Obrzęk Płuc – 

Obrzęk Płuc – 

Oedema pulmonum

Oedema pulmonum

Dr Bożenna Gajewska

Dr Bożenna Gajewska

 

 

 

 

OBRZĘK PŁUC 

OBRZĘK PŁUC 

   

   

Jest stanem, w którym następuje 

Jest stanem, w którym następuje 

przemieszczenie się płynu z krwi 

przemieszczenie się płynu z krwi 

do przestrzeni śródmiąższowej i 

do przestrzeni śródmiąższowej i 

pęcherzyków płucnych. 

pęcherzyków płucnych. 

 

 

 

 



Wielkość przesączania zależy od ciśnienia 

Wielkość przesączania zależy od ciśnienia 

hydrostatycznego i osmotycznego 

hydrostatycznego i osmotycznego 

przestrzeni śródmiąższowej i 

przestrzeni śródmiąższowej i 

wewnątrznaczyniowej

wewnątrznaczyniowej



Naczynia chłonne odgrywają kluczową 

Naczynia chłonne odgrywają kluczową 

rolę w usuwaniu płynu z przestrzeni 

rolę w usuwaniu płynu z przestrzeni 

śródmiąższowej. Jeśli zostanie 

śródmiąższowej. Jeśli zostanie 

przekroczona ich pojemność drenująca 

przekroczona ich pojemność drenująca 

rozwija się obrzęk płuc  

rozwija się obrzęk płuc  

 

 

 

 

OBRZĘK PŁUC 

OBRZĘK PŁUC 

1) Zapoczątkowany zaburzeniami 

1) Zapoczątkowany zaburzeniami 

równowagi prawa Starlinga

równowagi prawa Starlinga

2) Zapoczątkowany uszkodzeniem 

2) Zapoczątkowany uszkodzeniem 

składowych błony pęcherzykowo- 

składowych błony pęcherzykowo- 

włośniczkowej 

włośniczkowej 

 

 

 

 

Klasyfikacja obrzęku płuc na 

Klasyfikacja obrzęku płuc na 

podstawie mechanizmów 

podstawie mechanizmów 

inicjujących

inicjujących

  

  



Zaburzenie sił Starlinga

Zaburzenie sił Starlinga



Wzrost ciśnienia w kapilarach płucnych

Wzrost ciśnienia w kapilarach płucnych



Wzrost żylnego ciśnienia płucnego bez niewydolności 

Wzrost żylnego ciśnienia płucnego bez niewydolności 

lewokomorowej (np. zwężenie zastawki mitralnej) 

lewokomorowej (np. zwężenie zastawki mitralnej) 



Wzrost żylnego ciśnienia płucnego wtórny do niewydolności 

Wzrost żylnego ciśnienia płucnego wtórny do niewydolności 

lewokomorowej

lewokomorowej



Wzrost żylnego ciśnienia płucnego wtórny do 

Wzrost żylnego ciśnienia płucnego wtórny do 

podwyższonego tętniczego ciśnienia płucnego (tzw. obrzęk 

podwyższonego tętniczego ciśnienia płucnego (tzw. obrzęk 

płuc z hiperperfuzji)* 

płuc z hiperperfuzji)* 



Spadek ciśnienia onkotycznego surowicy: hipoalbuminemia 

Spadek ciśnienia onkotycznego surowicy: hipoalbuminemia 

wtórna do schorzeń nerek, wątroby, enteropatii z utratą 

wtórna do schorzeń nerek, wątroby, enteropatii z utratą 

białka, schorzeń dermatologicznych lub przyczyn 

białka, schorzeń dermatologicznych lub przyczyn 

żywieniowych+

żywieniowych+



Wzrost ujemnego ciśnienia śródmiąższowego

Wzrost ujemnego ciśnienia śródmiąższowego



Gwałtowne odbarczenie odmy opłucnowej z zastosowaniem 

Gwałtowne odbarczenie odmy opłucnowej z zastosowaniem 

dużego ujemnego ciśnienia

dużego ujemnego ciśnienia



Duże ujemne ciśnienia z powodu ostrej obstrukcji dróg 

Duże ujemne ciśnienia z powodu ostrej obstrukcji dróg 

oddechowych wraz ze zwiększeniem objętości 

oddechowych wraz ze zwiększeniem objętości 

końcowowydechowej (astma)*

końcowowydechowej (astma)*

 

 

 

 



Zespół uszkodzenia bariery pęcherzykowo-

Zespół uszkodzenia bariery pęcherzykowo-

włośniczkowej ( zespół ostrej niewydolności 

włośniczkowej ( zespół ostrej niewydolności 

oddechowej)

oddechowej)



Bezpośrednie uszkodzenie płuc

Bezpośrednie uszkodzenie płuc

1.

1.

Zapalanie płuc - bakteryjne, wirusowe, pasożytnicze

Zapalanie płuc - bakteryjne, wirusowe, pasożytnicze

2.

2.

Aspiracja zawartości żołądka

Aspiracja zawartości żołądka

3.

3.

Inhalacja toksyn (np. fosgen, ozon, chlor, dwutlenek azotu, 

Inhalacja toksyn (np. fosgen, ozon, chlor, dwutlenek azotu, 

dym)

dym)

4.

4.

Uraz płuca

Uraz płuca

5.

5.

Zator tłuszczowy

Zator tłuszczowy

6.

6.

Podtopienie

Podtopienie

7.

7.

Zapalenie płuc wywołane promieniowaniem

Zapalenie płuc wywołane promieniowaniem



Pośrednie uszkodzenie płuc 

Pośrednie uszkodzenie płuc 

1.

1.

Posocznica 

Posocznica 

2.

2.

Uraz poza klatką piersiową ze wstrząsem i licznymi 

Uraz poza klatką piersiową ze wstrząsem i licznymi 

przetoczeniami krwi

przetoczeniami krwi

3.

3.

Rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe

Rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe

4.

4.

Zapalenie płuc z nadwrażliwości na leki (np. 

Zapalenie płuc z nadwrażliwości na leki (np. 

nitrofurantoine), leukoaglotyina

nitrofurantoine), leukoaglotyina

5.

5.

Ostre zapalenie trzustki

Ostre zapalenie trzustki

6.

6.

Endogenne substancje wazoaktywne (np. histamina, kininy)

Endogenne substancje wazoaktywne (np. histamina, kininy)

7.

7.

Krążące substancje obce (np. jad węża, aloksan,+ α-

Krążące substancje obce (np. jad węża, aloksan,+ α-

naftyltiomocznik#)

naftyltiomocznik#)

 

 

 

 

Niewydolność limfatyczna

Niewydolność limfatyczna



Po transplantacji serca

Po transplantacji serca



Rakowatość limfatyczna 

Rakowatość limfatyczna 

(carcinomatosis lymphatica)

(carcinomatosis lymphatica)

 

 



Włókniejące zapalenie płuc

Włókniejące zapalenie płuc

Nieznane lub niedostatecznie poznane

Nieznane lub niedostatecznie poznane



Wysokościowy obrzęk płuc

Wysokościowy obrzęk płuc



Obrzęk płuc pochodzenia neurogennego

Obrzęk płuc pochodzenia neurogennego



Przedawkowanie środków znieczulających

Przedawkowanie środków znieczulających



Zatorowość płucna

Zatorowość płucna



Sta n przed rzucawkowy - rzucawka

Sta n przed rzucawkowy - rzucawka



Po kardiowersji

Po kardiowersji



Po znieczuleniu

Po znieczuleniu



Po przęsłowaniu aortalno-wieńcowym

Po przęsłowaniu aortalno-wieńcowym

* Nie jest pewne, czy występuje w warunkach klinicznych.

* Nie jest pewne, czy występuje w warunkach klinicznych.

+ Nie jest pewne, czy jako samodzielny czynnik prowadzi do 

+ Nie jest pewne, czy jako samodzielny czynnik prowadzi do 

obrzęku płuc.

obrzęku płuc.

# Głównie technika eksperymentalna.

# Głównie technika eksperymentalna.

 

 

 

 

Obrzęk płuc pochodzenia 

Obrzęk płuc pochodzenia 

sercowego 

sercowego 

a) Ostry zespół wieńcowy - OZW (zawał 

a) Ostry zespół wieńcowy - OZW (zawał 

serca lub niestabilna choroba wieńcowa 

serca lub niestabilna choroba wieńcowa 

prowadząca do niedokrwienia i dysfunkcji 

prowadząca do niedokrwienia i dysfunkcji 

dużego obszaru mięśnia sercowego

dużego obszaru mięśnia sercowego

b) Nadciśnienie tętnicze (samoistne, 

b) Nadciśnienie tętnicze (samoistne, 

naczyniowo- nerkowe)

naczyniowo- nerkowe)

c) Wady serca (mitralna, aortalna, wady 

c) Wady serca (mitralna, aortalna, wady 

wrodzone, zapalenie mięśnia sercowego)   

wrodzone, zapalenie mięśnia sercowego)   

 

 

 

 

Obraz kliniczny- objawy 

Obraz kliniczny- objawy 

podmiotowe 

podmiotowe 



Duszność spoczynkowa - chory 

Duszność spoczynkowa - chory 

przyjmuje pozycję siedzącą 

przyjmuje pozycję siedzącą 



Oddech rzężący 

Oddech rzężący 



Kaszel z odpluwaniem dużej ilości 

Kaszel z odpluwaniem dużej ilości 

plwociny biało- żółtej, pienistej, 

plwociny biało- żółtej, pienistej, 

czasami różowo podbarwionej 

czasami różowo podbarwionej 



Ucisk w okolicy serca 

Ucisk w okolicy serca 

 

 

 

 

Obraz kliniczny- objawy 

Obraz kliniczny- objawy 

przedmiotowe 

przedmiotowe 



Skóra blada, chłodna, wilgotna, niekiedy sinica

Skóra blada, chłodna, wilgotna, niekiedy sinica



Nad polami płucnymi rzężenia drobno i średnio 

Nad polami płucnymi rzężenia drobno i średnio 

bańkowe, tachykardia, rytm cwałowy

bańkowe, tachykardia, rytm cwałowy



Wzmocnienie II tonu nad tętnicą płucną 

Wzmocnienie II tonu nad tętnicą płucną 



Ciśnienie tętnicze obniżone lub podwyższone 

Ciśnienie tętnicze obniżone lub podwyższone 



Ciśnienie żylne podwyższone 

Ciśnienie żylne podwyższone 



Pojemność płuc obniżona

Pojemność płuc obniżona



Hipoksja czasem hiperkapnia

Hipoksja czasem hiperkapnia



Saturacja SaO

Saturacja SaO

2 

2 

poniżej 90%

poniżej 90%

 

 

 

 

Badania pomocnicze 

Badania pomocnicze 

EKG

EKG



Rzadko prawidłowe 

Rzadko prawidłowe 



Typowe dla niedokrwienia lub 

Typowe dla niedokrwienia lub 

zawału mięśnia sercowego 

zawału mięśnia sercowego 



U pacjentów z HA cechy przerostu 

U pacjentów z HA cechy przerostu 

lub przeciążenia LK

lub przeciążenia LK



Ujemne załamki T 

Ujemne załamki T 

 

 

 

 

Badania laboratoryjne 

Badania laboratoryjne 



Wykonuje się podstawowy zakres 

Wykonuje się podstawowy zakres 

badań morfologia, mocznik, 

badań morfologia, mocznik, 

kreatynina w surowicy, elektrolity, 

kreatynina w surowicy, elektrolity, 

cukier, 

cukier, 

troponina

troponina

 oraz 

 oraz 

gazometria - hipoksemia

gazometria - hipoksemia



Oznaczenie BNP jest pomocne 

Oznaczenie BNP jest pomocne 

w różnicowaniu sercowej i poza 

w różnicowaniu sercowej i poza 

sercowej przyczyny duszności

sercowej przyczyny duszności

 

 

 

 

Rtg klatki piersiowej

Rtg klatki piersiowej



Zastój w krążeniu płucnym 

Zastój w krążeniu płucnym 

ewentualnie powiększenie jam 

ewentualnie powiększenie jam 

serca

serca

 

 

 

 

ECHO

ECHO



Ujawnia charakter zaburzeń 

Ujawnia charakter zaburzeń 

czynności serca - dysfunkcję 

czynności serca - dysfunkcję 

skurczową lub rozkurczową, oraz 

skurczową lub rozkurczową, oraz 

sercowe przyczyny ONS.

sercowe przyczyny ONS.

 

 

 

 

Ciśnienie zaklinowania w 

Ciśnienie zaklinowania w 

tętnicy płucnej

tętnicy płucnej



Większe niż 20 mmHg 

Większe niż 20 mmHg 

- u pacjentów 

- u pacjentów 

bez wcześniejszego podwyższenia 

bez wcześniejszego podwyższenia 

ciśnienia 

ciśnienia 



Większe niż 30 mmHg

Większe niż 30 mmHg

 - u pacjentów z 

 - u pacjentów z 

przewlekłym nadciśnieniu płucnym

przewlekłym nadciśnieniu płucnym

 

 

 

 

Różnicowanie obrzęku 

Różnicowanie obrzęku 

kardiogennego i 

kardiogennego i 

niekardiogennego 

niekardiogennego 

Tabela 22-6

Tabela 22-6

 

 

 

 

Leczenie 

Leczenie 

Doraźne cele leczenia

Doraźne cele leczenia

1)

1)

Opanowanie objawów podmiotowych 

Opanowanie objawów podmiotowych 

- duszności - tlenoterapia; bólu - leki 

- duszności - tlenoterapia; bólu - leki 

przeciwbólowe nawet z grupy 

przeciwbólowe nawet z grupy 

narkotyków

narkotyków

2)

2)

Ustabilizowanie stanu 

Ustabilizowanie stanu 

hemodynamicznego 

hemodynamicznego 

   

   

 

 

 

 

a) Leki rozszerzające naczynia 

a) Leki rozszerzające naczynia 

Azotany

Azotany



Nitrogliceryna i.v. 20 

Nitrogliceryna i.v. 20 

µ

µ

g/min  

g/min  

(ewentualnie p.o. lub w aerozolu co 5-

(ewentualnie p.o. lub w aerozolu co 5-

10 min) lub PERLIGANIT (amp. 0,01 i 

10 min) lub PERLIGANIT (amp. 0,01 i 

0,05) i.v. 10 mg/12h lub 24h w 

0,05) i.v. 10 mg/12h lub 24h w 

pompie ifuzyjnej

pompie ifuzyjnej



Diazotan izosorbidu – 1 mg/h ( Isoket) 

Diazotan izosorbidu – 1 mg/h ( Isoket) 

sol. amp. 0,01 

sol. amp. 0,01 

 

 

 

 



Azotany należy stosować pod ścisłą 

Azotany należy stosować pod ścisłą 

kontrolą ciśnienia tętniczego, gdy RR 

kontrolą ciśnienia tętniczego, gdy RR 

< 90 nie stosować lub przerwać wlew 

< 90 nie stosować lub przerwać wlew 



Nitroprusydek sodu - NANIPRUS amp. 

Nitroprusydek sodu - NANIPRUS amp. 

0,03 w dawce 0,3 

0,03 w dawce 0,3 

µ

µ

g/kg/min u 

g/kg/min u 

chorych z wysokim RR 

chorych z wysokim RR 

   

   

Nie należy stosować w OZW z 

Nie należy stosować w OZW z 

ciężką niewydolnością nerek lub 

ciężką niewydolnością nerek lub 

wątroby

wątroby

 

 

 

 

b) Diuretyki 

b) Diuretyki 



Furosemid 40 - 100 mg i.v. lub we 

Furosemid 40 - 100 mg i.v. lub we 

wlewie 20 - 40 mg (amp. a 0,02) 

wlewie 20 - 40 mg (amp. a 0,02) 



Lub Tarasemid (TRIFAS) 20 – 100 mg p.o.

Lub Tarasemid (TRIFAS) 20 – 100 mg p.o.

 

 



Można dodać Hydrochlorothiazyd 25 - 50 

Można dodać Hydrochlorothiazyd 25 - 50 

m

m

g p.o. (tabl.  0,025g i 0,0125)

g p.o. (tabl.  0,025g i 0,0125)



Spironolacton i.v. lub p.o. ALDACTON 

Spironolacton i.v. lub p.o. ALDACTON 

amp. 0,2 SPIRONOL tabl. 0,025 i 0,1

amp. 0,2 SPIRONOL tabl. 0,025 i 0,1

 

 

 

 

c) Leki działające inotropowo dodatnio

c) Leki działające inotropowo dodatnio



Digoxin amp. a 0,5 mg dawka nasycająca 1,5 

Digoxin amp. a 0,5 mg dawka nasycająca 1,5 

m

m

g 

g 

i.v., podtrzymująca ½ amp. – 0,25 mg

i.v., podtrzymująca ½ amp. – 0,25 mg



Dopamina 3 - 5 

Dopamina 3 - 5 

µ

µ

g/kg/min – zwiększa kurczliwość 

g/kg/min – zwiększa kurczliwość 

mięśnia sercowego i rzut serca wskutek 

mięśnia sercowego i rzut serca wskutek 

pobudzenia receptorów adrenergicznych B

pobudzenia receptorów adrenergicznych B



Dobutamina 2 - 20 

Dobutamina 2 - 20 

µ

µ

g/kg/min zwiększa 

g/kg/min zwiększa 

kurczliwość serca, przyspiesza rytm serca w 

kurczliwość serca, przyspiesza rytm serca w 

mniejszych dawkach działa wazodilatacyjnie a w 

mniejszych dawkach działa wazodilatacyjnie a w 

większych wywołuje skurcz naczyń Wlew powyżej 

większych wywołuje skurcz naczyń Wlew powyżej 

48 h wiąże się z rozwojem tolerancji i zanikiem 

48 h wiąże się z rozwojem tolerancji i zanikiem 

efektów hemodynamicznych 

efektów hemodynamicznych 

 

 

 

 



W obrzęku płuc nie należy 

W obrzęku płuc nie należy 

stosować 

stosować 

β

β

-blokerów i leków 

-blokerów i leków 

antyarytmicznych            z grupy I. 

antyarytmicznych            z grupy I. 

Jedynym skutecznym lekiem 

Jedynym skutecznym lekiem 

antyarytmicznym jest Amiodaron. 

antyarytmicznym jest Amiodaron. 

 

 

 

 

Mechaniczne wspomaganie 

Mechaniczne wspomaganie 

czynności serca 

czynności serca 



Urządzenie do kontrpulsacji 

Urządzenie do kontrpulsacji 

wewnątrzaortalnej - poprawa 

wewnątrzaortalnej - poprawa 

dowozu tlenu do mięśnia 

dowozu tlenu do mięśnia 

sercowego. W trakcie leczenia 

sercowego. W trakcie leczenia 

monitorowanie częstości serca, RR 

monitorowanie częstości serca, RR 

– tętniczego, EKG, wysycenia 

– tętniczego, EKG, wysycenia 

hemoglobiny tlenem za pomocą 

hemoglobiny tlenem za pomocą 

pulsoksymetru.

pulsoksymetru.

 

 

 

 

U chorych bez poprawy po leczeniu 

U chorych bez poprawy po leczeniu 

farmakologicznym, niestabilnych 

farmakologicznym, niestabilnych 

hemodynamicznie inwazyjne monitorowanie za 

hemodynamicznie inwazyjne monitorowanie za 

pomocą 

pomocą 



cewnika Swana i Ganza – pomiar ciśnienia w 

cewnika Swana i Ganza – pomiar ciśnienia w 

tętnicy płucnej, ŻGG, PP, PK, rzut serca, 

tętnicy płucnej, ŻGG, PP, PK, rzut serca, 

wysycenie tlenem krwi żylnej, objętość 

wysycenie tlenem krwi żylnej, objętość 

końcoworozkurczową i frakcję wyrzutową PK

końcoworozkurczową i frakcję wyrzutową PK



cewnik do żyły centralnej – OCŻ, wysycenie 

cewnik do żyły centralnej – OCŻ, wysycenie 

tlenem krwi żylnej SaO

tlenem krwi żylnej SaO

2

2

, ŻGG, PP.

, ŻGG, PP.



cewnik do tętnicy promieniowej – do ciągłego 

cewnik do tętnicy promieniowej – do ciągłego 

pomiaru RR

pomiaru RR

 

 

 

 

Rokowanie

Rokowanie



Poważne, śmiertelność zależy od 

Poważne, śmiertelność zależy od 

przyczyny obrzęku płuc i chorób 

przyczyny obrzęku płuc i chorób 

towarzyszących i wynosi około 

towarzyszących i wynosi około 

12% z czego 80% zgonów z 

12% z czego 80% zgonów z 

powodu niewydolności serca. 

powodu niewydolności serca.