OSTRE CHOROBY JAMY BRZUSZNEJ

Ból brzucha – 5% zgłoszeń do

SOR



15 – 30% wymaga operacji



40% ból brzucha o nieznanej

etiologii w rozpoznaniu wstępnym



7% zapalenie żołądkowo-jelitowe



Choroby zapalne w obrębie

miednicy: zakażenie dróg
moczowych, kamica nerkowa,
zapalenie wyrostka robaczkowego,
zapalenie przydatków

Ból brzucha - wywiad



Charakter bólu – kolkowy, tępy,

rozlany, ciągły, zmiana charakteru



Umiejscowienie:

nadbrzusze: ostre zapalenie

trzustki, choroba wrzodowa,

tętniak aorty, zawał mięśnia

sercowego, zapalenie żołądka

prawy górny kwadrant: zapalenie

wątroby, zapalenie pęcherzyka

żółciowego

Ból brzucha - wywiad



Umiejscowienie cd.

prawy dolny kwadrant: zapalenie

wyrostka robaczkowego, choroby

ginekologiczne, choroba Crohna,

przepukliny

śródbrzusze: niedrożność,

przepuklina pępkowa, tętniak aorty

lewy dolny kwadrant: zapalenie

uchyłków, choroby ginekologiczne,

skręt esicy, przepukliny

Ból brzucha - wywiad



Właściwości:

ból kurczowy: niedrożność

narządów mających światło,

zapalenie pęcherzyka żółciowego,

niedrożność jelit, kolka nerkowa

ból palący: refluks żołądkowo-

przełykowy, zawał m. sercowego,

choroba wrzodowa

ból ostry umiejscowiony:

podrażnienie otrzewnej

Ból brzucha - wywiad



Promieniowanie:

lewy bark: perforacja wrzodu

żołądka, ropień podprzeponowy,

pęknięcie śledziony, zawał m.

sercowego

klatka piersiowa: refluks ż-p,

choroba wrzodowa, przepuklina

rozworu przełykowego

plecy: zapalenie trzustki, tętniak

aorty brzusznej, kolka nerkowa

Ból brzucha - wywiad

*Czas trwania

nagły początek: perforacja narządów

mających światło (aorta)

naprzemiennie narastający i malejący:

niedrożność jelit, przewodów

żółciowych

*Czynniki nasilające i łagodzące ból:

ruch

ułożenie

jedzenie

lekarstwa – alkalizujące, nitraty,

p.bólowe, rozkurczowe...

Ból brzucha - wywiad



Objawy towarzyszące – kolejność

pojawiania się może ułatwić

rozpoznanie:

- wymioty: treść żółciowa, kałowa, „fusy”,

krew, treść żołądkowa, pokarmowa

brak łaknienia, nudności: brak tych

objawów ma duże znaczenie

biegunka: krew, smolisty stolec

zaparcia i brak oddawania gazów

gorączka, poty, dreszcze: zakażenia

objawy ginekologiczne i urologiczne

Ból brzucha - wywiad



Przeszłość chorobowa:

przebyte operacje – niedrożność

choroby podstawowe: cukrzyca,

przewlekła niewydolność nerek,

zapalenie wątroby, kamica pęcherzyka

żółciowego, choroba wrzodowa, porfiria,

choroba Crohna, inne

farmakoterapia: nlpz, sterydy maskują

objawy, immunosupresja !!!

wywiad ginekologiczny i urologiczny

czynniki społeczne: alkohol, palenie

tytoniu

Ból brzucha – badanie

przedmiotowe



Ogólny wygląd: przymusowa pozycja



Głowa, uszy, nos, gardło: żółtaczka,

suche śluzówki, zapach z ust



Klatka piersiowa: osłuchiwanie:

zapalenie dolnych płatów płuc,

niemiarowość (zator krezki),

niedodma, ginekomastia (choroby

wątroby), EKG !!



Kończyny: obrzęki, tętno



Skóra: pajączki naczyniowe, „caput

medusae”, stan nawodnienia

Ból brzucha – badanie

przedmiotowe



Jama brzuszna:

- oglądanie: blizny, wzdęcie, perystaltyka widoczna

u szczupłych osób, krwawe wybroczyny (uraz,

zapalenie trzustki, krwawienie pozaotrzewnowe)

osłuchiwanie: perystalytka prawidłowa,

metaliczna, leniwa, brak

badanie palpacyjne: wyczuwalne opory (pęcherzyk

żółciowy, tętniak aorty brzusznej), powiększenie

narządów, objawy otrzewnowe (napięcie

mięśniowe, obrona mięśniowa, deskowaty brzuch,

objaw Blumberga?, objaw Rowsinga?)

opukiwanie: granice wątroby, wodobrzusze,

tkliwość opukowa (podrażnienie otrzewnej)

Ból brzucha – badanie

przedmiotowe



Odbytnica: badanie per rectum



Narządy płciowe: bardzo ważne u

obu płci



Okolica pachwin: przepukliny



Plecy: objaw Goldflama

Ból brzucha – badania

obrazowe



Zdjęcie przeglądowe jamy brzusznej:

poziomy płynu, rozdęte pętle jelitowe,

kamica moczowa, kamica żółciowa,

zwapnienia w obrębie trzustki lub w

ścianie naczyń (tętniak aorty)



Zdjęcie klatki piersiowej: wolny gaz w j.

brzusznej, płyn w j. opłucnej, wysoko

ustawiona kopuła przepony,



Ultrasonografia: kamice, wodonercze,

tętniak aorty brzusznej, wątroba,

śledziona, patologia narządów miednicy

małej



Badania kontrastowe, TK, angiografia – na

zlecenie konsultanta

PRZYCZYNY ZAPALENIA

OTRZEWNEJ



Ostre zapalenie wyrostka robaczkowego (m. i k.)



Przedziurawienie wrzodu trawiennego (m.), stany
zapalne narządu rodnego (k.)



Zapalenie trzustki (m.) i pęcherzyka żółciowego (k.)



Pooperacyjne



Niedrożności i perforacje (w tym nowotworowe)

Zapalenie wyrostka

robaczkowego



Nietypowe objawy (dzieci i osoby starsze)



Duża śmiertelność z powodu opóźnionego

rozpoznania



Ból (nadbrzusze, okolica pępka, prawy dół

biodrowy)



Brak łaknienia – 90%



Nudności, wymioty – 78%



Gorączka – 21%



Bolesność w prawym dolnym kwadrancie j.

brzusznej –obrona mięśniowa, objawy zapalenia

otrzewnej



Objaw Rowsinga (ucisk z lewej, ból z prawej strony)



Bolesność w badaniu per rectum – wyczuwalny

opór

SKALA ALVARADO

W ZAPALENIU WYROSTKA

Objaw

Wędrowanie bólu z nadbrzusza do dołu

biodrowego

Brak apetytu

Nudności i wymioty

Obrona mięśniowa

Objaw Blumberga

Temperatura pow. 37,3 C

Leukocytoza pow. 10.000

Przesunięcie obrazu krwinek białych w lewo

Punkt

Jeżeli suma punktów jest

Jeżeli suma punktów jest <4

– to nie jest zapalenie

wyrostka

Jeżeli

Jeżeli 5 – 6

5 – 6

punktów chory wymaga obserwacji

Jeżeli suma punktów

Jeżeli suma punktów 7 lub więcej

7 lub więcej

to należy

operować.

OSTRE ZAPALENIE TRZUSTKI



Jest to obecnie 10% zapaleń otrzewnej,

występuje częściej niż 20 lat temu



Bardzo zróżnicowany obraz

anatomopatologiczny i kliniczny



Zasada leczenia: leczenie zachowawcze

a operacyjne z chwila pojawienia się

powikłań!!!



Około 5% - przebieg piorunujący i konieczność

natychmiastowej operacji

OSTRE ZAPALENIE TRZUSTKI

(KLASYFIKACJA Z ATLANTY)



Łagodne OZT

– niewielka dysfunkcja

narządowa ustępująca po płynoterapii dożylnej



Ciężkie OZT

– wystąpienie jednego ze stanów:

◦

powikłania miejscowe – martwica, torbiel, ropień

◦

dysfunkcja narządowa

◦

spełnienie 3 kryteriów skali Ransona

◦

8 punktów w skali APACHE II



Przebieg OZT:

◦

zbiorniki ostrej fazy /wokół i wewnątrztrzustkowo/

◦

martwica trzustki

◦

torbiel rzekoma

◦

ropień trzustki

NIEDROŻNOŚĆ PRZEWODU

POKARMOWEGO

Niedrożność porażenna niewywołania

zapaleniem otrzewnej



odruchowa (kolka żółciowa, nerkowa, tętniak

rozwarstwiający itp.)



choroby metaboliczne (np. niewyrównana cukrzyca,

mocznica, porfiria)

NIEDROŻNOŚĆ PRZEWODU

POKARMOWEGO

Niedrożność mechaniczna



Przyczyny:

◦

zadzierzgnięcie (strangulacja)

◦

zatkanie światła (obturacja)

◦

forma pośrednia – wgłobienie (inwaginacja)



Przyczyny:

◦

jelito cienkie 82% (przepuklina, zrosty, nowotwór)

◦

jelito grube 18%

Zapalenie pęcherzyka

żółciowego - klinika



Badanie przedmiotowe:

- widoczny pęcherzyk żółciowy

tkliwość, bolesność uciskowa

wyczuwalny pęcherzyk żółciowy

napięcie, obrona mięśniowa

objaw Murphy’ego (zatrzymanie oddechu

podczas ucisku na pęcherzyk)

gorączka (dreszcze)

żółtaczka

Zapalenie pęcherzyka żółciowego –

rozpoznanie różnicowe



Ostry zespół wieńcowy



Zapalenie wątroby



Zapalenie trzustki



Choroba wrzodowa



Niedokrwienie krezki



Kolka nerkowa



Kamica dróg żółciowych



Zapalenie dróg żółciowych triada Charcota

(ból, gorączka z dreszczami, żółtaczka)
Pentoda Reynolda – Charcot + zaburzenia

świadomości i hipotensja

Kamica nerkowa



Objawy:

ból – ostry, silny, kolkowy, przemijający,

w okolicy lędźwiowej lub w jamie

brzusznej, promieniuje do jądra lub wargi

sromowej

nudności, wymioty, obfite poty

tachycardia, tachypnoe, ↑ ciśnienia

tętniczego

bolesność uciskowa okolicy łuku

żebrowego i j. brzusznej, bez objawów

otrzewnowych

gorączka w przypadku zakażenia

Pęknięty tętniak aorty

brzusznej



stan nagły, nierozpoznany i

nieoperowany w 100% śmiertelny



klasyczne objawy:



nagła utrata przytomności u

starszego mężczyzny palącego
papierosy, bez objawów
poprzedzających



po odzyskaniu świadomości silny

ból brzucha lub pleców

Pęknięty tętniak aorty

brzusznej



przedmiotowo tkliwy tętniący guz



przejściowa hipotonia



obecne tętno na tętnicach

udowych



krwotok zaotrzewnowy sugeruje

krwiak urazowy pępka, lędźwi,

moszny



ucisk krwiaka na n.udowy-objawy

neuropatii kończyny dolnej



otyłość utrudnia badanie

Pęknięty tętniak aorty

brzusznej diagnostyka

różnicowa



kolka nerkowa (typowy

krwinkomocz)



zapalenie uchyłków



zapalenie trzustki



zawał mięśnia sercowego



ból pleców pochodzenia

mięśniowo-szkieletowego

Document Outline