zapalenie płuc 

odma opłucnowa 

zapalenie opłucnej 

niedodma 

rak płuca 

G. Herold, PZWL 2004

E. Szczeklik, PZWL 1979

http://www.nlm.nih.gov/medlineplus

Podstawy symptomatologii 

wybranych chorób układu 

oddechowego

 

 

 

 

 

 

Zapalenie płuc

Ostry lub przewlekły stan zapalny 

miąższu płucnego, 

obejmujący przestrzeń 

pęcherzykową 

i/lub tkankę miąższową 

 

 

 

 

Podział zapaleń płuc

• Zakażenia 

(bakteryjne, wirusowe, 

chlamydiowe, mykoplazmatyczne, grzybicze, 
pierwotniakowe)

• Czynniki fizyczne
• Czynniki chemiczne
• Zaburzenia krążenia 

(np. zapalenie 

płuc w zawale serca)

Zapalenie płuc - etiologia

 

 

Podział zapaleń płuc

• Według umiejscowienia

– zapalenie pęcherzykowe
– zapalenie śródmiąższowe

• Według rozległości

– płatowe zapalenie płuc
– płacikowe zapalenie płuc

Zapalenie płuc 

podział anatomopatologiczny

 

 

– domowe 

(Streptococcus pneumoniae)

– szpitalne 

(Klebsiella pneumoniae, 

Pseudomonas aeruginosa)

– u osób z upośledzoną 

odpornością 

(Pnemocystis carini, 

Toxoplasma gondi)

Zapalenie płuc - 

podział 

kliniczny

 

 

Objawy – 

typowe płatowe 

bakteryjne zapalenie płuc

• nagły początek z dreszczami i wysoką 

gorączką

• kaszel, duszność
• często towarzyszy opryszczka wargowa
• wykrztuszanie wydzieliny (ropnej, 

podbarwionej krwawo)

• ból w klatce piersiowej

 

 

• objawy odbiegają od typowego 

zapalenia płuc

• rozpoczyna się przeważnie powoli 

z bólami głowy, mięsni i niewielką 

gorączką (bez dreszczy)

• suchy kaszel podrażnieniowy z 

brakiem lub skąpą wydzieliną

Objawy 

– atypowe zapalenie płuc

 

 

Badanie fizykalne

• zmniejszona ruchomość klatki piersiowej

• powłóczenie strony zajętej

• przytłumienie odgłosu opukowego

• trzeszczenia, rzężenia 

• szmer oskrzelowy

• osłabienie szmerów oddechowych 

• tarcie opłucnowe

• przyspieszone tętno

• sinica uszu, warg, nosa

• zaostrzenie niewydolności serca oraz krążenia 

mózgowego 

 

 

 

 

 

 

obecność powietrza w jamie 

opłucnowej

Odma opłucnowa

 

 

 

 

Odma – etiologia 

• samoistna
• powikłanie chorób płuc i jamy opłucnej 

(rozedma, gruźlica, zwłóknienie płuc)

• urazowa

rany klatki piersiowej 
złamania żeber

• jatrogenna

 

 

Odma – mechanizm

• otwarta 

• zamknięta 

• zastawkowa

 

 

• ból w klatce piersiowej 
• spłycony oddech 
• duszność
• kaszel
• przyspieszenie oddechu i tętna 
• bladość powłok 
• sinica
• omdlenie
• pogłębiające się ogólne osłabienie

Odma - objawy  

 

 

Odma - badanie fizykalne 

• uwypuklenie zajętej strony klatki 

piersiowej oraz jej powłóczenie

• tachypnoë

• odgłos opukowy bębenkowy

• ściszenie szmeru oddechowego

• przesunięcie narządów śródpiersia na 

stronę przeciwną 

• tachykardia

• sinica

• hipotonia

 

 

  

 

                                                                                   

                                                            

 

 

 

 

 

 

Zapalenie opłucnej

• Miejscowe

• Rozlane

• Ostre

• Przewlekle

• Wysiękowe

• Suche

płyn wysiękowy w 

jamie

opłucnowej

• wolny

• otorbiony

• surowiczy

• ropny

 

 

 

Suche zapalenie opłucnej

pleuritis sicca

• towarzyszy procesom chorobowym 

toczącym się w płucu

• może wyprzedzać wysiękowe 

zapalenie opłucnej

 

 

Objawy

• ból w klatce piersiowej nasilający 

się podczas oddychania

• ułożenie chorego na stronie zajętej 

przez proces chorobowy

• ból promieniujący do karku lub 

nadbrzusza

• gorączka, stany podgorączkowe

 

 

Badanie fizykalne 

• powłóczenie zajętej strony
• zmniejszenie ruchomości dolnej 

granicy płuca

• tarcie opłucnowe
• osłabienie szmerów oddechowych, 

zależne od powierzchownego 
oddychania

 

 

Wysiękowe zapalenie 

opłucnej

pleuritis exudativa

• najczęściej etiologia gruźlicza
• nowotwory
• zakażenie wirusowe
• choroby tkanki łącznej
• może towarzyszyć zapaleniu płuca 

czy zawałowi płuca

 

 

Objawy

• ból w klatce piersiowej nasilający się 

podczas wdechu

• duszność
• gorączka
• dreszcze
• kaszel
• wymioty
• w gruźliczym zapaleniu początek podostry

 

 

Badanie fizykalne

• powłóczenie zajętej połowy klatki 

piersiowej

• nad wysiękiem odgłos opukowy 

stłumiony, drżenie głosowe 
osłabione lub zniesione

• powyżej wysięku odgłos opukowy 

bębenkowy

 

 

 

 

Niedodma płuc

atelectasis pulmonum

Całkowita bezpowietrzność niektórych 

okolic płuc z powodu sklejenia ścian 

pęcherzyków płucnych, bez 

towarzyszących zmian zapalnych

• z ucisku

• z wchłaniania

 

 

Niedodma z ucisku

• powstaje, gdy ciśnienie na zewnątrz płuca 

>

ciśnienia wewnątrz płuca
• drenaż oskrzelowy zachowany
• po usunięciu przyczyny ucisku 

niedodmowe płuco rozpręża się 

– guzy
– duży wysięk opłucnowy
– po usunięciu żeber 

 

 

Niedodma z wchłaniania

Powstaje gdy oskrzele doprowadzające jest
zamknięte i powietrze poniżej przeszkody wchłonie
się

Niedrożność oskrzeli
• zmiany w świetle oskrzela
• zmiany ściany oskrzela
• ucisk z zewnątrz 

 

 

Badanie fizykalne 

w niedodmie rozległej 

• zapadnięcie klatki piersiowej po stronie 

zajętej

• wciągnięcie i zwężenie przestrzeni 

m/żebrowych

• powłóczenie klatki piersiowej po stronie 

zajętej

• odgłos opukowy przytłumiony

• drżenie głosowe osłabione

• szmer oddechowy osłabiony

• trzeszczenia 

 

 

 

 

Rak płuca

Niedrobnokomórkowy

• płaskonabłonkowy
• gruczolakorak
• wielkokomórkowy
• mieszany

 

Drobnokomórkowy 

 

 

Epidemiologia

• pierwsze miejsce pod względem
zachorowalności i umieralności na 

nowotwory

złośliwe na świecie

• wysoka śmiertelność 

 

 

Patogeneza 

• palenie papierosów
(czynne 20x większe ryzyko, 
bierne 3x większe zagrożenie)
• narażenie zawodowe 
(związki powstające przy produkcji koksu,
gazyfikacji węgla, związki ołowiu, berylu,
chromu, niklu, azbest, benzydyna, eter, 

smoła

pogazowa, węglowodory aromatyczne)
•  środowiskowe 
(zanieczyszczenie powietrza spalinami)

 

 

Objawy

– kaszel 
– nawracające stany zapalne płuc
– stany podgorączkowe
– utrata masy ciała
– duszność 
– bolesność w obrębie klatki piersiowej 
– krwioplucie 
– chrypka
– palce pałeczkowate 

 

 

Zespół żyły głównej górnej

występuje w przypadku naciekania lub ucisku
przez guz pierwotny lub powiększone węzły
chłonne: 
• obrzęk twarzy i szyi
• sinica
• rozdęcie żył szyjnych
• obrzęk mózgu z objawami wzrostu ciśnienia 

śródczaszkowego 

• obrzęk głośni

 

 

Zespół Pancosta

• objawy spowodowane naciekaniem guza 

umiejscowionym w szczycie płuca

• bardzo silne bóle barku i okolicy 

przykręgosłupowego brzegu łopatki (naciekanie 

Th

2

)

• bóle łokciowej strony ramienia (naciekanie Th

1

), 

przedramienia i palców IV i V (naciekanie C

8

)

 

 

Zespół Hornera 

(miosis, ptosis, 

endophtalmus)

• jest także związany z guzem 

umiejscowionym w szczycie płuca i 
naciekaniem splotu gwiaździstego

• powiększenie węzłów chłonnych 

nadobojczykowych i wzdłuż 
mięśnia skośnego przedniego szyi

 

 

– ACTH - zespół Cushinga

– hormon antydiuretyczny (ADH) - zespół 

zatrucia wodnego Schwartza-Barttera

– hiperkalcemia ( PTH)

– zespoły neurologiczne: 

• encefalopatia 

• neuropatie obwodowe 

• zespół miasteniczny Lamberta-Eatona 

• zapalenie wielomięśniowe 

• zapalenie skórno-mięśniowe

Zespoły paranowotworowe