WSTRZYKNIĘCIA DOMIĘŚNIOWE
(i.m.)
WSTRZYKNIĘCIA DOMIĘŚNIOWE
(i.m.)
Wstrzyknięcia domięśniowe
powinny być wykonywane w
mięśnie o dużej masie, w
bezpiecznej odległości od pni
nerwowych i naczyniowych
Igłę wprowadzamy pod kątem 90° w
stosunku do powierzchni ciała napinając
skórę między palcem wskazującym a
kciukiem (u osób wychudzonych
ujmujemy w fałd tkankę mięśniową –
igła nie oprze się wtedy o kość)
Wprowadzamy na głębokość ¾
długości igły
Przed podaniem leku zawsze
aspirujmy, aby upewnić się czy koniec
igły nie tkwi w naczyniu krwionośnym
W czasie iniekcji nie można zmieniać
położenia igły w tkankach
Jeżeli zachodzi potrzeba podania 2
leków, to przygotowujemy je w
dwóch strzykawkach i podajemy
oddzielnie w oddzielne miejsca
Zaleca się podawanie z
zachowaniem odpowiednich
przedziałów czasowych
(niejednoczasowo)
Zaleca się podawać domięśniowo
nie więcej niż 5ml
Szybkość wchłaniania 10 – 15
min.
Domięśniowo można podać
◦
roztwory wodne
◦
leki oleiste
◦
zawiesiny
Wskazania do podania leku
domięśniowo (i.m.)
Chory nie może przyjąć leku
doustnie
Ochrona/odciążenie przewodu
pokarmowego
Szybkie i silne zadziałanie leku
Miejsca wstrzyknięć
domięśniowych
M. pośladkowy średni
M. pośladkowy wielki
M. czworogłowy uda
M. naramienny
Sposoby wyznaczania
miejsca wstrzyknięcia i.m.
Iniekcja w m. pośladkowy średni
Metoda brzuszno-pośladkowa
(von Hochstettera)
Pozycja pacjenta – na plecach/na
boku, lekko zgięte kolana,
kończyna górna ułożona na
brzuchu
Iniekcja w m. pośladkowy średni
metoda brzuszno-pośladkowa
(von Hochstettera)
Iniekcja w prawy pośladek – palec
wskazujący układamy na prawym
kolcu biodrowym przednim górnym,
palec środkowy odsuwamy do tyłu
wzdłuż grzebienia biodrowego (palce
max rozsunięte) - wkucie w dolna 1/3
wyznaczonego przez palce trójkąta
Iniekcja w m. pośladkowy średni
metoda brzuszno-pośladkowa
(von Hochstettera)
Iniekcja w lewy pośladek – palec
środkowy układamy na lewym kolcu
biodrowym przednim górnym, palec
wskazujący odsuwamy do tyłu
wzdłuż grzebienia biodrowego (palce
max rozsunięte) - wkucie w dolna 1/3
wyznaczonego przez palce trójkąta
Iniekcja w m. pośladkowy średni
metoda Sachtlebena
Pozycja pacjenta – jak w poprzednim sposobie
Pielęgniarka stoi przed pacjentem – palec
wskazujący prawej ręki kładzie na grzebieniu
biodrowym tak, by kolec biodrowy przedni
górny leżał w „C” utworzonym przez palec
wskazujący i kciuk – wkucie na linii między
środkowym stawem palca wskazującego i
krętarzem większym poniżej grzebienia kości
biodrowej na szerokość:
◦
1 palca (ok. 2,5 cm) u dzieci o wzroście do 0,75 cm
◦
2 palców (ok. 5 cm) u dzieci o wzroście do 1,25 m
◦
3 palców (ok. 7,5 cm) u dorosłych
Iniekcja w m. pośladkowy wielki
okolica pośladkowa tylna
metoda kwadrantów
Pozycja pacjenta
Na brzuchu, palce stóp skierowane
do siebie
lub
Na boku – kończyna po stronie
iniekcji zgięta w kolanie, druga
wyprostowana
Iniekcja w m. pośladkowy wielki
okolica pośladkowa tylna
metoda kwadrantów
Od grzebienia kości biodrowej
prowadzimy pionową linię przez środek
pośladka - linię poziomą prowadzimy
od końca szpary pośladkowej do kolca
biodrowego przedniego górnego -
powstają 4 kwadranty
Wkucie wykonujemy w górny
zewnętrzny kwadrant
Iniekcja w m. czworogłowy uda
w okolicę uda
Pozycja pacjenta – na
plecach/boku/siedząca
Jedną rękę kładziemy na szerokość
dłoni poniżej krętarza większego,
drugą na szerokość dłoni powyżej
kolana - odwiedzione kciuki
wyznaczają linię pomiędzy nimi
Wstrzyknięcia dokonuje się w
środkowej 1/3 linii po zewnętrznej
stronie uda
Iniekcja w m. naramienny
w okolicę ramienia
Pozycja chorego na plecach/boku/siedząca
Ramię powinno być rozluźnione
Wstrzyknięcia dokonuje się w mięsień
naramienny po zewnętrznej stronie
ramienia (ramie nie powinno być skręcone)
Miejsce wkłucia wyznaczamy 2 – 3 palce
poniżej wyrostka barkowego łopatki
Wstrzyknięcia w mięsień naramienny
powinny być wykonywane WYJĄTKOWO!
Przeciwwskazania
do podania leków i.m
Stan zapalny, ropny w miejscu wstrzyknięcia
Zmiana patologiczna na skórze, np.
wysypka
Zwłóknienie w tkance
mięśniowej/podskórnej
Skłonność do krwawień lub leczenie
środkami przeciwzakrzepowymi
Podejrzenie zawału serca (ze względu na
ewentualne leczenie fibrynolityczne)
Wstrząs
Powikłania i zagrożenia i.m.
Ropień poiniekcyjny
Miejscowa reakcja alergiczna na podany lek
Jałowa martwica mięśni, zwłaszcza przy
stosowaniu kortykosterydów
Zwłóknienie i stwardnienie tkanki podskórnej,
zanik tkanki podskórnej, upośledzone
wchłanianie, bolesność wskutek częstych
wstrzyknięć w to samo miejsce
Szybsze wchłanianie i działanie leku wskutek
podania go do naczynia krwionośnego
Powikłania i zagrożenia i.m.
Krwiak podskórny wskutek przekłucia
naczynia krwionośnego
Podanie leku oleistego do naczynia
krwionośnego, co wiąże się z
niebezpieczeństwem zatoru tłuszczowego
Podanie leku w postaci kryształków lub
zawiesiny do naczynia krwionośnego →
niebezpieczeństwo wstrząsu
anafilaktycznego, zespołu Hoigne’a lub
zespołu Nicolau
Powikłania i zagrożenia i.m.
Podanie leku do tkanki tłuszczowej,
co powoduje zbyt długie
wchłanianie leku → martwica i
jałowy naciek
Uszkodzenie nerwu kulszowego
Zadania i kompetencje
pielęgniarki - wstrzyknięcia
Pielęgniarka wykonuje zabieg na
zlecenie lekarza - jest
odpowiedzialna za
◦
Przygotowanie pacjenta
◦
Przygotowanie sprzętu i jego
zabezpieczenie po wykonaniu zabiegu
◦
Wykonanie zabiegu
◦
Opiekowanie się pacjentem w trakcie
i po wykonaniu zabiegu
Zestaw do wykonania
wstrzyknięcia domięśniowego
Środek do dezynfekcji ampułek/fiolek
Gaziki jałowe do odkażania ampułek/fiolek
Plaster z opatrunkiem
Pojemnik na odpady
Pojemnik na zużyte igły i strzykawki
Rękawiczki jednorazowego użytku
3 igły – jedna do rozpuszczenia i/lub nabrania leku,
druga do wstrzyknięcia, trzecia zapasowa
Strzykawka dostosowana do dawki leku
Zlecony lek
0,9 % NaCl lub woda destylowana do rozpuszczania
leku w proszku w zależności od zaleceń producenta
Zestaw do iniekcji d-m
Etapy wykonywania wstrzyknięcia
domięśniowego
Sprawdzenie zlecenia lekarskiego
Poinformowanie pacjenta o celu,
istocie, przebiegu wstrzyknięcia
domięśniowego
Uzyskanie zgody pacjenta lub jego
opiekuna na wykonanie
wstrzyknięcia domięśniowego
Umycie higieniczne rąk
Etapy wykonywania wstrzyknięcia
domięśniowego
Przygotowanie zestawu do wstrzyknięcia
Sprawdzenie kompletności zestawu
przeciwwstrząsowego (gdy podajemy lek
w postaci zawiesiny)
Przygotowanie leku do podania
◦
Sprawdzenie wyglądu ampułki/fiolki i daty
ważności leku i rozpuszczalnika
◦
Nabranie igłą zleconej dawki
leku/rozpuszczenie leku
◦
Zmiana igły na strzykawce
Higieniczne mycie rąk
Etapy wykonywania wstrzyknięcia
domięśniowego
Polecenie przyjęcia pacjentowi
pozycji leżącej na boku lub brzuchu;
pozycja uwarunkowana jest stanem
lub wiekiem pacjenta
Założenie rękawiczek
jednorazowego użytku
Etapy wykonywania wstrzyknięcia
domięśniowego
Przygotowanie miejsca wkucia:
◦
ocena palpacyjna i wzrokowa miejsca
wkucia
◦
odkażenie miejsca wstrzyknięcia
domięśniowego
Przygotowanie suchego jałowego
gazika w zasięgu ręki
Etapy wykonywania wstrzyknięcia
domięśniowego
Naciągnięcie skóry w miejscu wkucia
między kciukiem a palcem wskazującym
lewej ręki
Uprzedzenie pacjenta o momencie wkucia
Wprowadzenie igły do tkanki pod kątem
90⁰ w stosunku do powierzchni skóry, na
głębokość równą
3
/
4
długości igły
Wykonanie aspiracji
◦
odciągnięcie tłoka strzykawki lub odłączenie
strzykawki od nasady igły
Etapy wykonywania wstrzyknięcia
domięśniowego
Podanie zleconej dawki leku z
zastosowaniem jednakowego nacisku na
tłok i właściwej szybkości podawania leku
Utrzymywanie stałego kontaktu z
pacjentem, obserwowanie jego stanu
Usunięcie igły z tkanek, uciśnięcie
miejsca wkucia suchym gazikiem
Wyrzucenie igły, strzykawki, rękawiczek
do odpowiednich pojemników na odpady
medyczne
Etapy wykonywania wstrzyknięcia
domięśniowego
Założenie drugiej pary rękawiczek,
uporządkowanie zestawu zgodnie z
zasadami
Higieniczne mycie rąk
Udokumentowanie wykonania i.m.
w indywidualnej karcie zleceń
lekarskich
Obowiązujące zasady
Przestrzeganie zasad postępowania
aseptycznego i antyseptycznego:
◦
używanie jałowego sprzętu
◦
zachowanie jałowości leku
◦
zdezynfekowanie miejsca wkłucia
Wybranie miejsca wkłucia:
◦
dokładne określenie, np. w okolicy
pośladkowej tylnej
◦
ocena palpacyjna i obejrzenie miejsca
wkucia, ominiecie zmian patologicznych
Obowiązujące zasady
Sprawdzenie zgodności leku ze
zleceniem lekarskim
Przestrzeganie godzin podawania leku
Przygotowanie i podanie leku przez tę
samą osobę
Sprawdzenie położenia igły przez
aspirowanie
Wprowadzenie leku powoli
Stosowanie zasady reżimu sanitarnego
Zespół Hoignè
Rzadko występujący zespół
objawów neurologicznych takich
jak paniczny lęk z uczuciem
zagrożenia życia, halucynacje
(np. falujące i przeinaczone
otoczenie, szum, dzwonienie w
uszach), pobudzenie
psychoruchowe
Zespół Hoignè
Jest następstwem wprowadzenia
leku w postaci kryształków
zawiesiny do naczynia żylnego i
powstania mikrozatorów w
naczyniach mózgowych
Napad następuje w kilkanaście
sekund do 3 minut po iniekcji i może
trwać 15-60 min.
Postępowanie – Relanium 10 mg
i.m.
Zespół Nicolau
Wstrzyknięcie kryształków zawiesiny (np.
penicyliny) do tętnicy pośladkowej górnej-
nagły ból kończyny, zmiana zabarwienia
skóry, obrzęk; występuje głównie u dzieci
Objawy:
◦
Niedokrwienie w miejscu wstrzyknięcia –
zblędnięcie, sinomarmurkowe zabarwienie
skóry, obrzęk
◦
Zator tętnic kkd – bladość, obrzęk, ochłodzenie,
brak tętna na tętnicach, martwica tkanek
◦
Postępowanie – p/wstrząsowe, chirurgiczne
1g 1000 mg
0,1 g 100 mg
0,01 g 10 mg
0,001 g 1 mg
1mg 0,001 g
10 mg 0,01 mg
100 mg 0,1 g
1000 mg 1 g
Kolory “igieł”
Brązowa
– 0,45 mm – śródskórne
Pomarańczowa
– 0,5 mm –
śródskórne
Niebieska
– 0,6 mm – podskórne
Czarna – 0,7 mm – podskórne
Zielona
– 0,8 mm – domięśniowe
Żółta
– 0,9 mm – domięśniowe,
dożylne
Beżowa
– 1,1 mm – dożylne
Zasady obowiązujące przy
wstrzyknięciach domięśniowych -
jeszcze raz
Poinformowanie pacjenta o wstrzyknięciu i
uzyskanie zgody na wykonanie, stały kontakt
z pacjentem w czasie iniekcji
Sprawdzenie zlecenia i leku
Wybór optymalnego miejsca (mięsień) –
ocena wzrokowa i palpacyjna
Wybór odpowiedniego sprzętu (igła,
strzykawka)
Wykonanie wstrzyknięcia zgodnie z techniką
◦
Naciągnięcie skóry, wprowadzenie igły pod kątem
90° na ¾ długości, aspiracja, wolne podanie leku,
uciśnięcie miejsca wkucia, nie zmienianie pozycji
igły
Przestrzeganie zasad aseptyki i antyseptyki
Udokumentowanie wykonania wstrzyknięcia