TAJEMNICE LASU

AUTOR

HALINA MIESZKOWICZ

 

 

TYPY LASÓW W POLSCE

 

 

LASY LIŚCIASTE

W obrębie lasów liściastych strefy 
umiarkowanej wyróżnia się typy 
siedliskowe zależnie od składu 
gatunkowego oraz warunków wilgotności 
gleby i jej żyzności. W Polsce wykształcają 
się:

•

buczyna 

•

grąd

•

łęg

•

ols

 

 

BUCZYNA

Las bukowy – rodzaj 
lasu liściastego lub 
mieszanego, którego 
drzewostan stanowi 
głównie buk lub buk z 
domieszką jodły 
i świerka (tereny 
górskie). Rodzaje 
buczyn w Polsce:

• kwaśna 
• żyzna

 

 

GRĄD

Wielogatunkowy las

 

liściasty lub mieszany z 

przewagą grabu i dębu, 

niekiedy 

z domieszką lipy 

drobnolistnej i 

szerokolistnej, klonu, 

jawora i świerka. Posiada 

bogaty podszyt. W 

Polsce występuje grąd:

• wysoki
• typowy
• niski 

 

 

ŁĘG

Nadrzeczny las 
liściasty występujący 
w strefie podmokłej, 
okresowo zalewanej 
lub mocno wilgotnych 
dolin rzecznych. W 
drzewostanie łęgów 
występują m.in.: dąb, 
jesion,olsza,wierzba, 
wiąz.

 

 

OLS

Las

 olchowy (olszowy) 

porasta żyzne, bagienne 

siedliska, o wysokim 

poziomie wody stojącej. 

Ma charakterystyczną 

kępową strukturę runa - 

na kępach wokół szyi 

korzeniowej olszy rosną 

gatunki borowe, 

w dolinkach 

przynajmniej okresowo 

wypełnianych wodą - 

rośliny bagienne. 

 

 

LASY IGLASTE

Lasy iglaste występują 

przede wszystkim na 

glebach bielicowych.  

Dominującymi gatunkami 

drzew są tu: różne 

gatunki sosen, modrzewi, 

świerków oraz drzew 

liściastych takich jak 

osika, jarząb i brzoza. 

Natomiast 

w runie

 

leśnym można 

spotkać borówki, wrzosy 

lub jagody czarne. 

W Polsce lasy te dzielimy 

na sosnowe, jodłowe i 

świerkowe.

 

 

LASY SOSNOWE

Dominującym 

gatunkiem jest sosna 

zwyczajna . 

W Polsce rosną :

• lasy sosnowe suche (na 

suchych glebach 

piaszczystych)

• lasy sosnowe świeże  

(na wilgotnych glebach)

• lasy sosnowe bagienne  

(na glebach torfowych 

i podmokłych)

 

 

LASY ŚWIERKOWE

Dominującym gatunkiem 

w drzewostanie jest 
świerk. Bory świerkowe 
występują przede 
wszystkim w górach w 
paśmie regla dolnego jak 

i regla górnego. 
Pozostałe bory 
świerkowe są głównie 
wynikiem sztucznego 
nasadzania. 

 

 

LASY JODŁOWE

Dominującym 
gatunkiem jest jodła z 
charakterystycznymi 
wzniesionymi pionowo 
szyszkami żeńskimi, 
które są osadzone na 
górnych gałęziach. 
Rozsypują się one po 
dojrzeniu. Tego typu las 
znajduje się w Górach 
Świętokrzyskich. 

 

 

FAUNA LASU

LIS

JEŻ

DZIK

SARNA

KUKUŁKA

JELEŃ

ZAJĄC

DZIĘCIOŁ

 

 

WIEWIÓRKA

Wiewiórka, oprócz 

owoców, nasion drzew, 

grzybów i owadów, 

zjada także ptasie jaja 

i pisklęta. Jesienią 

zbiera zapasy na zimę, 

głównie orzechy i 

żołędzie, które ukrywa 

w dziuplach lub 

zagrzebuje w ziemi. 

Dobra pamięć i ostry 

węch umożliwiają jej 

odnalezienie zimą 

większości z nich.

 

 

DZIK

Dzik żeruje w nocy. 

W dzień pozostaje 

w swoich barłogach, które 

robi sobie w gęstwinach 

leśnych. 

Ma wyjątkowo dobry słuch 

i węch. Potrafi zwietrzyć 

człowieka nawet na dużą 

odległość (500 m). 

Najsłabszy ze zmysłów 

dzika to jego wzrok. Dzik 

nie rozpoznaje człowieka 

nawet z niedalekiej 

odległości. 

 

 

JELEŃ

Jeleń w zasadzie żyje 

w chmarach. Tylko 

najstarsze byki żyją 

samotnie 

w ukryciu, w najbardziej 

tajemnych ostojach.

W lecie żywi się głównie 

trawą i ziołami, które 

stanowią 70% jego 

karmy. Zjada również 

chętnie młode pędy 

drzew, zarówno iglastych 

jak i liściastych, oraz 

krzewów, grzyby, jagody, 

a także korę drzew. 

 

 

JEŻ

Jeż pokryty jest ok. 

5000 ciemnobrązowych 

kolców 

z żółtawym końcem.

Żyje samotnie i broni 

swego rewiru. W razie 

zagrożenia zwija się w 

kłębek i kolce chronią 

go przed atakiem. 

Żywi się owadami, 

dżdżownicami, 

ślimakami, drobnymi 

ssakami, jagodami i 

owocami. Zimuje od x 

do IV.

 

 

SARNA

Sarna chętnie żeruje 

w maliniakach i 

jeżynach. 

W zimie zjada gałązki 

drzew iglastych, które 

zawierają znaczny 

procent wody i w ten 

sposób uzupełnia 

sobie brak dostępu do 

wody.

Kozioł (rogacz) ma 

poroże (parostki), 

zaś koza jest bezroga.

 

 

LIS

Lis jest mięsożerny. 

Główne jego 

pożywienie stanowią 

myszy, ale zjada także 

żaby, jaszczurki, ryby, 

raki, ptaki, jaja ptasie, 

króliki, zające, 

a nawet kożlaka. Nie 

gardzi również padliną. 

Ponadto zjada jagody 

i owoce (gruszki, 

jabłka) oraz ślimaki, 

dżdżownice 

i larwy chrząszczy. 

 

 

ZAJĄC

Zając jest roślinożerny, 

żywi się trawą, 

koniczyną, burakami, 

marchwią. Wzrok ma 

raczej słaby, ale wszelki 

ruch dostrzeże nawet z 

dużej odległości. Żeruje 

wieczorem 

i wczesnym rankiem, 

a czasami również w 

nocy; w dzień 

wypoczywa 

w kotlinach. 

 

 

DZIĘCIOŁ

Ma mocny, dłutowaty 

dziób, czepne nogi 

z 2 palcami 

skierowanymi do przodu 

i 2 do tyłu, sztywne 

sterówki, służące jako 

podpora podczas kucia, i 

długi, pokryty lepką 

śliną język 

z zadziorkami na 

przodzie, przystosowany 

do wyciągania owadów 

z ich chodników. 

 

 

KUKUŁKA

Jest to jedyny nasz 
pasożyt gniazdowy 
składający jaja do 
gniazd innych ptaków. 
Jajo jest stosunkowo 
małe, o barwie 
dostosowanej do jaj 
ptaków, którym zostało 
podrzucone. „Kuka" 
tylko samiec; samica 
wydaje głos podobny 
do śmiechu 

 

 

KRZEWY LEŚNE

 

 

JEŻYNA

Liście 
dłoniastodzielne 
Kwiaty w większości 
białe lub różowe , 
zebrane 
w grona lub wiechy 
Owoce pestkowce 
wewnątrz wypełnione 
rozrośniętym dnem 
kwiatowym 

 

 

MALINA

Łodyga dorasta do 
2 m wysokości, z 
podziemnymi 
rozłogami. Pędy 
wydłużone 
rózgowato 
i łukowo zwieszone, 
pokryte kolcami 
Kwiaty białe, zwisłe, 
zebrane w luźne 
grona albo wiechy 

 

 

LESZCZYNA

Owoce nazywane są 

orzechami laskowymi, 

są bardzo pożywne. 

Zawierają 60% tłuszczu, 

15% białka 

i 7% cukru. Z orzechów 

uzyskuje się olej, który 

znajduje zastosowanie 

w przemyśle 

spożywczym, 

farmaceutycznym, 

farbiarskim oraz 

perfumeryjnym. 

 

 

DZIKA RÓŻA

Łodyga ma silnie, 
hakowato 
zakrzywione kolce 
Liście złożone są z 5-
7 jajowato-
eliptycznych, ostro 
ząbkowanych  Kwiaty 
pięciopłatkowe 
różowe lub białawe 
Owoce szupinkowe 
wielkości 2-3 cm 

 

 

ZNACZENIE LASÓW

• produkują tlen
• pochłaniają dwutlenek 

węgla

• chronią przed 

powodziami, 
erozją i wiatrami

• absorbują 

zanieczyszczenia 
pyłowe

• wydzielają substancje 

bakteriobójcze

• wpływają na jonizację 

powietrza

• tłumią hałas
• zapewniają 

wypoczynek

• upiększają otoczenie
• są źródłem cennych 

surowców dla różnych 
gałęzi przemysłu

• są inspiracją dla 

artystów

 

 

PRZYCZYNY NISZCZENIA 

LASÓW

• wyręby przemysłowe, wyręby pod uprawy 

rolne i dla celów komunikacyjnych 

• rozwój przemysłu
• niewłaściwa gospodarka wodna na terenach 

nieleśnych, powodująca obniżenie wód 
gruntowych

• składowanie odpadów
• stosowanie chemicznych środków ochrony 

roślin

• ekspansja turystyczna

 

 

OCHRONA ZASOBÓW 

LEŚNYCH

• zwiększenie lesistości
• przeciwdziałanie erozji gruntów leśnych
• zabiegi profilaktyczne zapobiegające pożarom
• zwalczanie nadmiernej gradacji szkodników
• gospodarowanie zwierzyną leśną w sposób nie 

zagrażający trwałości lasów

• zaprzestanie składowania odpadów
• racjonalne gospodarowanie drewnem i innymi 

zasobami leśnymi

• zwiększenie  powierzchni obszarów prawnie 

chronionych

 

 

FORMY OCHRONY 

PRZYRODY

• Parki narodowe
• Rezerwaty przyrody
• Parki krajobrazowe
• Obszary chronionego krajobrazu
• Ochrona gatunkowa roślin i zwierząt
• Ochrona środowiska przez uznanie za: 

pomnik przyrody, stanowisko 
dokumentacyjne, użytek ekologiczny, 
zespół przyrodniczo - krajobrazowy