Slajd 1

BEZPIECZEŃSTWO –

ETYMOLOGIA



Termin ten pochodzi od łacińskiego

wyrazu

sine cura – securitas

i w

tłumaczeniu oznacza

bez pieczy .



Rozumiemy go jako

stan

wolny od

zagrożeń, a także działania służące

osiągnięciu i utrzymaniu takiego

stanu (

proces

POJĘCIE BEZPIECZEŃSTWA



Bezpieczeństwo to zarówno

teoretyczne

jak i

praktyczne

przedsięwzięcia zmierzające

do zapewniania istnienia ( a

także jego jakości) w

niesprzyjającym otoczeniu.

POJĘCIE BEZPIECZEŃSTWA

Pierwotnie tyczyło

jednostki

, potem jej

najbliższego otoczenia, potem mniej lub bardziej

zorganizowanych

grup ludzi

społeczności

(kast,

klanów, plemion) , wreszcie wraz z rozwojem cywilizacji

i tworzenia się pierwszych instytucji –

państw

zbiorów

państw.

Wielowiekowe doświadczenia kazały utożsamiać

bezpieczeństwo z agresja zbrojną. Doświadczenia

ostatnich kilku dziesięcioleci pokazują, że militarne

zagrożenie zostaje wypierane przez zagrożenie

ekologiczne, ekonomiczne, gospodarcze, informatyczne

STATYKA I DYNAMIKA

BEZPIECZENSTWA



Bezpieczeństwo jest procesem ulegającym

permanentnym przeobrażeniom, zależnym od

czynników wewnętrznych i zewnętrznych,

przebiegającym zgodnie lub wbrew woli

podmiotu.



Bezpieczeństwo w sensie

statycznym

– to

stan

kiedy podmiot nie jest zagrożony i ma

pewność istnienia



Bezpieczeństwo w sensie

dynamicznym

proces

dochodzenia do stanu bez zagrożeń,

zaś po osiągnięciu utrzymywania takiego

stanu.

BEZPIECZEŃSTWO JAKO

PROCES



procesie

tym tworzy się warunki dające

możliwość przetrwania w środowisku i jakości na

pewnym

poziomie

, na który wpływa szereg

czynników( rozwój technologiczny i intelektualny,

świadomość, możliwości finansowe itp.)



Proces ten zmierza do stanu w którym podmiot może

realizować swe interesy, dzięki wykorzystaniu

szans

(

kiedy istnieje prawdopodobieństwo powodzenia ,

sukcesu) , stawaniu przeciwko

wyzwaniom

(przeszkodom i zagrożeniom, przewidywanym i

zaskakującym) niwelowanie lub likwidowanie

ryzyka

( przedsięwzięcia lub przedsięwzięć których wynik

jest niepewny) w celu pokonania

zagrożeń.

CHARAKTER

BEZPIECZEŃSTWA



Bezpieczeństwo ma egzystencjalny

charakter . Służy zapewnieniu

takich

żywotnych

potrzeb

człowieka , jak : życie i przetrwanie

oraz

pozostałych

jak: spokój,

wolność ( wolność do … i wolność

od…), swobodę w realizacji celów,

możliwość rozwoju i realizacji

zamierzeń.

TYPOLOGIA - KRYTERIA

BEZPIECZEŃSTWA

Kryterium

podmiotowe

( kogo lub

czego dotyczy?)

Kryterium

przedmiotowe

( jakiej

treści dotyczy?)

Kryterium

funkcjonalne

( jak się

zmienia w czasie?)

Kryterium

źródła zagrożeń

(skąd pochodzi? - zewnętrzne i

wewnętrzne)

KRYTERIUM

PODMIOTOWE

BEZPIECZEŃSTWO

OSOBY

BEZPIECZEŃSTWO

GRUPY

OSÓB

( plemienia, klanu,, wyznawców religii,

stowarzyszenia, społeczności lokalnych,

partii, organizacji itp.)

BEZPIECZEŃSTWO

NARODU

( ogół mieszkańców

pewnego terytorium mówiących jednym językiem ,

związanych wspólną przeszłością oraz kulturą,

mających wspólne interesy polityczne i gospodarcze)

KRYTERIUM

PODMIOTOWE CD

BEZPIECZEŃSTWO

PAŃSTWA

(zorganizowanej

politycznie społeczności , zamieszkującej

określone

granicami terytorium , mającej

niepodległa formę rządów)

BEZPIECZEŃSTWO

MIĘDZYNARODOWE

(regionalne, kontynentalne, globalne)

( obejmuje zarówno wartości poszczególnych

państw, jak i ich siłę wspólną - wolę pokojowego

współistnienia, współpracy, członkostwo w

paktach i organizacjach międzynarodowych

możliwości kooperacyjne, itp.)

KRYTERIUM

PRZEDMIOTOWE

Ekologiczne

Ideologiczne

Ekonomiczne

Polityczne

Socjalne

Militarne

Kulturowe

Inne

Informacyjne

BEZPIECZEŃSTWO ZEWNĘTZRZNE

BEZPIECZEŃSTW

O WEWNĘTRZNE

KRYTERIUM ŹRÓDŁA

ZAGROŻEŃ



Źródła zagrożenia bezpieczeństwa mogą

pochodzić z

zewnątrz

i z

wewnątrz



Zagrożenie

zewnętrzne

może mieć charakter

polityczny, ekonomiczny, militarny,

terrorystyczny itp.



Zagrożenie

wewnętrzne

może mieć charakter

polityczny

( ekstremiści partyjni),

socjalny

( bieda i wykluczenie),

społeczny

( niemożność

korzystania z praw, nietolerancja religijna,

narodowa, seksualna),

kryminalny

( np.,

zorganizowana przestępczość).



Jego przyczyną może być także

klęska

żywiołowa.

TRADYCYJNE DWOJAKIE

POJMOWANIE BEZPIECZEŃSTWA

(

NARODOWE

MIEDZYNARODOWE

)

BEZPIECZEŃSTWO

NARODOWE

(PAŃSTWA) -

ZDOLNOŚC DO OCHRONY WARTOŚCI

WEWNETRZNYCH



INTEGRALNOŚĆ TERYTORIALNA



NIEZALEŻNOŚĆ OD PODMIOTU

ZEWNĘTRZNEGO



PRAWO WYBORU FORMY PAŃSTWA



PRAWO WYBORU SPOSOBU ROZWOJU

KRYTERIA

SPOSOBU

OCHRONY

BEZPIECZENSTWA

PAŃSTWA



UNILETARALIZM

- DZIAŁANIA

JEDNOSTRONNE-HEGEMONIZM,

IZOLACJONIZM, NEUTRALNOŚĆ



MULTILATERALIZM

- WSPÓŁPRACA W

RAMACH ZAWARTYCH SOJUSZÓW,

PAKTÓW, Z TAKŻE POZA NIMI,

ZARÓWNO BILATERALNA JAK I

WIELOSTRONNA.

UNILATERALIZM



HEGEMONIZM

DZIAŁANIA

ZMIERZAJACE DO DOMINACJI NAD

INNYMI PODMIOTAMI , BEZ

TROSZCZENIA SIĘ O ICH INTERESY.



IZOLACJONIZM

– DZIAŁANIA

POLEGAJACE NA IZOLACJI OD

INNYCH PAŃSTW, NIEANGAŻOWANIA

SIĘ W SOJUSZE, UKŁADY ITP

UNILATERALIZM



NEUTRALNOŚĆ

– (TRWAŁA, CZASOWA)

WIECZNE, LUB INCYDENTALNE

NIEUCZESTNICZENIE W KONFLIKTACH

I WOJNACH POMIEDZY INNYMI

PAŃSTWAMI. NIEANGAŻOWANIE SIĘ W

JAKIEJKOLWIEK FORMIE PO ŻADNEJ ZE

STRON W CZASIE TRWANIA

KONFLIKTÓW I WOJEN

BEZPIECZEŃSTWO

MIĘDZYNARODOWE



SUMA BEZPIECZEŃSTW PAŃSTW

+ OKOLICZNOŚCI I WARUNKI

EGZYSTENCJI, WYNIKAJACE Z

POŁOŻENIA ORAZ WSPÓŁPRACY,

STABILNOŚCI, KOOPERACJI

MIEDZY NIMI

MODELE

BEZPIECZENSTWA

MIĘDZYNARODOWEGO



RÓWNOWAGA SIŁ

– ŻADNE Z PAŃSTW

( LUB SOJUSZÓW PAŃSTW) NIE

PRZEWAŻA NAD INNYM



SOJUSZ

– UKŁAD POMIEDZY DWOMA LUB

WIELOMA PANSTWAMI, W KTÓRYCH TE

ZOBOWIAZUJA SIĘ DO NIEAGRESJI W

STOSUNKU DO SIEBIE ORAZ UDZIELENIA

WZAJEMNEJ POMOCY W PRZYPADKU

ZAGROŻENIA INNEGO CZŁONKA SOJUSZU

MODELE

BEZPIECZEŃSTWA

MIĘDZYNARODOWEGO



BEZPIECZEŃSTWO ZBIOROWE

- MAJĄCA

CHARAKTER PRAWNY UMOWA

WIELOSTRONNA POMIEDZY

PAŃSTWAMI , W KTÓREJ ZAWIERA SIĘ

ZOBOWIĄZANIE DO WSPÓŁRACY NA

RZECZ BEZPIECZEŃSTWA I DEKLARACJA

NIEUŻYWANIE PRZEMOCY W

ROZWIĄZYWANIU SPORÓW , A TAKŻE

MECHANIZMY POSTĘPOWANIA W RAZIE

KONFLIKTU

SYSTEM

BEZPIECZEŃSTWA

MIĘDZYNARODOWEGO

CD 2



BEZPIECZEŃSTWO KOOPERATYWNE

NAWIAZYWANIE I UTRZYMYWANIE

WSPÓŁPRACY POMIĘDZY DWOMA

LUB WIELOMA PAŃSTWAMI I

ORGANIZACJAMI

MIĘDZYNARODOWYMI W CELU

DEFINIOWANIA ZAGROŻEŃ I ICH

WSPÓLNEGO ( KOOPERATYWNEGO)

ELIMINOWANIA

KRYTERIUM

FUNKCJONALNE



STAN

PROCES



Według kryterium

funkcjonalnego dokonujemy

oceny stanu bezpieczeństwa i

wpływu na nie wszelkich

czynników, zarówno

subiektywnych jak i

obiektywnych, które zmieniają

się wraz z upływającym

czasem.

ETAPY DZIAŁAŃ W SFERZE

BEZPIECZEŃSTWA



DIAGNOZOWANIE

STANU

BEZPIECZEŃSTWA



DEFINIOWANIE CELU

DZIAŁANIA



PLANOWANIE

DZIAŁAŃ ( CZAS I

PRZEDMIOT)



REALIZACJA



OBSERWACJA SKUTKÓW

DZIAŁANIA,

OCENA WYNIKÓW, WYCIAGANIE

WNIOSKÓW NA PRZYSZŁOŚĆ

TEORIE

BEZPIECZEŃSTWA

TEORIE

EMPIRYCZNE

TEORIE

NORMATYWNE

TEORIE

REALISTYCZNE

TEORIE

BEHAWIORYSTYCZNE

TEORIE

GEOPOLITYCZNE

TEORIE

LIBERALNE

TEORIE

BEZPIECZEŃSTWA

PODZIAŁ ALTERNATYWNY



TEORIE

EMPIRYCZNE



2. TEORIE

NORMATYWNE



3. TEORIE

HISTORYSTYCZNE

HISTORYCYZM

- TEORIA ZAKŁADAJĄCA, ŻE

POSTĘPOWANIE CZŁOWIEKA ZALEŻY OD

MIEJSCA JAKIE ZAJMUJE I ROLI JAKĄ

ODGRYWA W PROCESIE ROZWOJU.

PRZYSZŁOŚC JEST POCHODNĄ PRZESZŁOŚCI

1. EMPIRYZM

KLASYCZNA KONCEPCJA

TUCYTYDESA

MARCYLIUSZ Z PADWY

WILIAM OCKAM

NOWOŻYTNA KONCEPCJA

N. MACHIAVELLEGO

HOBBESOWSKA

TEORIA STOSUNKÓW

MIEDZYNARODOWYCH

ZGODNIE Z ZASADĄ

EMPIRYZMU

DZIAŁANIE LUDZKIE

WINNO WYNIKAĆ Z WCZEŚNIEJSZEGO

DOŚWIADCZENIA, NIESPRZECZNEGO

ROZUMOWANIA.

MORALNY PESYMIZM, REALIZM EMPIRYCZNY,

PAŃSTWO DZIAŁA MORALNIE I PRAWNIE TAK DŁUGO

JAK TO KONIECZNE. GDY W CHWILI ZAGROŻENIA

DZIAŁAMY NIEMORALNIE TO JEST MORALNE.

2. NORMATYWIZM

STOICY

ŚW. AUGUSTYN

ŚW. TOMASZ Z AKWINU

HUGO GROCJUSZ

MYŚLICIELE POLSCY RZECZYPOSPOLITEJ SZLACHECKIEJ

J. LOCK

POSTĘPOWANIE WINNO WYNIKAĆ Z NORM PRAWNYCH,

RELIGIJNYCH, MORALNYCH

PODMIOTY MUSZĄ SIĘ PODPORZĄDKOWAĆ

SPRAWIEDLIWOŚCI , KTÓRA MA ZWIĄZEK Z PRAWEM I

NIE WYKLUCZA UŻYCIA PRZYMUSU, SIŁY.

WOJNA SPRAWIEDLIWA : SPRAWIEDLIWY POWÓD WOJNY,

PRAWOMOCNA WŁADZA, IMMUNITET DLA

NIEUCZESTNICZĄCYCH W WOJNIE

3. REALIZM

WALT, GLASER, MODELSKI, KAGAN, SCHELING

TRADYCYJNY

STRUKTURALNY

DEFENSYWNY

OFENSYWNY

ZALEŻNY

POLITYKA SIŁY +INTERESY NARODOWE, KRAJ

JEST ZDANY TYLKO NA SIEBIE A

POSTĘPOWANIE ETYCZNE MOŻE ZAGRAŻAĆ

SKUTECZNEMU DZIAŁANIU

DZIAŁANIA NA RZECZ WZROSTU

BEZPIECZEŃSTWA JEDNEGO PAŃSTWA

WPŁYWAJĄ NA POCZUCIE BEZPIECZEŃSTWA

INNYCH PAŃSTW ( SOJUSZNIKÓW

POZYTYWNIE, WROGÓW NEGATYWNIE)

•

REALIZM TRADYCYJNY -

W STOSUNKACH

MIEDZYNARODOWYCH LICZY SIĘ SIŁA

PANSTWA, Z KTÓREJ NALEŻY KORZYSTAĆ W

OBRONIE JEGO INTERESU, A TAKŻE GŁOSIĆ

WOLĘ KORZYSTANIA ZE SWEJ SIŁY, CO MA

ODSTRASZAĆ INNE PAŃSTWA OD EWENTUALNEJ

AGRESJI, SPRAWIEDLIWOŚĆ I ETYKA SĄ W

TAKIEJ SYTUACJI WTÓRNE

•

REALIZM STRUKTURALNY (NEOREALIZM) –

ZDARZENIA ZALEŻĄ OD STRUKTURY SYSTEMU

ŚWIATOWEGO

WALTZ

•

STRUKTURA SYSTEMU MIEDZYNARODOWEGO

SKŁADA SIĘ Z ELEMENTÓW:

SYSTEMU MIĘDZYNARODOWEGO

RÓŻNEGO CHARAKTERU PAŃSTW

ROZKŁADU POTĘGI W SYSTEMIE

MIĘDZYNARODOWYM

POTĘGA I SIŁA NAJWIĘKSZYM ATUTEM PAŃSTWA

•

REALIZM DEFENSYWNY

- ZAKŁADA, ŻE CELEM

DZIALANIA JEST TROSKA O ISTNIENIE,

PRZETRWANIE PAŃSTWA NIE ZAŚ AGRESJA.

WOJNY SA ANACHRONIZMEM I NIE POWINNY

BYĆ BRANE POD UWAGĘ W KATALOGU

ŚRODKÓW ROZWIAZYWANIA KONFLIKTÓW

MIĘDZYNARODOWYCH. POWODEM ZBROJEŃ

JEST JEDYNIE OBAWA PRZED ATAKIEM.

•

REALIZM OFENSYWNY

- ZWIĘKSZANIE SIŁY

OFENSYWNEJ JEST UZASADNIONE

POSTEPOWANIEM INNYCH PAŃSTW, KTÓRE

DĄŻĄ ( LUB MOGĄ DĄŻYĆ )DO AGRESJI. NIE

WYKLUCZA WOJNHY JAKO SPOSOBU

ROZWIAZYWANIOA PROBLEMÓW. JEJ

EWENTUALNE ROZPOCZĘCIE DETERMINUJE

SUTUACJA MIĘDZYNARODOWA

•

REALIZM ZALEŻNY

– PAŃSTWO MOŻE

BYĆ AGRESYWNE LUB NIE. ŻADNYCH Z

TYCH ZACHOWAŃ SIĘ NIE WYKLUCZA.

JEGO DZIAŁANIE LUB ZANIECHANIE JEST

„ZALEŻNE” OD SYTUACJI

MIEDZYNARODOWEJ. MOŻE SIĘ

ZMIENIAĆ WRAZ Z UPŁYWEM CZASU.

POSTĘPOWANIE WERYFIKUJE WIEDZA.

WEDŁUG TEORII

REALISTYCZNEJ

POSTĘPOWANIE WINNO OPIERAC SIĘ NA

DOŚWIADCZENIU I ROZUMOWANIU, W

DZIAŁANIU NALEŻY LICZYĆ SIĘ Z FAKTAMI

. PAŃSTWA MAJĄ DO WYBORU TRZY

SPOSOBY ZAPEWNIENIA

BEZPIECZEŃSTWA

OBRONA JEDNOSTRONNA

– PRZEWAGA

SIŁ DEFENSYWNYCH

KONTROLA ZBROJEŃ

– JASNY PODZIAŁ

NA BROŃ OBRONNĄ I ZACZEPNĄ

WYŚCIG ZBROJEŃ

– PRZEWAGA BRONI

OFENSYWNEJ NAD DEFENSYWNĄ

4. BEHAWIORYZM

DAWID SINGER



BADA PRZYCZYNY WOJNY Z NAUKOWEGO

PUNKTU WIDZENIA, BY MÓC JE ELIMINOWAĆ.



PRZYCZYNY :

LUDZKA AGRESJA

DĄŻENIE DO ZDOBYCIA WŁADZY LUB

TERYTORIUM

POSIADANIE LUB MOŻLIWOŚC POSIADANIA

ŚRODKÓW WALKI

OŚRODEK DOWODZENIA

WIARYGODNY (LUB UCHODZĄCY ZA TAKI)

POWÓD WYJAŚNIAJACY WZNIECENIE WOJNĘ

5. TEORIE GEOPOLITYCZNE



KJELLEN, RATZEL, MAHAN, ZBIGNIEW BRZEZIŃSKI ( WIELKA

SZACHOWNICA )



BADA JAKIE POWIĄZANIA MAJĄ

CZYNNIKI ZEWNĘTRZNE ( MIEJSCOWE I

CZASOWE) Z ISTNIENIEM PAŃSTWA .

INTERES PAŃSTWA REALIZOWANY JEST

PRZY POMOCY GEOPOLITYKI TJ.

EKSPANSJI , ZARÓWNO PRZY UŻYCIU

SRODKÓW POLITYCZNYCH,

GOSPODARCZYCH , EKONOMICZNYCH ,

ALE TAKŻE DZIAŁAŃ ZBROJNYCH

6. TEORIE LIBERALNE



W STOSUNKACH MIĘDZYNARODOWYCH

WINNA DOMINOWAĆ ETYKA



GWARANCJĄ BEZPIECZENSTWA PAŃSTWA

JEST JEGO DOBROBYT, WOLNY HANDEL

MIEDZYNARODOWY I WSPÓŁPRACA

GOSPODARCZA.



WSPÓŁPRACA I GOSPODARCZE POWIĄZANIE

RÓŻNYCH PODMIOTÓW, W TYM PANSTW,

LIKWIDUJE LUB OGRANICZA DO MINIMUM

RYZYKO WYBUCHU WOJNY, KTÓRA JEST

NIEEKONOMICZNA I OSŁABIA WSZYSTKIE

PAŃSTWA BIORĄCE W NIEJ UDZIAŁ.

TEORIE LIBERALNE

TEORIA WIECZNEGO POKOJU (Kant)

DEMOKRATYCZNE PAŃSTWO NIE WSZCZYNA

WOJNY

STAN WALKI JEST STANEM NATURALNYM, JEDNAK MOŻNA JEJ

UNIKNĄĆ PRZEZ ZMIANĘ ŚWIADOMOŚCI, USTROJU PAŃSTWA,

WPROWADZENIE W STOSUNKACH MIĘDZYNARODOWYCH

ZASAD AKCEPTOWALNYCH PRZEZ WSZYSTKIE PAŃSTWA

WARUNKI WIECZNEGO POKOJU

WARUNEK SZCZEROŚCI

(BRAK TAJNYCH UMÓW, SOJUSZÓW ITP.)

TERYTORIALNA INTEGRALNOŚĆ

(NIEINGERENCJA )

AKCEPTACJA POKOJOWEGO WSPÓŁISTNIENIA

ROZBROJENIE

NIEZACIĄGANIE DŁUGÓW NA POTRZEBY WOJNY

GLOBALIZM



W PROCESIE ZASTĘPOWANIA AUTONOMICZNOŚCI

PODMIOTÓW ( LUDZI, GRUP LUDZI,PAŃSTW,

INSTYTUCJI) DOCHODZI DO WZAJEMNYCH

POWIAZAŃ ( W TYM PONADPAŃSTWOWYCH I

POZARZĄDOWYCH) , UZALEŻNIEŃ NA

WSZYSTKICH ( WIELU) PŁASZCZYZNACH, CO

ELIMINUJE NIEBEZPIECZEŃSTWO WYBUCHU

KONFLIKTU ZBROJNEGO



BEZPIECZEŃSTWO GLOBALNE JEST SYSTEMEM

SŁUŻĄCYM OBRONIE PRZED

NIEBEZPIECZEŃSTWEM W SKALI ŚWIATOWEJ

Document Outline