Antropologia kulturowa W08

strukturalizm

język (inne formy kulturowe) naleŜy
ujmować jako system

całościowy układ, gdzie własności
poszczególnych elementów określane są
przez ich przynaleŜność do danej struktury
oraz relacje, w jakich pozostają do innych
elementów

system – wiązka relacji, ustrukturyzowana
całość podlegająca przekształceniom

Ferdinand de Saussure

1857 Genewa

studia: fizyka,
chemia,
językoznawstwo
porównawcze

wykłady w
Genewie

Kurs
językoznawstwa
ogólnego (1916)

1913

kategorie językowe de Saussure’a

sposoby badania języka

diachroniczne vs synchroniczne

relacje w języku

r. syntagmatyczne – relacje w obrębie
zdania

r. asocjacyjne (paradygmatyczne) –
relacje pomiędzy słowami (częściami
zdania)

sposoby ‘pojmowania’ języka

langue (język) – struktura języka, gramatyka
(kultury); jest systemem znaków:

• abstrakcyjnym
• społecznym
• trwałym

parole (mówienie) – konkretne wypowiedzi
językowe, uŜycia języka, zachowania jednostek;
jest realizacją języka:

•

konkretną

•

indywidualną

•

momentlną

Znak wg de Saussure’a

arbitralność znaku

język jako system znaków

signifié

znaczenie

signifié

znaczenie

signifiant

oznacznik

oznacznik lub

znacz

znacząąąący

signifiant

oznacznik

oznacznik lub

znacz

znacząąąący

szkoła praska

Roman Jakobson, Nikolaj S.
Trubeckoj

zasady badań fonologicznych

analizowanie nieuświadamianej
infrastruktury zjawisk kulturowych

badanie tych zjawisk w ich wzajemnych
relacjach

wypracowanie pojęcia systemu

odkrywanie ogólnych, strukturalnych
praw rządzących zjawiskami kulturowymi

Claude Levi-Strauss

1908 Bruksela

studia: prawo i
filozofia

1934-1937
profesor socjologii
na Uniwersytecie
São Paulo

po wojnie we
Francji

CLS

Smutek tropików (Tristes tropiques, 1955,

wyd. pol. 1960)

Antropologia strukturalna (Anthropologie

structurale, 1958, wyd. pol. 1970)

Myśl nieoswojona (La pensée sauvage,

1962, wyd. pol. 1969)

Les mythologiques 1964 - 1971

Spojrzenie z oddali (Le regard éloigné,

1983, wyd. pol. 1993)

Opowieść o Rysiu (Histoire de lynx, 1991,

wyd. pol. 1994)

CLS

analogia między językiem a innymi
dziedzinami struktury – ‘gramatyka kultury’

poszukiwanie struktury wszystkich
moŜliwych struktur

jedność psychiki ludzkiej

‘nieświadomość zbiorowa’ (vs ‘świadomość
zbiorowa’ E. Durkheima)

wyjście poza analizę subiektywnej świadomości i
intencjonalności

‘uniwersalne struktury umysłu’

CLS

izomorficzne relacje między
biologicznym, psychologicznym i
kulturowym poziomem rzeczywistości

pansemiotyzm

syntaktyka waŜniejsza od semantyki

odtworzenie ‘idealnej struktury
społeczeństwa’

znajdującej się w umyśle badacza

znajdującej się w umysłach ludzi