Niedoczynność tarczycy
Niedoczynność tarczycy
Niedoczynność tarczycy
Niedoczynność tarczycy
Niedoczynność tarczycy
jest to zespół kliniczny
spowodowany niedoborem
tyroksyny, a w rzadkich
przypadkach zmniejszoną
wrażliwością tkanek na
hormony tarczycy
Niedoczynność tarczycy
jest to zespół kliniczny
spowodowany niedoborem
tyroksyny, a w rzadkich
przypadkach zmniejszoną
wrażliwością tkanek na
hormony tarczycy
Niedoczynność tarczycy
- może zacząć się w czasie życia
płodowego lub później w życiu,
- charakteryzuje się uogólnionym
zwolnieniem metabolizmu i
manifestuje zmniejszeniem funkcji
fizycznych i umysłowych organizmu,
- może przebiegać od postaci
łagodnej i bezobjawowej do ciężkiej
choroby co może zależeć od wieku
pacjenta, przyczyny choroby i tempa
jej rozwoju.
Niedoczynność tarczycy
- może zacząć się w czasie życia
płodowego lub później w życiu,
- charakteryzuje się uogólnionym
zwolnieniem metabolizmu i
manifestuje zmniejszeniem funkcji
fizycznych i umysłowych organizmu,
- może przebiegać od postaci
łagodnej i bezobjawowej do ciężkiej
choroby co może zależeć od wieku
pacjenta, przyczyny choroby i tempa
jej rozwoju.
Niedoczynność tarczycy
- może przebiegać z powiększeniem
wielkości tarczycy (wolem), bez zmian
wielkości lub ze zmniejszeniem wielkości
tarczycy,
- z powodu szerokiego zakresu działania
hormonów tarczycy, niedoczynność
tarczycy może mieć głębokie negatywne
skutki dla całego organizmu,
- niedoczynność tarczycy w młodym
wieku może skończyć się
nieodwracalnym opóźnieniem
umysłowym i zwolnieniem wzrastania,
Niedoczynność tarczycy
- może przebiegać z powiększeniem
wielkości tarczycy (wolem), bez zmian
wielkości lub ze zmniejszeniem wielkości
tarczycy,
- z powodu szerokiego zakresu działania
hormonów tarczycy, niedoczynność
tarczycy może mieć głębokie negatywne
skutki dla całego organizmu,
- niedoczynność tarczycy w młodym
wieku może skończyć się
nieodwracalnym opóźnieniem
umysłowym i zwolnieniem wzrastania,
Niedoczynność tarczycy
Epidemiologia:
- względnie częsta choroba
dotycząca
ok. 2% populacji
- jej częstość wzrasta z wiekiem,
dotyczy ok. 5% populacji
powyżej 60 roku życia;
- występuje 5 - 10-krotnie częściej
u kobiet
niż u mężczyzn,
Niedoczynność tarczycy
Epidemiologia:
- względnie częsta choroba
dotycząca
ok. 2% populacji
- jej częstość wzrasta z wiekiem,
dotyczy ok. 5% populacji
powyżej 60 roku życia;
- występuje 5 - 10-krotnie częściej
u kobiet
niż u mężczyzn,
Niedoczynność tarczycy- przyczyny
pierwotna - uszkodzenie tarczycy,
wtórna - uszkodzenie przysadki
mózgowej z niedoborem
tyreotropiny
(TSH),
trzeciorzędowa - uszkodzenie
podwzgórza
z niedoborem TRH
zmniejszona reaktywność tkanek na
hormony tarczycy.
Niedoczynność tarczycy- przyczyny
pierwotna - uszkodzenie tarczycy,
wtórna - uszkodzenie przysadki
mózgowej z niedoborem
tyreotropiny
(TSH),
trzeciorzędowa - uszkodzenie
podwzgórza
z niedoborem TRH
zmniejszona reaktywność tkanek na
hormony tarczycy.
Niedoczynność tarczycy pierwotna
Przyczyny niedoczynności pierwotnej:
- choroba Hashimoto,
- czynniki jatrogenne (leczenie
131
I,
tyroidektomia, tyreostatyki,
sole litu,
amiodaron,
interferon ),
- niedobór jodu,
- zaburzenia rozwojowe tarczycy,
- genetycznie uwarunkowane zaburzenia
biosyntezy hormonów
tarczycy,
- zmniejszona reaktywność na TSH
(defekt
receptora TSH).
Niedoczynność tarczycy pierwotna
Przyczyny niedoczynności pierwotnej:
- choroba Hashimoto,
- czynniki jatrogenne (leczenie
131
I,
tyroidektomia, tyreostatyki,
sole litu,
amiodaron,
interferon ),
- niedobór jodu,
- zaburzenia rozwojowe tarczycy,
- genetycznie uwarunkowane zaburzenia
biosyntezy hormonów
tarczycy,
- zmniejszona reaktywność na TSH
(defekt
receptora TSH).
Niedoczynność tarczycy wtórna
Przyczyny niedoczynności wtórnej:
- guz przysadki,
- jatrogenne uszkodzenie przysadki
(operacje
neurochirurgiczne,
napromienienie),
- martwica niedokrwienna (wstrząs
hipowolemiczny, cukrzyca),
- uraz,
- zaburzenia rozwojowe przysadki
mózgowej.
Niedoczynność tarczycy wtórna
Przyczyny niedoczynności wtórnej:
- guz przysadki,
- jatrogenne uszkodzenie przysadki
(operacje
neurochirurgiczne,
napromienienie),
- martwica niedokrwienna (wstrząs
hipowolemiczny, cukrzyca),
- uraz,
- zaburzenia rozwojowe przysadki
mózgowej.
Niedoczynność tarczycy
wrodzona
- zaburzenia rozwojowe
- zaburzenia biosyntezy hormonów
tarczycy
- niedobór jodu (świat),
częstość: 1:4000 żywych urodzeń
diagnostyka - rutynowo
wykonywane
badania
przesiewowe po urodzeniu.
Niedoczynność tarczycy
wrodzona
- zaburzenia rozwojowe
- zaburzenia biosyntezy hormonów
tarczycy
- niedobór jodu (świat),
częstość: 1:4000 żywych urodzeń
diagnostyka - rutynowo
wykonywane
badania
przesiewowe po urodzeniu.
Niedoczynność tarczycy -
objawy
w wyniku zwolnienia metabolizmu
-
zła tolerancja chłodu,
wzrost wagi ciała
- ogólne spowolnienie,
senność,
- bóle i zawroty głowy,
- skóra sucha, łuszcząca się, chłodna,
- przerzedzone owłosienie,
- obrzęk tkanki podskórnej
(twarzy,
powiek),
- chrypka,
Niedoczynność tarczycy -
objawy
w wyniku zwolnienia metabolizmu
-
zła tolerancja chłodu,
wzrost wagi ciała
- ogólne spowolnienie,
senność,
- bóle i zawroty głowy,
- skóra sucha, łuszcząca się, chłodna,
- przerzedzone owłosienie,
- obrzęk tkanki podskórnej
(twarzy,
powiek),
- chrypka,
Niedoczynność tarczycy -
objawy
układ sercowo-naczyniowy
-
upośledzenie kurczliwości i
zmniejszenie
pojemności minutowej serca
- bradykardia
- niski woltaż zesp. QRS, zał. P i T,
- powiększenie sylwetki serca (płyn
w worku
osierdziowym , obrzmienie włókien
mięśniowych
lub poszerzenie lewej komory)
Niedoczynność tarczycy -
objawy
układ sercowo-naczyniowy
-
upośledzenie kurczliwości i
zmniejszenie
pojemności minutowej serca
- bradykardia
- niski woltaż zesp. QRS, zał. P i T,
- powiększenie sylwetki serca (płyn
w worku
osierdziowym , obrzmienie włókien
mięśniowych
lub poszerzenie lewej komory)
Niedoczynność tarczycy -
objawy
czynność płuc
-
upośledzenie wentylacji
- płytki, powolny oddech
- hiperkapnia
- hipoksja
- niewydolność oddechowa w
śpiączce
hipometabolicznej
Niedoczynność tarczycy -
objawy
czynność płuc
-
upośledzenie wentylacji
- płytki, powolny oddech
- hiperkapnia
- hipoksja
- niewydolność oddechowa w
śpiączce
hipometabolicznej
Niedoczynność tarczycy -
objawy
czynność przewodu
pokarmowego
-
zmniejszenie perystaltyki jelit
- ciężkie zaparcia
- rzadko – ciężka kałowa niedrożność
jelit
- zaburzenia wchłaniania i trawienia
( zmniejszenie aktywności
wydzielniczej
przewodu pokarmowego, obrzęk
śluzówki
jelit)
Niedoczynność tarczycy -
objawy
czynność przewodu
pokarmowego
-
zmniejszenie perystaltyki jelit
- ciężkie zaparcia
- rzadko – ciężka kałowa niedrożność
jelit
- zaburzenia wchłaniania i trawienia
( zmniejszenie aktywności
wydzielniczej
przewodu pokarmowego, obrzęk
śluzówki
jelit)
Niedoczynność tarczycy -
objawy
układ nerwowo-mięśniowy
-
osłabienie siły mięśniowej
- parestezje
- bolesne skurcze mięśniowe
Niedoczynność tarczycy -
objawy
układ nerwowo-mięśniowy
-
osłabienie siły mięśniowej
- parestezje
- bolesne skurcze mięśniowe
Niedoczynność tarczycy -
objawy
ośrodkowy układ nerwowy
-
przewlekłe zmęczenie
- senność
- brak koncentracji
- depresja
- rzadziej: stan pobudzenia
Niedoczynność tarczycy -
objawy
ośrodkowy układ nerwowy
-
przewlekłe zmęczenie
- senność
- brak koncentracji
- depresja
- rzadziej: stan pobudzenia
Niedoczynność tarczycy -
objawy
układ rozrodczy
-
upośledzenie konwersji
prekursorów
estrogenów do estrogenów
- zmniejszenie wydzielania FSH i
LH
- cykle bezowulacyjne
- niepłodność
- silne krwotoki miesięczne
Niedoczynność tarczycy -
objawy
układ rozrodczy
-
upośledzenie konwersji
prekursorów
estrogenów do estrogenów
- zmniejszenie wydzielania FSH i
LH
- cykle bezowulacyjne
- niepłodność
- silne krwotoki miesięczne
Niedoczynność tarczycy -
objawy
układ krwiotwórczy
-
niedokrwistość normobarwliwa
- upośledzona synteza Hb
- niedobór żelaza (nadmierna
utrata w
wyniku obfitych krwawień,
zaburzenia
wchłaniania)
-
niedobór kwasu foliowego
- niedobór witaminy B
12
-
Niedoczynność tarczycy -
objawy
układ krwiotwórczy
-
niedokrwistość normobarwliwa
- upośledzona synteza Hb
- niedobór żelaza (nadmierna
utrata w
wyniku obfitych krwawień,
zaburzenia
wchłaniania)
-
niedobór kwasu foliowego
- niedobór witaminy B
12
-
Niedoczynność tarczycy
charakterystyczny
obrzęk twarzy
Niedoczynność tarczycy
charakterystyczny
wygląd twarzy
Niedoczynność tarczycy
obrzęk podudzia - cecha
charakterystyczna -
po uciśnięciu
nie pozostaje wgłębienie
Niedoczynność tarczycy
Objawy biochemiczne:
wzrost stężenia TSH,
spadek stężenia T4 (tyroksyny),
wzrost stężenia cholesterolu
całkowitego.
Niedoczynność tarczycy
Objawy biochemiczne:
wzrost stężenia TSH,
spadek stężenia T4 (tyroksyny),
wzrost stężenia cholesterolu
całkowitego.
Niedoczynność tarczycy
Choroba Hashimoto - jest to przewlekłe,
limfocytarne, autoimmunologiczne zapalenie
tarczycy. Jest najczęściej występującym
zapaleniem gruczołu tarczowego i najczęstszą
niejatrogenną przyczyną hipotyreozy.
Występuje w postaci klinicznie jawnej
niedoczynności tarczycy u ok. 1% populacji.
Może ujawniać się w każdym wieku i szerokości
geograficznej, ale szczególnie często dotyczy
starszych kobiet z terenów o wysokim spożyciu
jodu. Charakterystyczne jest występowanie we
krwi przeciwciał przeciw peroksydazie
tarczycowej (a-TPO).
Niedoczynność tarczycy
Choroba Hashimoto
- jest to przewlekłe,
limfocytarne, autoimmunologiczne zapalenie
tarczycy. Jest najczęściej występującym
zapaleniem gruczołu tarczowego i najczęstszą
niejatrogenną przyczyną hipotyreozy.
Występuje w postaci klinicznie jawnej
niedoczynności tarczycy u ok. 1% populacji.
Może ujawniać się w każdym wieku i szerokości
geograficznej, ale szczególnie często dotyczy
starszych kobiet z terenów o wysokim spożyciu
jodu. Charakterystyczne jest występowanie we
krwi przeciwciał przeciw peroksydazie
tarczycowej (a-TPO).
Niedoczynność tarczycy -
leczenie
W wyrównaniu niedoczynności stosuje się sól
sodową L-T
4
(lewotyroksyny) lub sól sodową
L-T
3
(liotyroniny).
Działania niepożądane po zastosowaniu
dużych dawek tych preparatów polegają na
wystąpieniu objawów tyreotoksykozy
(nadczynności tarczycy) z niepokojem,
poceniem oraz drżeniem rąk, zaostrzeniem
niewydolności wieńcowej, migotaniem
przedsionków.
Niedoczynność tarczycy -
leczenie
W wyrównaniu niedoczynności stosuje się sól
sodową L-T
4
(lewotyroksyny) lub sól sodową
L-T
3
(liotyroniny).
Działania niepożądane po zastosowaniu
dużych dawek tych preparatów polegają na
wystąpieniu objawów tyreotoksykozy
(nadczynności tarczycy) z niepokojem,
poceniem oraz drżeniem rąk, zaostrzeniem
niewydolności wieńcowej, migotaniem
przedsionków.
Niedoczynność tarczycy
Leczenie
Preparaty soli sodowej lewotyroksyny
(tabletki):
Eferox; Eltroxin; Euthyrox; Letrox;
Preparaty liotyroniny:
Trijodthyronin, Liothyronin;
Preparaty złożone:
Jodthyrox; Novothyral;
Niedoczynność tarczycy
Leczenie
Preparaty soli sodowej lewotyroksyny
(tabletki):
Eferox; Eltroxin; Euthyrox; Letrox;
Preparaty liotyroniny:
Trijodthyronin, Liothyronin;
Preparaty złożone:
Jodthyrox; Novothyral;
Niedoczynność tarczycy -
leczenie
ZASADY
-
indywidualny dobór dawki L-tyroksyny,
pod
kontroląTSH i FT4
- im cięższa postać niedoczynności
tarczycy i
starszy wiek chorego, tym ostrożniej i
wolniej
wprowadzamy leczenie
(niebezpieczeństwo
zaostrzenia objawów choroby
wieńcowej ,
niewydolności krążenia i wystąpienia
zaburzeń
rytmu)
Niedoczynność tarczycy -
leczenie
ZASADY
-
indywidualny dobór dawki L-tyroksyny,
pod
kontroląTSH i FT4
- im cięższa postać niedoczynności
tarczycy i
starszy wiek chorego, tym ostrożniej i
wolniej
wprowadzamy leczenie
(niebezpieczeństwo
zaostrzenia objawów choroby
wieńcowej ,
niewydolności krążenia i wystąpienia
zaburzeń
rytmu)
Śpiączka hipometaboliczna
- jest to nagły stan kliniczny
spowodowany ciężkim niedoborem
hormonów tarczycy
- przyczyny - długotrwała,
nieleczona niedoczynność tarczycy
+ czynnik wyzwalający (infekcja,
ochłodzenie, leki sedatywne,
- objawy - zaburzenia świadomości,
głęboka hipotermia, niewydolność
oddechowa.
Śpiączka hipometaboliczna
- jest to nagły stan kliniczny
spowodowany ciężkim niedoborem
hormonów tarczycy
- przyczyny - długotrwała,
nieleczona niedoczynność tarczycy
+ czynnik wyzwalający (infekcja,
ochłodzenie, leki sedatywne,
- objawy - zaburzenia świadomości,
głęboka hipotermia, niewydolność
oddechowa.
Śpiączka hipometaboliczna
- objawy
- somnolencja prowadząca do
stuporu i utraty przytomności,
- hipotermia (do 23,5
o
C),
- hipowentylacja i kwasica
oddechowa,
- wyniszczenie (rzadko otyłość),
- hiponatremia, hipoglikemia,
- hipowolemia, hipotonia.
Śpiączka hipometaboliczna
- objawy
- somnolencja prowadząca do
stuporu i utraty przytomności,
- hipotermia (do 23,5
o
C),
- hipowentylacja i kwasica
oddechowa,
- wyniszczenie (rzadko otyłość),
- hiponatremia, hipoglikemia,
- hipowolemia, hipotonia.
Śpiączka hipometaboliczna
- objawy
- niskie stężenie T4, wysokie
stężenie TSH,
- kwasica oddechowa - spadek pH i
pO
2
, wzrost pCO
2
- hipoglikemia,
- hiponatremia,
Śpiączka hipometaboliczna
- objawy
- niskie stężenie T4, wysokie
stężenie TSH,
- kwasica oddechowa - spadek pH i
pO
2
, wzrost pCO
2
- hipoglikemia,
- hiponatremia,
Śpiączka hipometaboliczna
- leczenie
(w oddziale intensywnej opieki
medycznej)
- przyczynowe - podawanie
preparatów tyroksyny,
- objawowe - intubacja, oddech
wspomagany, ogrzanie chorego,
antybiotykoterapia, wyrównanie
natremii, wyrównanie glikemii,
glikokortykoidy.
Śpiączka hipometaboliczna
- leczenie
(w oddziale intensywnej opieki
medycznej)
- przyczynowe - podawanie
preparatów tyroksyny,
- objawowe - intubacja, oddech
wspomagany, ogrzanie chorego,
antybiotykoterapia, wyrównanie
natremii, wyrównanie glikemii,
glikokortykoidy.