Opracowanie:

 

mgr K. Puławska-Popielarz

1. Proces diagnostyczny w 

uzależnieniach

- diagnozowanie poziomu uzależnienia

2. Fazy używania narkotyków

3. Oferta lecznicza dla osób 

zażywających środki psychoaktywne

DIAGNOZOWANIE 

POZIOMU 

UZALEŻNIENIA

•

HISTORIA ZAŻYWANIA ŚRODKÓW PSYCHOAKTYWNYCH

•

HISTORIA LECZENIA

•

SYTUACJA ŻYCIOWA PACJENTA

•

SYTUACJA RODZINNA

•

HISTORIA UZALEŻNIEŃ W RODZINIE

•

FUNKCJONOWANIE W RELACJACH SPOŁECZNYCH

•

PYTANIA RETROSPEKTYWNE DOTYCZĄCE 
DOŚWIADCZONYCH NADUŻYĆ I PRZEMOCY

•

SFERA SEKSUALNA

•

KONFLIKTY Z PRAWEM

•

ROZWÓJ PSYCHOFIZYCZNY, CHOROBY, 
HOSPITALIZACJE, PRZEBIEG NAUKI, PRACY

FAZA 1: 
POZNAWANIE STANU 
ODURZENIA 
(EKSPERYMENTALNA)

•

NAJCZĘSTSZE ŚRODKI PSYCHOAKTYWNE: alkohol, tytoń, 
marihuana, 

           środki 

wziewne

•

MODEL UŻYWANIA:  weekendy, spotkania towarzyskie

             

             Środki gratisowe, nie kupowane

             Dzięki niskiej tolerancji łatwo o stan odurzenia
             Łatwy dostęp

•

ZACHOWANIE: bez widocznych zmian

   Drobne kłamstwa

•

SAMOPOCZUCIE: Jest dobre, czasem występują przykre następstwa 

        

        zażycia

FAZA 2: 
STAN ODURZENIA PRZYJEMNOŚCIĄ
( FAZA UŻYWANIE)

•

NAJCZĘSTSZE NARKOTYKI: jak w fazie 1 oraz haszysz, pigułki, 

                                       amfetamina, leki uspokajające i nasenne

•

MODEL UŻYWANIA: zaplanowane użycie wraz z zakupem środka 

     

                 

        Samotna konsumpcja 
        Zwiększenie tolerancji
        Odurzanie w tygodniu
        Konsumpcja staje się potrzebą

           

•

ZACHOWANIE: początki podwójnego życia

                Zmiana środowiska
                Zarzucanie hobby i zainteresowań
                Pogorszenie ocen
                Zły nastrój, zamknięcie się w sobie
                Początki agresywności i planowanego kamuflażu              

                                Posługiwanie się slangiem

                Agresja słowna

                          Kłamstwa, kradzieże

                Pierwsze przerwy w życiorysie

•

SAMOPOCZUCIE: Duma z poczucia kontroli

     Stany euforii w odurzeniu
     Łagodny dyskomfort po ustąpieniu działania środka 

FAZA 3: 
STAN ODURZENIA CELEM 
NADRZĘDNYM
(FAZA NADUŻYWANIE)

•

NAJCZĘSTSZE NARKOTYKI: jak w poprzednich fazach oraz 

kokaina,                               heroina, LSD.

•

MODEL UŻYWANIA: wysoka tolerancja- wysokie koszty
            Odurzanie w samotności
            Codzienne odurzanie- ciągły stan odurzenia
            Bezskuteczne próby kontroli lub rzucenia nałogu

•

ZACHOWANIE: pierwsze przedawkowania

   Identyfikacja ze środowiskiem narkomanów
   Patologiczne kłamstwo
   Kradzieże i handel narkotykami- incydenty w Policją
   Porzucenie szkoły /pracy/
   Pogorszenie stanu zdrowia

•

SAMOPOCZUCIE: chęć odurzenia treścią życia

           Poczucie winy i wstydu
           Myśli samobójcze
           Stan odurzenia stanem „normalnym

”

FAZA 4:
STAN ODURZENIA- NORMĄ
(UZALEŻNIENIE)

•

NAJCZĘSTSZE NARKOTYKI: jak w fazach poprzednich, dominująca 
heroina 

•

MODEL UŻYWANIA: używanie ciągłe, wysoka tolerancja- wysokie 
koszty
           Brak kontroli
           Częste przedawkowania

•

ZACHOWANIE: całkowite wyniszczenie fizyczne
   Konflikty z prawem
   Zachowania agresywne
   Wszelka aktywność związana z odurzaniem
   „Przerwy w życiorysie”

•

SAMOPOCZUCIE: możność funkcjonowania jedynie po przyjęciu środka
        Depresja, poczucie winy, wstyd, lęk
        Niskie poczucie własnej wartości 
        Myśli i próby samobójcze

DIAGNOZA SYNDROMU 
UZALEŻNIENIA

1. TOLERANCJA OKREŚLANA JEDNYM Z NASTĘPUJĄCYCH ZACHOWAŃ:

a. potrzeba znacznie zwiększonej dawki środka odurzającego, żeby 
osiągnąć pożądany efekt lub/i stan intoksykacji
b. znacznie zmniejszony efekt przy używaniu stale tej samej dawki 
środka odurzającego 

2. GŁÓD NARKOTYKOWY OKREŚŁANY JEDNYM Z NASTĘPUJĄCYCH 

ZACHOWAŃ:
a. charakterystyczny zespół objawów abstynencyjnych
b. zażywanie tego samego (lub zbliżonego) środka odurzającego dla 
doznania ulgi lub uniknięcia objawów odstawienia

3. ZAŻYWANIE ŚRODKA ODURZAJĄCEGO W WIĘKSZEJ DAWCE LUB PRZEZ 

OKRES DŁUŻSZY NIŻ PIERWOTNIE ZAMIERZANO

DIAGNOZA 
SYNDROMU 
UZALEŻNIENIA- c.d.

4. CIĄGŁY ZAMIAR LUB BEZOWOCNE WYSIŁKI ZMIERZAJĄCE DO 

ZAPRZESTANIA BRANIA LUB KONTROLOWANEGO ZAŻYWANIA ŚRODKA 

ODURZAJĄCEGO

5. POŚWIĘCANIE DUŻEJ ILOŚCI CZASU NA CZYNNOŚCI ZWIĄZANE ZE 

ZDOBYWANIEM LUB ZAŻYWANIEM ŚRODKA ODURZAJĄCEGO

6. ZANIECHANIE LUB ZNACZNE OGRANICZENIE WAŻNYCH CZYNNOŚCI 

SPOŁECZNYCH, ZAWODOWYCH LUB REKREACYJNYCHZ POWODU 

ZAŻYWANIA ŚRODKA ODURZAJĄCEGO

7. KONTYNUOWANIE ZAŻYWANIA ŚRODKA ODURZAJĄCEGO POMIMO 

ŚWIADOMOŚCI CIĄGŁYCH LUB POWRACAJĄCYCH PROBLEMÓW 

PSYCHICZNYCH LUB/I FIZYCZNYCH SPOWODOWANYCH LUB 

SPOTĘGOWANYCH ZAŻYWANIEM ŚRODKA ODURZAJĄCEGO

POWODY SIĘGANIA PO 

NARKOTYKI

CHĘĆ 

ODURZENIA SIĘ

(FAZA 2)

CIEKAWOŚĆ, 

NUDA,

WPŁYW 

GRUPY 

RÓWIEŚNICZE

J

(FAZA 2 i 3)

UCIECZKA OD PROBLEMÓW 

(FAZA 3 i 4)

Doświadczanie ulgi jako 
podstawowy motyw zażywania



przykre stany emocjonalne, stres



paniczny lęk przed cierpieniem (pragnienie 

natychmiastowego

 złagodzenia)



narkotyk



ulga, rozluźnienie, przyjemność (=nagroda)

Powstawanie pozytywnych 

oczekiwań wobec substancji



Uspokojenie – rozluźnienie – 
uśmierzenie



Pobudzenie – nowość – zmiana



Wizje – dziwność - tajemniczość

POWODY DO 
OKREŚLENIA TYPU 
LECZENIA

•

Intensywność używania środka 
(rodzaj, okres, dawki, częstotliwość)

•

Stopień kontroli nad zachowaniami 
(przestrzeganie reguł np. domu, szkoły)

•

Chęć współpracy

•

Zakres zaprzeczania 
(Im silniejsze zaprzeczanie tym mniejsza chęć 

współpracy)

ZADANIA TERAPEUTYCZNE 
DLA RÓŻNYCH STOPNI 
UZALEŻNIENIA

OSOBY EKSPERYMENTUJĄCE: 

•

Zalecany kontakt z terapeutą w poradni? Kontakt z psychologiem, 

pedagogiem

•

Poznanie sytuacji życiowej pacjenta

•

Edukacja w zakresie zagrożeń związanych zażywaniem narkotyków

•

Kształtowanie umiejętności rozpoznawania potrzeb i zaspokajania w sposób 

pozytywny

•

Rozwijanie umiejętności interpersonalnych

OSOBY UŻYWAJĄCE I NADUŻYWAJĄCE:

•

Zalecany stały kontakt z terapeutą w poradni

•

Medyczne wsparcie w terapii

•

Uczestnictwo w terapii indywidualnej

•

Wskazanie do uczestnictwa w terapii grupowej w warunkach 

ambulatoryjnych lub 
oddziału dziennego

OSOBY UZALEŻNIONE:

•

Przeprowadzenie detoksykacji

•

Motywowanie do podjęcia leczenia w systemie stacjonarnym

Wczesna interwencja 

uzależnieni

nadużywający

Używający regularnie

Eksperymentujący, okazjonalnie używający

NARKOMAN

PEDAGOG SZKOLNY

RODZICE

OSOBA UZALEŻNIONA

PORADNIA

DIAGNOZA

AMBULAROTIUM

(NADUŻYWAJĄCY)

DETOKS

WERYFIKACJA

DIAGNOZY

AMBULATORIUM

(NP. METADON)

OŚRODEK

KRÓTKOTERMINOWY

ŚREDNIOTERMINOWY DŁUGOTERMINOWY

OPIEKA POSTREHABILITACYJNA

WYKAZ POMOCNYCH 

ADRESÓW

KRAJOWE BIURO DS. PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII

WARSZAWA, DERENIOWA 52/54

INFOLINIA: 0-801-199-900

TOWARZYSTWO „POWRÓT Z U”

INFOLINIA POGOTOWIA MAKOWEGO: 0-801-109-696

STOWARZYSZENIE „MONAR”

WARSZAWA, HOŻA 57

TEL. /0-22/ 621-13-59

TOWARZYSTWO ZAPOBIEGANIA NARKOMANII

WARSZAWA, CHMIELNA 10A/21

TEL. /0-22/ 827-22-43

BIURO DS. NARKOTYKÓW KG POLICJI

WARSZAWA, PUŁAWSKA 148/152

TEL. /0-22/ 601-28-83

„ZATRZYMAĆ PRZEMOC”

INFOLINIA: 0-800-120-148