Podstawy 
prawoznawstwa

Stosowanie prawa

dr Karol 

Dąbrowski

karoldabrowski@o2.pl

 

 

Stosowanie prawa

sformalizowane działanie 
organów władzy publicznej, 
polegające na podejmowaniu 
decyzji władczych, 
indywidualnych i konkretnych 
na podstawie norm 
abstrakcyjnych i generalnych

 

 

indywidualizacja

oraz

jednostkowe zachowanie

stosowanie dyspozycji

lub

sankcji

 

 

Ideologie 
stosowania prawa

* ideologia decyzji związanej
* ideologia decyzji swobodnej
* decyzji racjonalnej i praworządnej

 

 

Ideologia decyzji 
związanej

pozytywizm prawniczy

pewność prawa

legalizm

 

 

Ideologia decyzji 
swobodnej

prawo natury

poszukiwanie słusznego prawa

sprawiedliwość

 

 

Ideologia decyzji 
racjonalnej
i praworządnej

* przestrzeganie obowiązującego 
prawa
* prymat norm prawa stanowionego
* wykładnia prawa w oparciu
o wartości konstytucyjne

 

 

Typy stosowania 
prawa

* sądowy

* administracyjny

 

 

Cechy wspólne obu typów 
stosowania prawa

* wieloinstancyjność
* postępowanie dowodowe
* prawda materialna
* konkretyzacja i indywidualizacja 
norm generalnych
* wykorzystanie luzów decyzyjnych
i klauzul generalnych
* możliwość kontroli

 

 

Sądowe stosowanie 
prawa

* rozstrzyganie sporów
* wykorzystania "prawa do sądu"
* władza sądownicza (sądy i trybunały)
* pozycja sędziego
** bezstronność
** niezawisłość
** podległość Konstytucji i ustawom

 

 

Sądowe stosowanie 
prawa - zasady

* równość wobec prawa
* kontradyktoryjność
* domniemanie niewinności
* prawo do obrony
* jawność i publiczność
* instancyjność
* zakończenie w rozsądnym terminie
* rzetelny proces

 

 

Art. 45 Konstytucji z 1997 roku:

Każdy ma prawo do sprawiedliwego
i jawnego rozpatrzenia sprawy bez 
nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, 
niezależny, bezstronny i niezawisły sąd.

 

 

Administracyjne 
stosowanie prawa

* nierówność stron: organ <-> obywatel
* podległość urzędnika normom prawa 
wewnętrznego oraz poleceniom 
służbowym
* działanie na wniosek lub z własnej 
inicjatywy
* prymat interesu publicznego

 

 

Teoretyczna "przewaga" 
urzędu nad obywatelem

* znajomość przepisów
* możliwość kształtowania przyszłości

ale

* wpływ otoczenia
* stres
* przeciążenie pracą
* chęć szybkiego załatwienia sprawy
* obawa przed kierownictwem

 

 

Art. 11 Europejskiego Kodeksu Dobrej 
Administracji z 2001 roku:

Urzędnik powinien działać bezstronnie, 
uczciwie i rozsądnie.

 

 

Proces stosowania prawa

* wystąpienie faktu, mającego znaczenie 
prawne
** ustalenie prawdopodobieństwa jego 
wystąpienia i jego udowodnienie
* ustalenie normy
* subsumpcja
* podjęcie decyzji
* wykonanie decyzji

 

 

Udowodnienie faktu

* ciężar dowodu
* dowody dopuszczalne i niedopuszczalne
** fakty powszechnie znane
** fakty znane sądowi z urzędu
** fakty przyznane
* swobodna a legalna ocena dowodów
* prawda materialna a formalna
* domniemania
** faktyczne i prawne 

 

 

Ustalenie normy

* kompetencyjnej
** właściwość
*** miejscowa
*** rzeczowa
*** funkcjonalna
* prawa materialnego
* prawa formalnego

 

 

Alternatywne metody 
rozwiązywania sporów

dlaczego nie działają?

W prezentacji wykorzystano ikonki Nuvola icons ze zbiorów Wikimedia Commons.