WSTRZYKNIĘCIA
DOMIĘŚNIOWE
WSTRZYKNIĘCIA
DOMIĘŚNIOWE
Spis treści
Nazwa zabiegu
Istota i cel
Zadania i kompetencje ratownika
medycznego
Przygotowanie pacjenta
Przygotowanie sprzętu
Miejsca wstrzyknięć
Sposób wykonania. Algorytm
Obowiązujące zasady
Wskazania wstrzyknięcia domięśniowego
Przeciwwskazania wstrzyknięcia
domięśniowego
Powikłania wstrzyknięcia domięśniowego
1. Nazwa zabiegu
Wstrzyknięcie domięśniowe.
2. Istota i cel
Podanie leku do tkanki mięśniowej w celu
szybkiego zadziałania.
3. Zadania i kompetencje
ratownika medycznego
Ratownik medyczny wykonuje zabieg na
zlecenie lekarza. Jest odpowiedzialna
za:
Przygotowanie pacjenta.
Przygotowanie sprzętu i jego
zabezpieczenie po wykonaniu zabiegu.
Wykonanie zabiegu.
Opiekowanie się pacjentem w trakcie i
po wykonaniu zabiegu.
4. Przygotowanie pacjenta
Poinformowanie o istocie i celu
zabiegu.
Określenie miejsca podania leku i
sposobu ułożenia w zależności
od miejsca podania.
Uzyskanie informacji dotyczących
tolerancji leku, odczynów
polekowych itp.
5. Przygotowanie zestawu
Lek zgodny ze zleceniem lekarza.
Jałowa strzykawka (pojemność
dostosowana do objętości leku).
6. Miejsca wstrzyknięć
Wstrzyknięcia domięśniowe wykonuje się w
większe mięśnie. Najczęściej jest to:
górna zewnętrzna cześć mięśnia
pośladkowego wielkiego (okolica
pośladkowa tylna),
mięsień czworogłowy uda (środkowa,
zewnętrzna część uda),
mięsień naramienny i dwugłowy ramienia
(2-3 cm poniżej wyrostka barkowego, tutaj
podaje się małe objętości leku),
okolica pośladkowa przednia (między
kolcem biodrowym przednim górnym,
krętarzem
większym kości udowej a wyniosłością
grzebienia biodrowego — patrz ryc. 3).
Ryc. 1) Miejsca wstrzyknięć domięśniowych: a — górna
zewnętrzna cześć ramienia, 6 — przednio-boczna cześć
uda, c — zewnętrzno-górny kwadrant pośladka.
Ryc. 2) Wstrzykniecie domięśniowe — okolica
pośladkowa tylna.
Ryc. 3) ustalenie miejsca wkłucia wstrzyknięcia
domięśniowego — okolica pośladkowa przednia.
7. Sposób wykonania. Algorytm
Sprawdź zlecenie.
Higienicznie umyj ręce.
Przygotuj pacjenta.
Przygotuj sprzęt.
Nałóż rękawiczki jednorazowego użytku.
Wyjmij strzykawkę z opakowania. Nie zainfekuj
nasadki.
Nałóż na strzykawkę igłę do nabrania leku i
pozostaw na niej plastykową osłonkę.
Oblicz ilość leku odpowiadającą zleconej dawce.
Sprawdź lek: nazwę, dawkę, drogę podania,
termin ważności.
Zdezynfekuj korek fiolki lub szyjkę ampułki i
odłam ją.
Zdejmij osłonkę z igły i nabierz lek do strzykawki.
Zmień igłę do wkłucia (0,7 x 40, 0,8 x 40,0,9 x
40), pozostaw na niej plastykową osłonkę.
Odłóż strzykawkę na tace.
Przygotuj dwa waciki nasączone 70% alkoholem
etylowym.
Ułóż wygodnie pacjenta w pozycji brzusznej lub
bocznej.
Wybierz miejsce wkłucia. Obejrzyj je i zbadaj
palpacyjnie.
Usuń powietrze ze strzykawki.
W jednej ręce trzymaj strzykawkę, a druga,
zdezynfekuj miejsce wkłucia.
Napnij skórę zaplanowanego miejsca wkłucia,
rozciągając ją kciukiem i palcem wskazującym
lewej ręki.
Uprzedź pacjenta o momencie wkłucia.
Wprowadź zdecydowanym ruchem długości igły
do tkanek pod kątem 90%
Wykonaj aspirację w celu wykluczenia
podania leku do naczynia krwionośnego —
odciągnij tłok lub odłącz strzykawkę od
nasady igły; pojawienie się krwi w
strzykawce lub nasadce igły świadczy o
wprowadzeniu igły do naczynia
krwionośnego.
Wywieraj jednakowy ucisk na tłok,
wprowadzając lek do tkanek. Pamiętaj o
utrzymywaniu kontaktu z pacjentem,
obserwuj stan pacjenta.
Usuń igłę z tkanki szybkim ruchem.
Lekko uciśnij miejsce wkłucia wacikiem.
Zabezpiecz używany sprzęt. Sprzęt
wielokrotnego użytku umieść w płynie
odkażającym, a sprzęt jednorazowego
użytku przeznacz do spalenia.
Zdezynfekuj i umyj ręce.
Udokumentuj wykonanie zabiegu w
oddziałowym zeszycie zleceń,
indywidualnej dokumentacji pacjenta.
8. Obowiązujące zasady
Przestrzeganie zasad postępowania
aseptycznego i antyseptycznego:
używanie jałowego sprzętu,
zachowanie jałowości leku,
zdezynfekowanie miejsca wkłucia.
Wybranie miejsca wkłucia:
dokładne określenie, np. w okolicy
pośladkowej tylnej,
obejrzenie, ominięcie zmian
patologicznych,
zbadanie palpacyjne.
Sprawdzenie zgodności leku ze
zleceniem lekarskim.
Przestrzeganie godzin podawania leku.
Przygotowanie i podanie leku przez tę
samą osobę.
Sprawdzenie położenia igły przez
aspirowanie.
Wprowadzenie leku powoli.
Stosowanie zasad reżimu sanitarnego
w trosce o bezpieczeństwo pacjenta i
własne, m.in. używanie rękawiczek,
zabezpieczenie zużytego sprzętu.
9. Wskazania wstrzyknięcia
domięśniowego
Wskazaniami do wykonania
wstrzyknięć domięśniowych są:
niemożność przyjęcia leku
doustnie przez pacjenta,
konieczność szybkiego
zadziałania leku, postać leku,
podanie np. antybiotyków,
witamin, leków przeciwbólowych,
leków przeciwzapalnych.
10. Przeciwwskazania
wstrzyknięcia domięśniowego
Przeciwwskazaniami do podania
leków domięśniowo są: stan
zapalny lub ropny w miejscu
wstrzyknięcia, zmiana patologiczna
na skórze, np. wysypka,
zwłóknienie w tkance mięśniowej
i(lub) podskórnej, skłonność do
krwawień lub leczenie środkami
przeciwzakrzepowymi, podejrzenie
zawału serca (ze względu na
ewentualne leczenie
fibrynolityczne), wstrząs.
11. Powikłania
wstrzyknięcia
domięśniowego
Powikłania wstrzyknięcia domięśniowego:
Ropień poinfekcyjny, najczęściej u
pacjentów z obniżoną odpornością, np.
leczonych cytostatykami, chorych na
cukrzycę.
Miejscowa reakcja alergiczna na podany
lek.
Jałowa martwica mięśni, zwłaszcza przy
stosowaniu kortykosteroidów.
Zwłóknienie i stwardnienie tkanki
podskórnej,
Zanik tkanki podskórnej.
Upośledzone wchłanianie leku.
Bolesność wskutek częstych wstrzyknięć w
to samo miejsce,
Szybsze wchłanianie i działanie leku
wskutek podania go do naczynia
krwionośnego w wyniku niewykonania
aspiracji.
Krwiak podskórny wskutek przekłucia
naczynia krwionośnego.
Zator tłuszczowy w wyniku podania leku
oleistego do naczynia krwionośnego.
Wstrząs anafilaktyczny, zespól Hoigne*.
zespół Nicolau* w wyniku podania leku w
postaci kryształków lub zawiesiny, np.
penicyliny, do naczynia krwionośnego.
Utrudnione wchłanianie leku oraz możliwość
powstania martwicy lub długotrwałego
jałowego nacieku w wyniku podania leku do
tkanki tłuszczowej (zastosowanie zbyt
krótkiej igły lub wykonanie zbyt płytkiego
wkłucia).
Uszkodzenie nerwu kulszowego przez
niewłaściwe wyznaczenie miejsca wkłucia.
Zapamiętaj:
W wyniku nieprzestrzegania zasad
pacjentowi grozi:
wprowadzenie infekcji,
podanie leku do naczynia
krwionośnego,
podanie leku do tkanki podskórnej,
wprowadzenie powietrza,
uszkodzenie nerwu kulszowego,
podanie niewłaściwego leku,
złamanie igły,
powtórne wykonanie zabiegu.