota przedsiębiorstwa sieciowego, c.d. 

Do klasycznych czynników motywacyjnych przystąpienia do sieci zaliczyć 

należy:

– globalizację działalności gospodarczej,

– atomizację życia gospodarczego, społecznego, politycznego 

i kulturalnego,

– wirtualizację działalności gospodarczej,

– specjalizację umożliwiającą sprzedaż w sieci kluczowych kompetencji,

– łatwiejszy dostęp do informacji,

Do klasycznych czynników motywacyjnych przystąpienia do sieci zaliczyć 

należy (c.d.):

– szybszą dyfuzję wiedzy jawnej,

– możność i konieczność dzielenia się wiedzą w sieci,

– szansę korzystania z części wiedzy cichej (patenty, wynalazki, prawa 

autorskie itp.) firmy–integratora,

– wzrost siły oddziaływania,

– bezpieczeństwo funkcjonowania.

Sieciowe przedsiębiorstwa wymuszają na firmach, które wchodzą do sieci, 

totalną reorientację ich modeli biznesu.

Istota przedsiębiorstwa sieciowego, c.d. 

Usieciowianie struktur organizacyjnych

Generalnie zaznaczają się w ewolucji struktur organizacyjnych 
następujące trendy:

– od porządkowania strukturalnego do porządkowania

procesowego,

– od ciągłości do nieciągłości,

– od podejścia funkcjonalnego do podejścia procesowego,

– tymczasowe dominowanie zdarzeń,

– od układów uporządkowanych do układów chaotycznych.

Rys. Przestrzeń ewolucji struktur organizacyjnych

Źródło: opracowanie prof. dr hab. Kazimierz Perechuda

przestrzeń ciągłości

przestrzeń ciągłości

przestrzeń nieciągłości

U

kład

analityczno-atom

istyczny

U

kład

syntetyczno-procesow

y

U

kład

w

irtualno-fraktalno-sieciow

y

dom

inacja

funkcji

dom

inacja

procesów

dom

inacja

zdarzeń

organiza

cja

funkcjon

alna

organiza

cja

liniowa

organiza

cja

sztabowo

-liniowa

organiza

cja

dywizjon

alna

BPR

zarządza

nie

procesam

i

przedsięb

iorstwa

inteligen

tne

organiza

cja

ucząca si

ę

zarządza

nie

wiedzą

organiza

cja

sieciowa

organiza

cja

wirtualna

organiza

cja

fraktalna

organiza

cja

samoreko

nstruując

a się

Usieciowianie struktur organizacyjnych

Usieciowianie struktur organizacyjnych

Przestrzeń wirtualna oddziałuje również na tradycyjne zarządzanie 
przedsiębiorstwem. Jest to wynikiem stosowania na coraz szerszą 
skalę na-stępujących narzędzi zarządzania:

– benchmarking,

– outsourcing,

– lean management (lean production),

– fraktalizacja procesów wytwórczych,

– usieciowienie wybranych funkcji przedsiębiorstwa 

(np. zaopatrzenia, zbytu itp.).

Usieciowianie struktur organizacyjnych

O wiele efektywniejsza jest metoda prognostyczna polegająca na budowie 
przedsiębiorstwa sieciowego od podstaw. Zachodzi tutaj potrzeba:

– określenia bezpośredniego i pośredniego oddziaływania sieci,

– ustalenia przewagi konkurencyjnej sieci poprzez identyfikację jej wyróżniających 
kompetencji,

– zdefiniowania mechanizmów koordynacji oraz kontroli pośredniej

(kontrola bezpośrednia w sieci jest de facto niemożliwa),

– wyboru koordynatora sieci (jest to firma posiadająca kluczowe kompetencje),

– określenia mechanizmów wchodzenia i wychodzenia z sieci,

– sformalizowania procedur kooperacyjnych i komunikacyjnych,

– sprecyzowania współpracy z wyspecjalizowanymi firmami.

Usieciowianie struktur organizacyjnych

Struktury sieciowe podlegają swoistemu cyklowi życia, który przejawia się przez 
następujące fazy i ich funkcjonowania :

1) analiza rynku,

2) konstruowanie biznesplanu,

3) szukanie partnerów,

4) negocjowanie reguł (warunków) kompetencji,

5) tworzenie sieci i jej infrastruktury,

6) realizacja celu (celów),

7) rekonfiguracja sieci.

Organizacja fraktalna 

Drgająca dyfuzja wiedzy w przedsiębiorstwach sieciowych.

STRUKTURA FRAKTALNA – CECHY 



samopodobieństwo



samorganizacja 



dynamika i witalność 



wartość dodana 

New Organizational Structure-

Hypertext organization