Interwencje 

kryzysowe w 

uzależnieniach- 

edukacja 

Katarzyna     Puławska - Popielarz

Eli Lilly 2001

2

Stopnie rozwoju sytuacji 
kryzysowej wg P.L. Scheifler



Zmiana postaw



Wczesne sygnały ostrzegawcze



Kryzys



Stan pogotowia



Zamknięcie sytuacji kryzysowej

3

Zmiana postaw



Zapomina o umówionych spotkaniach



Prowokuje innych



Mniejsza aktywność



Albo zbyt wiele zmian na raz



Pije więcej kawy



Więcej pali



Zajmuje się np. tabletkami odchudzającymi



Spotyka się z ludźmi, którzy piją alkohol lub 
używają narkotyków

4

Wczesne sygnały 
ostrzegawcze



Zaburzenia snu 



Powrót objawów (zaburzenia 
poznawcze, objawy pozytywne)



Przerywa leczenie



Inne zmiany w codziennych 
zachowaniach  (zmiany nastroju, 
zaburzenia jedzenia, zaburzenia 
zachowania, dziwne zachowania)

5

Strategie zapobiegawcze



Mniej efektywne

1. Konfrontacja i 

kłótnia

2. Złość, gniew
3. Krytykowanie
4. Tłumaczenie
5. Zmiana tematu



Bardziej efektywne

1. Wykazywanie 

zrozumienia

2. Spokojna dyskusja
3. Konstruktywna 

wymiana zdań.

4. Słuchanie i 

zadawanie pytań w 
sposób zachęcający.

6

Kryzys



Niebezpieczne zachowania 



Agresja słowna



Wypowiada urojenia, najczęściej 
dotyczące osób najbliższych, jest 
agresywny

7

Interwencja kryzysowa



Mniej efektywna

1. Bycie wrogiem
2. „Wyobcowanie” 
3. Straszenie
4. Eskalacja sytuacji
5. Odbieranie 

problemu jako 
osobistego



Bardziej efektywna

1. Bycie sojusznikiem
2. Podarowanie czasu i 

przestrzeni

3. Ustalenie 

rozsądnych granic

4. Łagodzenie 

problemu

5. Bycie obiektywnym

8

Stan pogotowia



Poważne groźby słowne



Fizyczna agresja wobec ludzi i/lub 
przedmiotów



Groźby lub próby samobójcze

9

Sposoby zachowania w 
sytuacji kryzysowej



Mniej efektywne

1. Przebywać w rogu 

pomieszczenia

2. Stać w zasięgu 

uderzenia

3. Mieć zajęte ręce
4. Stać twarzą w twarz 

z osobą agresywną



Bardziej efektywne

1. Mieć drogę do 

wyjścia

2. Stać poza zasięgiem
3. Mieć ręce wolne
4. Pozycja lekko 

odwrócona, 
balansując na dwóch 
nogach

10

Zamknięcie sytuacji 
kryzysowej- strategie



Mniej efektywne

1. Obwinianie
2. Ustalanie warunków 

dla otrzymania 
miłości i wsparcia

3. Skupianie problemu 

na pacjencie



Bardziej efektywne

1. Rozmowa o uczuciach
2. Dawanie 

bezwarunkowej 
miłości i wsparcia przy 
rozsądnych granicach

3. Rozmowa o tym, 

czego wszyscy się 
nauczyli

11

Sytuacja konfliktowa składa się z trzech punktów: 
 
A – co było przyczyną problemu? 
B – co zrobiłeś? (reakcja na punkt A) 

C – jakie były konsekwencje? (dla ciebie i innych) 

 

12

WYZWALACZE 

 

Wyzwalacze  zewnętrzne

  to  zachowania  lub  słowa,  które 

wzbudzają  agresję  u  innych.  Mogą  one  być  werbalne  (np. 

popychanie kogoś, robienie nieprzyzwoitego gestu). 
 

Wyzwalacze  wewnętrzne

  lub  to,  co  ludzie  mówią  siebie 

samych w momencie, kiedy mają do czynienia, z przyczynami 

zewnętrznymi,  są  najważniejsze  bez  względu  na  to,  czy 
młodzi ludzie stają się agresywni, czy też nie. 

 

 

13

Błędy w myśleniu powodujące złość: 

 

1.  Skoncentrowanie na sobie „Jak on śmie tak 

na mnie patrzeć”. 

2.  Przypisywanie  komuś  złych  zamiarów  

„On chce, żebym wyglądał jak mięczak” 

3.  Mylne interpretowanie „Muszę się bronić” 

4.  Zakładanie najgorszego „Jeżeli go nie walnę, 

to jestem mięczak” 

5.  Obwinianie  innych  „On  sam  się  o  to  prosi: 

walnę go” 

 

14

SYGNAŁY Z CIAŁA 

 

 Skąd wiesz, że to co się z Tobą dzieje to złość? 

Emocje mają swoje odzwierciedlenie w naszym   

ciele.  

Każdy człowiek odczuwa w określony sposób 

różne emocje, również złość. 

 

15

Wskazówki kontrolowania agresji  

(podział wg Novaco, 1975) 

 

1.  Przygotowanie się na prowokację 

  Dam sobie z tym radę. 
  Staraj się nie brać tego zbyt poważnie. 
  Wiem, w jaki sposób kontrolować swoją złość. 

2.  Wrażenie i konfrontacje: 

  Zachowaj spokój: staraj się wciąż być odprężony 
  Dopóki zachowam spokój, będę kontrolować sytuację 
  Nie pozwolę mu wyprowadzić się z równowagi 

  Pomyśl o tym, co chcesz wynieść z tego zajścia 
  Nie musisz nic przed sobą udowadniać 
  Nie ma powodu, aby się złościć 
  Nie rób nic więcej poza tym, co musisz 

  Nie zamierzam pozwolić mu dopaść mnie 

 

16

KATEGORIE PRZYPOMNIEŃ  

(wg Deffenbach) 

 

Opanowanie myśli 

  Pozostań opanowany cały czas. 

  Ta walka nie jest tego warta. 

 

Myślenie ukierunkowane na rozwiązanie problemu 

  Dobrze opracuj plan działania. 

  Jaka jest pierwsza rzecz, którą powinienem zrobić? 

 

Myślenie o kontrolowaniu i wyjściu z sytuacji 

  Zawsze mogę po prostu odejść. 

  Dobrze jest grać na czas. 

 

Myśli nagradzające 

  Dobrze, wciąż jakoś sobie daję radę. 

  Czuję się świetnie, radzę sobie z sytuacją i nie 

wściekam się.