Tablica 12
Kultura i edukacja
Jakób
Mortkowicz
(1879-
1931), księgarz i wydawca
około 700 utworów wybitnych
polskich
pisarzy
(m.in.
ś
eromskiego, Dąborowskiej,
Słonimskiego,
Tuwima),
twórca
wielu
instytucji
księgarskich,
m.in.
Domu
KsiąŜki Polskiej.
"Szabasówka" w Warszawie.
Tak
nazywano
Ŝ
ydowskie
publiczne szkoły podstawowe.
W 1937 r. było w Polsce 1275
szkół Ŝydowskich, w których
uczyło się ponad 180 tysięcy
młodzieŜy.
Klub sportowy "Makkabi" w
Ester Rachel Kamińska z
córką Idą, wybitne aktorki
teatralne. W 1936 r. działało
piętnaście
teatrów
Ŝ
ydowskich,
rozwijała
się
takŜe produkcja filmów w
języku
jidysz,
z
których
większość rozpowszechniana
była
w
Stanach
Zjednoczonych.
Uroczyste otwarcie Jeszybotu
Mędrców,
akademii
Talmudycznej
w
Lublinie,
1930. Jesziwa lubelska miała
renomę europejską.
Majer Bałaban (1877-1942),
wybitny
historyk
dziejów
ś
ydów w Polsce, współtwórca
i
rektor
Instytutu
Nauk
Bruno Schulz (1892-1942), pisarz,
artysta plastyk i architekt. Całe Ŝycie
spędził w rodzinnym Drohobyczu,
gdzie prowadził lekcje rysunku w
gimnazjum.
W
międzywojennej
Polsce
tworzyło
ponad
500
Ŝ
ydowskich
artystów,
malarzy,
grafików i rzeźbiarzy.
Kultura Ŝydowska, w której rozwój nie
ingerowało państwo, przeŜywała w
okresie międzywojennym okres
ś
wietności. WyróŜnić się w niej daje
zarówno nurt religijny, jak i świecki.
Twórcy pisali swe dzieła zarówno w
języku jidysz, jak hebrajskim i
polskim. śydzi brali aktywny udział w
rozwoju teatru, literatury, sztuki, nauki
i sportu, mieli takŜe własna prasę.
PodłoŜe aktywnego udziału ludności
Ŝ
ydowskiej w kulturze i nauce tkwi w
gruntownym wykształceniu, do
którego przywiązywano ogromną rolę.
Większość młodzieŜy Ŝydowskiej (ok.
80%) uczęszczała do bezpłatnych
szkół państwowych. Ponadto działały
prywatne szkoły religijne (chedery,
Talmud-Tory, jesziwy) oraz zakładane
przez syjonistów i socjalistów szkoły
ś
wieckie. Zwieńczeniem systemu
szkolnictwa były instytuty naukowe o
europejskim poziomie (Wilno,
Warszawa) oraz wyŜsze uczelnie
talmudyczne (Lublin).
Page 1 of 3
ś
ydzi w polsce - Wydruk strony
2008-04-19
http://www.zydziwpolsce.edu.pl/panel12.html
