Niedoczynność
tarczycy
Niedoczynność
tarczycy
Definicja
Niedoczynność tarczycy charakteryzuje się
stałym uczuciem zimna, obrzękiem powiek i
twarzy, chrypką, zaparciem,
hipercholesterolemią, obniżonym stężeniem
wolnej tyroksyny i podwyższonym
stężeniem TSH.
Standardy Endokrynologii
2002
Etiologia
Niedoczynność tarczycy pierwotna
Choroba Hashimoto
Przyczyny jatrogenne
– leczenie
131
I
– strumektomia
– leki: tyreostatyki, sole litu, amiodaron,
interferon
Niedoczynność tarczycy pochodzenia centralnego
Guzy okolicy przysadki mózgowej i podwzgórza
Przyczyny jatrogenne
– operacja neurochirurgiczna
– napromienienie
0
4
8
12
16
wiek (lata)
ry
zy
ko
c
zę
st
oś
ci
/
10
00
k
ob
ie
t
niedoczynność tarczycy
nadczynność tarczycy
Występowanie
Wrodzona niedoczynność
tarczycy
1:4000 żywych
urodzeń
Dorośli:
5-7% kobiet
0,5-1% mężczyzn
ale subkliniczna
niedoczynność tarczycy
u 21% kobiet i 16%
mężczyzn
po 74 r.ż.
Clin Endocrinol 1995, 43:55
CZĘTOŚĆ OBJAWÓW
NIEDOCZYNNOŚCI TARCZYCY
0
10
20
30
40
50
60
70
80
90
osłabienie słuchu
chrypa
spowolnienie ruchów
zaparcie
zimna skóra
parestezje
wzrost wagi
brak pocenia
zwolniony puls
obrzęki
szorstkość skóry
nietolerancja zimna
suchość skóry
zwolnienie odruchów
Chorzy
Kontrola
JCEM 2001, 86:4585
*
*
Objawy
Klasyczne objawy niedoczynności tarczycy
dotyczą chorych z obniżonym stężeniem
T
3
, są rzadkie lub nie występują wcale w
przypadkach prawidłowego stężenia T
3
i
obniżonego fT
4
.
JCEM 1997
Rozpoznanie
Oznaczenie stężeń TSH i fT4 w
surowicy
•Niedoczynność tarczycy pierwotna
- subkliniczna:
TSH 5-20 mU/L
fT
4
N
- jawna:
TSH
fT
4
Ż
•Niedoczynność tarczycy pochodzenia
centralnego:
TSH Ż, niekiedy N,
fT
4
Ż
Rozpoznanie
Jaka jest norma TSH?
TSH > 2,0 mU/L - zwiększone ryzyko rozwoju
niedoczynności tarczycy w ciągu 20 lat (Badanie
Whickham)
TSH > 2,0 mU/L - zwiększone
prawdopodobieństwo obecności p/ciał
p/tarczycowych (Badanie Nord-Tröndelag)
JCEM 2001
0
2
4
6
8
10
12
14
Thyroid
failure
Euthyroid
F
re
q
u
e
n
c
y
Odsetek dodatniego miana TPOAb
w zależności od różnych wartości TSH
0
20
40
60
80
100
<0.2
0.2-2.0
2.1-4.0
4.1-5.0
5.1-10
>10
TSH mU/L
%
T
P
O
A
b
po
s
Kobiety
Mężczyźni
Europ J Endocrinol 2000
U 95% ludzi z negatywnym wywiadem
choroby tarczycy i (-) p/ciałami
peroksydazowymi
TSH: 0,48 – 3,6 mU/L
Jest to norma TSH rekomendowana przez US
National Academy of Clinical Biochemistry.
Europ J Med 2000
Leczenie niedoczynności
tarczycy
1. L-Tyroksyna podawana w jednej dawce
porannej na czczo (T 1/2=190 godzin)
2. Dawka docelowa u dorosłych 1,6-2,0
mcg/kg cc/ d
3. Dawka wstępna, przeciętnie 50 mcg/d
4. Dawka wstępna u osób starszych oraz w
przypadkach chorób układu krążenia 12,5
mcg /d
Wskazania do leczenia
utajonej niedoczynności
tarczycy
1. wiek dziecięcy
2. ciąża
3. wole
4. zaburzenia miesiączkowania
5. niepłodność
6. przebyte leczenie 131-I lub strumektomia
7. przebyte napromienienie szyi
8. hiperlipidemia
9. TSH> 10mU/l
.
10a-TPO
Trudności w leczeniu niedoczynności
tarczycy
1. Nie przestrzeganie zasad przyjmowania L-T
4
przez
pacjenta
2. Zespół Münchhausena:
celowe oszukiwanie lekarzy, rozległa wiedza medyczna o
symptomatologii chorób, zgłaszanie zmyślonych dolegliwości,
tendencje masochistyczne, częste hospitalizacje bez istotnych
powodów (JAMA 1991)
3. Zaburzenia wchłaniania L-T
4
- dieta wegetariańska
- przyjmowanie innych leków: preparatów żelaza, glinu,
cholestyraminy, fibratów
- stan po zespoleniu krętniczo-kątniczym
- zespół krótkiej pętli jelitowej
- choroba trzewna
- zaawansowana marskość wątroby
- zastoinowa niewydolność krążenia
4. Zespół oporności na hormony tarczycy
5. Ektopowe wydzielanie dejodynazy III w zespołach
paranowotworowych
(Ruppe M. ENDO 2003; OR10-3)
In
c
re
m
e
n
ts
i
n
T
4
n
m
o
l/
L
In
c
re
m
e
n
ts
i
n
T
4
n
m
o
l/
l
In
c
re
m
e
n
ts
i
n
T
3
n
m
o
l/
l
Time, h
Pseudomalabsorption of Levothyroxine, JAMA 1991