1. Pieniądz – materialny lub niematerialny środek, który można wymienić na towar lub usługę. 
Początkowo środkiem wymiany były skóry zwierząt, sól, suszone ryby, herbata, bursztyn, później metale kolorowe, tj. miedź, brąz , srebro czy złoto. Ze względu na etapy jego rozwoju można wymienić trzy rodzaje pieniądza: towarowy, papierowy, oraz pieniądz bezgotówkowy. 
Istota pieniądza: 
Pieniądz pełni kilka podstawowych funkcji: 
· Środka wymiany (cyrkulacji) 
·Jednostki obrachunkowej (miernika wartości towarów i usług) 
·Środka płatniczego (realizacja odroczonych płatności) 
· Środka przechowywania bogactwa (środka tezauryzacji)  
  
2.Analiza ewolucji rozwoju form wartości. 
.Początki historii pieniądza sięgają czasów, gdy człowiek chcąc nabyć potrzebne towary płacił towarami lub usługami wytwarzanymi przez siebie (barter). 
W miarę upływu czasu wyłaniać się zaczęły towary  za które można było wszystko sprzedać i wszystko kupić m.in.. bydło, paciorki, muszelki, ryby, skóry 
· trudność przechowywania i transportu, niepodzielność, nietrwałość) doprowadziło do zastąpienia ich metalami nieszlachetnymi (żelazo, miedź, brąz) i szlachetnymi (srebro i złoto). 
  
·Kolejnym etapem w rozwoju pieniądza było wynalezienie monety. Na kawałkach kruszcu o jednakowej 
wadze i zawartości metali szlachetnych wybijano znaki miejscowego władcy.  W Polsce pierwsze monety zaczęto bić ok. 980 r. 
· Pieniądz papierowy w Europie pojawił się w średniowieczu i stopniowo zaczął się upowszechniać. 
·Rozwój systemu bankowego doprowadził do pojawienia się banknotów zawierających zobowiązania banku emitującego do wymiany banknotu na złoto. 
·Odchodzenie od wymienialności banknotów na złoto spowodowało przekształcenie się ich w pieniądz papierowy  
· Kolejnym etapem ewolucji pieniądza stało się wprowadzenie bezgotówkowych form płatniczych, tj. weksle czy czeki. 
· Pieniądz bezgotówkowy występuje w formie zapisów na rachunkach depozytowych w bankach  

3. Funkcje pieniądza                                                                                                                                                                              

  - jest miernikiem wartości- wyrażanie wartości dóbr i usług w pieniądzu pozwala na proste porównywanie ich wartości przez porównanie ich cen.                                                                                                                                                                                                       

-jest jednostką rozrachunkową. Służy do sporządzenia wszelkich ewidencji i spisów, występuje więc idealnie, podobnie jak przy mierniku wartości.                                                                                                                                                                                                   

 - stanowi środek wymiany (cyrkulacji). Pośrednicząc w wymianie, pieniądz umożliwia rozerwanie łańcucha wymiany na dwa odrębne etapy w czasie i przestrzeni- oddzielając akt sprzedaży od aktu kupna.                                                                                                                                                   

- jest środkiem odroczonych płatności (środek regulacji zobowiązań). Funkcję tę pełni wówczas, gdy sprzedaż towarów jest oddzielona w czasie od przekazania równowartości w pieniądzu. Są to tzw transakcje kredytowe, w których pieniądz pojawia się w momencie dokonywania transakcji tylko jako miernik wartości, nie występuje natomiast realnie jako pośrednik wymiany.                                                                                                                                                                                             

  - jest środkiem tezauryzacji (gromadzenia skarbu). Tę funkcje pełni wówczas, gdy zostaje wycofany z procesu obiegu. Dzieje się tak, jeżeli ludzie nie wydają całych swoich dochodów. Część z nich oszczędzają, przeznaczając do przyszłej dyspozycji 
· Musi być łatwo przenośny 
·Musi być łatwo podzielny na mniejsze jednostki 
· Musi być trudny do podrobienia  

• 
  4.Rodzaje pieniądza.  
  Kruszcowy pierwotnie oznaczał system, w którym wartość kruszcu w monetach, będących w obiegu, odpowiadała nominalnej wartości tych monet; w znaczeniu, pieniądz kruszcowy oznaczał system, w którym w obiegu były banknoty wymienialne na żądanie na kruszec przez instytucję emisyjną; w takim systemie rozmiary obiegu pieniężnego były limitowane przez zasoby kruszcu, choć pokrycie kruszcowe obiegu mogło być mniejsze niż 100%.  
  zdawkowy — każdy pieniądz istniejący w postaci monet lub biletów pieniężnych, który reprezentuje określoną wartość jedynie w sposób symboliczny, a jego siła nabywcza wynika nie z wartości materiału, z jakiego jest wykonany, lecz z prawnego przymusu przyjmowania w nim zapłaty; w węższym znaczeniu — drobny, nie oparty na kruszcu bilon.  
  Rozrachunkowy — pieniądz nie istniejący w sensie fizycznym, funkcjonujący jedynie jako umowna wartość rachunkowa; takie cechy pieniądza rozrachunkowego czyniły go odpornym na „psucie monety” (obniżanie zawartości szlachetnego kruszcu w monecie i zmniejszanie jej ciężaru), przez co stał się czynnikiem stabilizującym system pieniężny w epoce pierwszych banków publicznych.
  międzynarodowy — pieniądz akceptowany poza granicami kraju, który go emituje, używany w transakcjach międzynarodowych; do czasu wielkiego kryzysu gospodarczego. 
  bankowy — pieniądz zapisany na rachunkach bankowych, kreowany przez banki przez udzielanie kredytów; ponieważ ekspansja kredytowa banków może przewyższać sumę ich kapitałów własnych oraz wkładów, banki posiadają zdolność kreowania pieniądza. 
  5. Cechy pieniądza: 
  - podaż pieniądza (dostępna ilość pieniądza na rynku) musi być ograniczona (w przeciwnym razie nie zostanie on uznany jako środek płatniczy) np. piasek na pustyni nie będzie dobrze pełnił funkcji pieniądza.                                                                                                

     - pieniądz musi być podzielny- wyraża różne nominały pieniądza, żeby można było zapłacić różne kwoty za towary.                                                                                                                    

   - pieniądz ma być w łatwy sposób przenoszony, a więc powinniśmy go łatwo schować, np. do portfela.                                                                                                             

     - pieniądz powinien być trwały, a więc materiał z którego jest wykonany nie może łatwo ulegać uszkodzeniu. 

  
   6. Prawo zastępowania szybkości przez masę i masy przez szybkość (ilościowe równanie pieniądza Fishera) 
  Fisher rozpatruje popyt na pieniądz przy założeniu równowagi na rynku towarowym. Obie strony jego równania mierzą ogólną wartość transakcji w danym okresie.                                                                                                                                  

     M * Vm = P * QTR
  Vm - szybkość obiegu pieniądza
  QTR - ilość zawieranych transakcji
  P - przeciętny poziom cen
  M - ilość pieniędzy w obiegu w ujęciu nominalnym                                                                                                              

     Zgodnie z zapisanym równaniem podaż pieniądza nie ma wpływu na zmianę realnych wielkości ekonomicznych (neutralność pieniądza). Przy założeniu w krótkim okresie stałego QTR i Vm w ilościowej teorii pieniądza twierdzi się, że przeciętny poziom cen w gospodarce jest proporcjonalny do nominalnego zasobu pieniądza w obiegu 
  7. Prawo Kopernika-Greshama- to zasada mówiąca, że jeśli jednocześnie istnieją dwa rodzaje pieniądza, pod względem prawnym równowartościowe, ale jeden z nich jest postrzegany jako lepszy, ten "lepszy" pieniądz będzie gromadzony, a w obiegu pozostanie głównie ten „gorszy”. Krótko mówiąc, gorszy pieniądz wypiera lepszy. 
  8. Prawo powrotnego strumienia pieniądza - Strumień pieniądza wypuszczanego do obiegu (w postaci kredytu) powinien być równy strumieniowi, który wraca z powrotem do jego emitenta. 
  Dotyczy to każdego rodzaju pieniądza pod warunkiem, ze kredyt zostanie spłacony całkowicie. Nic nie mówi się tu o odsetkach. 
  
  9.Przesłanki powstania pieniądza papierowego/ elektrycznego.                                                                                               
  Przyczyny pojawienia się systemu pieniądza papierowego:                                                                                                                 

  1. wzrost ekonomicznej roli państwa w życiu gospodarczym                                                                                                                 

    2. wzrost liczby zawieranych transakcji przy jednoczesnym wyczerpaniu się zasobów złota 

  
  10. Korzyści związane z pojawieniem się pieniądza.                                                                             

    Zanim pojawił się pieniądz, istniał tylko barter, który kosztował klientów wiele czasu i wysiłku. Pojawienie się pieniądza - pośrednika w wymianie towarów - eliminowało niedogodności wymiany barterowej. Przede wszystkim zwiększyła się wymiana towarów oraz znalezienie klientów zajmuje teraz znaczniej mniej czasu i wysiłku.
  
  11. Na czym polega/ co oznacza prędkość obiegu pieniądza.                                                                                 
  Obieg pieniądza- proces przemieszczania się pieniądza pomiędzy podmiotami gospodarczymi w obrębie lub także poza granicami kraju w związku z realizacją transakcji kupna-sprzedaży dóbr i usług lub regulowaniem zobowiązań.  

                                                                                                                                      

   -> Obieg pieniądza może mieć charakter gotówkowy, lub bezgotówkowy, realizowany poprzez przenoszenie kwoty z rachunku bankowego jednego podmiotu gospodarczego na rachunek innego.                                                                                                                                         

   -> Szybkość obiegu pieniądza wpływa na jego ilość w obiegu. Im szybciej pieniądz krąży, tzn. im szybciej zmienia właściciela, tym mniej potrzeba go w obiegu, i na odwrót - w miarę zmniejszania szybkości obiegu pieniądza musi wzrastać jego ilość. 
  Szybkość obiegu pieniądza można wyrazić za pomocą wzoru:                                                                                                     

       Vp = PY /M                                                                                                                                                                                            

          gdzie:                                                                                                                                                                                                    

        Vp - szybkość obiegu pieniądza,                                                                                                                                                 

       P - poziom cen,                                                                                                                                                                                        

    Y - realny produkt krajowy brutto,                                                                                                                                                    

         M - nominalny zasób pieniądza.              
    
  12. Dlaczego karty kredytowe są określane mianem substytutu pieniądza, a nie pieniądzem ?           
   Systemy oparte na kartach obejmują wielofunkcyjne „opłacone z góry" (przedpłacone) karty w celu ułatwienia niewielkich płatności detalicznych, będące substytutem banknotów i monet. W odniesieniu do tradycyjnych instrumentów rozliczeń prezentowana forma pieniądza elektronicznego ma być raczej ich uzupełnieniem niż substytutem.