The Self

CEL: SZYBSZE, BARDZIEJ EFEKTYWNE

PRZETWARZANIE INFORMACJI

KOMPLEKSOWY, ZŁOŻONY

BOGATY W INFORMACJE

ŚWIAT SPOŁECZNY

OGRANICZONE MOŻLIWOŚCI

POZNAWCZE, OGRANICZONE

ZASOBY UMYSŁU

STRATEGIE UPRASZCZAJĄCE:

Schematy, Heurystyki i skróty mentalne:

poznawcze drogi na skróty, stereotypy

CZŁOWIEK – INTUICYJNY

NAUKOWIEC

Budowa wiedzy społecznej

OGÓLNE TEORIE



MODELE SIECI

SEMANTYCZNEJ –

klasyczna koncepcja

Collinsa i Quilliana (1969)

Pamięć semantyczna jest

siecią semantyczną

złożoną z węzłów i

połączeń między nimi.

Węzły (nodes) to pojęcia,

połączenia (pathways)

między węzłami – to

relacje między pojęciami

oraz między pojęciami i

cechami obiektów

wchodzących w zakres

pojęcia



Model rozchodzenia się

pobudzenia (spreading

activation model of social

memory) Wyera i

Carlstona (1979). Kiedy

określone pojecie jest

aktywizowane,

pobudzenie rozchodzi się

wzdłuż połączeń tego

pojęcia z innymi



Częstość

aktywizowania i

świeżość aktywizacji

pojęcia wpływają na

proces jego

przywoływania z pamięci

i użycia w przetwarzaniu

bieżącej informacji

ZWIERZĘ

PTAK

RYBA

KANAREK

KOWALIK

REKIN

ŁOSOŚ

ODDYCHA

LATA

MA PIÓRA

MA PŁETWY

PŁYWA

JEST ŻÓŁTY

ŚPIEWA

BIEGA PO

DRZEWACH

JEST POPIELATY

ATAKUJE

JEST GROŹNY

FRAGMENT SIECI SEMANTYCZNEJ Collinsa i Quilliana

TEORIA SCHEMATÓW

Schemat – umysłowa reprezentacja fragmentu

rzeczywistości, najbliższy znaczeniowo termin –

pojęcie naturalne

POJĘCIA KLASYCZNE



Ostra granica pojęcia



Przynależność typu
wszystko albo nic



Posiadanie wszystkich
istotnych cech przez
wszystkie
egzemplarze pojęcia

POJĘCIA

NATURALNE



Nieostra granica
pojęcia



Stopniowalna
przynależność
egzemplarzy



Rodzinne
podobieństwo
egzemplarzy

PROTOTYPOWOŚĆ SCHEMATU,



ZAKRES DOPUSZCZALNYCH
TRANSFORMACJI PROTOTYPU

–

ZAWARTY W SCHEMACIE ZAKRES

DOPUSZCZALNYCH TRANSFORMACJI
(ODCHYLEŃ) OD PROTOTYPU, PO
PRZEKROCZENIU KTÓREGO DANY OBIEKT,
ZDARZENIE NIE SĄ ROZPOZNAWANE JAKO
EGZEMPLARZE SCHEMATU

Średnie oceny typowości
egzemplarzy pojęć PTAK i SSAK

Egzemplarze ocena



Wróbel 3,00



Drozd 3,00



Sójka 2,92



Gołąb 2,83



Orzeł 2,75



Jastrząb 2,67



Papuga 2,58



Kurczak 2,00



Kaczka 2,00

Egzemplarze ocena



Jeleń 2,83



Koń 2,76



Koza 2,75



Kot 2,67



Pies 2,67



Lew 2,67



Krowa 2,58



Mysz 2,25



Świnia 2,17

Rips, Shoben i Smith (1973)

PROTOTYPOWA BUDOWA
SCHEMATU –

CZYM JEST

PROTOTYP?



JEST RZECZYWISTYM EGZEMPLARZEM

SCHEMATU NAPOTKANYM W PRZESZŁOSCI

NAJLEPIEJ SPEŁNIAJĄCYM SCHEMAT

(WŁASNY OJCIEC JAKO PROTOTYP WŁADCY, KOT BABCI MRUCZEK JAKO

PROTOTYP KOTA)



JEST WYABSTRAHOWANYM Z DOŚWIADCZENIA

UŚREDNIENIEM WIEDZY O WSZYSTKICH DOTĄD

NAPOTKANYCH EGZEMPLARZACH SCHEMATU

(PROTOTYP POLITYKA: mężczyzna – 0,9;inteligencja-120

IQ; przystojny-7; uczciwy-5; liczba dzieci-4)



JEST ZBIOREM CECH NAJCZĘŚCIEJ WYSTEPUJĄCYCH

WŚRÓD EGZEMLARZY, STANOWI WARTOŚĆ

MODALNĄ (NAJCZĘSTSZĄ) WŚRÓD NAPOTKANYCH

EGZEMPLARZY
(PROTOTYP PRZESTĘPCY: agresywny, „napakowany”)

Schematy społeczne – RODZAJE

SCHEMATÓW

SCHEMAT

KATEGORIALNY

(polityk, Niemiec, antyglobalista)

JEDNOSTKOWY

(mój były narzeczony)

OSOBA, ROLA SPOŁ.

ZDARZENIE - SKRYPT

AKTORZY

SCENKI I ICH KOLEJNOŚĆ

REKWIZYTY

WARUNKI URUCHAMIAJĄCE SKRYPT

ATRYBUT

PRZYKŁAD TAKSONOMII PRZEDMIOTÓW POSPOLITYCH

badania E. Rosch – środkowy poziom trzystopniowej taksonomii

przedmiotów jest poziomem optymalnym

–

poziom podstawowy, kategorie są bogate w

atrybuty i jednocześnie wyraźnie wyodrębnione

MEBLE

STÓŁ

LAMPA

KRZESŁO

STÓŁ

KUCHENNY

STÓŁ W

JADALNI

LAMPA

STOJĄCA

LAMPA

BIURKOWA

KRZESŁO

KUCHENNE

KRZESŁO

POKOJOWE



Człowiek o długich jasnych włosach pochylił

się nad stołem, palcem wskazującym i

kciukiem chwycił sztuciec i nabrał z talerza

czerwoną ciecz z białymi skręconymi

przedmiotami, jednocześnie otworzył usta i

wlał ciecz do ust,, uniósł głowę lekko w górę

uśmiechając się…

Który schemat zostanie
użyty?



Stosowalność schematu

- struktura znaczeniowa sytuacji – np. oglądanie meczu aktywizuje

skrypt - mecz

- Schematy ról – aktywizowane w spostrzeganiu ludzi, jako

schematy bogate w informacje, dystynktywne



Wybijanie się określonych cech obiektu (salience)



Torowanie (priminng effect) – świeżość użycia schematu

zwiększa jego dostępność poznawczą i prawdopodobieństwo

kolejnego użycia



Chroniczna zwiększona dostępność schematu – schematy

często stosowane, łatwiej dostępne – różnice indywidualne



Cel przetwarzania informacji



Ważność informacji – bardziej kompleksowe wnioskowanie

przy użyciu większej ilości schematów

Funkcje schematu



Funkcje schematu



Identyfikacja znaczenia:

porównanie

informacji nadchodzących z zawartymi
w schemacie:
co ( kto) to jest?



Kodowanie informacji

– organizacja

informacji zgodna z jej właściwościami
oraz z odpowiednim schematem

Funkcje schematu (C.D)



Odkodowanie

(wydobywanie informacji z

pamięci długotrwałej) – schemat umożliwia

efektywne wydobycie informacji z pamięci



Interpretacja

– nadanie znaczenia

informacji, wnioskowanie o właściwościach

z wiedzy zawartej w schemacie –

wychodzenie poza dostarczone informacje



Ocena obiektu, zdarzenia

– ocena, reakcja

emocjonalna na egzemplarz schematu – w

prototypie zawarta jest ocena typowych

egzemplarzy i reakcja afektywna na nie



Oczekiwania – co się wydarzy

Badania empiryczne

KONSTRUUJĄCY, GENERATYWNY CHARAKTER PAMIĘCI
PARADYGMAT BADAWCZY:

OPIS FIKCYJNEJ OSOBY zawierający zestaw jej zachowań, badani

proszeni o wyrobienie sobie ogólnego sądu o osobie (impression

formation) lub zapamiętanie informacji,

w zestawie opisu zachowań stanowiących egzemplifikację określonej

cechy np. przyjazny – zachowania zgodne ze schematem

zapamiętywane lepiej niż neutralne ze względu na schemat.

Zachowania sprzeczne (np. wrogie) zapamiętywane lepiej niż

zgodne ze schematem

MIARY PAMIĘCI:

ROZPOZNAWANIE – Liczba trafnych rozpoznań, liczba

fałszywych alarmów

WOLNE PRZYPOMINANIE - wkroczenia

Fałszywe alarmy i wkroczenia jako dowód na wpływ wiedzy

zawartej w schemacie, użycie schematu do zakodowania

informacji i jej ustrukturowania w pamięci powoduje, że

informacje nowe (napływające) nie są przez podmiot odróżniane

od informacji starych (zakodowanych w pamięci długotrwałej)

Document Outline