Stany zagrażające 
      w  
Gastroenterologii

 

Choroba refluksowa przełyku

 

(ChRP)

   

   

ChRP – to obecność typowych 

ChRP – to obecność typowych 

objawów podmiotowych lub 

objawów podmiotowych lub 

uszkodzenia błony śluzowe 

uszkodzenia błony śluzowe 

przełyku spowodowanych 

przełyku spowodowanych 

patologicznym zarzucaniem treści 

patologicznym zarzucaniem treści 

żołądkowej do przełyku.

żołądkowej do przełyku.

Etiologia

Etiologia jest wieloczynnikowa:

Etiologia jest wieloczynnikowa:

-

zaburzenia czynności motorycznej LES

zaburzenia czynności motorycznej LES

-

zaburzenia opróżniania żołądka

zaburzenia opróżniania żołądka

-

otyłość

otyłość

-

ciąża

ciąża

Może towarzyszyć wielu chorobom:

Może towarzyszyć wielu chorobom:

-

twardzinie układowej, 

twardzinie układowej, 

-

cukrzycy, 

cukrzycy, 

-

polinuropatii alkoholowej.

polinuropatii alkoholowej.

                  

Objawy

1

1

.

.

Objawy typowe przełykowe

Objawy typowe przełykowe

:

:

-

zgaga- pieczenie za mostkiem

zgaga- pieczenie za mostkiem

-

puste odbijania

puste odbijania

-

cofanie się treści żołądkowej do przełyku

cofanie się treści żołądkowej do przełyku

Dolegliwości te nasilają się w pozycji leżącej na 

Dolegliwości te nasilają się w pozycji leżącej na 

wznak, przy pochylaniu się i parcia, zwłaszcza po 

wznak, przy pochylaniu się i parcia, zwłaszcza po 

obfitym i tłustym posiłku

obfitym i tłustym posiłku

Objawy alarmujące:

Objawy alarmujące:

-

zaburzenia połykania – dysfagia

zaburzenia połykania – dysfagia

-

bolesne połykanie- odynofagia

bolesne połykanie- odynofagia

-

zmniejszenie masy ciała

zmniejszenie masy ciała

-

krwawienie z górnego odcinka przewodu 

krwawienie z górnego odcinka przewodu 

pokarmowego

pokarmowego

                 Objawy

2.

2.

Objawy nietypowe (pozaprzełykowe):

Objawy nietypowe (pozaprzełykowe):

-chrypka, szczególnie poranna- spowodowana 

-chrypka, szczególnie poranna- spowodowana 

drażnieniem strun głosowych

drażnieniem strun głosowych

-suchy kaszel lub świszczący oddech- objawy 

-suchy kaszel lub świszczący oddech- objawy 

astmy wywołane aspiracją treści żołądkowej 

astmy wywołane aspiracją treści żołądkowej 

do drzewa oskrzelowego lub skurczem 

do drzewa oskrzelowego lub skurczem 

oskrzeli

oskrzeli

-ból w klatce piersiowej – najczęstsza przyczyna 

-ból w klatce piersiowej – najczęstsza przyczyna 

(50%) niesercowego bólu zamostkowego

(50%) niesercowego bólu zamostkowego

- może być przebieg bezobjawowy

- może być przebieg bezobjawowy

                Badania

1.Rtg po podaniu środka 

1.Rtg po podaniu środka 

cieniującego

cieniującego

2.Endoskopia z biopsją błony 

2.Endoskopia z biopsją błony 

śluzowej

śluzowej

3.Ambulatoryjne monitorowanie 24 

3.Ambulatoryjne monitorowanie 24 

godzinne pH przełyku

godzinne pH przełyku

4. Manometria przełykowa

4. Manometria przełykowa

               Klasyfikacja Los 
Angeles refluksowego 
zapalenia przełyku

1.

1.

Stopień A

Stopień A

-

-

 pojedyncza nadżerka < 5 mm

 pojedyncza nadżerka < 5 mm

2.

2.

Stopień B 

Stopień B 

-

-

 > 1 nadżerka o długości            

 > 1 nadżerka o długości            

              > 5mm, niezajmująca całej 

              > 5mm, niezajmująca całej 

długości między dwoma sąsiadującymi 

długości między dwoma sąsiadującymi 

fałdami przełykowymi

fałdami przełykowymi

3.

3.

Stopień C

Stopień C

 -

 -

 < 1 nadżerka zajmująca całą 

 < 1 nadżerka zajmująca całą 

długość pomiędzy > 2 fałdami 

długość pomiędzy > 2 fałdami 

przełykowymi, obejmująca < 75% obwodu 

przełykowymi, obejmująca < 75% obwodu 

przełyku

przełyku

4.

4.

Stopień D

Stopień D

 

 

-

-

 nadżerki lub owrzodzenia 

 nadżerki lub owrzodzenia 

obejmujące > 75 % obwodu przełyku

obejmujące > 75 % obwodu przełyku

               Leczenie 
niefarmakologicze

1.

1.

Przyjmowanie posiłków najpóźniej 

Przyjmowanie posiłków najpóźniej 

2-3 godziny przed snem

2-3 godziny przed snem

2.

2.

Uniesienie wezgłowia łoża

Uniesienie wezgłowia łoża

3.

3.

Zaprzestanie palenia papierosów

Zaprzestanie palenia papierosów

4.

4.

Odpowiednia dieta(ograniczenie 

Odpowiednia dieta(ograniczenie 

spożycia tłuszczu, alkoholu, kawy)

spożycia tłuszczu, alkoholu, kawy)

5.

5.

Zmniejszenie masy ciała u 

Zmniejszenie masy ciała u 

chorych otyłych

chorych otyłych

Leczenie farmakologiczne      
        

1.

1.

Leki hamujace wydzielanie kwasu 

Leki hamujace wydzielanie kwasu 

solnego

solnego

:

:

-

inhibitory pompy protonowej (Omeprazol, 

inhibitory pompy protonowej (Omeprazol, 

Lanzoprazol,Pantoprazol)

Lanzoprazol,Pantoprazol)

-

H2-blokery- Ranigast, Ranitydyna

H2-blokery- Ranigast, Ranitydyna

2.

2.

Leki zobojętniające kwas solny i 

Leki zobojętniające kwas solny i 

osłaniające błonę śluzową:

osłaniające błonę śluzową:

-

związki magnezu i glinu

związki magnezu i glinu

-

Kwas alginowy

Kwas alginowy

-

Sukralfat

Sukralfat

3.

3.

Leki prokinetyczne:

Leki prokinetyczne:

-

Metoclopramid

Metoclopramid

4. 

4. 

Leczenie operacyjne

Leczenie operacyjne

     

Powikłania

1Przełyk Barretta:

1Przełyk Barretta:

-        

-        

oznacza

oznacza

 

 

pojawienie się nieprawidłowego nabłonka 

pojawienie się nieprawidłowego nabłonka 

walcowatego w dolnym odcinku przełyku czyli 

walcowatego w dolnym odcinku przełyku czyli 

przemieszczenie granicy pomiędzy nabłonkiem 

przemieszczenie granicy pomiędzy nabłonkiem 

płaskim i walcowatym, tzw. Linii Z, proksymalnie  

płaskim i walcowatym, tzw. Linii Z, proksymalnie  

górnego brzegu fałdów żołądkowych z obecnością 

górnego brzegu fałdów żołądkowych z obecnością 

metaplazji jelitowej. 

metaplazji jelitowej. 

-

częściej dotyczy mężczyzn 

częściej dotyczy mężczyzn 

-

zwiększa ryzyko raka

zwiększa ryzyko raka

-

nie daje objawów podmiotowych

nie daje objawów podmiotowych

-

rozpoznaje się go w endoskopii

rozpoznaje się go w endoskopii

-

kryterium rozpoznania jest metaplazja jelitowa w 

kryterium rozpoznania jest metaplazja jelitowa w 

badaniu histologicznym

badaniu histologicznym

-

w dużego dysplazji rozważa się usunięcie przełyku

w dużego dysplazji rozważa się usunięcie przełyku

 

 

     

Powikłania

2. Zwężenie przełyku:

2. Zwężenie przełyku:

-

zwężenie przełyku do średnicy < 10 mm 

zwężenie przełyku do średnicy < 10 mm 

powoduje zaburzenia połykania , początkowo 

powoduje zaburzenia połykania , początkowo 

pokarmów stałych, później półpłynnych i 

pokarmów stałych, później półpłynnych i 

płynnych

płynnych

-

rozpoznanie ustala się na podstawie wywiadu 

rozpoznanie ustala się na podstawie wywiadu 

oraz badania endoskopowego

oraz badania endoskopowego

-

w przypadku nie możliwości oceny za pomocą 

w przypadku nie możliwości oceny za pomocą 

endoskopu to wykonuje się rtg górnego 

endoskopu to wykonuje się rtg górnego 

odcinka przełyku

odcinka przełyku

-

leczenie polega na poszerzeniu 

leczenie polega na poszerzeniu 

endoskopowym za pomocą rozszerzadeł 

endoskopowym za pomocą rozszerzadeł 

pneumatycznych lub mechanicznych

pneumatycznych lub mechanicznych

     Rak przełyku 

1.

1.

W Polsce rozpoznaje się rocznie 1300 przypadków 

W Polsce rozpoznaje się rocznie 1300 przypadków 

raka przełyku.

raka przełyku.

2.

2.

Częściej chorują mężczyźni po 40 roku życia

Częściej chorują mężczyźni po 40 roku życia

3.

3.

Istotnym czynnikiem ryzyka jest przełyk Barretyta

Istotnym czynnikiem ryzyka jest przełyk Barretyta

4.

4.

Objawy: przez dłuższy czas przebiega 

Objawy: przez dłuższy czas przebiega 

bezobjawowo, następnie występuje zwężenie 

bezobjawowo, następnie występuje zwężenie 

przełyku i pojawiają się utrudnienie połykania, 

przełyku i pojawiają się utrudnienie połykania, 

dysfagia, zmniejszenie masy ciała, odynofagia. 

dysfagia, zmniejszenie masy ciała, odynofagia. 

Rzadziej występuje: duszność, kaszel, chrypka i 

Rzadziej występuje: duszność, kaszel, chrypka i 

ból zamostkowy

ból zamostkowy

5.

5.

Badanie przedmiotowe ujawnia powiększenie 

Badanie przedmiotowe ujawnia powiększenie 

węzłów chłonnych, szczególnie w okolicy 

węzłów chłonnych, szczególnie w okolicy 

nadobojczykowej lewej (węzeł Virchowa), 

nadobojczykowej lewej (węzeł Virchowa), 

powiększenie wątroby oraz zajęcie opłucnej- 

powiększenie wątroby oraz zajęcie opłucnej- 

zmiany te świadczą o zaawansowaniu nowotworu.

zmiany te świadczą o zaawansowaniu nowotworu.

     Rak przełyku 

Rozpoznanie:

Rozpoznanie:

-

badanie radiologiczne po podaniu 

badanie radiologiczne po podaniu 

srodka cieniujacego.

srodka cieniujacego.

-

endoskjopia z pobraniem wycinka

endoskjopia z pobraniem wycinka

-

CT klatki piersiowe i jamy brzusznej

CT klatki piersiowe i jamy brzusznej

-

endosonografia- umożliwia głęboką 

endosonografia- umożliwia głęboką 

penetrację guza

penetrację guza

-

markery nowotworowe: Ca 19.9 i Ca 

markery nowotworowe: Ca 19.9 i Ca 

125

125

     Rak przełyku - 

leczenie

1.

1.

Decyzja o wyborze leczenia zależy od 

Decyzja o wyborze leczenia zależy od 

stopnia zaawansowania nowotworu.

stopnia zaawansowania nowotworu.

2.

2.

Do leczenia radykalnego kwalifikuja 

Do leczenia radykalnego kwalifikuja 

się chorzy bez przerzutów

się chorzy bez przerzutów

3.

3.

Leczenie chemioterapia

Leczenie chemioterapia

4.

4.

Elektrokoagulacja, laseroterapia 

Elektrokoagulacja, laseroterapia 

     Rak przełyku - 

powikłania

1.

1.

Wytworzenie przetoki do dróg 

Wytworzenie przetoki do dróg 

oddechowych

oddechowych

2.

2.

Początkowe objawy to: gorączka, 

Początkowe objawy to: gorączka, 

kaszel,                   a następnie 

kaszel,                   a następnie 

aspiracja treści pokarmowej do 

aspiracja treści pokarmowej do 

zapalenia płuc.

zapalenia płuc.

3.

3.

Zakłada się metalowe stenty.

Zakłada się metalowe stenty.

     

Ostra gastropatia  

krwotoczna                             

        nadżerkowa

      

      

Jest to ostre niezapalne uszkodzenie 

Jest to ostre niezapalne uszkodzenie 

błony śluzowej żołądka spowodowane 

błony śluzowej żołądka spowodowane 

różnymi czynnikami egzo i 

różnymi czynnikami egzo i 

endogennymi drażniącymi albo 

endogennymi drażniącymi albo 

niedotlenieniem, manifestującym się 

niedotlenieniem, manifestującym się 

krwawieniem z licznych 

krwawieniem z licznych 

powierzchownych nadżerek błony 

powierzchownych nadżerek błony 

śluzowej.   

śluzowej.   

     

Ostra gastropatia krwotoczna 

nadżerkowa

      

      

Przyczyny: 

Przyczyny: 

1. NLPZ

1. NLPZ

2. Alkohol

2. Alkohol

3. Żółć

3. Żółć

4. Toksyny endogenne, np.: w przebiegu mocznicy

4. Toksyny endogenne, np.: w przebiegu mocznicy

5. Owrzodzenia stresowe

5. Owrzodzenia stresowe

6. Chemioterapia przeciwnowotworowa

6. Chemioterapia przeciwnowotworowa

7. Glikokortykosteroidy

7. Glikokortykosteroidy

     

Ostra gastropatia krwotoczna 

nadżerkowa

  

  

1. 

1. 

Objawy:

Objawy:

-

krwawienie z górnego odcinka 

krwawienie z górnego odcinka 

       

       

przewodu pokarmowego

przewodu pokarmowego

-

Dyspepsja (ból i dyskomfort w`środkowym nadbrzuszu)

Dyspepsja (ból i dyskomfort w`środkowym nadbrzuszu)

  

  

2.  

2.  

Wykrywanie:

Wykrywanie:

-

endoskopia

endoskopia

-

badanie histopatologiczne

badanie histopatologiczne

  

  

3.   

3.   

Leczenie:

Leczenie:

-

czasami krwawienie ustępuje samoistnie

czasami krwawienie ustępuje samoistnie

-

leczenie chirurgiczne

leczenie chirurgiczne

-       leki hamujące wydzielanie kwasu solnego                     

-       leki hamujące wydzielanie kwasu solnego                     

      (IPP, H2-blokery) 

      (IPP, H2-blokery) 

     

Ostra gastropatia krwotoczna 

nadżerkowa

  

  

Powikłania:

Powikłania:

-

głębokie owrzodzenia 

głębokie owrzodzenia 

-

krwotok

krwotok

-

przedziurawienie

przedziurawienie

     

Choroba wrzodowa żołądka 

             i  dwunastnicy

  

  

1. Choroba wrzodowa – to cykliczne pojawienie 

1. Choroba wrzodowa – to cykliczne pojawienie 

się wrzodów trawiennych w żołądku i 

się wrzodów trawiennych w żołądku i 

dwunastnicy.

dwunastnicy.

  

  

2. Wrzód trawienny – jest ograniczonym 

2. Wrzód trawienny – jest ograniczonym 

ubytkiem sięgającym w głąb poza blaszkę 

ubytkiem sięgającym w głąb poza blaszkę 

mięśniową błony śluzowej, z naciekiem 

mięśniową błony śluzowej, z naciekiem 

zapalnym i martwicą skrzepową w otoczeniu. 

zapalnym i martwicą skrzepową w otoczeniu. 

  

  

3. Wrzody trawienne powstają najczęściej 

3. Wrzody trawienne powstają najczęściej 

umiejscawiają się w opuszce XII-cy i żołądku. 

umiejscawiają się w opuszce XII-cy i żołądku. 

  

  

4. Mężczyźni chorują częściej niż kobiety.

4. Mężczyźni chorują częściej niż kobiety.

     

Choroba wrzodowa żołądka 

             i  dwunastnicy

  

  

Przyczyny częste:

Przyczyny częste:

-

Zakażenie Helicobacter pylori

Zakażenie Helicobacter pylori

-

Niesteroidowe leki przeciwzapalne

Niesteroidowe leki przeciwzapalne

  

  

Przyczyny rzadkie:

Przyczyny rzadkie:

-

Stres fizjologiczny w warunkach OIT

Stres fizjologiczny w warunkach OIT

-

Zespół Zollingera i Ellisona

Zespół Zollingera i Ellisona

-

Choroba Leśniowskirego- Crohna

Choroba Leśniowskirego- Crohna

-

Kortykosteroidy

Kortykosteroidy

-

Zespół rakowiaka

Zespół rakowiaka

-

Zakażenie wirusami HSV i CMV

Zakażenie wirusami HSV i CMV

-

Napromienianie

Napromienianie

-

Chemioterapia (fluorouracyl)

Chemioterapia (fluorouracyl)

-

Sarkoidoza

Sarkoidoza

     

Choroba wrzodowa żołądka 

             i  dwunastnicy

 

 

1. Zakażenie Helicobacter pylori odpowiada za 92% 

1. Zakażenie Helicobacter pylori odpowiada za 92% 

wrzodów dwunastnicy i 70% wrzodów żołądka.

wrzodów dwunastnicy i 70% wrzodów żołądka.

 

 

2.  Czynniki genetyczne: 

2.  Czynniki genetyczne: 

-

Może dotyczyć liczby komórek okładzinowych 

Może dotyczyć liczby komórek okładzinowych 

żołądka

żołądka

-

Grupa krwi 0 sprzyja rozweojowi choroby wrzodowej 

Grupa krwi 0 sprzyja rozweojowi choroby wrzodowej 

dwunastnicy

dwunastnicy

 

 

3. Inne czynniki: 

3. Inne czynniki: 

-

Palaczy papierosów charakteryzuje większa 

Palaczy papierosów charakteryzuje większa 

zapadalność na wrzód trawienny, częstsze nawroty i 

zapadalność na wrzód trawienny, częstsze nawroty i 

trudniejsze gojenie

trudniejsze gojenie

-

Alkohol i sposób odżywiania nie wpływają na 

Alkohol i sposób odżywiania nie wpływają na 

powstawanie owrzodzeń trawiennych

powstawanie owrzodzeń trawiennych

     

Choroba wrzodowa żołądka 

             i  dwunastnicy

  

  

Objawy podmiotowe i przedmiotowe:

Objawy podmiotowe i przedmiotowe:

-

ból lub dyskomfort w nadbrzuszu 

ból lub dyskomfort w nadbrzuszu 

pojawiający się w ciągu 1-3 godzin po 

pojawiający się w ciągu 1-3 godzin po 

posiłkach i ustępujący po spożyciu 

posiłkach i ustępujący po spożyciu 

pokarmu lub leków

pokarmu lub leków

-

dość często ból występujący w nocy

dość często ból występujący w nocy

-

nudności

nudności

-

wymioty

wymioty

-

może być tez przebieg bezobjawowy

może być tez przebieg bezobjawowy

     Choroba wrzodowa żołądka 
             i  dwunastnicy

  

  

Wykrywanie:

Wykrywanie:

      

      

Metody inwazyjne

Metody inwazyjne

-

endoskopia: 

endoskopia: 

-

najczęstszą lokalizacja wrzodu jest kąt, 

najczęstszą lokalizacja wrzodu jest kąt, 

         

         

a następnie  okolica przedodźwiernikowa

a następnie  okolica przedodźwiernikowa

-

w XII- cy wrzód lokalizuje się na przedniej ścianie opuszki

w XII- cy wrzód lokalizuje się na przedniej ścianie opuszki

-

testy wykrywające zakażenie Helicobacter pylori:

testy wykrywające zakażenie Helicobacter pylori:

-

test ureazowy- najczęściej stosowana metoda polega na 

test ureazowy- najczęściej stosowana metoda polega na 

umieszczeniu wycinka błony śluzowej żołądka na płytce 

umieszczeniu wycinka błony śluzowej żołądka na płytce 

zawierającej mocznik z dodatkiem wskaźnika barwnego

zawierającej mocznik z dodatkiem wskaźnika barwnego

-

badanie histologiczne wycinku

badanie histologiczne wycinku

-

hodowla bakteryjna

hodowla bakteryjna

     

Choroba wrzodowa żołądka 

             i  dwunastnicy

  

  

Wykrywanie:

Wykrywanie:

      

      

Metody nieinwazyjne

Metody nieinwazyjne

-

Testy oddechowe- polegające na spożyciu 

Testy oddechowe- polegające na spożyciu 

przez pacjenta mocznika znakowanego 

przez pacjenta mocznika znakowanego 

izotopem węgla , który jest hydrolizowany 

izotopem węgla , który jest hydrolizowany 

przez ureazę bakteryjną na CO2 , wydalanego 

przez ureazę bakteryjną na CO2 , wydalanego 

następnie przez płuca i oznaczanego w 

następnie przez płuca i oznaczanego w 

powietrzu wydechowym.

powietrzu wydechowym.

-

Testy serologiczne

Testy serologiczne

-

Test wykrywający antygen H. Pylori w kale 

Test wykrywający antygen H. Pylori w kale 

(czułość > 90%)

(czułość > 90%)

     

     

Inne metody:

Inne metody:

-

rtg żołądka- wykonuje się bardzo rzadko

rtg żołądka- wykonuje się bardzo rzadko

-

Ocena wydzielania kwasu solnego w żołądku 

Ocena wydzielania kwasu solnego w żołądku 

ma znaczenie historyczne 

ma znaczenie historyczne 

     

Choroba wrzodowa żołądka 

             i  dwunastnicy

  

  

Leczenie:

Leczenie:

 

 

-

dieta: wystarczy regularne spożywanie 

dieta: wystarczy regularne spożywanie 

pokarmów, ograniczyć spozycie kawy i mocnych 

pokarmów, ograniczyć spozycie kawy i mocnych 

alkoholi

alkoholi

-

niepalenie papierosów

niepalenie papierosów

-

unikanie niektórych leków: NLPZ, kwasu 

unikanie niektórych leków: NLPZ, kwasu 

acetylosalicylowy,  glikokortykosteroidów.

acetylosalicylowy,  glikokortykosteroidów.

Leczenie farmakologiczne:

Leczenie farmakologiczne:

 

 

       

       

Metronidazol 500 mg – 2 x1 tabl. przez 7 dni, 

Metronidazol 500 mg – 2 x1 tabl. przez 7 dni, 

Amoksycylina 500 mg – 2 x1 tabl. przez 7 dni, 

Amoksycylina 500 mg – 2 x1 tabl. przez 7 dni, 

Gasec 20 mg – 2 x1 tabl;. Przez 7 dni , potem 1 

Gasec 20 mg – 2 x1 tabl;. Przez 7 dni , potem 1 

x1 tabl. przez 4 tygodnie

x1 tabl. przez 4 tygodnie

     

Choroba wrzodowa żołądka 

             i  dwunastnicy

     

     

Leczenie operacyjne

Leczenie operacyjne

 

 

Wskazania:

Wskazania:

 

 

-

nieskuteczne leczenie 

nieskuteczne leczenie 

farmakologiczne (niegojenie wrzodu)

farmakologiczne (niegojenie wrzodu)

-

powikłania wrzodu:

powikłania wrzodu:

-

przedziurawienie

przedziurawienie

-

krwotok

krwotok

-

zwężenie odźwiernika

zwężenie odźwiernika

     

Choroba wrzodowa żołądka 

             i  dwunastnicy

     

     

Powikłania 

Powikłania 

-

krwotok z górnego odcinka przewodu pokarmowego:

krwotok z górnego odcinka przewodu pokarmowego:

-

śmiertelność 5-10%

śmiertelność 5-10%

-

objawy: krwiste lub fusowate wymioty i krwiste lub 

objawy: krwiste lub fusowate wymioty i krwiste lub 

smoliste wymioty

smoliste wymioty

2.

2.

 

 

Przedziurawienie (perforacja):

Przedziurawienie (perforacja):

 

 

-

zdarza się u 2-7%

zdarza się u 2-7%

-

objawia się nagłym, przeszywającym bólem w 

objawia się nagłym, przeszywającym bólem w 

nadbrzuszu, po którym rozwijają się objawy rozlanego 

nadbrzuszu, po którym rozwijają się objawy rozlanego 

zapalenia otrzewnej

zapalenia otrzewnej

-

objawy dyspeptyczne

objawy dyspeptyczne

        

        

Leczenie operacyjne obowiązuje, a potem leczenie 

Leczenie operacyjne obowiązuje, a potem leczenie 

eradykacyjne

eradykacyjne

     

Choroba wrzodowa żołądka 

             i  dwunastnicy

     

     

Powikłania :

Powikłania :

3. Zwężenie odźwiernika:

3. Zwężenie odźwiernika:

-

zaleganie pokarmu

zaleganie pokarmu

-

Nudności 

Nudności 

-

Obfite wymioty

Obfite wymioty

-

Hipokaliemia

Hipokaliemia

-

Zasadowica

Zasadowica

Trwałe zwężenie wymaga leczenia 

Trwałe zwężenie wymaga leczenia 

operacyjnego

operacyjnego

.

.

Rak żołądka

1.

1.

Należy do najczęstszych nowotworów 

Należy do najczęstszych nowotworów 

złośliwych.

złośliwych.

2.

2.

Polska należy do krajów o największej 

Polska należy do krajów o największej 

zapadalności na raka żołądka

zapadalności na raka żołądka

3.

3.

W Polsce rak żołądka zajmuje 4 

W Polsce rak żołądka zajmuje 4 

miejsce u mężczyzn i 7 u kobiet.

miejsce u mężczyzn i 7 u kobiet.

4.

4.

Występuje 2 kro tnie częściej u 

Występuje 2 kro tnie częściej u 

mężczyzn niż kobiet.

mężczyzn niż kobiet.

Rak żołądka

Etiologia

Etiologia

1.

1.

Większość nowotworów powstaje w 

Większość nowotworów powstaje w 

zmienionej zapalnie błonie śluzowej.

zmienionej zapalnie błonie śluzowej.

2.

2.

Zapalenie ma charakter przewlekły  i 

Zapalenie ma charakter przewlekły  i 

prowadzi stopniowo do destrukcji 

prowadzi stopniowo do destrukcji 

gruczołów , do zaniku błony śluzowej i 

gruczołów , do zaniku błony śluzowej i 

do zaniku błony śluzowej                    i 

do zaniku błony śluzowej                    i 

rozwoju zmian metaplastycznych. 

rozwoju zmian metaplastycznych. 

3.

3.

Duży jest tu wpływ czynników 

Duży jest tu wpływ czynników 

środowiskowych, genetycznych

środowiskowych, genetycznych

Rak żołądka

      

      

Rak wczesny- pojęcie to zostało 

Rak wczesny- pojęcie to zostało 

wprowadzone kilkadziesiąt lat temu 

wprowadzone kilkadziesiąt lat temu 

przez Japończyków i dotyczy już raka 

przez Japończyków i dotyczy już raka 

inwazyjnego, ale obejmującego 

inwazyjnego, ale obejmującego 

jedynie błonę śluzową, ewentualnie 

jedynie błonę śluzową, ewentualnie 

podśluzową, nienaciekającego błony 

podśluzową, nienaciekającego błony 

mięśniowej ściany żołądka. 

mięśniowej ściany żołądka. 

Rak żołądka

      

      

Objawy: 

Objawy: 

1.

1.

Zmniejszenie masy ciała i niedożywienie

Zmniejszenie masy ciała i niedożywienie

2.

2.

Brak łaknienia

Brak łaknienia

3.

3.

Wymioty

Wymioty

4.

4.

Stały ból w nadbrzuszu

Stały ból w nadbrzuszu

5.

5.

Czasem wyczuwalny guz palpacyjnie 

Czasem wyczuwalny guz palpacyjnie 

( już                w stadium raka 

( już                w stadium raka 

zaawansowanego).

zaawansowanego).

Rak żołądka

      

      

Objawy w raku wczesnym: 

Objawy w raku wczesnym: 

1.

1.

Objawy dyspeptyczne- dyskomfort w 

Objawy dyspeptyczne- dyskomfort w 

nadbrzuszu

nadbrzuszu

2.

2.

Uczucie sytości i lub pełności po 

Uczucie sytości i lub pełności po 

jedzeniu

jedzeniu

3.

3.

Pobolewania w nadbrzuszu

Pobolewania w nadbrzuszu

4.

4.

nudności

nudności

5.

5.

Odbijania

Odbijania

Rak żołądka

      

      

Badania i rozpoznanie:

Badania i rozpoznanie:

1.

1.

Objawy 

Objawy 

2.

2.

Objawy niedokrwistosci z niedoboru 

Objawy niedokrwistosci z niedoboru 

żelaza

żelaza

3.

3.

Badania endoskopowe: stwierdzenie 

Badania endoskopowe: stwierdzenie 

guza albo nieregularne owrzodzenia

guza albo nieregularne owrzodzenia

4.

4.

Pobranie wycinków do badania 

Pobranie wycinków do badania 

histopatologicznego

histopatologicznego

Rak żołądka

      

      

Leczenie:

Leczenie:

1.

1.

Leczenie operacyjne- jest jedynym radykalnym 

Leczenie operacyjne- jest jedynym radykalnym 

sposobem leczenia raka zaawansowanego.

sposobem leczenia raka zaawansowanego.

2.

2.

Raki żołądka nie są promienioczułe i słabo 

Raki żołądka nie są promienioczułe i słabo 

odpowiadają na chemioterapię.

odpowiadają na chemioterapię.

3.

3.

Operacja polega na wycięciu całej zmiany             

Operacja polega na wycięciu całej zmiany             

    

    

       

       

z dość szerokim marginesem(8 cm) z każdej 

z dość szerokim marginesem(8 cm) z każdej 

strony.

strony.

4.    Należy tez usunąć możliwie jak największa liczę 

4.    Należy tez usunąć możliwie jak największa liczę 

węzłów chłonnych

węzłów chłonnych

Rak żołądka

      

      

Rokowanie: 

Rokowanie: 

1.

1.

Rak żołądka daje przerzuty droga 

Rak żołądka daje przerzuty droga 

limfatyczną jak i krwionośną. 

limfatyczną jak i krwionośną. 

2.

2.

Wycięcie raka wczesnego rokuje 

Wycięcie raka wczesnego rokuje 

bardzo dobrze- przeżywalność 5 letnia 

bardzo dobrze- przeżywalność 5 letnia 

– 90%

– 90%

3.

3.

W raku zaawansowanym – 

W raku zaawansowanym – 

przeżywalność 5 letnia wynosi 7-15%.

przeżywalność 5 letnia wynosi 7-15%.

Rak żołądka

      

      

Zapobieganie:

Zapobieganie:

1.

1.

Eradykacja zakażenia Helicobacter 

Eradykacja zakażenia Helicobacter 

pylori               u bliskich krewnych 

pylori               u bliskich krewnych 

chorych na raka żołądka

chorych na raka żołądka

2.

2.

Wykonywanie endoskopii z badaniem 

Wykonywanie endoskopii z badaniem 

histologicznym z dość szerokich 

histologicznym z dość szerokich 

wskazań.

wskazań.

Rak jelita grubego

     

     

Epidemiologia: 

Epidemiologia: 

1.

1.

Zajmuje w Polsce 2 miejsce wśród 

Zajmuje w Polsce 2 miejsce wśród 

przyczyn zgonów na nowotwory 

przyczyn zgonów na nowotwory 

złośliwe. 

złośliwe. 

2.

2.

Zapadalność i umieralność nadal 

Zapadalność i umieralność nadal 

rosną

rosną

3.

3.

Raki odbytnicy i okrężnicy rzadko 

Raki odbytnicy i okrężnicy rzadko 

występują przed 40 rokiem życia. 

występują przed 40 rokiem życia. 

Rak jelita grubego

  

  

1. Powstawanie na rozwój raka jelita grubego 

1. Powstawanie na rozwój raka jelita grubego 

warunkuje wiele czynników:

warunkuje wiele czynników:

-

Genetyczne

Genetyczne

-

Środowiskowe

Środowiskowe

2.

2.

Do stanów przedrakowych w jelicie grubym należą 

Do stanów przedrakowych w jelicie grubym należą 

pojedyncze gruczolaki, zespoły polipowatości 

pojedyncze gruczolaki, zespoły polipowatości 

rodzinnej oraz nieswoiste choroby zapalne jelit. 

rodzinnej oraz nieswoiste choroby zapalne jelit. 

3.

3.

Może być też dziedziczny rak niezwiązany z 

Może być też dziedziczny rak niezwiązany z 

polipowatością (HNPCC).

polipowatością (HNPCC).

4.

4.

Z rakiem kojarzy się pożywienie bogate w tłuszcze, 

Z rakiem kojarzy się pożywienie bogate w tłuszcze, 

mięso zwierzęce, a ubogie w wapń, selen.

mięso zwierzęce, a ubogie w wapń, selen.

5.

5.

Około 85% raków jelita grubego stanowią gruczolaki.

Około 85% raków jelita grubego stanowią gruczolaki.

Rak jelita grubego

  

  

Objawy:

Objawy:

1.

1.

Zależą od stopnia zaawansowania i lokalizacji

Zależą od stopnia zaawansowania i lokalizacji

2.

2.

Utajone krwawienie jelitowe

Utajone krwawienie jelitowe

3.

3.

Ból brzucha

Ból brzucha

4.

4.

Do objawów raka odbytnicy i lewej połowy 

Do objawów raka odbytnicy i lewej połowy 

okrężnicy należą: jawne krwawienie z dolnego 

okrężnicy należą: jawne krwawienie z dolnego 

odcinka przewodu pokarmowego i zmiana rytmu 

odcinka przewodu pokarmowego i zmiana rytmu 

wypróżnień- biegunka z dużą \ilością śluzu lub 

wypróżnień- biegunka z dużą \ilością śluzu lub 

zaparcie.

zaparcie.

5.

5.

W raku odbytnicy – można wyczuć guz podczas 

W raku odbytnicy – można wyczuć guz podczas 

badania per rectum

badania per rectum

6.

6.

Krwotok lub perforacja zdarzają się rzadko.

Krwotok lub perforacja zdarzają się rzadko.

Rak jelita grubego

  

  

Badania pomocnicze

Badania pomocnicze

: 

: 

1.

1.

W morfologii – niedokrwistość niedobarwliwa.

W morfologii – niedokrwistość niedobarwliwa.

2.

2.

Zwiększone stężenie antygenu rakowo-płodowego 

Zwiększone stężenie antygenu rakowo-płodowego 

CEA w surowicy

CEA w surowicy

3.

3.

Dodatni test na krew utajoną w kale

Dodatni test na krew utajoną w kale

4.

4.

W endoskopii: wykrycie guza

W endoskopii: wykrycie guza

5.

5.

USG jamy brzusznej i CT są przydatne w 

USG jamy brzusznej i CT są przydatne w 

wykrywaniu przerzutów do wątroby i węzłów 

wykrywaniu przerzutów do wątroby i węzłów 

chłonnych.

chłonnych.

6.

6.

Pozytronowa tomografia emisyjna (PET) jest 

Pozytronowa tomografia emisyjna (PET) jest 

dobrą metoda do wykrywania wznowy raka 

dobrą metoda do wykrywania wznowy raka 

odbytnicy lub okrężnicy 

odbytnicy lub okrężnicy 

Rak jelita grubego

  

  

Leczenie: 

Leczenie: 

1.

1.

Leczenie operacyjne- resekcja guza z 

Leczenie operacyjne- resekcja guza z 

usunięciem okolicznych węzłów chłonnych. 

usunięciem okolicznych węzłów chłonnych. 

2.

2.

Leczenie uzupełniające:

Leczenie uzupełniające:

-

chemioterapia 5- fluorouracylem i 

chemioterapia 5- fluorouracylem i 

lewamizolem

lewamizolem

       

       

stosowana przez rok po operacji raka 

stosowana przez rok po operacji raka 

okrężnicy.

okrężnicy.

-      w raku odbytnicy odgrywa dużą rolę 

-      w raku odbytnicy odgrywa dużą rolę 

radioterapia

radioterapia

Rak jelita grubego

  

  

Leczenie raka zaawansowanego z przerzutami: 

Leczenie raka zaawansowanego z przerzutami: 

1.

1.

Neresekcyjne raki odbytnicy leczy się 

Neresekcyjne raki odbytnicy leczy się 

       

       

5-fluorouracylem i kwasem folinowym 

5-fluorouracylem i kwasem folinowym 

podawanym dożylnie. 

podawanym dożylnie. 

2.

2.

Metoda paliatywnego leczenia nowotworowych 

Metoda paliatywnego leczenia nowotworowych 

zwężeń odbytnicy jest użycie promieni 

zwężeń odbytnicy jest użycie promieni 

laserowych lub plazmy argonowej.

laserowych lub plazmy argonowej.

3.

3.

Przerzuty w wątrobie są resekowane albo 

Przerzuty w wątrobie są resekowane albo 

niszczone przez: przezskórne wstrzykiwanie 

niszczone przez: przezskórne wstrzykiwanie 

alkoholu bezpośrednio do guza albo przez 

alkoholu bezpośrednio do guza albo przez 

podanie leków cytostatycznych do tętnicy 

podanie leków cytostatycznych do tętnicy 

wątrobowej 

wątrobowej 

Rak jelita grubego

  

  

Monitorowanie:

Monitorowanie:

1.

1.

Po chirurgicznej doszczętnej operacji raka 

Po chirurgicznej doszczętnej operacji raka 

jelita grubego chorzy powinni być 

jelita grubego chorzy powinni być 

kontrolowani co 3-6 miesięcy przez 

kontrolowani co 3-6 miesięcy przez 

pierwsze dwa lata, a potem co 5 lat.

pierwsze dwa lata, a potem co 5 lat.

2.

2.

Należy powtarzać CT lub usg jamy 

Należy powtarzać CT lub usg jamy 

brzusznej.

brzusznej.

3.

3.

Należy oznaczać marker nowotworowy CEA

Należy oznaczać marker nowotworowy CEA

4.

4.

Powtórzenie kolonoskopii po 3 latach

Powtórzenie kolonoskopii po 3 latach

Rak jelita grubego

  

  

Rokowanie:

Rokowanie:

1.

1.

Zaleczy od stopnia zaawansowania 

Zaleczy od stopnia zaawansowania 

nowotworu.

nowotworu.

Rak jelita grubego

  

  

Zapobieganie: 

Zapobieganie: 

1. Regularne zażywanie kwasu 

1. Regularne zażywanie kwasu 

acetylosalicylowego zmniejsza o 40-

acetylosalicylowego zmniejsza o 40-

50% zapadalność i umieralność na 

50% zapadalność i umieralność na 

raka jelita grubego.

raka jelita grubego.

Rak jelita grubego

  

  

Badania przesiewowe:

Badania przesiewowe:

 

 

1.

1.

Test na obecność krwi utajonej w kale

Test na obecność krwi utajonej w kale

2.

2.

Sigmoidoskopia wykonywana za pomocą 

Sigmoidoskopia wykonywana za pomocą 

giętkiego aparatu

giętkiego aparatu

3.

3.

Pełna kolonoskopia

Pełna kolonoskopia

4.

4.

Usuwanie napotkanych polipów podczas 

Usuwanie napotkanych polipów podczas 

kolonoskopii.

kolonoskopii.

5.

5.

W przyszłości badania przesiewowe w 

W przyszłości badania przesiewowe w 

kierunku raka jelita grubego mogą polegać 

kierunku raka jelita grubego mogą polegać 

na poszukiwaniu w kale zmutowanych genów. 

na poszukiwaniu w kale zmutowanych genów. 

Ostre zapalenie trzustki

  

  

Definicja:

Definicja:

      

      

OZT jest to ostry stan zapalny 

OZT jest to ostry stan zapalny 

gruczołu związany z przedwczesną 

gruczołu związany z przedwczesną 

aktywacją proenzymów trzustkowych i 

aktywacją proenzymów trzustkowych i 

uszkodzeniem-  w różnym stopniu- 

uszkodzeniem-  w różnym stopniu- 

sąsiadujących tkanek i niekiedy tez 

sąsiadujących tkanek i niekiedy tez 

odległych narządów

odległych narządów

. 

. 

Ostre zapalenie trzustki

  

  

Klasyfikacja:

Klasyfikacja:

1.

1.

Postać łagodna OZT- charakteryzuje 

Postać łagodna OZT- charakteryzuje 

się 

się 

       

       

minimalną dysfunkcją narządu

minimalną dysfunkcją narządu

2.    Postać ciężka- występują powikłania 

2.    Postać ciężka- występują powikłania 

miejscowe (martwica, torbiel rzekoma 

miejscowe (martwica, torbiel rzekoma 

lub ropień trzustki lub niewydolność 

lub ropień trzustki lub niewydolność 

narządowa.

narządowa.

Ostre zapalenie trzustki

Epidemiologia:

Epidemiologia:

      

      

Zachorowalność na OZT szacowana 

Zachorowalność na OZT szacowana 

jest                            20-70/100 000/ 

jest                            20-70/100 000/ 

rok.

rok.

      

      

Śmiertelność wśród chorych 

Śmiertelność wśród chorych 

hospitalizowanych wynosi 10%

hospitalizowanych wynosi 10%

Ostre zapalenie trzustki

Etiologia i patogeneza:

Etiologia i patogeneza:

1.

1.

Przyczyny najczęstsze:

Przyczyny najczęstsze:

-

choroby pęcherzyka i dróg żółciowych

choroby pęcherzyka i dróg żółciowych

-

Alkohol

Alkohol

-

Idiopatyczne 10%

Idiopatyczne 10%

2.

2.

Przyczyny rzadsze:

Przyczyny rzadsze:

-

jatrogenne- endoskopowa cholangiopankreatografia 

jatrogenne- endoskopowa cholangiopankreatografia 

wsteczna (ECPW)

wsteczna (ECPW)

-

Nadczynność przytarczyc

Nadczynność przytarczyc

-

Leki: tiazydy, kortykosteroidy)

Leki: tiazydy, kortykosteroidy)

-

Wady wrodzone (trzustka dwudzielna)

Wady wrodzone (trzustka dwudzielna)

-

Uraz jamy brzusznej

Uraz jamy brzusznej

-

poperacyjne

poperacyjne

Ostre zapalenie trzustki

Etiologia i patogeneza:

Etiologia i patogeneza:

3

3

. Bardzo rzadkie 

. Bardzo rzadkie 

-

infekcyjne- wirusy (Coxackie, świnki, HIV)

infekcyjne- wirusy (Coxackie, świnki, HIV)

-

Wrodzone- dzidziczne OZT, mukowiscydoza

Wrodzone- dzidziczne OZT, mukowiscydoza

-

Autoimmunologiczne( toczeń rumieniowaty)

Autoimmunologiczne( toczeń rumieniowaty)

Nie został poznany czynnik wyzwalający

Nie został poznany czynnik wyzwalający

 

 

uszkodzenie komórek pęcherzykowych. 

uszkodzenie komórek pęcherzykowych. 

Ostre zapalenie trzustki

Objawy:

Objawy:

 

 

1.

1.

Ból brzucha- pojawiający się nagle, jest bardzo silny 

Ból brzucha- pojawiający się nagle, jest bardzo silny 

zlokalizowany w nadbrzuszu lub w górnym lewym 

zlokalizowany w nadbrzuszu lub w górnym lewym 

kwadrancie brzucha, może promieniować do 

kwadrancie brzucha, może promieniować do 

kręgosłupa.

kręgosłupa.

2.

2.

Nudności i wymioty, nie przynoszące ulgi bólowi

Nudności i wymioty, nie przynoszące ulgi bólowi

3.

3.

Gorączka

Gorączka

4.

4.

Bolesność w nadbrzuszu

Bolesność w nadbrzuszu

5.

5.

Osłabienie lub brak szmerów perystaltyki (niedrożność 

Osłabienie lub brak szmerów perystaltyki (niedrożność 

porażenna jelit)

porażenna jelit)

6.

6.

Wzmożone napięcie powłok brzusznych

Wzmożone napięcie powłok brzusznych

7.

7.

Wyczuwalny opór w nadbrzuszu- spowodowany 

Wyczuwalny opór w nadbrzuszu- spowodowany 

szerzeniem się martwicy

szerzeniem się martwicy

Ostre zapalenie trzustki

Objawy:

Objawy:

 

 

8. Zaburzenia świadomości- objaw rozwijającego się

8. Zaburzenia świadomości- objaw rozwijającego się

    

    

wstrząsu, hipoksemii, aż do encefalopatii 

wstrząsu, hipoksemii, aż do encefalopatii 

   

   

trzustkowej

trzustkowej

9. Tachykardia (często)

9. Tachykardia (często)

10.Żółtaczka

10.Żółtaczka

11.Zmiany skórne- zaczerwienienie twarzy (objaw 

11.Zmiany skórne- zaczerwienienie twarzy (objaw 

Loefflera), 

Loefflera), 

    

    

sinica twarzy i kończyn, podbiegnięcia krwawe wokół 

sinica twarzy i kończyn, podbiegnięcia krwawe wokół 

   

   

pępka (objaw Cullena) lub w okolicy lędźwiowej (objaw 

pępka (objaw Cullena) lub w okolicy lędźwiowej (objaw 

   

   

Greya Turnera)

Greya Turnera)

12. Wysięk w jamie opłucnej

12. Wysięk w jamie opłucnej

Ostre zapalenie trzustki

Badania:

Badania:

 

 

1.

1.

Zwiększenie aktywności enzymów 

Zwiększenie aktywności enzymów 

trzustkowych:

trzustkowych:

-

Lipazy we krwi

Lipazy we krwi

-

Amylazy we krwi i moczu

Amylazy we krwi i moczu

2.

2.

Zaburzenia odzwierciedlające ciężkość 

Zaburzenia odzwierciedlające ciężkość 

choroby lub wystąpienie powikłań:

choroby lub wystąpienie powikłań:

-     leukocytoza i przesunięcie w lewo 

-     leukocytoza i przesunięcie w lewo 

wzoru odsetkowego, zwiększenie CRP

wzoru odsetkowego, zwiększenie CRP

Ostre zapalenie trzustki

Badania:

Badania:

 

 

3. Biochemiczne wskaźniki uszkodzenia wątroby 

3. Biochemiczne wskaźniki uszkodzenia wątroby 

(hiperbilirubinemia, wzrost AST, ALT, ALP)

(hiperbilirubinemia, wzrost AST, ALT, ALP)

4. Zwiększenie aktywności LDH

4. Zwiększenie aktywności LDH

5. Hypoalbuminemia

5. Hypoalbuminemia

6. Poliglobulia (odwodnienie) lub niedokrwistość

6. Poliglobulia (odwodnienie) lub niedokrwistość

7. Hipoksemia

7. Hipoksemia

8. Hiperglikemia

8. Hiperglikemia

9. Hipertrójglicerydemia

9. Hipertrójglicerydemia

10.hipokalcemia 

10.hipokalcemia 

Ostre zapalenie trzustki

Badania:

Badania:

 

 

11. USG jamy brzusznej: cechuje się powiększeniem 

11. USG jamy brzusznej: cechuje się powiększeniem 

trzustki, zatarciem jej granic, zmniejszoną i 

trzustki, zatarciem jej granic, zmniejszoną i 

niejednorodną echogenicznością miąższu. Można 

niejednorodną echogenicznością miąższu. Można 

stwierdzić ropnie, torbiele rzekome.

stwierdzić ropnie, torbiele rzekome.

12. CT – można stwierdzić martwicę trzustki

12. CT – można stwierdzić martwicę trzustki

13. Rtg płuc- niedodma lub wysięk opłucnowy , zwłaszcza 

13. Rtg płuc- niedodma lub wysięk opłucnowy , zwłaszcza 

lewostronny

lewostronny

14. Rtg jamy brzusznej: poziomy płynów lub rozdecie 

14. Rtg jamy brzusznej: poziomy płynów lub rozdecie 

pętli jelitowych

pętli jelitowych

15. MR- tam , gdzie sa przeciwwskazania do CT

15. MR- tam , gdzie sa przeciwwskazania do CT

16. Endoskopowa cholangiopankreatografia 

16. Endoskopowa cholangiopankreatografia 

wsteczna(ECPW) 

wsteczna(ECPW) 

Ostre zapalenie trzustki

Przebieg choroby

Przebieg choroby

:

:

1.

1.

U 60-70% występuje łagodna postać OZT. W 

U 60-70% występuje łagodna postać OZT. W 

tej postaci śmiertelność nie przekracza 1%.

tej postaci śmiertelność nie przekracza 1%.

2.

2.

Postać ciężka u 30-40% chorych na OZT. 

Postać ciężka u 30-40% chorych na OZT. 

Śmiertelność sięga 10% w razie martwicy 

Śmiertelność sięga 10% w razie martwicy 

jałowej i 25%, gdy wystąpi martwica 

jałowej i 25%, gdy wystąpi martwica 

zakażona.

zakażona.

3.

3.

Wystąpienie powikłań narządowych zwiększa 

Wystąpienie powikłań narządowych zwiększa 

śmiertelność do 20% przy współistnieniu 

śmiertelność do 20% przy współistnieniu 

martwicy jałowej oraz do 50-80% w sepsie. 

martwicy jałowej oraz do 50-80% w sepsie. 

Ostre zapalenie trzustki

Leczenie:

Leczenie:

1.

1.

Leczenie żywieniowe: żywienie dojelitowe 

Leczenie żywieniowe: żywienie dojelitowe 

lub pozajelitowe

lub pozajelitowe

2.

2.

Leczenie farmakologiczne: 

Leczenie farmakologiczne: 

-

płyny elektrolitowe

płyny elektrolitowe

-

Wyrównanie niedoborów potasu

Wyrównanie niedoborów potasu

-

Zwalczanie bólu: Tramadol, Petydyna

Zwalczanie bólu: Tramadol, Petydyna

-

Antybiotykoterapia: karbapenemy- 

Antybiotykoterapia: karbapenemy- 

Imipenem, chinolony z metronidazolem, 

Imipenem, chinolony z metronidazolem, 

flukonazol

flukonazol

Ostre zapalenie trzustki

Leczenie inwazyjne:

Leczenie inwazyjne:

1.

1.

ECPW ze sfinktererotomią

ECPW ze sfinktererotomią

2.

2.

Leczenie operacyjne

Leczenie operacyjne

Ostre zapalenie trzustki

Powikłania miejscowe:

Powikłania miejscowe:

1.

1.

Ostry zbiornik płynowy w trzustce lub jej otoczeniu.

Ostry zbiornik płynowy w trzustce lub jej otoczeniu.

2.

2.

Zakażenie martwicy trzustki i tkanek 

Zakażenie martwicy trzustki i tkanek 

okołotrzustkowych

okołotrzustkowych

3.

3.

Ropień trzustki

Ropień trzustki

4.

4.

Przetoki

Przetoki

5.

5.

Powikłania naczyniowe:

Powikłania naczyniowe:

-

nadciśnienie wrotne(ucisk żyły śledzionowej lub 

nadciśnienie wrotne(ucisk żyły śledzionowej lub 

krezkowej)

krezkowej)

-

Krwawienie lub powstanie tętniaka rzekomego 

Krwawienie lub powstanie tętniaka rzekomego 

(bezpośrednia erozja naczyń)

(bezpośrednia erozja naczyń)

-

Zakrzepica żyły lub tętnicy śledzionowej albo żyły 

Zakrzepica żyły lub tętnicy śledzionowej albo żyły 

wrotnej

wrotnej

Ostre zapalenie trzustki

Powikłania narządowe:

Powikłania narządowe:

1.

1.

Wstrząs

Wstrząs

2.

2.

ARDS

ARDS

Ostra niewydolność nerek

1.

1.

DIC

DIC

2.

2.

Sepsa

Sepsa

Krwawienie z górnego odcinka 
przewodu pokarmowego

Definicja: 

Definicja: 

       

       

Masywny krwotok z górnego odcinka 

Masywny krwotok z górnego odcinka 

przewodu pokarmowego, tj. z przełyku, 

przewodu pokarmowego, tj. z przełyku, 

żołądka, dwunastnicy prowadzi do 

żołądka, dwunastnicy prowadzi do 

zmian hemodynamicznych w postaci 

zmian hemodynamicznych w postaci 

zmniejszenia objętości minutowej 

zmniejszenia objętości minutowej 

serca, przyśpieszenia tętna, spadku 

serca, przyśpieszenia tętna, spadku 

ciśnienia tętniczego i rozwoju wstrząsu 

ciśnienia tętniczego i rozwoju wstrząsu 

hipowolemicznego.

hipowolemicznego.

Krwawienie z górnego odcinka 
przewodu pokarmowego

Przyczyny krwawienia

Przyczyny krwawienia

:

:

-wrzód trawienny żołądka i XII-cy

-wrzód trawienny żołądka i XII-cy

-krwotoczne zapalenie żołądka 9stres, alkohol, leki)

-krwotoczne zapalenie żołądka 9stres, alkohol, leki)

-żylaki przełyku

-żylaki przełyku

-rak żołądka

-rak żołądka

-rak przełyku

-rak przełyku

-zapalenie przełyku

-zapalenie przełyku

-zespół Mallory`ego – Weissa

-zespół Mallory`ego – Weissa

-angiodysplazje i owrzodzenie okolicy otworu 

-angiodysplazje i owrzodzenie okolicy otworu 

zespolenia.

zespolenia.

Krwawienie z górnego odcinka 
przewodu pokarmowego

Czynniki sprzyjające krwawieniu:

Czynniki sprzyjające krwawieniu:

-skaza krwotoczna

-skaza krwotoczna

-leki p/zakrzepowe

-leki p/zakrzepowe

-salicylany

-salicylany

-NLPZ

-NLPZ

-kortykosteroidy

-kortykosteroidy

Krwawienie z górnego odcinka 
przewodu pokarmowego

Objawy kliniczne:

Objawy kliniczne:

-

fusowate lub krwiste wymioty

fusowate lub krwiste wymioty

-

Smolisty stolec

Smolisty stolec

-

Bladość powłok

Bladość powłok

-

Osłabienie

Osłabienie

-

Bóle głowy

Bóle głowy

-

Zawroty głowy

Zawroty głowy

-

Potliwość

Potliwość

-

Omdlenie

Omdlenie

-

wstrząs

wstrząs

Krwawienie z górnego odcinka 
przewodu pokarmowego

Bardzo ważne jest dokładne zebranie 

Bardzo ważne jest dokładne zebranie 

wywiadu. Należy pytać o:

wywiadu. Należy pytać o:

1.

1.

Zażywanie leków, które mogą zmienić barwę 

Zażywanie leków, które mogą zmienić barwę 

stolca (preparaty żelaza, bizmutu), leków 

stolca (preparaty żelaza, bizmutu), leków 

wrzodotwórczych (salicylany, NLPZ, 

wrzodotwórczych (salicylany, NLPZ, 

kortykosteroidy, antykoagulanty)

kortykosteroidy, antykoagulanty)

2.

2.

Nadużywanie alkoholu i występowanie 

Nadużywanie alkoholu i występowanie 

wymiotów

wymiotów

3.

3.

Występowanie choroby wrzodowej

Występowanie choroby wrzodowej

4.

4.

Marskość wątroby

Marskość wątroby

Krwawienie z górnego odcinka 
przewodu pokarmowego

Badanie fizykalne

Badanie fizykalne

:

:

Sprawdzamy  czy u chorego występują:

Sprawdzamy  czy u chorego występują:

-pajączki na skórze

-pajączki na skórze

-wodobrzusze 

-wodobrzusze 

-rumień dłoniowy

-rumień dłoniowy

-krwawienia z żylaków odbytu

-krwawienia z żylaków odbytu

-guz w nadbrzuszu

-guz w nadbrzuszu

-wybroczyny krwawe (skaza krwotoczna)

-wybroczyny krwawe (skaza krwotoczna)

 

 

Krwawienie z górnego odcinka 
przewodu pokarmowego

Diagnostyka: 

Diagnostyka: 

1.

1.

Badania podstawowe: 

Badania podstawowe: 

-

Morfologia

Morfologia

-

Grupa krwi

Grupa krwi

-

Liczba płytek

Liczba płytek

-

Wartości hematokrytu

Wartości hematokrytu

-

PT i czas kaolinowo-kefalinowy

PT i czas kaolinowo-kefalinowy

-

Glukozę w surowicy

Glukozę w surowicy

-

Kreatyninę i mocznik w surowicy

Kreatyninę i mocznik w surowicy

-

Elektrolity

Elektrolity

2. 

2. 

Endoskopia górnego odcinka przewodu 

Endoskopia górnego odcinka przewodu 

pokarmowego

pokarmowego

 

 

Krwawienie z górnego odcinka 
przewodu pokarmowego

Niepomyślne czynniki prognostyczne w 

Niepomyślne czynniki prognostyczne w 

krwawieniu z górnego odcinka przewodu 

krwawieniu z górnego odcinka przewodu 

pokarmowego

pokarmowego

:

:

1.

1.

Wiek powyżej 60 lat

Wiek powyżej 60 lat

2.

2.

Choroby towarzyszące( niewydolność 

Choroby towarzyszące( niewydolność 

krążenia  i nerek, choroba nowotworowa)

krążenia  i nerek, choroba nowotworowa)

3.

3.

W endoskopii obecność żylaków przełyku, 

W endoskopii obecność żylaków przełyku, 

wrzodu trawiennego z widocznym lub 

wrzodu trawiennego z widocznym lub 

krwawiącym naczyniem oraz dużej ilości krwi 

krwawiącym naczyniem oraz dużej ilości krwi 

w górnym odcinku przewodu pokarmowego

w górnym odcinku przewodu pokarmowego

Krwawienie z górnego odcinka 
przewodu pokarmowego

Leczenie: 

Leczenie: 

1.

1.

Każdy krwotok wymaga leczenia w szpitalu

Każdy krwotok wymaga leczenia w szpitalu

2.

2.

Leczenie doraźne: 

Leczenie doraźne: 

-zapewnienie dostępu do żyły

-zapewnienie dostępu do żyły

-Dokonanie pomiaru RR, tętna i czynności serca. 

-Dokonanie pomiaru RR, tętna i czynności serca. 

 

 

W razie RR skurcz < 100 mmHg i częstości akcji 

W razie RR skurcz < 100 mmHg i częstości akcji 

 

 

serca > 100 /min, bladej i wilgotnej skóry należy podać 

serca > 100 /min, bladej i wilgotnej skóry należy podać 

500

500

 

 

ml PWE i płynów krwiozastępczych.

ml PWE i płynów krwiozastępczych.

-zapewnić zapas 6 jednostek krwi i (lub) preparatów 

-zapewnić zapas 6 jednostek krwi i (lub) preparatów 

 

 

krwiozastępczych.

krwiozastępczych.

-leczenie wstrząsu hipowolemicznego

-leczenie wstrząsu hipowolemicznego

Krwawienie z górnego odcinka 
przewodu pokarmowego

Leczenie: 

Leczenie: 

1.

1.

Każdy krwotok wymaga leczenia w 

Każdy krwotok wymaga leczenia w 

szpitalu

szpitalu

2.

2.

Leczenie doraźne: 

Leczenie doraźne: 

-założenie zgłębnika do żołądka

-założenie zgłębnika do żołądka

-wykonanie EKG

-wykonanie EKG

-RKZ

-RKZ

Krwawienie z górnego odcinka 
przewodu pokarmowego

Krwotok z górnego odcinka przewodu  

Krwotok z górnego odcinka przewodu  

                   

                   

pokarmowego

pokarmowego

                            

                            

                    

                    

Leczenie doraźne 

Leczenie doraźne 

                             

                             

                       

                       

Gastroskopia

Gastroskopia

                          

                          

                  

                  

Przyczyna ustalona

Przyczyna ustalona

       

       

Leczenie w zależności od rozpoznania i nasilenia 

Leczenie w zależności od rozpoznania i nasilenia 

objawów

objawów

 

 

zachowawcze            endoskopowe                  chirurgiczne

zachowawcze            endoskopowe                  chirurgiczne

Krwawienie z górnego odcinka 
przewodu pokarmowego

Leczenie w zależności od rozpoznania i nasilenia 

Leczenie w zależności od rozpoznania i nasilenia 

objawów

objawów

 

 

zachowawcze            endoskopowe                  

zachowawcze            endoskopowe                  

chirurgiczne

chirurgiczne

1.Inhibitor pompy           1. iniekcyjne                        wskazania:

1.Inhibitor pompy           1. iniekcyjne                        wskazania:

  

  

protonowej                    2. Sonda cieplna              1. Masywny 

protonowej                    2. Sonda cieplna              1. Masywny 

krwotok

krwotok

2. Lek blokujący             3. Koagulacja                  2. Brak efektu 

2. Lek blokujący             3. Koagulacja                  2. Brak efektu 

leczenia

leczenia

    

    

receptor H2                    mono i bipolarna              

receptor H2                    mono i bipolarna              

endoskopowego

endoskopowego

3. Wazopresyna              4. Mechaniczne (klipsy)     i 

3. Wazopresyna              4. Mechaniczne (klipsy)     i 

zachowawczego            

zachowawczego            

Krwawienie z dolnego odcinka 
przewodu pokarmowego

Definicja: 

Definicja: 

       

       

Jest to ostry krwotok jelitowy (jelito cienkie                 

Jest to ostry krwotok jelitowy (jelito cienkie                 

                  i grube) charakteryzujący się 

                  i grube) charakteryzujący się 

oddawaniem żywoczerwonej krwi, krwistych stolców, 

oddawaniem żywoczerwonej krwi, krwistych stolców, 

a czasami, jeśli zmiana krwawiącą jest usytuowana 

a czasami, jeśli zmiana krwawiącą jest usytuowana 

jest wysoko, smolistego stolca. Nasilenie krwotoku 

jest wysoko, smolistego stolca. Nasilenie krwotoku 

oraz szybkość pasażu krwi przez jelito ma wpływ na 

oraz szybkość pasażu krwi przez jelito ma wpływ na 

wygląd oddanego stolca, od żywoczerwonego przy 

wygląd oddanego stolca, od żywoczerwonego przy 

masywnym krwotoku          i szybkim pasażu, poprzez 

masywnym krwotoku          i szybkim pasażu, poprzez 

wiśniowy do smolistego przy wolnym pasażu i 

wiśniowy do smolistego przy wolnym pasażu i 

umiarkowanym nasileniu krwawienia. 

umiarkowanym nasileniu krwawienia. 

Masywny krwotok z jelita jest stanem zagrożenia 

Masywny krwotok z jelita jest stanem zagrożenia 

życia                 i prowadzi do wstrząsu 

życia                 i prowadzi do wstrząsu 

hipowolemicznego.

hipowolemicznego.

 

 

Krwawienie z dolnego odcinka 
przewodu pokarmowego

Przyczyny krwawienia:

Przyczyny krwawienia:

Masywne krwotoki, gdy:

Masywne krwotoki, gdy:

-

Angiodysplazje

Angiodysplazje

-

Polipy jelita grubego

Polipy jelita grubego

-

Żylaki odbytu

Żylaki odbytu

-

Uchyłki  jelita grubego

Uchyłki  jelita grubego

-

Uchyłek Meckela

Uchyłek Meckela

-

Niedokrwienne zapalenie jelit

Niedokrwienne zapalenie jelit

Krwawienie z dolnego odcinka 
przewodu pokarmowego

Przyczyny krwawienia:

Przyczyny krwawienia:

Powolna utrata krwi, gdy:

Powolna utrata krwi, gdy:

1. choroby bakteryjne (Salmonella, 

1. choroby bakteryjne (Salmonella, 

Shigella)

Shigella)

2. Gruźlicze zapalenie jelit

2. Gruźlicze zapalenie jelit

3. Rzekomobłoniaste zapalenie jelit

3. Rzekomobłoniaste zapalenie jelit

4. Wrzodziejące zapalenie jelita grubego

4. Wrzodziejące zapalenie jelita grubego

5. Choroba Leśniowskiego – Crohna

5. Choroba Leśniowskiego – Crohna

6. Popromienne zapalenie jelit

6. Popromienne zapalenie jelit

Krwawienie z dolnego odcinka 
przewodu pokarmowego

Objawy:

Objawy:

-

biegunka z`oddawaniem żywoczerwonej krwi

biegunka z`oddawaniem żywoczerwonej krwi

-

Szybkie chudnięcie (gdy choroba zakaźna)

Szybkie chudnięcie (gdy choroba zakaźna)

-

Brak łaknienia

Brak łaknienia

-

Odwodnienie

Odwodnienie

-

Przewlekła biegunka z domieszką krwi i ból 

Przewlekła biegunka z domieszką krwi i ból 

brzucha na wrzodziejące zapalenie jelita 

brzucha na wrzodziejące zapalenie jelita 

grubego

grubego

-

Gorączka

Gorączka

-

Bóle brzucha

Bóle brzucha

-

Przetoki

Przetoki

Krwawienie z dolnego odcinka 
przewodu pokarmowego

Badania:

Badania:

1.

1.

Podstawowe: morfologia, OB., 

Podstawowe: morfologia, OB., 

biochemia

biochemia

2.

2.

Kał na krew utajona

Kał na krew utajona

3.

3.

Kolonoskopia

Kolonoskopia

4.

4.

Angiografia

Angiografia

5.

5.

Scyntygrafia krwinkami znakowanymi

Scyntygrafia krwinkami znakowanymi

Krwawienie z dolnego odcinka 
przewodu pokarmowego

Leczenie:

Leczenie:

 

 

1.

1.

Postępowanie jest podobne jak w przypadku 

Postępowanie jest podobne jak w przypadku 

krwawienia z górnego odcinka przewodu 

krwawienia z górnego odcinka przewodu 

pokarmowego.

pokarmowego.

2.

2.

W przypadku krwawiących żylaków odbytu 

W przypadku krwawiących żylaków odbytu 

stosować można krioterapię, sklerotyzację 

stosować można krioterapię, sklerotyzację 

roztworem polidokanolu, założenie opasek 

roztworem polidokanolu, założenie opasek 

gumowych, koagulację lub plazmowy koagulator 

gumowych, koagulację lub plazmowy koagulator 

argonowy. Niekiedy jest konieczne chirurgiczne 

argonowy. Niekiedy jest konieczne chirurgiczne 

podkłucie guzków krwawniczych.

podkłucie guzków krwawniczych.

3.

3.

W przypadku krwawień towarzyszących 

W przypadku krwawień towarzyszących 

bakteryjnym chorobom jelit ma znaczenie 

bakteryjnym chorobom jelit ma znaczenie 

antybiotykoterapia i /lub leki przeciwzapalne. 

antybiotykoterapia i /lub leki przeciwzapalne. 

Wymioty

Definicja:

Definicja:

      

      

Jest to gwałtowne wyrzucenie treści 

Jest to gwałtowne wyrzucenie treści 

pokarmowej w kierunku jamy ustnej. 

pokarmowej w kierunku jamy ustnej. 

Wymioty, zwłaszcza gwałtowne lub 

Wymioty, zwłaszcza gwałtowne lub 

przedłużające się, mogą doprowadzić 

przedłużające się, mogą doprowadzić 

do odwodnienia organizmu, głębokich 

do odwodnienia organizmu, głębokich 

zaburzeń gospodarki elektrolitowej      

zaburzeń gospodarki elektrolitowej      

       i kwasowo-zasadowej, a w 

       i kwasowo-zasadowej, a w 

krańcowych przypadkach do rozwoju 

krańcowych przypadkach do rozwoju 

wstrząsu hipowolemicznego. 

wstrząsu hipowolemicznego. 

Wymioty

Przyczyny wymiotów

Przyczyny wymiotów

: 

: 

1.

1.

Choroby przewodu pokarmowego:

Choroby przewodu pokarmowego:

-

zwężenie lub zamknięcie światła 

zwężenie lub zamknięcie światła 

przełyku (nowotwór)

przełyku (nowotwór)

-

Zwężenie żołądka lub XII-cy (wrzód, rak)

Zwężenie żołądka lub XII-cy (wrzód, rak)

-

Zwężenie jelita cienkiego (niedrożność)

Zwężenie jelita cienkiego (niedrożność)

-

Zapalenie żołądka (alkohol, nikotyna, 

Zapalenie żołądka (alkohol, nikotyna, 

substancje żrące)

substancje żrące)

-

Zatrucia pokarmowe

Zatrucia pokarmowe

Wymioty

Przyczyny wymiotów

Przyczyny wymiotów

: 

: 

1.

1.

Choroby przewodu pokarmowego – cd:

Choroby przewodu pokarmowego – cd:

-

wymioty odruchowe, towarzyszące:

wymioty odruchowe, towarzyszące:

a)

a)

Ostremu zapalenia wyrostka

Ostremu zapalenia wyrostka

b)

b)

Ostremu n zapaleniu trzustki

Ostremu n zapaleniu trzustki

c)

c)

Ostremu zapaleniu pęcherzyka 

Ostremu zapaleniu pęcherzyka 

żółciowego

żółciowego

d)

d)

Kolce nerkowej

Kolce nerkowej

e)

e)

Kolce żółciowej

Kolce żółciowej

f)

f)

Ostremu zapaleniu wątroby

Ostremu zapaleniu wątroby

Wymioty

Przyczyny wymiotów

Przyczyny wymiotów

: 

: 

2

2

. Choroby metaboliczne:

. Choroby metaboliczne:

-mocznica

-mocznica

-hiperkalcemia

-hiperkalcemia

-Choroba Addisona (hiponatremia)

-Choroba Addisona (hiponatremia)

-choroby miąższu wątrobowego

-choroby miąższu wątrobowego

-niewyrównana kwasica (kwasica ketonowa)

-niewyrównana kwasica (kwasica ketonowa)

3. 

3. 

Leki:

Leki:

-glikozydy nasercowe

-glikozydy nasercowe

-Sulfonamidy

-Sulfonamidy

-metronidazol

-metronidazol

-kwas acetylosalicylowy

-kwas acetylosalicylowy

-chemioterapeutyki

-chemioterapeutyki

Wymioty

Przyczyny wymiotów

Przyczyny wymiotów

: 

: 

4. 

4. 

Zatrucia:

Zatrucia:

-

Ołowiem

Ołowiem

-

Rozpuszczalnikami 

Rozpuszczalnikami 

5.

5.

Ciąża

Ciąża

6.

6.

Choroby ośrodkowego układu nerwowego

Choroby ośrodkowego układu nerwowego

:

:

-

Migrena

Migrena

-

Wzrost ciśnienia śródczaszkowego

Wzrost ciśnienia śródczaszkowego

-

Zaburzenia czynności błędnika

Zaburzenia czynności błędnika

7.

7.

Psychogenne:

Psychogenne:

-

stany lękowe

stany lękowe

-

Jadłowstręt psychiczny

Jadłowstręt psychiczny

Wymioty

Leczenie: 

Leczenie: 

1.

1.

Ułożenie chorego w pozycji leżącej, dokonać 

Ułożenie chorego w pozycji leżącej, dokonać 

pomiar RR oraz tętna, liczby oddechów, 

pomiar RR oraz tętna, liczby oddechów, 

temperatury ciała

temperatury ciała

2.

2.

Zapewnić dostęp do żyły

Zapewnić dostęp do żyły

3.

3.

Założyć cewnik do pęcherza moczowego

Założyć cewnik do pęcherza moczowego

4.

4.

Wprowadzić zgłębnik do żołądka

Wprowadzić zgłębnik do żołądka

5.

5.

Podać tlen do oddychania

Podać tlen do oddychania

6.

6.

Podać wlew dożylny z PWE lub 0,9% NaCl, 

Podać wlew dożylny z PWE lub 0,9% NaCl, 

wyrównać zaburzenia gospodarki 

wyrównać zaburzenia gospodarki 

elektrolitowe  i kwasowo- zasadowej.

elektrolitowe  i kwasowo- zasadowej.

7.

7.

Rozpoczęcie leczenia przyczynowego

Rozpoczęcie leczenia przyczynowego

Wymioty

Leczenie objawowe wymiotów: 

Leczenie objawowe wymiotów: 

1.

1.

Leki p/histaminowe

Leki p/histaminowe

2.

2.

Pochodne fenotiazyny (hamują 

Pochodne fenotiazyny (hamują 

wymioty różnego pochodzenia), leki 

wymioty różnego pochodzenia), leki 

antycholinergiczne (choroba 

antycholinergiczne (choroba 

lokomocyjna

lokomocyjna

)

)

3.

3.

Antagoniści receptorów 

Antagoniści receptorów 

dopaminergicznych

dopaminergicznych

4.

4.

Antagoniści receptorów 

Antagoniści receptorów 

serotoninergicznych

serotoninergicznych

Bóle brzucha

Definicja:

Definicja:

      

      

Ostre bóle brzucha (tzw. ostry brzuch) 

Ostre bóle brzucha (tzw. ostry brzuch) 

to bóle brzucha  połączone z ciężkim 

to bóle brzucha  połączone z ciężkim 

ogólnym stanem chorego 

ogólnym stanem chorego 

spowodowanym w większości 

spowodowanym w większości 

przypadków ostrym procesem 

przypadków ostrym procesem 

chorobowym toczącym się w obrębie 

chorobowym toczącym się w obrębie 

jamy brzusznej.

jamy brzusznej.

Bóle brzucha

 

 

Bóle mogą być

Bóle mogą być

:

:

-

Trzewne- mają charakter kolki i nie są 

Trzewne- mają charakter kolki i nie są 

zwykle umiejscowione. Najczęściej 

zwykle umiejscowione. Najczęściej 

występują symetrycznie wzdłuż linii 

występują symetrycznie wzdłuż linii 

środkowej.

środkowej.

-

Somatyczne bóle – są wyraźnie 

Somatyczne bóle – są wyraźnie 

umiejscowione, są następstwem 

umiejscowione, są następstwem 

podrażnienia nerwów czuciowych 

podrażnienia nerwów czuciowych 

otrzewnej ściennej, krezki, ścian 

otrzewnej ściennej, krezki, ścian 

powłok brzusznych. 

powłok brzusznych. 

Bóle brzucha

Zmiany chorobowe w jamie brzusznej:

Zmiany chorobowe w jamie brzusznej:

1. 

1. 

Zmiany zapalne otrzewnej ściennej lub trzewne

Zmiany zapalne otrzewnej ściennej lub trzewne

   

   

wywołane czynnikami bakteryjnymi

wywołane czynnikami bakteryjnymi

   

   

chemicznymi,np.: przebicie owrzodzenia żołądka, 

chemicznymi,np.: przebicie owrzodzenia żołądka, 

   

   

dwunastnicy, jelita grubego do jamy otrzewnej, 

dwunastnicy, jelita grubego do jamy otrzewnej, 

   

   

pęknięcie pęcherzyka , posocznica. 

pęknięcie pęcherzyka , posocznica. 

2.wzrost napięcia ścian przewodu pokarmowego 

2.wzrost napięcia ścian przewodu pokarmowego 

  

  

dróg żółciowych i moczowych. Wśród tych

dróg żółciowych i moczowych. Wśród tych

  

  

przyczyn najczęstsze jest zamknięcie lub zatkanie 

przyczyn najczęstsze jest zamknięcie lub zatkanie 

  

  

światła jego poszczególnych odcinków. 

światła jego poszczególnych odcinków. 

Bóle brzucha

Zmiany chorobowe w jamie brzusznej:

Zmiany chorobowe w jamie brzusznej:

3

3

. Wzrost napięcia narządów miąższowych, 

. Wzrost napięcia narządów miąższowych, 

macicy, jajowodów. Silny ból w prawym 

macicy, jajowodów. Silny ból w prawym 

podżebrzu może być wywołany przez 

podżebrzu może być wywołany przez 

nagłe obrzmienie wątroby, np.: w 

nagłe obrzmienie wątroby, np.: w 

zakrzepicy żył wątrobowych,           w 

zakrzepicy żył wątrobowych,           w 

ostrych stanach zapalnych (w ostrym 

ostrych stanach zapalnych (w ostrym 

wirusowym lub alkoholowym zapaleniu 

wirusowym lub alkoholowym zapaleniu 

wątroby, zapaleniu dróg żółciowych i 

wątroby, zapaleniu dróg żółciowych i 

ropniu wątroby. Gwałtowne powiększenie 

ropniu wątroby. Gwałtowne powiększenie 

śledziony w trakcie zawału tego narządu 

śledziony w trakcie zawału tego narządu 

lub w chwili pękania śledziony.

lub w chwili pękania śledziony.

Bóle brzucha

Zmiany chorobowe w jamie brzusznej:

Zmiany chorobowe w jamie brzusznej:

4. 

4. 

Zmiany chorobowe innych struktur położonych

Zmiany chorobowe innych struktur położonych

    

    

pozaotrzewnowo. Ostre bóle wywołują tu 

pozaotrzewnowo. Ostre bóle wywołują tu 

choroby

choroby

    

    

nerek (zapalenie, zawał, martwica brodawek 

nerek (zapalenie, zawał, martwica brodawek 

lub

lub

    

    

kamica nerek).

kamica nerek).

5. Zmiany naczyniowe narządów jamy brzusznej

5. Zmiany naczyniowe narządów jamy brzusznej

    

    

powodujące bóle na skutek niedokrwienia lub

powodujące bóle na skutek niedokrwienia lub

    

    

zawału narządów zaopatrywanych przez

zawału narządów zaopatrywanych przez

    

    

zmienione chorobowo tętnice.   

zmienione chorobowo tętnice.   

Bóle brzucha

Zmiany chorobowe w jamie brzusznej:

Zmiany chorobowe w jamie brzusznej:

6. 

6. 

Zmiany chorobowe narządów położonych poza 

Zmiany chorobowe narządów położonych poza 

   

   

jamą brzuszną

jamą brzuszną

: 

: 

narządy klatki piersiowej- zawał 

narządy klatki piersiowej- zawał 

   

   

serca, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie 

serca, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie 

   

   

osierdzia, zapalenie płuc i opłucnej. 

osierdzia, zapalenie płuc i opłucnej. 

7

7

. Zaburzenia metaboliczne (zatrucie mocznicowe, 

. Zaburzenia metaboliczne (zatrucie mocznicowe, 

    

    

zaburzenia endokrynne, kwasica cukrzycowa, 

zaburzenia endokrynne, kwasica cukrzycowa, 

   

   

przełom nadnerczowy, porfiria).

przełom nadnerczowy, porfiria).

8

8

.Toksyny egzogenne: sole ołowiu, talu, arsenu, 

.Toksyny egzogenne: sole ołowiu, talu, arsenu, 

   

   

antymonu, związki  fosforoorganiczne)  

antymonu, związki  fosforoorganiczne)  

Bóle brzucha

Zmiany chorobowe w jamie brzusznej:

Zmiany chorobowe w jamie brzusznej:

9. 

9. 

Bóle brzucha mogą być wywołane 

Bóle brzucha mogą być wywołane 

niektórymi 

niektórymi 

    

    

chorobami układu krwiotwórczego 

chorobami układu krwiotwórczego 

np..: 

np..: 

    

    

policytemia

policytemia

 

 

jest przyczyna zawału lub 

jest przyczyna zawału lub 

pęknięcia 

pęknięcia 

    

    

śledziony.

śledziony.

Bóle brzucha

Rozpoznanie i wywiad:

Rozpoznanie i wywiad:

-

Kiedy pojawił się ból?

Kiedy pojawił się ból?

-

Jaki ma charakter?

Jaki ma charakter?

-

Jak jest lokalizacja?

Jak jest lokalizacja?

-

Jaka jest intensywność bólu?

Jaka jest intensywność bólu?

-

Czy są objawy towarzyszące?

Czy są objawy towarzyszące?

-

Czy jest gorączka, nudności?

Czy jest gorączka, nudności?

-

Kiedy wystąpiła ostatnia miesiączka?

Kiedy wystąpiła ostatnia miesiączka?

Bóle brzucha

Badanie fizykalne

Badanie fizykalne

: 

: 

Należy sprawdzić:

Należy sprawdzić:

-

Czy występuje objaw Blumberga

Czy występuje objaw Blumberga

-

Osłuchać jamę brzuszną

Osłuchać jamę brzuszną

-

Zbadać chorego per rectum

Zbadać chorego per rectum

-

Zmierzyć temperaturę w odbytnicy i 

Zmierzyć temperaturę w odbytnicy i 

pod pachą

pod pachą

Bóle brzucha

                 

                 

Bóle brzucha

Bóle brzucha

                      

                      

wywiad

wywiad

                

                

Badanie podmiotowe

Badanie podmiotowe

    

    

Badania pracowniane: rtg kl. piersiowej, rtg 

Badania pracowniane: rtg kl. piersiowej, rtg 

przeglądowe jamy brzusznej, badania- 

przeglądowe jamy brzusznej, badania- 

morfologia, biochemia,  usg brzucha

morfologia, biochemia,  usg brzucha

                

                

ostre bóle brzucha 

ostre bóle brzucha 

      

      

Choroby chirurgiczne           choroby 

Choroby chirurgiczne           choroby 

internistyczne

internistyczne

Bóle brzucha

                           

                           

ostre bóle brzucha 

ostre bóle brzucha 

      

      

Choroby chirurgiczne           Choroby internistyczne

Choroby chirurgiczne           Choroby internistyczne

Krwawienie do jamy otrzewnej           choroby miąższu wątroby i dróg

Krwawienie do jamy otrzewnej           choroby miąższu wątroby i dróg

i przewodu pokarmowego                    żółciowych

i przewodu pokarmowego                    żółciowych

Zapalenie otrzewnej                             choroby żołądka i XX-cy i jelit

Zapalenie otrzewnej                             choroby żołądka i XX-cy i jelit

Ostra niedrożność jelit                         choroby nerek i dróg 

Ostra niedrożność jelit                         choroby nerek i dróg 

moczowych

moczowych

Pęknięcie ciąży pozamacicznej            zawał ściany dolnej

Pęknięcie ciąży pozamacicznej            zawał ściany dolnej

Rozwarstwiający tętniak aorty             zapalenie narządu rodnego

Rozwarstwiający tętniak aorty             zapalenie narządu rodnego

Zator tętnic krezkowych                       bóle pochodzenia 

Zator tętnic krezkowych                       bóle pochodzenia 

metabolicznego:

metabolicznego:

Skręt szypuły jądra                               - porfiria

Skręt szypuły jądra                               - porfiria

Skręt szypuły torbieli jajnika                - przełom nadnerczowy

Skręt szypuły torbieli jajnika                - przełom nadnerczowy

                                                              

                                                              

- kwasica ketonowa

- kwasica ketonowa

                                                              

                                                              

- kwasica mocznicowa

- kwasica mocznicowa

                                                              

                                                              

przełom nadciśnieniowy

przełom nadciśnieniowy

-

                                                   

                                                   

bóle neurogenne (przełom 

bóle neurogenne (przełom 

kiłowy)

kiłowy)

Bóle brzucha

Leczenie:

Leczenie:

  

  

Postępowanie terapeutyczne zależy od choroby podstawowej,

Postępowanie terapeutyczne zależy od choroby podstawowej,

 

 

która wywołała bóle. W Przypadkach ciężkich i ostrych 

która wywołała bóle. W Przypadkach ciężkich i ostrych 

bólów brzucha trzeba chorego hospitalizować.

bólów brzucha trzeba chorego hospitalizować.

Należy: 

Należy: 

-

Zapewnić dostęp do żyły

Zapewnić dostęp do żyły

-

Zasięgnąć konsultacji chirurgicznej

Zasięgnąć konsultacji chirurgicznej

-

Podać leki p/bólowe (ale po wykluczeniu brzucha 

Podać leki p/bólowe (ale po wykluczeniu brzucha 

chirurgicznego)

chirurgicznego)

-

Wyrównać zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej 

Wyrównać zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej 

oraz kwasowo-zasadowej

oraz kwasowo-zasadowej

-

Monitorować podstawowe czynności życiowe

Monitorować podstawowe czynności życiowe

-

Podawać antybiotyki

Podawać antybiotyki