Marskość i niewydolność 

wątroby

Paweł Migdalski

Katedra i Klinika Chorób Zakaźnych UM w 

Poznaniu

Marskość wątroby – 

definicja 

morfologiczna

Bezładna, guzkowa przebudowa 
miąższu wątroby powodująca 
dezorganizację struktury narządu

Kryteria morfologiczne:

 Uszkodzenie 

hepatocytów

 Włóknienie
 Guzkowa regeneracja

Konsekwencją zmian 

morfologicznych są:

     Zmiany w łożysku naczyniowym
     Utrudnienie przepływu
     NADCIŚNIENIE WROTNE

Przyczyny marskości

 Zakażenie wirusami hepatotropowymi
 Uszkodzenia toksyczne 

(alkohol, leki)

 Zaburzenia metaboliczne 

(hemochromatoza, 

choroba Wilsona, niedobór alfa-1-antytrypsyny, mukowiscydoza) 

 Zaburzona odpowiedź immunologiczna
 Przedłużająca się cholestaza
 Zmiany naczyniowe 

(np.: 

zakrzepica żył 

wątrobowych – zesp. Budda-Chiariego

, zespolenia omijające)

Naturalny przebieg marskości

DEKOMPENSAC
JA

  Żółtaczka
  Wodobrzusze
  BSP
  Encefalopatia

Wiele 
lat

Bez objawów

Wodobrzusze 

(ascites)

Przyczyna: 
 zatokowe nadciśnienie wrotne

    (Pomiędzy ż.wrotna a ż.główną dolną ponad 12mm Hg) 

 Systemowe poszerzenie naczyń 

tętniczych - 

względna hypowolemia 

 Wzmożona retencja Na i H

2

O – 

przesączanie do jamy otrzewnowej

Strategia postępowania

 Ograniczenie podaży Na 

– dieta 

„bezsolna”

 Leki moczopędne

- antagoniści aldosteronu
- diuretyki pętlowe

Wodobrzusze oporne 

(restrykcyjne)

Brak odpowiedzi na tygodniowe, 

skojarzone leczenie diuretyczne 

w maksymalnych dawkach !!!



Furosemid 240 mg/dobę



Spironolakton 400 mg/dobę



Redukcja wagi < 1,5 kg/tydzień

Wodobrzusze oporne 

cd.

 Paracenteza wysokoobjętościowa
 Metody chirurgiczne

-

 

Przezszyjne przezwątrobowe zespolenie wrotno-żylne 

(TIPS)
- Zespolenie otrzewnowo-żylne
- Przeszczep wątroby

Metody przeciwwskazane w zaawansowanej 
niewydolności!

Bakteryjne samoistne zapalenie 

otrzewnej 

(BSP)

Zakażenie płynu puchlinowego

 

(najczęściej restrykcyjnego)

bez udowodnionej przyczyny 

chirurgicznej

O rozpoznaniu decydują:



Ilość neutrofilów > 250 /ml płynu



Dodatnie posiewy bakteriologiczne

BSP - leczenie

• Cefalosporyna III

 generacji

np.: Cefotaxim 2 x 2,0 i.v

• Metronidazol 

2 x 0,5 i.v.

________________________

• Chinolony 

• np.: Norfloksacyna 1 x 0,4

Leczenie 14 dni, lub 

dłużej !

Niewydolność wątroby

 

Śpiączka

Kompensa
cja

Encefalopatia 
wątrobowa

Utajo
na

Jawna 
klinicznie

0      I     II       III           IV

Definicje

 



Encefalopatia wątrobowa – 
polietiologiczny zespół 
neuropsychiatryczny powstający w 
wyniku niewydolności wątroby



Encefalopatia utajona –

    subtelne zmiany kliniczne 

wykazywane technikami 
psychologicznymi

Odsetki dodatnich wyników wybranych testów 

psychometrycznych w grupie kontrolnej 

(zdrowi n=50)

 i 

badanej 

(chorzy na wyrównaną marskość wątroby n=50)

 

 
 

0

5

10

15

20

25

30

35

40

45

50

55

60

65

70

Zdrowi

Marskość

Numeryczny

Numeryczno - literowy

Labirynt

Pentagram

Odliczania

Czynniki wyzwalające EW

 Krwawienie do przewodu pokarmowego
 Nadmierna podaż białka
 Zwolnienie pasażu jelitowego 

(zaparcia!)

 Zakażenia 

(wirusowe, bakteryjne, grzybicze)

 Zaburzenia wodne i elektrolitowe

Choroby wątroby są „wypisane na 

skórze”!!!

Zwróć uwagę na:



„pajączki” naczyniowe



 rumień dłoniowy 

(także rumień stóp)



 skórę „banknotową”



 ginekomastię



 guzki i przykurcze Duputrena

Wyniki badań 

dodatkowych

w marskości wątroby

traktuj krytycznie



Aminotransferazy

 – aktywności są 

niskie !!!



Elektroforeza – wysoka wartość diagnostyczna



GGTP – uszkodzenia toksyczne 

(alkohol, leki)



Korzystaj z pomocy doświadczonego 
sonografisty 

Bakteryjne samoistne

zapalenie otrzewnej



U 1/3 chorych na marskość wątroby 

dochodzi do zapalenia otrzewnej



Skąpa symptomatyka

- przyspieszenie OB.
- nasilenie dyspepsji 
- 

oporność na diuretyki !!!



60% przypadków wodobrzusza jest 

związane z nadciśnieniem wrotnym



Rozpoznanie: paracenteza diagnostyczna

Cenne dane z wywiadów



Pobyty szpitalne, zabiegi, stomatolog



Przetoczenia krwi i jej preparatów 

(przed 

1990r.) 



Zwracaj uwagę na tatuaże



Ćwiczenia siłowe – problem tzw. 

„odżywek” 

Oznacz HBsAg i anty-HCV
Pamiętaj o szczepieniach – propaguj 

je !

Dieta „wątrobowa” to 

przesąd!



Dietetyka nie zna takiego pojęcia!



Najbardziej zbliżona to dieta 
oszczędzająca przewód pokarmowy



Podstawowa zasada:

   „Chory je to, co mu nie 

szkodzi”

Dekompensacja marskości



Pojawienie się żółtaczki



Wzrost obwodu brzucha



Grubofalisty „trzepot dłoniowy”



Odwrócenie rytmu dobowego



Zaburzenia orientacji czaso-przestrzennej

Nie trać czasu – konieczna konsultacja 

!