1

Alkacymetria 

Jest 

to 

grupa 

metod 

analizy 

objętościowej, 

pozwalająca 

na 

określenie  zawartości  w  próbce 
kwasów  lub  zasad.  Podstawą  jest 
reakcja zobojętniania. 
 

*

  Jeśli  oznaczamy  kwasy,  titrantem 

jest zasada. 

*

  Jeśli  oznaczamy  zasady,  titrantem 

jest kwas. 
 
Titrant 

powinien 

być 

mocnym 

elektrolitem. 

 

2

Pojęcia 

Krzywa miareczkowania : 

wykres 

pH=f(Vtitranta) 

lub 

pH=f(st. 

zmiareczkowania)

Punkt równoważnikowy (stechiometryczny) : 

punkt na krzywej miareczkowania odpowiadający 

dodaniu  do  próbki  równoważnej  molowo  ilości 
titranta. 

Punkt zobojętnienia : 

Punkt na krzywej miareczkowania odpowiadający 

zobojętnieniu próbki, tzn. wartości pH=7.

Punkt końcowy :

Punkt 

na 

krzywej 

miareczkowania, 

gdy 

miareczkowanie uznajemy za zakończone. 

 

3

Krzywe 
miareczkowania 
alkacymetrycznego 

Obliczamy je w czterech etapach:

1.

Przed rozpoczęciem miareczkowania - 
roztwór  kwasu  lub  zasady  o  znanym 
stężeniu i mocy.

2.

Bufor lub roztwór kwasu lub zasady o 
znanym stężeniu i mocy.

3.

Punkt równoważnikowy (roztwór soli).

4.

Roztwór  zasady  lub  kwasu  o  znanym 
stężeniu i mocy.

 

4

Krzywa 
miareczkowania 
alkacymetrycznego 

 

 

5

Oznaczenia 
alkacymetryczne 

Typowe oznaczenia alkacymetrycznymi to:

Oznaczenie  kwasu  solnego  mianowaną  zasadą  (np. 

sodową). Wskaźnik: fenoloftaleina (8.2-10.0), czerwień 
metylowa (4.2-6.3) lub oranż metylowy (3.1-4.4). 

Oznaczenie 

mocnej 

zasady 

(np. 

sodowej) 

mianowanym roztworem HCl. Wskaźniki j.w.

Oznaczenie  kwasu  ortofosforowego  mianowaną 

zasadą.  Wskażniki:  zieleń  bromokrezolowa  (3.8-5.4)  i 
fenoloftaleina lub tymoloftaleina (9.3-10.5). 

(W nawiasach podano zakres zmiany barwy 

wskaźników). 

 

6

Jak widać, krzywa miareczkowania pozwala stwierdzić, czy 

oznaczenie w ogóle jest możliwe (np. dla fenolu nie). W 
nawiasach wartości pK

a

 kwasów.

Typowe krzywe 

miareczkowania 

 

7

Typowe krzywe 

miareczkowania

Krzywa miareczkowania pozwala też stwierdzić, który skok 

miareczkowania może być zaobserwowany; np. dla H

2

CO

3

 żaden, 

dla (HCOOH)

2

 pierwszy, zaś dla kwasu askorbinowego drugi. 

 

8

Typowe krzywe 

miareczkowania

 

 

9

Typowe krzywe 
miareczkowania

Dobór wskaźnika (wskaźników) - też jest łatwiejszy dzięki krzywej. 

 

10

Skok miareczkowania 

Jest  to  różnica  pH  w  punktach 

krzywej 

miareczkowania 

odpowiadających dodaniu 99.9 oraz 
100.1%  titranta  względem  punktu 
równoważnikowego. 

 
Skok zależy od mocy próbki i titranta 

oraz od ich stężeń.