• Określenie pojęcia „klimat” i jego zmiany w ostatnich latach

    • klimat - średni stan atmosfery i oceanu na przestrzeni wielu lat.

    • Zmiany klimatu wynikają z czynników zewnętrznych (ilość dochodzącego promieniowania słonecznego) lub czynników wewnętrznych (działalność człowieka) lub wpływ czynników naturalnych.

    • obserwowane zmiany temperatury na powierzchni Ziemi wyniosły około 0,4÷0,8 0C, przewidywany wzrost od 1,4÷50C.

    • wzrost średniej temperatury ziemskiej atmosfery i oceanów - to globalne ocieplenie.

  • klimat polarny i powstawanie lodowców

    • najsurowszy klimat na kuli ziemskiej (ze względu na niskie temperatury powietrza). Panuje na półkuli południowej (Antarktyda) oraz na półkuli północnej (Arktyka).

    • temperatury w zimie ok. -60°C do -70°C, w lecie od -30°C do -50°C

    • Lodowce powstają w takich warunkach klimatycznych, jakie panują w strefach zimnych i w wysokich górach.

    • Opad śniegu musi przewyższać ilość śniegu, który topnieje. Śnieg gromadzi się, a następnie pod wpływem zarówno temperatury, jak i ciśnienia przekształca się - najpierw w firn (ziarnisty śnieg), a później w lód lodowcowy.

    • Lądolód - rozległa, jednolita pokrywa lodową zajmująca cały kontynent lub jego znaczną część. Współczesne lądolody (Antarktydzie i Grenlandii) mają do 4 km miąższości, a w przeszłości zajmowały znacznie większe obszary lądowe.

  • czynniki wpływające na klimat

    • czynniki wpływające na klimat - czynniki klimatotwórcze. Rodzaje czynników:

    • antropogeniczne (spowodowane przez człowieka)

    • karczowanie lasów pod uprawy - obszary zalesione maleją o 22 tys. km² rocznie. Powierzchnia tropikalnej puszczy amazońskiej skurczyła się już o 15% na wskutek eksploatacji złóż mineralnych, wycinania drzew dla przemysłu i na opał.

    • emisję gazów cieplarnianych (głównie emisja CO2 pochodzącego ze spalania węgla, ropy i gazu ziemnego) - ma to związek z rozwojem przemysłu i zużywaniem surowców naturalnych do produkcji,

    • naturalne,

    • wybuchy wulkanów,

    • zmiany natężenia promieniowania słonecznego.

  • topnienie lodowców

    • Przyczyną topnienia lodowców jest globalne ocieplenie klimatu.

    • połowa XX wieku - klimat na Arktyce ociepla się, jej lody są coraz bardziej kruche. Obecnie ocenia się, iż pokrywa lodowa basenu arktycznego w czasie 22 lat zmalała prawie o połowę.

    • pomiary powierzchni i grubości lodowców wykonywane są za pomocą satelitów.

    • Wykonuje się zdjęcia Oceanu Arktycznego z dokładnością do 100 m - monitoruje się pojawiające się pęknięcia w lodzie.

    • objętość lodowców zmniejsza się na wszystkich kontynentach - spowoduje to podniesienie poziomu mórz.

    • Topnienie lodowców - to problem kurczenia się zasobów wody pitnej - lodowce stanowią 70% światowych zasobów wody pitnej! W Himalajach woda spływająca z lodowców tworzy jeziora, które mogą wystąpić z brzegów, powodując katastrofalne powodzie nawet w odległości 100 km od brzegu.

    • Dla archeologów proces ten jest szansą na wiele nowych odkryć -odsłaniają się zwierzęta, ludzie i przedmioty, które zamarznięte przetrwały w ich wnętrzu setki lub tysiące lat.

  • efekt cieplarniany

    • Promieniowanie słoneczne dociera do Ziemi - jest pochłaniane przez powierzchnię i ją ogrzewa

    • Nagrzana powierzchnia Ziemi emituje promieniowanie cieplne - duża część pochłaniana jest przez cząsteczki wody, CO2 i inne gazy znajdujące się w atmosferze - jest to promieniowanie zwrotne

    • tylko niewielka część promieniowania zwrotnego ucieka w przestrzeń kosmiczną.

    • Powierzchnia Ziemi ponownie się ogrzewa, a część ciepła uchodzi do atmosfery ogrzewając ją

    • w atmosferze znajduje się więcej gazów magazynujących energię cieplną i nie pozwalających uciekać jej w kosmos - mamy do czynienia z efektem cieplarnianym.

  • gazy cieplarniane

  • Gazy cieplarniane:

  • CO2 - udział ok. 50%

  • CH4 - udział 18% i rośnie

  • N2O - udział 6%

  • freony - udział 14%

  • ozon O3 - rozpad tlenu - udział 12%

  • Źródła:

  • CO2 - proces spalania paliw kopalnianych oraz drewna (ok. 75% emisji do atmosfery) oraz wycinka drzew - pochłaniają ok. 23% emisji dwutlenku węgla

  • Metan - produkują bakterie żyjące na terenach bagiennych, wysypiskach śmieci czy szczątkach zwierząt.

  • Tlenki azotu - m.in. ze źródeł naturalnych, głównie z roślin, wzrost jego ilości powodują samochody oraz stosowanie nawozów sztucznych w rolnictwie.

  • Freony - kiedyś w urządzeniach chłodniczych. Niszczą warstwę ozonową i zaprzestano ich produkcji - są to bardzo żywotne związki, które pozostają w atmosferze jeszcze długi czas.

  • Ozon występuje w przyziemnych warstwach atmosfery, co jest spowodowane wtórnym zanieczyszczeniem powietrza.

  • efekty ocieplenia klimatu

    • Prognozy naukowców są następujące:

    • Wzrost poziomu wód oceanów i mórz - Ocieplenie o ok. 0,5°C wzrost poziomu wód w oceanach o 15 cm. Wzrost poziomu oceanu o 1 metr - Nowy Jork, Londyn, Tokio zostałyby zatopione. Teren Polski w odległości 100 km od wybrzeża znalazłby się pod wodą.

      1. Skrajności klimatyczne w różnych częściach świata mogą spowodować wydłużenie okresu suszy lub zwiększenie opadów deszczu w innych rejonach, nasilenie powodzi, huraganów, tornad. Ilość klęsk żywiołowych rośnie - w latach 90 było czterokrotnie więcej klęsk żywiołowych niż w latach 50.

      3. Ocieplenie klimatu i zmiany w rozmieszczeniu opadów są zagrożeniem dla lasów i terenów podmokłych, których rolą jest oczyszczanie powietrza i wody. Pożary występowałyby wtedy częściej i niszczyły więcej niż dotychczas.

      • spowolnienie globalnego ocieplenia

        • Ocieplanie się klimatu - FAKT!! ale nie oznacza to, że nie należy nic robić, aby choć trochę spowolnić to zjawisko

        • Ważna jest jak najszybsza reakcja na te zmiany - najważniejsze aspekty globalnego ocieplenia topnienie pokryw lodowych oraz podnoszenie się poziomu oceanów i mórz.

        • Jednym z możliwych działań jest ograniczenie emisji gazów cieplarnianych:

      • problem zanieczyszczenia środowiska wywołany rozrastaniem się wysypisk śmieci i spalarni - recykling, utylizacja i zmniejszenie ilości używanych opakowań.

      • ograniczenie wycinki drzew, zwłaszcza na terenie Puszczy Amazońskiej, która jest „Płucami Świata”. Każdy hektar tego ekosystemu pochłania ogromne ilości dwutlenku węgla. Puszcza Amazońska zajmuje 63% powierzchni Brazylii na obszarze 3,7 mln km² i stanowi 1/3 lasów tropikalnych na planecie.

      • nowe energooszczędne technologie, które ograniczają emisję zanieczyszczeń - odnawialne źródła energii - Np. elektrownie wiatrowe i wodne. .

      • Na Islandii powszechnie wykorzystuje się energię geotermiczną - ogrzewa się domy i kąpieliska. Ciepło wnętrza Ziemi jest odnawialnym źródłem energii, tanim i czystym, wykorzystywanym stosunkowo od niedawna, lecz jego wykorzystanie rośnie. Na Islandii w roku 1960 korzystało z tego źródła ciepła mniej niż 25% ludności, dziś zaspokaja ono potrzeby Islandczyków w 85%.

      Ale każdy z nas może wpływać na „natężenie zjawiska globalnego ocieplenia”, choćby pamiętając o segregacji śmieci czy używaniu surowców wtórnych. Postęp dotyczy wszystkich dziedzin życia, ale musi być prowadzony w sposób racjonalny, żeby przekazać w dobrym stanie naszą Ziemię kolejnym pokoleniom.