background image

PIELĘGNIARSTWO INTERNISTYCZNE    

       

Ewelina

 

 

ZADANIA PIELĘGNIARKI W OPIECE NAD PACJENTEM ZE SCHORZENIAMI 
INTERNISTYCZNYMI 
 
1) Charakterystyka chorych hospitalizowanych na oddziałach internistycznych. 
 
Różne oddziały internistyczne: kardiologiczne, raumatologiczne, nefrologiczne, 
alergologiczne, pacjenci zazwyczaj w podeszłym wieku. 
 
2) Sylwetka psychofizyczna chorych – j.t. opis stanu pacjenta pod względem fizycznym i 
psychicznym z uwzględnieniem zmian, jakie wywołała choroba i fakt hospitalizacji. 
 
       Znajomość sylwetki psychofizycznej chorego pozwala pielęgniarce: 

✗ 

przewidzieć zakres i rodzaj działań, 

✗ 

zaplanować niezbędną opiekę, 

✗ 

przygotować się do świadczenia określonego rodzaju opieki, 

✗ 

opracować standardy postępowania pielęgniarskiego, 

✗ 

indywidualizować opiekę, 

✗ 

poprawiać jakoś opieki, 

✗ 

zwiększać skuteczność działań. 

 
3) Model zadaniowy pielęgniarstwa: 

✔ 

zadania diagnostyczne, 

✔ 

zadania lecznicze, 

✔ 

zadania opiekuńczo-pielęgnacyjne, 

✔ 

zadania edukacyjne, 

✔ 

zadania organizacyjne. 

 
ZADANIA PIELĘGNIARKI OPIEKUJĄCEJ SIĘ PACJENTEM Z CHOROBĄ 
NADCIŚNIENIOWĄ 
 
Polska – 8-10mln chorych, 
USA – 50mln, 
świat – 1 mld. 
 
Def. Choroba polegająca na utrzymywaniu się podwyższonych wartości ciśnienia tętniczego 
prowadzące do poważnych powikłań narządowych stanowiących jej fazę objawową. 

 

Definicja wg 7 Raportu INC, 2003 r. 

 

Kategorie ciśnienia tętniczego: 

 

skurczowe rozkurczowe 

Prawidłowe 

< 130 mmHg 

< 85 mmHg 

Wysokie prawidłowe 

130 – 139 mmHg 

85 – 89 mmHg 

Nadciśnienie Iº - łagodne 

140 – 159 mmHg 

90 – 99 mmHg 

Umiarkowane IIº 

160 – 179 mmHg 

100 – 109 mmHg 

Ciężkie IIIº 

≥ 180 mmHg 

≥ 110 mmHg 

Tzw. Izolowane skurczowe 

≥ 140 mmHg 

≤ 90 mmHg  

 
Podział chorych z NT (nadciś. tęt.): 

− 

nadciśnienie pierwotne (samoistne) ponad 90%, 

background image

− 

nadciśnienie wtórne (objawowe). 

 
NT pierwotna jest wynikiem: 

− 

wpływu czynników dziedzicznych, środowiskowych, zaburzenia funkcji narządów (serce, 
ściana naczyń krwionośnych, mózg, nerki, nadnercza). 

 
Najczęstsze przyczyny nadciśnienia wtórnego: 

− 

przewlekłe choroby nerek, 

− 

bezdech nocny, 

− 

przyjmowanie leków, 

− 

nadciśnienie naczyniowo-nerkowe, 

− 

choroby nadnerczy (zespół Cushinga, hiperaldosteronizm pierwotny), 

− 

nadczynność i niedoczynność tarczycy, 

− 

nadczynność gruczołów przytarczow., 

− 

koarktacja aorty (wrodzone zwężenie światła głównego naczynia – aorty). 

 
Sylwetka psychofizyczna chorego z nadciśnieniem tętniczym: 
Objawy:  
choroba rozpoczyna się od mało charakterystycznych objawów, jak bóle głowy, 
zawroty głowy, bezsenność, nadmierna potliwość, nadmierna pobudliwość, trudności w 
koncentracji, uczucie kołatania serca, przejściowy rumień twarzy, szyi. 
Powikłania: 

− 

przerost lewej komory serca, 

− 

przedwczesny rozwój miażdżycy tętnic, 

− 

zawał serca, 

− 

zaburzenia ukrwienia mózgu, nerek, kończyn dolnych. 

 
Nadciśnienie pierwotne częściej występuje razem z otyłością, zaburzeniami przemiany 
tłuszczowej i węglowodanowej oraz podwyższonym poziomem kwasu moczowego we krwi. 
 
Choroba nadciśnieniowa wymaga szybkiego rozpoznania oraz długotrwałego i 
systematycznego leczenia – jest to jedyna możliwość zapobiegania powikłaniom. 
 
Zadania pielęgniarki wobec chorego z nadciśnieniem: 
 
diagnoza wstępna obejmuje: 

✔ 

określenie przyczyny hospitalizacji, 

✔ 

rozpoznanie ciężkości stanu chorego, 

✔ 

dokonanie pomiaru RR, tętna, oddechu, stanu świadomości, 

✔ 

ocenę sposobu poruszania się (chory chodzący, leżący,....), 

✔ 

wstępne rozpoznanie dolegliwości, które pacjent podaje, 

✔ 

wstępną ocenę stanu emocjonalnego chorego, reakcji na hospitalizację, 

✔ 

określenie deficytu w samoopiece, 

✔ 

rozpoznanie aktualnych potrzeb chorego. 

 
- diagnoza uściślona: 

1) ocena stanu fizycznego pacjenta przez:  

✗ 

systematyczne mierzenie podstawowych parametrów życiowych – w szczególności 
RR krwi w porze rannej, przed zażyciem leku oraz po podaniu środków obniżających 
RR, ocena oddechu, tętna. 

✗ 

Przygotowanie szczegółowego wywiadu dotyczącego objawów choroby 
nadciśnieniowej tj. 

• 

Określenie intensywności, umiejscowienia oraz pory występowania bólów 
głowy, 

• 

rozpoznanie zaburzeń snu, 

background image

• 

ocena występowania objawów naczynioruchowych: nadmierna potliwość, 
okresowe zaczerwienienie twarzy, szyi, 

• 

uszczegółowienie informacji o występujących powikłaniach, 

• 

określenie zaburzeń w pracy serca, wzroku, 

• 

ocena czynników ryzyka nadciśn., 

• 

ocena chorób przebytych, szczególnie nerek, 

• 

ocena obciążenia rodzinnego chorobami układu krążenia, NT, 

• 

ocena wyników badań labolatoryjnych, badania ogólne moczu, określenie 
mikroalbuminrii, klirens kreatynowy, stężenie glukowy, elektrolitu, 
triglicerydów, 

✗ 

systematyczne dokonywanie oceny deficytu w samoopiece. 

2)  Rozpoznanie stanu psychicznego chorego 

✗ 

zorientowanie się, czy pacjent w wyniku powikłań nie ma zaburzeń wyższych funkcji 
psychicznych – logicznego myślenia, rozumienia, 

✗ 

systematyczna ocena stanu emocjonalnego – nadpobudliwość nerwowa pacjentów, 

✗ 

określenie stosunku do zespołu terapeutycznego, metod leczenia i pielęgnowania, 

✗ 

określenie typu osobowości pacjenta A lub B, 

✗ 

ocena umiejętności radzenia w sytuacjach trudnych – stres. 

3)  Ocena sytuacji społecznej chorego 

✗ 

określenie struktury rodziny, relacji pomiędzy pacjentem a innymi członkami rodziny, 
ustalenie istniejących problemów, konfliktów, mogących wpłynąć na stan 
emocjonalny, 

✗ 

określenie warunków pracy, narażenia na stres, 

✗ 

ocena warunków mieszkaniowych ze względu na powikłania (udar mózgu, 
niewydolność krążenia), 

✗ 

ocena sytuacji finansowej (kupno aparatu do pomiaru RR). 

      4) Rozpoznanie potrzeb edukacyjnych 

✗ 

określenie wiedzy chorych na temat istoty choroby, jej objawów, powikłań, 

✗ 

rozpoznanie wiedzy na temat czynników ryzyka NT, ustalenie występowania i 
znajomości sposobów eliminowania z życia, 

✗ 

ustalenie obciążenia rodzinnego choroby nadciśnieniowej, 

✗ 

określenie umiejętności i możliwości pomiaru RR krwi, 

✗ 

określenie umiejętności w zakresie prowadzenia samokontroli zdrowia (zeszyt NT i 
samokontroli), 

✗ 

ocena wiedzy na temat leczenia farmakologicznego i dietetycznego choroby 
nadciśnieniowej. 

 

− 

diagnoza prognostyczna: 

• 

określenie deficytu w samoopiece, ustalenie zakresu pomocy choremu, oraz osób, 
które będą tę pomoc mogły zapewnić, 

• 

ocenić zmiany leczenia farmakologicznego i możliwości kupna niezbędnych leków, 

• 

rozpoznanie możliwości podjęcia pracy zawodowej, kontynuowania dotychczasowych 
zajęć, 

• 

zalecenie modyfikacji stylu życia. 

 

− 

zadania lecznicze: 

✔ 

Udział w leczeniu niefarmakologicznym 

• 

znajomość zasad leczenia, 

• 

zalecone modyfikacje: 

➔ 

zmniejszenie masy ciała zgodnie ze wskaźnikiem BMI 18,5-24,9, 

➔ 

dieta obniżająca ciśnienie tętnicze (dieta bogata w owoce, warzywa, 
produkty mleczne o ograniczonej zawartości tłuszczu, szczególnie 
nasyconych), 

background image

➔ 

ograniczenie podaży sodu w diecie (ograniczenie spożycia sodu < 
2,4g sodu lub < 6g soli), 

➔ 

regulowanie aktywności (np. spacer lub jazda na rowerze przez co 
najmniej 30 min. 3-4 razy/ tyg., 

➔ 

ograniczenie spożycia alkoholu (maksymalnie do 2 drinków 
dziennie = 30ml etanolu lub równoważników). 

• 

przekonanie pacjenta do przestrzegania i stosowania zalecanej diety, 

• 

umożliwienie kontaktu z dietetyczką, 

• 

uświadomienie konieczności uzupełnienie w diecie pierwiastków potasu i 
magnezu. 

✔ 

Udział w farmakoterapii: 

‹ 

farmakologiczne leczenie chorego należy stosować przez wiele lat, często do 
końca życia, 

‹ 

przed rozpoczęciem leczenia należy poinformować chorego, że zażywanie 
leku może wiązać się z działaniami niepożądanymi (np. uczucie znużenia, 
osłabienie), które ustępują po normalizacji RR, 

‹ 

oceniać skuteczność leczenia uwzględniając pomiary ciśnienia przez samego 
chorego oraz ciągły, ambulatoryjny pomiar RR. 

 

 Należy stosować program stopniowego leczenia farmakologicznego. 
 

• 

Nadciśnienie  łagodne – farmakoterapia dopiero wtedy, gdy zastosowane leczenie 
niefarmakologiczne jest nieskuteczne, 
 

• 

Nadciśnienie umiarkowane – leczenie rozpoczyna się od zastosowania 1 preparatu z grupy 
leków podstawowych: 

➔ 

leki moczopędne (powodują wzrost wydalania wody i soli przez nerki), 

➔ 

inhibitory konwertazy (hamuje wytwarzanie angiotensny), 

➔ 

leki beta – adrenolityczne (zwalniają częstość uderzeń serca), 

➔ 

leki alfa – adrenolityczne (chronią ścianę naczyń przed działaniem noradrenaliny), 

➔ 

antagoniści wapnia (hamują przechodzenie wapnia od wnętrza komórek mięśniowych, 
zmniejszenie zawartości wapnia w obrębie tych komórek powoduje rozszerzenie 
drobnych tętnic). 
 

Jeżeli monoterapia jest nieskuteczna, należy zmienić leczenie na dwulekowe. 

 

• 

Nadciśnienie ciężkie  - należy dodać 3 lek przy uwzględnieniu tolerancji leku i istnieniu 
chorób towarzyszących 

 

Zadania: 

✔ 

podawanie leków zgodnie ze zleceniem, 

✔ 

obserwacje skuteczności leczenia (pomiar RR, kontrola ustępowania objawów NT), 

✔ 

stała obserwacja pod kątem skutków ubocznych leczenia farmakologicznego, 

✔ 

współudział w dietoterapii (przekonanie chorego o słuszności diety), 

✔ 

edukacja rodziny w zakresie zaleceń dietetycznych. 

 

− 

zadania opiekuńczo-pielęgnacyjne: 

‹ 

pomoc z zaspokajaniu potrzeb biologicznych i wsparcie psychiczne (zależnie od 
stopnia deficytu w samoopiece oraz rodzaju i rozległości powikłań). 

 Szczegółowe czynności wobec pacjentów z chorobą niedokrwienną serca, przewlekłą 
niewydolnością krążenia nerek. 
  Wsparcie psychiczne, czyli działanie mające na celu poprawienie funkcjonowania w 
sferze psychicznej. 
 

background image

− 

zadania edukacyjne: 

Cele: 

➢ 

wyposażenie w wiedzę oraz umiejętności. 

Szczegółowe działania: 

➢ 

przekazywanie informacji o istocie choroby, objawach, powikłaniach, 

➢ 

omówienie czynników ryzyka NT, 

➢ 

przekonanie pacjenta o konieczności wyeliminowania z codziennego życia tych 
czynników, które mogły przyczynić się do rozwoju NT i będą wpływać na postęp 
choroby, 

➢ 

przedstawienie zaleceń dietetycznych ograniczających sól, tłuszcze zwierzęce oraz 
redukujących otyłość, 

➢ 

nauka sposobu relaksacji oraz racjonalnego wypoczywania, 

➢ 

nauka eliminacji używek, 

➢ 

zaznajomienie z zasadami leczenia farmakologicznego, 

➢ 

nauka samokontroli, uświadomienie konieczności prowadzenia samokontroli, 
nauczenie pomiaru ciśnienia chorych i osoby z najbliższej rodziny, omówienie zasad 
prowadzenia zeszytu samokontroli, nauka samoobserwacji pod kątem wystąpienia 
powikłań NT oraz poinformowania o konieczności natychmiastowego skontaktowania 
z lekarzem w przypadku pojawienia się: silnych bólów głowy z zawrotami i 
zaburzeniami wzroku, silny ból w klatce piersiowej niewystępującego po nitratach, 
zaburzeń rytmu serca, silnej duszności, zaburzeń świadomości, zasłabnięcia. 

 
 
ZADANIA PIELĘGNIARKI WOBEC CHOREGO Z PRZEWLEKŁĄ 
NIEWYDOLNOŚCIĄ KRĄŻENIA 
 
Sylwetka psychofizyczna pacjenta z przewlekłą niewydolnością zastoinową 

✗ 

występuje najczęściej i mężczyzn w wieku poniżej 65 roku życia, 

✗ 

u kobiet po 75 roku życia, 

✗ 

są to osoby, u których pierwotnie wystąpiła choroba układu krążenia (zawał mięśnia 
sercowego, nadciśnienie tętnicze, kardiopatie, wada serca), 

✗ 

wyraźnie widoczny zastój żylny (żyły szyjne), 

✗ 

przyrost masy ciała i obrzęki odpowiednich partii ciała: grzbietu, stóp, przedniej 
strony podudzi, u pacjentów leżących – w okolicy krzyżowej, początkowo tylko 
wieczorem, później stale, w cięższych przypadkach obrzęki  na tułowiu (anasarca), 

✗ 

zastoinowa wątroba i powiększona, ew. bolesna, ew. żółtaczka, zwiększenie stężenia 
bilirubiny i aminotransferaz, 

✗ 

nieżyt żołądka zastoinowy: utrata łaknienia, uczucie pełności, 

✗ 

zastoinowe nerki: z białkomoczem, 

✗ 

powikłania: zakrzepy (spowodowane zwolnieniem przepływu krwi, unieruchomienie), 
zaburzenia rytmu, 

✗ 

skóra zimna, wilgotna, blada, na obwodowych częściach ciała  sinica (nos, palce, 
wargi, uszy), 

✗ 

choroba wpływa niekorzystnie na stan psychiczny pacjentów (apatia, brak 
zainteresowania otoczeniem, depresja...) 

 
Zadania diagnostyczne: 
Obejmują czynności dotyczące postawienia diagnozy wstępnej, uściślonej, prognostycznej. 
Szczegółowe działania diagnozy wstępnej. 

✔ 

Rozpoznanie ciężkości stanu: 

− 

ocena bezpośredniego zagrożenia życia – kontrola podstawowych funkcji życiowych, 

 
 

Skala Nycha: 

 

I   brak dolegliwości, pełna wydolność wysiłkowa, 

background image

 

II   występowanie dolegliwości w czasie znacznego wysiłku fizycznego, 

 

III   występowanie dolegliwości w czasie niewielkiego wysiłku fizycznego, 

 

IV   występowanie dolegliwości w czasie spoczynku. 

  Chory w okresie III i IV charakteryzuje się złym rokowaniem (w ciągu roku umiera 20-
40% 
 chorych). 
 

− 

Wystąpienie rozpoznania objawów przewlekłej niewydolności krążenia, 

− 

Określenie pewnej reakcji emocjonalnej na fakt hospitalizacji, 

− 

Rozpoznanie pewnych potrzeb pacjenta. 

 
Dalsze czynności podejmowane są po wykonaniu niezbędnych zaleceń lekarskich oraz 
rozpoznaniu pierwszych  problemów pielęgniarskich. 
 
Diagnoza uściślona 
1.Systematyczna ocena podstawowych parametrów życiowych: 

− 

pomiar tętna przed podaniem każdej dawki glikozydów, 

− 

stała obserwacja czynności elektrolitycznej serca (kardiomonitor) lub wykonanie EKG 
i interpretacja pracy serca, 

− 

ocena częstości i charakteru oddechów, 

− 

kontrola stanu świadomości. 

2.Uzyskanie szczegółowych informacji dotyczących zaburzeń wynikających z rozwoju 
przewlekłej niewydolności krążenia: 

− 

ocena funkcjonowania wątroby: 

✔ 

badanie palpacyjne, 

✔ 

bóle wątroby, charakter, czas trwania, 

✔ 

analiza badań labolatoryjnych, 

✗ 

systematyczna kontrola funkcji nerek: 

✗ 

inf. o obrzękach i umiejscowieniu, czas występowania, codzienny pomiar, 

✗ 

codzienny pomiar masy ciała, 

✗ 

prowadzenie bilansu płynów, 

✗ 

obserwacja objawów mogących  świadczyć o obecności płynu przesiękowego 
w jamach ciała, 

✗ 

śledzenie wyników ogólnego badania moczu, 

• 

ocena sinicy: 

✗ 

umiejscowienie, nasilenie i czas występowania (stale, okresowo), 

3)  określenie nasilenia objawów dyseptycz., 
4)  określenie wypróżnień, 
5)  ocena rytmu snu, 

3. Obserwacja w kierunku powikłań. 
4. Systematyczna ocena deficytu w samoopiece. 
5. Ocena funkcjonowania pacjenta w sferze psychicznej: 

✗ 

rozpoznanie stanu emocjonalnego, 

✗ 

ocena stopnia przystosowania do warunków szpitalnych, zespołu terapeutycznego, 

✗ 

ocena stopnia akceptacji choroby, metod leczenia i pielęgnowania, 

✗ 

określenie możliwości intelektualnych pacjenta (rozumienie, zapamiętywanie, 
logiczne myślenie, orientacja w czasie i przestrzeni), 

6. Rozpoznanie sytuacji społecznej: 

4)  sytuacji rodzinnej, 
5)  sytuacji zawodowej,  
6)  warunków mieszkaniowych, 
7)  sytuacji materialnej, 

7. Określenie potrzeb edukacyjnych chorego i jego rodziny w zakresie: 

✗ 

wiedzy o istocie choroby oraz jej objawów, 

background image

✗ 

wiedzy dotyczącej leczenia i znajomości zasad przyjmowania leków, 

✗ 

umiejętności samoopieki, 

✗ 

znajomości diety zalecanej, 

✗ 

wiedzy dotyczącej aktywności fizycznej, 

✗ 

znajomości zasad oraz umiejętności sprawowania opieki nad chorym przez rodzinę. 

 
Diagnoza prognostyczna 

✗ 

rozpoznanie, czy pacjent będzie wymagał stałej opieki ze strony rodziny, 

✗ 

mógł nadal być czynny zawodowo, 

✗ 

wymagał kontynuowania leczenia. 

 
Zadania lecznicze: 
1. Udział w leczeniu spoczynkowym: 
 
 

Ograniczenie fizycznej i psychicznej aktywności chorego stosuje się w celu zmniejszenia 

zapotrzebowania energetycznego mięśnia sercowego. Leczenie spoczynkowe trwa zazwyczaj 
2 do 6 tygodni i polega na zwiększaniu liczby godzin przebywania w łóżku na przemian z 
korzystaniem z fotela i krótkimi spacerami. 
 Rola 

pielęgniarki polega na: 

− 

pomocy w akceptacji sposobu leczenia, 

− 

zapewnienia właściwych warunków do wypoczynku, 

− 

zapobieganiu powikłaniom (przy długotrwałym unieruchomieniu), 

− 

pomocy w codziennych czynnościach. 

Chory musi unikać długotrwałych wysiłków. 
 
2. Uczestnictwo w leczeniu dietetycznym: 
 
 Dieta 

małosolna,  łatwostrawna, posiłki częste w małych porcjach. Skład diety 

przeciwmiażdżycowej. Chorym z nadwagom dieta niskokaloryczna. Istotna jest podaż płynów 
w korelacji z ilością wydalanych. 
 Rola 

pielęgniarki polega na: 

• 

wyjaśnieniu zasad dietetycznych, 

• 

poinformowaniu rodziny o zmianie żywienia (dieta bogatopotasowa), 

• 

normalizacja masy ciała, 

• 

kontrola elektrolitów (K

i Mg

2+

), 

• 

regulacja wypróżnień. 

 
Udział w farmakoterapii: 
 

− 

glikozydy nasercowe, 

− 

leki moczopędne, 

− 

leki rozszerzające naczynia 

 
glikozydy - zwiększenie siły skurczowej serca, 
leki moczopędne - zmniejszają główne obciążenie wstępne, 
leki rozszerzające naczynia - zmniejszają powrót żylny oraz naczyniowy opór obwodowy. 
 
 Udział pielęgniarki: 

✔ 

podawanie leków wyłącznie na zlecenie lekarza, 

✔ 

podawanie leków pod kontrolą podstawowych parametrów życiowych, 

✔ 

obserwacja efektów leczenia farmakologicznego. 

 
Zadania opiekuńczo-piel.: 

background image

 Celem 

działań jest pomoc w zaspokajaniu potrzeb biologicznych, zapobieganie 

niepożądanym skutkom leczenia spoczynkowego oraz wsparcie psychiczne. 
 
Szczegółowe zadania: 
1) Zapewnienie higieny osobistej, 
2) Pomoc w zaspokajaniu potrzeb fizjologicznych, 
3) Pomoc w zaspokajaniu potrzeb odżywienia, bilansu wodnego, 
4) Zapewnienie prawidłowego oddychania, 
5) Zagwarantowanie bezpieczeństwa fizycznego, 
6) Zapewnienie warunków do snu i wypoczynku. 
 
Zapobieganie niepożądanym skutkom leczenia spoczynkowego. 

• 

odleżyny, 

• 

powikłania zatorowo-zakrzepowe, 

• 

przeciwdziałanie powstawaniu zaparć, 

• 

zapobieganie przykurczom i zanikom mięśniowym, 

• 

zapobieganie zapaleniu płuc. 

 
Wsparcie psychiczne: 

➔ 

długotrwała hospitalizacja, 

➔ 

uciążliwe leczenie. 

 
Zadania edukacyjne: 
 
Edukacja bieżąca: 

• 

szczegółowe wyjaśnienia w zakresie czynności wykonywanych przy chorym, 

• 

działania związane z przygotowaniem chorego do dalszego życia z chorobą: 

✔ 

wyposażenie w wiedzę o istocie choroby, jej objawach, powikłaniach, 

✔ 

udzielenie informacji o stosowanych lekach, 

‹ 

przedstawienie zasad diety stosowanej u pacjentów, 

‹ 

poinformowanie o konieczności zrezygnowania z używek: papierosów, alkoholu, 
mocnej kawy, 

‹ 

zaznajomienie z zaleceniami dotyczącymi aktywności fizycznej. Ważne jest, aby 
wysiłek fizyczny był dostosowany do aktualnej wydolności serca, 

‹ 

nauka prowadzenia samokontroli: 

• 

omówienie zasad samokontroli, 

• 

nauczenie pomiaru tętna, masy ciała, obrzęków, prowadzenia bilansu płynów, 

• 

nauka samoobserwacji pod kątem skutków ubocznych leczenia 
farmakologicznego. 

 
 
ZADANIA PIELĘGNIARKI OPIEKUJĄCEJ SIĘ PACJENTEM Z CHOROBĄ 
WRZODOWĄ ŻOŁĄDKA I DWUNASTNICY 
 
Def. 

1.  Nadżerka – ubytek błony śluzowej żołądka nie obejmujący jej warstwy mięśniowej. 
2.  Wrzód – ubytek błony śluzowej żołądka obejmujący również jej warstwę mięśniową, 

a częściej jeszcze głębsze warstwy ściany żołądka. 

 
Epidemiologia: 
¾  Częstość występowania wrzodu żołądka – 50 zachorowań / 100 000 osób / rok 
¾  Częstość występowania wrzodu dwunastnicy – 150 zachorowań / 100 000 osób / rok 
¾  Wrzód dwunastnicy występuje 3 razy częściej u mężczyzn 
¾  Wrzód żołądka jednakowo często u obu płci. 
 

background image

Etiologia: 
™  Zakażenia Helicobacter Pylorii, 
™  Działanie pepsyny i / lub kwasu solnego, 
™  Stres, 
™  Leki – najczęściej niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), 
™  Palenie papierosów, 
™  Alkohol. 
 
Umiejscowienie: 

•  żołądek – na krzywiźnie mniejszej u 80% umiejscawia się zmiana, 

•  opuszka dwunastnicy – najczęściej ściana przednia. 
 
Klinika: 
o

 

wrzód żołądka – ból występujący natychmiast po przyjęciu pokarmu, albo bóle zależne od 
pożywienia, 

o

 

wrzód dwunastnicy – bóle w nadbrzuszu, późne, nocne i na czczo, poprawa po przyjęciu 
pokarmów. 

 
Powikłania: 
9  krwawienia Æ wymioty krwawe, smoliste stolce, 
9  perforacje Æ ostry brzuch, 
9  penetracje Æ np. do trzustki (bóle w plecach, ew. zapalenie trzustki), 
9  bliznowate zwężenie odźwiernika (wymioty, chudnięcie, w obrazie RTG „żołądek 

klepsydrowaty”), 

9  zwyrodnienie rakowe przewlekłego wrzodu żołądka. 
 
Rozpoznanie: 

1.  Endoskopia z biopsją: badanie histopatologiczne oraz badanie na obecność 

Helicobacter Pylorii (wykrywanie bakterii w błonie  śluzowej, test na ureazę) oraz 
oddechowy test mocznikowy z użyciem węgla 

13

C i 

14

C, testy serologiczne oceniające 

miano przeciwciał klasy IgE i IgA. 

2.  Badania radiologiczne. 

Zadania diagnostyczne: 
- diagnoza wstępna wymaga: 

ƒ  oceny podstawowych funkcji życiowych, 
ƒ  oceny krwawienia z przewodu pokarmowego, 
ƒ  oceny natężenia bólu i lokalizacji, 
ƒ  oceny pierwotnych wyników badań laboratoryjnych (OB., morfologia, elektrolity), 
ƒ  określenia deficytu w samoopiece. 

- diagnoza uściślona: 
  Jest możliwa po ocenie stanu fizycznego i psychicznego. 
  Do oceny stanu fizycznego ważne jest: 

9  ustalenie rodzaju bólu, częstości, lokalizacji, przyczyny, dynamiki, występowania, 
9  obserwacja w kierunku krwawienia z przewodu pokarmowego (wymioty i stolce), 
9  dalsze interpretacje wyników badań krwi i endoskopowych. 

  Ocena stanu psychicznego pacjenta: 

9  ocena reakcji na hospitalizację, 
9  ocena zachowania wobec innych chorych i personelu, 
9  obserwacja zachowań wobec rodziny. 

- diagnoza prognostyczna: 

ƒ  ocena prognostyczna stanu chorego po opuszczeniu szpitala, 
ƒ  ocena sytuacji rodzinnej – czy rodzina jest w stanie zapewnić opiekę, 
ƒ  ocena przygotowania edukacyjnego pacjenta, 
ƒ  przewidywanie możliwych powikłań i uprzedzenie chorego o zagrożeniu  życia, 

wezwaniu pomocy. 

background image

 
Zadania lecznicze: 
- udział w leczeniu zachowawczym 

ƒ  leczenie przyczynowe chorych zakażonych HP: inhibitor pompy protonowej + 2 

antybiotyki przez 7 dni, 

ƒ  leczenie objawowe u chorych nie zakażonych HP: 

9  wyeliminowanie czynników szkodliwych, 
9  leki hamujące produkcję kwasu solnego (inhibitory pompy protonowej ????), 
9  leki blokujące receptory histaminowe H

(skutek blokowania działania 

histaminy na komórki okładzinowe żołądka), 

9  leki osłonowe (związki bizmutu). 

 
Współudział w dietoterapii: 

™  dieta lekkostrawna łagodzi objawy. Na czas leczenia dieta oszczędzająca, posiłki 

pozbawione tłuszczów smażonych, rozszerza się w marę ustępowania dolegliwości. 

 
Edukacja pacjentów: 

¾  poinformowanie o celowości zachowania higieny osobistej i możliwości zakażenia HP 

członów rodziny, 

¾  poinformowanie o celowości obserwacji stolca.