Wiadomości ogólne

W czasie pracy silnika spalinowego w jego cylindrach wywiązuje się znaczna ilość ciepła, z którego tylko 25÷38% jest zamieniane na pracę użyteczną. Reszta ciepła mogłaby spowodować przegrzanie się silnika, gdyby nie była odprowadza­na na zewnątrz wraz z gazami spalinowymi oraz gdyby nie były stosowane urządzenia do chłodzenia części silnika. Dlatego silnik musi mieć układ chłodze­nia, który utrzymuje temperaturę wszystkich części w określonych granicach. Prawidłowe działanie układu chłodzenia jest warunkiem osiągnięcia przez silnik optymalnych parametrów pracy. W razie braku chłodzenia temperatura elementów stykających się z czynnikiem roboczym silnika wzrosłaby do ponad 1000°C. Stan taki doprowadziłby do zniszczenia silnika z powodu:

• zmniejszenia wytrzymałości materiałów stosowanych na tłoki, zawory, głowicę itp.,

• spalania oleju w silniku i pogorszenia warunków smarowania,

• nadmiernej rozszerzalności cieplnej materiału, głównie tłoka i unieruchomienia silnika,

• zniszczenia uszczelnień silnika.

Zbyt wysoka temperatura silnika powoduje jednocześnie obniżenie jego para­metrów pracy ze względu na:

• nadmierne nagrzewanie świeżego ładunku i spadek stopnia napełnienia cylindra, . wzrost prawdopodobieństwa wystąpienia spalania stukowego lub zapłonu po­wierzchniowego.

Chłodzenie silnika nie powinno być jednak zbyt intensywne, gdyż powoduje to:

• spadek sprawności ogólnej,

• wzrost lepkości oleju (zwiększone tarcie),

• osiadanie kropelek paliwa na zimnych ściankach cylindra, co pogarsza właściwości smarne oleju,

• obniżenie temperatury świeżego ładunku wpływające negatywnie na tworzenie mieszanki w silnikach benzynowych i samozapłon w silnikach wysokoprężnych (wzrost zanieczyszczeń w spalinach).

W silnikach spalinowych są stosowane dwa sposoby chłodzenia:

. pośrednie, w którym czynnikiem chłodzącym jest ciecz przenosząca ciepło

z elementów silnika do chłodnicy, gdzie przekazuje je do powietrza atmo­sferycznego;

• bezpośrednie polegające na bezpośrednim chłodzeniu elementów silnika przez omywający je strumień powietrza.