4.02.2012
I. Odpowiedź ustna
II. Praca zaliczeniowa tematy do
wyboru:
1. Przedstaw wybrany problem psychospołeczny w
środowisku pracy (stres, wypalenie zawodowe, mobbing,
uzależnienia, konflikty społeczne, brak asertywności itp.).
2. Dokonaj analizy dowolnego stanowiska pracy z
uwzględnieniem wymagań osobowościowych.
justyna.zietek.jz@gmail.com
Podstawy psychologii i socjologii
2
Termin psychologia pochodzi z języka
greckiego i dosłownie oznacza:
"NAUKĘ O DUSZY”
Psychologia (od gr. Psyche = dusza, i
logos = słowo, myśl, rozumowanie)
Def. „Naukowe badanie zachowania
jednostek i procesów psychicznych” P. G.
Zimbardo
Podstawy psychologii i socjologii
3
Podstawy psychologii i socjologii
4
teoretyczną- tzw. akademicką
(ogólna, rozwojowa, osobowości,
poznawcza, społeczna)
i stosowaną (wychowawczą, kliniczną,
sądową, pracy).
Za datę ukonstytuowania się
psychologii jako samodzielnej nauki
empirycznej uważa się utworzenie w
1879 pierwszego laboratorium
psychologicznego na Uniwersytecie
Lipskim przez Wilhelma Wundta
Podstawy psychologii i socjologii
5
Termin "socjologia" (od łac. socius - zbiorowość,
społeczeństwo i gr. logos - mądrość, wiedza)
wprowadził w 1837 roku Auguste Comte.
„NAUKA O SPOŁECZEŃSTWIE”
Jako samodzielna dyscyplina naukowa
socjologia wyodrębniła się pod koniec XIX wieku.
Pierwszy wydział socjologii powstał w 1892
roku na Uniwersytecie w Chicago, trzy lata
później ustanowiono pierwszą europejską katedrę
socjologii, na Uniwersytecie w Bordeaux.
Podstawy psychologii i socjologii
6
Def. „Socjologia to nauka o grupach
społecznych” L.Gumplowicz
„Socjologia poszukuje praw zjawisk
zachodzących między ludźmi, zajmuje
się badaniem struktur, czyli
wzajemnego przyporządkowania sobie
ludzi w zbiorowościach” J. Szczepański
Socjologia i psychologia społeczna
7
Podstawy psychologii i socjologii
8
OBSERWACJA
EKSPERYMENT
WYWIAD
TESTY, KWESTIONARIUSZE
Podstawy psychologii i socjologii
9
Podstawy psychologii i socjologii
10
Def. Jednostka, która może być
podmiotem działania i podmiotem w
stosunkach międzyludzkich.
W znaczeniu prawnym osoba jest
jednostką mogącą być podmiotem
stosunków cywilnoprawnych.
(Szewczuk)
Podstawy psychologii i socjologii
11
Zespół cech psychicznych za pomocą
których można opisać podstawowe
formy zachowania się człowieka.
Zespół postaw, nastawień
wyznaczających zachowanie
człowieka.
Podstawy psychologii i socjologii
12
Na kształt struktury osobowości mają
wpływ:
Biologia
Doświadczenia wspólne w danej
kulturze,
np. pełnione role (płeć), narodowość
Doświadczenia indywidualne
Podstawy psychologii i socjologii
13
Allport wyróżnia 10 kategorii
Guilford mówi o 7 „rodzajach cech”
Ogólne właściwości występujące w
różnych opisowych charakterystykach
osobowości to:
1.
Cechy fizyczne i temperament.
2.
Uzdolnienia intelektualne i inne
3.
Zainteresowania i wartości
Podstawy psychologii i socjologii
14
4.
Postawy społeczne
5.
Dyspozycje motywacyjne
6.
Sposób wyrażania się i styl bycia
7.
Skłonności patologiczne
Podstawy psychologii i socjologii
15
Twórca koncepcji temperamentu:
Hipokrates (V w. p.n.e.) – nawiązując do
koncepcji Empedoklesa o czterech
żywiołach, sprowadził naturę człowieka do
proporcji 4 zasadniczych „soków”
(humorów) w organizmie: krew, śluz,
żółć, czarna żółć.
Galen (II wiek p.n.e.) – opracował
pierwszą typologię temperamentów
bazując na koncepcji „soków”: sangwinik,
flegmatyk, choleryk i melancholik.
Podstawy psychologii i socjologii
16
LEPTOSOMATYK – człowiek o wątłej budowie ciała,
wysoki i chudy. Szczupłe ramiona, gładka i wąska
klatka piersiowa, pociągła twarz, długi i wąski nos,
kończyny dolne długie i chude, skóra sucha i blada.
PYKNIK – osoba o rozwiniętej głowie, klatce
piersiowej i brzuchu. Ciało ma tendencje do
rozkładania tłuszczu wokół tułowia. Średni wzrost,
zaokrąglona figura, szeroka twarz na masywnej szyi,
okazały, tłusty brzuch.
ATLETYK – cechuje się silnie rozwiniętym kośćcem
mięśni a także skóry. Silny brzuch i dobrze rozwinięta
klatka piersiowa, silne nogi.
DYSPLASTYK – zaliczają się do niego te osoby, które
wyraźnie odbiegają od normy.
Podstawy psychologii i socjologii
17
Zespół względnie stałych
właściwości organizmu, które
przejawiają się w takich formalnych
cechach, jak poziom energetyczny i
charakterystyka czasowa
zachowania. Cechy te są pierwotnie
biologicznie zdeterminowane. J. Strelau
Podstawy psychologii i socjologii
18
Podstawy psychologii i socjologii
19
Podstawy psychologii i socjologii
20
Typ temperamentu
*cechy dobre*
*cechy złe*
*Choleryk:*
- ukierunkowany na cel,
jest dobrym
organizatorem, szybki w
działaniu, dobrze kieruje
ludźmi.
- nerwowość,
wybuchowość, tendencja
do agresji,
nieprzemyślane działania,
nie bierze pod uwagę
innych, lubi dominować.
*Melancholik:*
wytrwały, dokładny,
uporządkowany,
zorganizowany, chętnie
opiekuje się
skrzywdzonymi, posiada
zdolności artystyczne.
wrażliwy, nie ufny,
chwiejny emocjonalnie,
wymagający wobec siebie
i innych.
*Flegmatyk:*
dokładny, opanowany,
spokojny, zgodny,
kompetentny, solidny,
dokładny, staranny,
często podejmuje
czasochłonne prace,
dobrze znosi nacisk
powolny, unikanie
odpowiedzialności,
problemy w szybkim
podejmowaniu decyzji.
*Sangwinik:*
- tryska energią -
entuzjazmem, pogodny,
ruchliwy, interesowny,
pobudza innych do pracy,
dusza towarzystwa.
- nie kończy spraw które
rozpoczął, nieumiejętność
odmawiania,
zapominalski.
21
Def. „względnie stała skłonność do
pozytywnego lub negatywnego
ustosunkowania się człowieka do
danego obiektu” (Wojciszke)
Podstawy psychologii i socjologii
22
CZYJAŚ (NOSICIELA postawy)
i równocześnie …
WOBEC kogoś, czegoś (PRZEDMIOTU
postawy)
PRZEDMIOTY postawy musza zostać !!
wyróżnione w świadomości!! NOSICIELI
postaw.
Przedmiotem postawy mogą być:
• zdarzenie(a)
• idee, symbole
• przedmioty
• osoba (y).
Podstawy psychologii i socjologii
23
komponent POZNAWCZY określający,
co dana osoba myśli o obiekcie postawy,
komponent EMOCJONALNY definiujący
uczucia tej osoby wobec obiektu
komponent BEHAWIORALNY
wskazujący na to jak wspomniana już
osoba zachowa się wobec obiektu
postawy.
Podstawy psychologii i socjologii
24
Najnowsze badania koncentrują się wokół
takich zagadnień jak: nieświadomość
źródeł postaw, ich automatyczny
charakter oraz dualizm postaw. Badacze
dochodzą do wniosku, że w człowieku
równocześnie koegzystują dwa typy
postaw:
jawne
utajone
Podstawy psychologii i socjologii
25
Inteligencja to zdolność ogólna do celowego
działania, racjonalnego myślenia i skutecznego
radzenia sobie z trudnościami. [D. Wechsler]
Inteligencja to zespół zdolności umysłowych
umożliwiających jednostce sprawne
korzystanie z nabytej wiedzy oraz skuteczne
zachowanie się wobec nowych zadań i sytuacji.
konstrukt hipotetyczny utożsamiany często z
abstrakcyjnymi procesami myślowymi
wyższego rzędu
Podstawy psychologii i socjologii
26
1.
Zdolności językowe
2.
Zdolności logiczno-matematyczne
3.
Zdolności przestrzenne
4.
Zdolności muzyczne
5.
Zdolności cielesno-kinestetyczne
6.
Zdolności interpersonalne
7.
Zdolności intrapersonalne
Podstawy psychologii i socjologii
27
TEORIA FREUDA Psychoanaliza
TEORIA JUNGA Psychologia analityczna
TEORIA ADLERA Psychologia
indywidualna
„BIG FIVE” COSTY I MCCRAE
Podstawy psychologii i socjologii
28
Zwrócenie uwagi na NIEŚWIADOMOŚĆ!!!
ŚWIADOMOŚĆ porównuje do czubka góry
lodowej
29
Podstawy psychologii i socjologii
ZAŁOŻENIA:
1.Zachowanie ZDETERMINOWANE
NIEŚWIADOMYMI POPĘDAMI:
* libido (eros) – popęd seksualny = cała
energia życiowa człowieka
* thanatos – popęd śmierci,
samobójstwa i morderstwa.
2. Struktury psychiczne „ID”, „EGO”,
„SUPEREGO”
ID – obejmuje popędów i instynktów;
kieruje się zasadą przyjemności
SUPEREGO – obejmuje ideały i normy
moralne; kieruje się zasadą moralności;
EGO – pełni funkcję MEDIATORA między id a
superego = dopuszcza potrzeby wynikające z id
jeśli superego na to pozwoli; kieruje się zasadą
rzeczywistości.
30
Socjologia i psychologia społeczna
3. KONFLIKTY WEWNĘTRZNE: ID =/= SUPEREGO
* zaspokoić popęd (id) poczucie winy (superego)
* niezaspokoić zaburzenie psychiczne (nerwica)
* sublimować przekształcić energię libido na formy akceptowane
społecznie np. twórczość
„lepiej
nie, bo to
mój
pracodaw
ca jak
mnie
zwolni, to
nie będę
miał
pieniędzy
”
„zaraz mu
przywalę!
!!”
„nie wolno
bić ludzi!”
Nieświadomość INDYWIDUALNA + ZBIOROWA
historia indywidualna wraz z historia całej ludzkości
to główne determinanty zachowania
ARCHETYPY – nieświadoma i dziedziczona pamięć
po doświadczeniach gatunku;
persony – „maska”, którą wkładamy w sytuacji
publicznej;
cienia – ciemna zwierzęca natura człowieka;
animy – nieświadome cechy kobiety u mężczyzn;
animusa – nieświadome cechy męskie u kobiet;
INDYWIDUACJA = proces rozwoju człowieka;
Uświadamianie sobie treści nieświadomych.
Podstawy psychologii i socjologii
31
gł. motorem działania ludzi jest „DĄŻENIE DO MOCY”
jako forma KOMPENSACJI KOMPLEKSU NIŻSZOŚCI
(„poczucia niższej wartości”), który powstaje na podłożu
słabości dziecka w stosunku do dorosłych i otoczenia;
INDYWIDUALNY sposób radzenia sobie z
kompleksem niższości to STYL ŻYCIA i CELE:
KONSTRUKTYWNE: rozwijanie własnych zdolności,
twórczość, samodoskonalenie
**kompleks niższości ** =>poczucie wyższości (zdrowe);
DESTRUKTYWNE: w formie woli walki, niszczenia,
przyjemności
**kompleks niższości** =>kompleks wyższości
(patologiczny)
32
Podstawy psychologii i socjologii
zwany też „WIELKĄ PIĄTKĄ”
obejmuje następujące czynniki
osobowości:
Neurotyczność
Ekstrawersję
Otwartość na doświadczenie
Ugodowość
Sumienność
Podstawy psychologii i socjologii
33
neurotyczn
ość
ekstrawersj
a
otwartość
na
doświadcze
nie
ugodowość sumienność
lęk
towarzyskość wyobraźnia
zaufanie
kompetencje
agresywna
wrogość
serdeczność
estetyka
prostolinijno
ść
skłonność do
porządku
depresja
asertywność
uczucia
altruizm
obowiązkowoś
ć
impulsywnoś
ć
aktywność
działanie
ustępliwość
dążenie do
osiągnięć
nadwrażliwoś
ć
poszukiwanie
doznań
idee
skromność
samodyscypli
na
nieśmiałość
emocjonalno
ść pozytywna
wartości
skłonność do
rozczulania
się
rozwaga
Podstawy psychologii i socjologii
34
Wszelkie mechanizmy
odpowiedzialne za:
uruchomienie,
ukierunkowanie,
podtrzymanie i
zakończenie zachowania.
Dotyczy on zarówno mechanizmów
zachowań prostych, jak i zachowań
złożonych, zarówno mechanizmów
wewnętrznych, jak i zewnętrznych,
afektywnych i poznawczych.
Podstawy psychologii i socjologii
35
„Tendencja dążenia do osiągania i przekraczania
standardów doskonałości.”
Wypadkowa dwóch przeciwstawnych tendencji: Ts + Tf
Ts „motywacji dążenia do sukcesu” oraz
Tf „motywacji do unikania niepowodzenia”
Ts = Ms * Ps * Is
Ms – motyw osiągnięć
Ps – subiektywne prawdopodobieństwo sukcesu
Is – wartość celu
Is = 1 – Ps im większe prawdopodobieństwo sukcesu (Ps)
tym wartość celu (Is) jest mniejsza;
Im zadanie łatwiejsze (Ps=0,9) Is = 0,1 wartość celu mała;
Im zadanie trudniejsze (Ps=0,1) Is = 0,9 wartość celu duża.
Ts max Ps = 0,5 bo wtedy Is= 0,5
Ts max umiarkowane prawdopodobieństwo sukcesu
Podstawy psychologii i socjologii
36
Teoria McClellanda koncentruje się na
potrzebie osiągania czegoś, dobrego
wykonywania pracy i chęci bycia najlepszym.
3 główne właściwości osób z wysoką
potrzebą osiągnięć:
Preferują środowisko pracy, w którym mogą określić
swą odpowiedzialność za rozwiązywane problemy
Potrafią kalkulować ryzyko i ustanawiają cele
możliwe do zrealizowania
Potrzebują dowodów uznania i sprzężenia
zwrotnego o czynionych postępach.
Podstawy psychologii i socjologii
37
Brak czegoś, co jest niezbędne
człowiekowi do życia i rozwoju
Podstawy psychologii i socjologii
38
Podstawy psychologii i socjologii
39
odczuwalny brak czegoś, który
powoduje, że jednostka podejmuje
działania zmierzające do zaspokojenia
tego braku.
frustracja potrzeb (napięcie
motywacyjne) – stan osoby doznającej
poczucia niespełnienia, który działa jako
czynnik motywujący, skłaniający
jednostkę do aktywności, które mogą tę
potrzebę zaspokoić.
Podstawy psychologii i socjologii
40
Podstawy psychologii i socjologii
41
zaspokojenie JEDNEJ POTRZEBY
powoduje powstanie NOWEJ!
warunkiem przejścia do POTRZEBY
WYŻSZEGO RZĘDU jest zaspokojenie
POTRZEB NIŻSZEGO RZĘDU!!
HIERARCHIA POTRZEB jest
indywidualna i zmienna w czasie!!!
Podstawy psychologii i socjologii
42
Podstawy psychologii i socjologii
43