BADANIE PODMIOTOWE
BADANIE PODMIOTOWE
I PRZEDMIOTOWE
I PRZEDMIOTOWE
PRZEWODU
PRZEWODU
POKARMOWEGO
POKARMOWEGO
BADANIE PODMIOTOWE
BADANIE PODMIOTOWE
I PRZEDMIOTOWE
I PRZEDMIOTOWE
PRZEWODU
PRZEWODU
POKARMOWEGO
POKARMOWEGO
BADANIE PODMIOTOWE
BADANIE PODMIOTOWE
Dolegliwości ogólne
Dolegliwości ogólne
Uczucie osłabienia
Uczucie osłabienia
Stany gorączkowe i dreszcze
Stany gorączkowe i dreszcze
Utrata masy ciała
Utrata masy ciała
Brak łaknienia
Brak łaknienia
Objawy te mogą sygnalizować obecność
Objawy te mogą sygnalizować obecność
choroby rozrostowej, swoistych i
choroby rozrostowej, swoistych i
nieswoistych chorób zapalnych, pierwotnych
nieswoistych chorób zapalnych, pierwotnych
i wtórnych zaburzeń wchłaniania, chorób
i wtórnych zaburzeń wchłaniania, chorób
metabolicznych, zaburzeń hormonalnych
metabolicznych, zaburzeń hormonalnych
Zaburzenia łaknienia
Zaburzenia łaknienia
łaknienie wzmożone
łaknienie wzmożone
(hyperorexia)
(hyperorexia)
czynnościowe zaburzenia OUN
czynnościowe zaburzenia OUN
zaburzenia psychiczne (bulimia)
zaburzenia psychiczne (bulimia)
organiczne choroby OUN
organiczne choroby OUN
nadczynność tarczycy
nadczynność tarczycy
hiperinsulinemia
hiperinsulinemia
nadczynność tarczycy
nadczynność tarczycy
steroidoterapia
steroidoterapia
tasiemczyca
tasiemczyca
ciąża
ciąża
Zaburzenia łaknienia
Zaburzenia łaknienia
łaknienie osłabione
łaknienie osłabione
(anorexia)
(anorexia)
zaburzenia emocjonalne i
zaburzenia emocjonalne i
psychiczne
psychiczne
(jadłowstręt psychiczny, depresja)
(jadłowstręt psychiczny, depresja)
niewydolność wątroby i trzustki
niewydolność wątroby i trzustki
choroba nowotworowa
choroba nowotworowa
niedoczynność tarczycy
niedoczynność tarczycy
mocznica
mocznica
alkoholizm
alkoholizm
niedobór witamin, Fe++
niedobór witamin, Fe++
Zaburzenia łaknienia
Zaburzenia łaknienia
łaknienie spaczone
łaknienie spaczone
(parorexia)
(parorexia)
ciąża
ciąża
zaburzenia psychiczne
zaburzenia psychiczne
choroby organiczne OUN
choroby organiczne OUN
(brak uczucia sytości - acoria)
(brak uczucia sytości - acoria)
Niesmak w ustach
Niesmak w ustach
zapalenie jamy nosowo-
zapalenie jamy nosowo-
gardłowej
gardłowej
próchnica
próchnica
protezy zębowe
protezy zębowe
choroby oskrzeli
choroby oskrzeli
choroby układu pokarmowego
choroby układu pokarmowego
mocznica, kwasica
mocznica, kwasica
leki
leki
zaburzenia psychiczne
zaburzenia psychiczne
(depresja, histeria)
(depresja, histeria)
Cuchnienie z ust
Cuchnienie z ust
(
(
fetor ex ore
fetor ex ore
)
)
zapalenie jamy ustnej
zapalenie jamy ustnej
(lub zła pielęgnacja)
(lub zła pielęgnacja)
rozstrzenia oskrzeli
rozstrzenia oskrzeli
uchyłki przełyku
uchyłki przełyku
niedrożność przewodu pokarmowego
niedrożność przewodu pokarmowego
choroby wątroby i dróg żółciowych
choroby wątroby i dróg żółciowych
zaburzenia trawienia
zaburzenia trawienia
zaburzenia metaboliczne
zaburzenia metaboliczne
(cukrzyca, mocznica)
(cukrzyca, mocznica)
zaburzenia metaboliczne kwasów
zaburzenia metaboliczne kwasów
tłuszczowych
tłuszczowych
Suchość w jamie ustnej
Suchość w jamie ustnej
zapalenie ślinianek
zapalenie ślinianek
(np. zespół Sj
(np. zespół Sj
ö
ö
grena)
grena)
niedoczynność (nadczynność
niedoczynność (nadczynność
tarczycy)
tarczycy)
niedobór Fe++
niedobór Fe++
niedobór witamin (A, E, B2, B6)
niedobór witamin (A, E, B2, B6)
leki
leki
zaburzenia neurowegetatywne
zaburzenia neurowegetatywne
Wzmożone wydzielanie śliny
Wzmożone wydzielanie śliny
(salivatio)
(salivatio)
zapalenie jamy ustnej i gardła
zapalenie jamy ustnej i gardła
choroba refluksowa przełyku
choroba refluksowa przełyku
powikłana choroba wrzodowa
powikłana choroba wrzodowa
robaczyca
robaczyca
parkinsonizm
parkinsonizm
Pieczenie języka
Pieczenie języka
zapalenie języka
zapalenie języka
niedobór Fe++ , Vit B12
niedobór Fe++ , Vit B12
neuralgia
neuralgia
zaburzenia psychogenne
zaburzenia psychogenne
Zapalenie kącików ust
Zapalenie kącików ust
niedobór vit B2 , Fe++
niedobór vit B2 , Fe++
kolagenozy
kolagenozy
choroby skóry i błon
choroby skóry i błon
śluzowych
śluzowych
Zgaga
Zgaga
Piekący, palący ból za mostkiem, promieniujący
Piekący, palący ból za mostkiem, promieniujący
do gardła, często z towarzyszącym kwaśnym
do gardła, często z towarzyszącym kwaśnym
lub gorzkim smakiem w ustach.
lub gorzkim smakiem w ustach.
Przyczyna – upośledzenie funkcji dolnego
Przyczyna – upośledzenie funkcji dolnego
zwieracza przełyku.
zwieracza przełyku.
Choroba refluksowa
Choroba refluksowa
Zgaga czynnościowa
Zgaga czynnościowa
Przepuklina rozworu przełykowego przepony
Przepuklina rozworu przełykowego przepony
Zgaga – najważniejsze
Zgaga – najważniejsze
pytania:
pytania:
Czynniki wywołujące
Czynniki wywołujące
- dieta (słodycze, alkohol)
- dieta (słodycze, alkohol)
- palenie papierosów
- palenie papierosów
- pozycja ciała (pochylona, leżąca)
- pozycja ciała (pochylona, leżąca)
- ciąża
- ciąża
Objawy towarzyszące
Objawy towarzyszące
- nudności
- nudności
- wymioty
- wymioty
- ból za mostkiem
- ból za mostkiem
Dysfagia
Dysfagia
Organiczna
Organiczna
Istnienie mechanicznej przeszkody,
Istnienie mechanicznej przeszkody,
zwężającej światło przełyku
zwężającej światło przełyku
Czynnościowa
Czynnościowa
Zaburzenie perystaltyki przełyku
Zaburzenie perystaltyki przełyku
Dysfagia
Dysfagia
Najczęstsze przyczyny
Najczęstsze przyczyny
dysfagii:
dysfagii:
Rak przełyku
Rak przełyku
Achalazja wpustu
Achalazja wpustu
Owrzodzenie przełyku
Owrzodzenie przełyku
Twardzina układowa
Twardzina układowa
Choroby neurologiczne
Choroby neurologiczne
Ucisk z zewnątrz (wole, guz)
Ucisk z zewnątrz (wole, guz)
Dysfagia – najważniejsze
Dysfagia – najważniejsze
pytania:
pytania:
Dynamika pojawiania się dolegliwości
Dynamika pojawiania się dolegliwości
- nagle
- nagle
- stopniowy rozwój (tygodnie, miesiące)
- stopniowy rozwój (tygodnie, miesiące)
Charakterystyka pojawiania się dolegliwości
Charakterystyka pojawiania się dolegliwości
- stale
- stale
- okresowo
- okresowo
Objawy towarzyszące
Objawy towarzyszące
- utrata masy ciała
- utrata masy ciała
- ból
- ból
- zgaga
- zgaga
- kaszel
- kaszel
Dysfagia
Dysfagia
dotyczy tylko pokarmów stałych -
dotyczy tylko pokarmów stałych -
charakterystyczne dla mechanicznej
charakterystyczne dla mechanicznej
przeszkody
przeszkody
dotyczy od początku zarówno
dotyczy od początku zarówno
pokarmów stałych jak i płynnych -
pokarmów stałych jak i płynnych -
charakterystyczne dla achalazji
charakterystyczne dla achalazji
Dysfagia górna
Dysfagia górna
(ustno-gardłowa)
(ustno-gardłowa)
zapalenie /nowotwór gardła i krtani
zapalenie /nowotwór gardła i krtani
choroby przełyku
choroby przełyku
uchyłek Zenkera
uchyłek Zenkera
choroby OUN (porażenie
choroby OUN (porażenie
opuszkowe)
opuszkowe)
miastenia
miastenia
choroby tarczycy
choroby tarczycy
Dysfagia/odynofagia dolna
Dysfagia/odynofagia dolna
(przełykowa)
(przełykowa)
achalazja
achalazja
zapalenie/nowotwór przełyku
zapalenie/nowotwór przełyku
uszkodzenie chemiczne/termiczne
uszkodzenie chemiczne/termiczne
kolagenozy (sklerodermia)
kolagenozy (sklerodermia)
czynnościowy skurcz przełyku
czynnościowy skurcz przełyku
niedobór Fe++, B2, B6, B12, PP
niedobór Fe++, B2, B6, B12, PP
choroby neurologiczne
choroby neurologiczne
zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa
zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa
Objawy dyspeptyczne
Objawy dyspeptyczne
(dyskomfort i uczucie pełności w
(dyskomfort i uczucie pełności w
nadbrzuszu)
nadbrzuszu)
dyspepsja czynnościowa
dyspepsja czynnościowa
przewlekły stres
przewlekły stres
dystymia/depresja
dystymia/depresja
przewlekłe zapalenie żołądka
przewlekłe zapalenie żołądka
inne organiczne choroby układu
inne organiczne choroby układu
pokarmowego
pokarmowego
nieprawidłowe odżywianie
nieprawidłowe odżywianie
leki, toksyny bakteryjne
leki, toksyny bakteryjne
Wymioty – najważniejsze
Wymioty – najważniejsze
pytania:
pytania:
czas trwania wymiotów
czas trwania wymiotów
częstość wymiotów
częstość wymiotów
związek z porą dnia
związek z porą dnia
związek z jedzeniem
związek z jedzeniem
związek z przyjmowaniem leków, alkoholem
związek z przyjmowaniem leków, alkoholem
związek z podróżami
związek z podróżami
objawy towarzyszące
objawy towarzyszące
Wymioty – najważniejsze
Wymioty – najważniejsze
pytania:
pytania:
wygląd wymiotów
wygląd wymiotów
- obecność niestrawionych resztek pokarmu,
- obecność niestrawionych resztek pokarmu,
treść zastoinowa
treść zastoinowa
- domieszka żółci
- domieszka żółci
- obecność świeżej krwi lub wymioty fusowate
- obecność świeżej krwi lub wymioty fusowate
przyjmowane leki
przyjmowane leki
- NLPZ
- NLPZ
choroby towarzyszące
choroby towarzyszące
ciąża
ciąża
Najczęstsze przyczyny nudności
Najczęstsze przyczyny nudności
i wymiotów:
i wymiotów:
Choroby przewodu pokarmowego:
Choroby przewodu pokarmowego:
- choroby przełyku
- choroby przełyku
- choroby żołądka i dwunastnicy
- choroby żołądka i dwunastnicy
zwężenie odźwiernika
zwężenie odźwiernika
zapalenie żołądka i/lub dwunastnicy
zapalenie żołądka i/lub dwunastnicy
wrzód żołądka
wrzód żołądka
wrzód dwunastnicy
wrzód dwunastnicy
rak żołądka
rak żołądka
upośledzenie opróżniania żołądka
upośledzenie opróżniania żołądka
(np. w cukrzycy)
(np. w cukrzycy)
Najczęstsze przyczyny nudności
Najczęstsze przyczyny nudności
i wymiotów:
i wymiotów:
-
-
choroby jelita cienkiego i grubego
choroby jelita cienkiego i grubego
niedrożność
niedrożność
stany zapalne (np. wyrostka robaczkowego)
stany zapalne (np. wyrostka robaczkowego)
guzy
guzy
- choroby dróg żółciowych
- choroby dróg żółciowych
zapalenie dróg żółciowych
zapalenie dróg żółciowych
kolka żółciowa
kolka żółciowa
- choroby trzustki
- choroby trzustki
ostre zapalenie trzustki
ostre zapalenie trzustki
rak trzustki
rak trzustki
- zapalenie otrzewnej
- zapalenie otrzewnej
Najczęstsze przyczyny nudności
Najczęstsze przyczyny nudności
i wymiotów:
i wymiotów:
Choroby układu moczowego
Choroby układu moczowego
- ostra i przewlekła niewydolność nerek
- ostra i przewlekła niewydolność nerek
- kolka nerkowa
- kolka nerkowa
Zaburzenia hormonalne (ciąża!)
Zaburzenia hormonalne (ciąża!)
Choroby układu nerwowego (w tym migreny)
Choroby układu nerwowego (w tym migreny)
Choroby układu krążenia
Choroby układu krążenia
- zawał serca
- zawał serca
Choroby psychiczne
Choroby psychiczne
Czynniki toksyczne
Czynniki toksyczne
- alkohol!
- alkohol!
- leki (digoksyna, morfina, leki cytostatyczne,
- leki (digoksyna, morfina, leki cytostatyczne,
hormonalne)
hormonalne)
- infekcje wirusowe, bakteryjne
- infekcje wirusowe, bakteryjne
Wymioty z domieszką krwi
Wymioty z domieszką krwi
Są objawem krwawienia z górnego
Są objawem krwawienia z górnego
odcinka przewodu pokarmowego.
odcinka przewodu pokarmowego.
domieszka świeżej krwi
domieszka świeżej krwi
treść brunatna („fusowate
treść brunatna („fusowate
wymioty”)
wymioty”)
Wymioty z domieszką krwi -
Wymioty z domieszką krwi -
najczęstsze przyczyny:
najczęstsze przyczyny:
Wrzód żołądka
Wrzód żołądka
Wrzód dwunastnicy
Wrzód dwunastnicy
Zapalenie nadżerkowe błony śluzowej żołądka,
Zapalenie nadżerkowe błony śluzowej żołądka,
dwunastnicy (kwas acetylosalicylowy!)
dwunastnicy (kwas acetylosalicylowy!)
Żylaki przełyku
Żylaki przełyku
Zespół Mallory'ego – Weissa
Zespół Mallory'ego – Weissa
Guzy (raki, polipy)
Guzy (raki, polipy)
Skazy krwotoczne
Skazy krwotoczne
Zwracanie/ulewanie
Zwracanie/ulewanie
(regurgitatio)
(regurgitatio)
achalazja
achalazja
przepuklina przeponowa
przepuklina przeponowa
żołądek kaskadowy
żołądek kaskadowy
dyspepsja czynnościowa
dyspepsja czynnościowa
niedrożność odźwiernika
niedrożność odźwiernika
psychonerwica
psychonerwica
Wzdęcie brzucha
Wzdęcie brzucha
nadmierne połykanie powietrza
nadmierne połykanie powietrza
nieprawidłowa dieta
nieprawidłowa dieta
nietolerancja pokarmowa
nietolerancja pokarmowa
zaburzenia trawienne
zaburzenia trawienne
przewlekłe choroby wątroby,
przewlekłe choroby wątroby,
trzustki, jelit
trzustki, jelit
dysbakterioza, grzybica
dysbakterioza, grzybica
zaburzenia czynnościowa jelit
zaburzenia czynnościowa jelit
alergia
alergia
Bóle brzucha
Bóle brzucha
- ból trzewny (dolor
- ból trzewny (dolor
viscelaris)
viscelaris)
Powstaje przez podrażnienie receptorów dośrodkowych
Powstaje przez podrażnienie receptorów dośrodkowych
włókien układu autonomicznego w następstwie
włókien układu autonomicznego w następstwie
zwiększonego ciśnienia wewnątrz narządu i/lub
zwiększonego ciśnienia wewnątrz narządu i/lub
nadmiernego rozciągnięcia ściany narządu.
nadmiernego rozciągnięcia ściany narządu.
Cechy :
Cechy :
rozlany, tępy lub kolkowy
rozlany, tępy lub kolkowy
niedokładnie umiejscowiony
niedokładnie umiejscowiony
bez bolesności uciskowej
bez bolesności uciskowej
pojawia się we wczesnym okresie choroby (ból pierwotny)
pojawia się we wczesnym okresie choroby (ból pierwotny)
towarzyszą mu objawy neurowegetatywne (poty, nudności,
towarzyszą mu objawy neurowegetatywne (poty, nudności,
wymioty)
wymioty)
Bóle brzucha
Bóle brzucha
- ból somatyczny (dolor
- ból somatyczny (dolor
somaticus)
somaticus)
Powstaje przez podrażnienie receptorów
Powstaje przez podrażnienie receptorów
czuciowych nerwów somatycznych,
czuciowych nerwów somatycznych,
zlokalizowanych na otrzewnej ściennej,
zlokalizowanych na otrzewnej ściennej,
kreskowej
kreskowej
i w sieni mniejszej.
i w sieni mniejszej.
Cechy :
Cechy :
ostrzejszy niż ból trzewny, stały
ostrzejszy niż ból trzewny, stały
dokładniej umiejscowiony
dokładniej umiejscowiony
bolesność uciskowa
bolesność uciskowa
powstaje w późniejszym okresie choroby (ból wtórny)
powstaje w późniejszym okresie choroby (ból wtórny)
Bóle brzucha
Bóle brzucha
Mieszane (somatyczno-trzewne)
Mieszane (somatyczno-trzewne)
- zwykle ból somatyczny poprzedza bóle trzewne
- zwykle ból somatyczny poprzedza bóle trzewne
Rzutowane
Rzutowane
- ból wywołany pobudzeniem korzenia
- ból wywołany pobudzeniem korzenia
nerwowego tego samego desmosomu
nerwowego tego samego desmosomu
co chory
co chory
narząd
narząd
Cechy : pojawia się gdy ból trzewny jest bardzo
Cechy : pojawia się gdy ból trzewny jest bardzo
silny,
silny,
w oddaleniu od zajętego narządu.
w oddaleniu od zajętego narządu.
Ból brzucha – najważniejsze
Ból brzucha – najważniejsze
pytania:
pytania:
Umiejscowienie bólu
Umiejscowienie bólu
Promieniowanie bólu
Promieniowanie bólu
Charakter bólu
Charakter bólu
Nasilenie bólu
Nasilenie bólu
Czas trwania bólu
Czas trwania bólu
Ból brzucha – najważniejsze
Ból brzucha – najważniejsze
pytania:
pytania:
Czynniki wywołujące ból
Czynniki wywołujące ból
- posiłek (w jakim czasie po posiłku)
- posiłek (w jakim czasie po posiłku)
- głód
- głód
- dieta
- dieta
- stres
- stres
- pozycja ciała
- pozycja ciała
- ruch
- ruch
- leki
- leki
Ból brzucha – najważniejsze
Ból brzucha – najważniejsze
pytania:
pytania:
Czynniki łagodzące ból
Czynniki łagodzące ból
- posiłek (w jakim czasie po posiłku)
- posiłek (w jakim czasie po posiłku)
- głód
- głód
- dieta
- dieta
- oddanie gazów, stolca
- oddanie gazów, stolca
- odbijanie
- odbijanie
- wymioty
- wymioty
- oddanie moczu
- oddanie moczu
- leki (jakie?)
- leki (jakie?)
Ból brzucha – najważniejsze
Ból brzucha – najważniejsze
pytania:
pytania:
Rytmiczność bólu
Rytmiczność bólu
- związek z porą dnia
- związek z porą dnia
- związek z porą roku
- związek z porą roku
- związek z rutynowymi czynnościami
- związek z rutynowymi czynnościami
•
Bóle nawracające
Bóle nawracające
Bóle brzucha
Bóle brzucha
w przebiegu chorób
w przebiegu chorób
gastrologicznych
gastrologicznych
wrzód trawienny
wrzód trawienny
nowotwory
nowotwory
ostre/przewlekłe zapalenie
ostre/przewlekłe zapalenie
trzustki
trzustki
kamica żółciowa
kamica żółciowa
zapalenie żołądka i jelit
zapalenie żołądka i jelit
zawał krezki
zawał krezki
niedrożność
niedrożność
Bóle brzucha
Bóle brzucha
w przebiegu chorób układu
w przebiegu chorób układu
krążenia
krążenia
choroba wieńcowa/zawał serca
choroba wieńcowa/zawał serca
tętniak rozwarstwiający aorty
tętniak rozwarstwiający aorty
zapalenie mięśnia sercowego
zapalenie mięśnia sercowego
zapalenia osierdzia
zapalenia osierdzia
Bóle brzucha
Bóle brzucha
w przebiegu chorób układu
w przebiegu chorób układu
oddechowego
oddechowego
zapalenie płuc
zapalenie płuc
zapalenie opłucnej
zapalenie opłucnej
odma opłucnowa
odma opłucnowa
zawał płuca
zawał płuca
Bóle brzucha
Bóle brzucha
w przebiegu chorób układu moczowo-
w przebiegu chorób układu moczowo-
płciowego
płciowego
zapalenie przydatków
zapalenie przydatków
endometrioza
endometrioza
jajeczkowanie
jajeczkowanie
bóle przedmiesiączkowe
bóle przedmiesiączkowe
ciąża pozamaciczna
ciąża pozamaciczna
miesiączki macicy
miesiączki macicy
odmiedniczkowe zapalenie nerek
odmiedniczkowe zapalenie nerek
zapalenie i niedrożność dróg
zapalenie i niedrożność dróg
moczowych
moczowych
Bóle brzucha
Bóle brzucha
z przebiegu chorób układu kostno-
z przebiegu chorób układu kostno-
stawowego i nerwowego
stawowego i nerwowego
zwyrodnienie/zapalenie kręgosłupa
zwyrodnienie/zapalenie kręgosłupa
przepuklina jądra miażdżystego
przepuklina jądra miażdżystego
kręgozmyk
kręgozmyk
zespół Tietze’a (zapalenie chrząstki
zespół Tietze’a (zapalenie chrząstki
żebrowej)
żebrowej)
półpasiec
półpasiec
padaczka „trzewna”
padaczka „trzewna”
Bóle brzucha
Bóle brzucha
w przebiegu chorób układu endokrynowo-
w przebiegu chorób układu endokrynowo-
metabolicznego
metabolicznego
kwasica ketonowa
kwasica ketonowa
mocznica
mocznica
przełom nadnerczowy
przełom nadnerczowy
ostra przerywana porfiria
ostra przerywana porfiria
hiperkalcemia
hiperkalcemia
hiperlipidemia I, IV, V
hiperlipidemia I, IV, V
i inne bóle brzucha
i inne bóle brzucha
Biegunka
Biegunka
Oddawanie nieuformowanego stolca
Oddawanie nieuformowanego stolca
częściej niż
częściej niż
trzy razy w ciągu doby
trzy razy w ciągu doby
.
.
Biegunki ostre
Biegunki ostre
przyczyny
przyczyny
1.
1.
Infekcyjne (wirusowe, bakteryjne,
Infekcyjne (wirusowe, bakteryjne,
grzybicze, pasożytnicze)
grzybicze, pasożytnicze)
2.
2.
Nieinfekcyjne
Nieinfekcyjne
toksyczne (grzyby, metale ciężkie)
toksyczne (grzyby, metale ciężkie)
polekowe (biguanidy, antybiotyki
polekowe (biguanidy, antybiotyki
laxantia)
laxantia)
alergiczne
alergiczne
psychogenne
psychogenne
Biegunki przewlekłe
Biegunki przewlekłe
- przyczyny
- przyczyny
1.
1.
Infekcyjne
Infekcyjne
(wirusowe, bakteryjne, grzybicze,
(wirusowe, bakteryjne, grzybicze,
pierwotniakowe, pasożytnicze)
pierwotniakowe, pasożytnicze)
2.
2.
Niezakaźne
Niezakaźne
zespoły złego wchłaniania
zespoły złego wchłaniania
choroby immunologiczno-zapalne
choroby immunologiczno-zapalne
nowotwory
nowotwory
popromienne
popromienne
niedokrwienne
niedokrwienne
czynnościowe (psychogenne)
czynnościowe (psychogenne)
polekowe
polekowe
endokrynne/metaboliczne
endokrynne/metaboliczne
Zmiany „domieszki”
Zmiany „domieszki”
stolca
stolca
domieszka świeżej
domieszka świeżej
krwi
krwi
stolce smoliste
stolce smoliste
stolce gnilne
stolce gnilne
stolce śluzowe
stolce śluzowe
stolce acholiczne
stolce acholiczne
Biegunka –
Biegunka –
najważniejsze
najważniejsze
pytania:
pytania:
czas trwanie biegunki
czas trwanie biegunki
częstość oddawania stolca
częstość oddawania stolca
związek z porą dnia
związek z porą dnia
związek z jedzeniem
związek z jedzeniem
związek z dietą (mleko!)
związek z dietą (mleko!)
konsystencja stolca
konsystencja stolca
barwa stolca
barwa stolca
- czarne, smoliste stolce
- czarne, smoliste stolce
- stolce odbarwione
- stolce odbarwione
Biegunka –
Biegunka –
najważniejsze
najważniejsze
pytania:
pytania:
obecność domieszek śluzu, krwi
obecność domieszek śluzu, krwi
objawy towarzyszące
objawy towarzyszące
- ból brzucha
- ból brzucha
- wzdęcia brzucha
- wzdęcia brzucha
- gorączka, dreszcze
- gorączka, dreszcze
- bolesne parcie na stolec
- bolesne parcie na stolec
przyjmowane leki
przyjmowane leki
choroby współistniejące
choroby współistniejące
Zaparcie
Zaparcie
Rzadsze niż normalne oddawanie
Rzadsze niż normalne oddawanie
stolca (
stolca (
dwa lub
dwa lub
mniej wypróżnienia na tydzień
mniej wypróżnienia na tydzień
),
),
zwykle z dużym
zwykle z dużym
wysiłkiem, w niewielkich ilościach.
wysiłkiem, w niewielkich ilościach.
Zaparcie -
Zaparcie -
najczęstsze
najczęstsze
przyczyny:
przyczyny:
dieta ubogoresztkowa
dieta ubogoresztkowa
brak ruchu
brak ruchu
zaburzenia czynnościowe przewodu pokarmowego
zaburzenia czynnościowe przewodu pokarmowego
leki (opiaty, preparaty neutralizujące, antagoniści
leki (opiaty, preparaty neutralizujące, antagoniści
kanału wapniowego)
kanału wapniowego)
niedoczynność tarczycy
niedoczynność tarczycy
ciąża
ciąża
zaburzenia neurologiczne
zaburzenia neurologiczne
choroby psychiczne
choroby psychiczne
rak jelita grubego (odbytnica, lewa połowa
rak jelita grubego (odbytnica, lewa połowa
okrężnicy)
okrężnicy)
zaburzenia elektrolitowe
zaburzenia elektrolitowe
Domieszka świeżej krwi
Domieszka świeżej krwi
w stolcu
w stolcu
-
-
krwawienie z
krwawienie z
dolnego
dolnego
odcinka przewodu pokarmowego
odcinka przewodu pokarmowego
guzy krwawnicze odbytu
guzy krwawnicze odbytu
rak jelita grubego
rak jelita grubego
polipy jelita
polipy jelita
nieswoiste zapalenia jelit
nieswoiste zapalenia jelit
uchyłki jelit
uchyłki jelit
Smoliste stolce
Smoliste stolce
– krwawienie z
– krwawienie z
górnego
górnego
odcinka przewodu
odcinka przewodu
pokarmowego
pokarmowego
krwawienie z przełyku, żołądka,
krwawienie z przełyku, żołądka,
dwunastnicy
dwunastnicy
leki (preparaty żelaza!, sole bizmutu)
leki (preparaty żelaza!, sole bizmutu)
Rak jelita grubego:
Rak jelita grubego:
odbytnica, lewa połowa
odbytnica, lewa połowa
okrężnicy
okrężnicy
–
–
zaparcia
zaparcia
–
–
ołówkowate stolce
ołówkowate stolce
prawa połowa okrężnicy
prawa połowa okrężnicy
–
–
niedokrwistość
niedokrwistość
Żółtaczka
Żółtaczka
Żółte zabarwienie skóry i błon
Żółte zabarwienie skóry i błon
śluzowych,
śluzowych,
spowodowane nagromadzeniem
spowodowane nagromadzeniem
bilirubiny
bilirubiny
we krwi i w tkankach
we krwi i w tkankach
Żółtaczka
Żółtaczka
Przedwątrobowa
Przedwątrobowa
- niedokrwistości hemolityczne
- niedokrwistości hemolityczne
- zespół Gilberta
- zespół Gilberta
- zespół Criglera - Najjara
- zespół Criglera - Najjara
Wewnątrzwątrobowa
Wewnątrzwątrobowa
- choroby wrodzone (zespół Dubina – Johnsona)
- choroby wrodzone (zespół Dubina – Johnsona)
- wirusowe zapalenia wątroby
- wirusowe zapalenia wątroby
- alkoholowe zapalenia wątroby
- alkoholowe zapalenia wątroby
- autoimmunologiczne zapalenia wątroby
- autoimmunologiczne zapalenia wątroby
- polekowe zapalenia wątroby (paracetamol)
- polekowe zapalenia wątroby (paracetamol)
- pierwotna marskość żółciowa
- pierwotna marskość żółciowa
- żółtaczka cholestatyczna ciężarnych
- żółtaczka cholestatyczna ciężarnych
Zewnątrzwątrobowa
Zewnątrzwątrobowa
- kamica przewodowa i pęcherzyka żółciowego
- kamica przewodowa i pęcherzyka żółciowego
- stwardniające zapalenie dróg żółciowych
- stwardniające zapalenie dróg żółciowych
- nowotwory dróg żółciowych
- nowotwory dróg żółciowych
- rak trzustki
- rak trzustki
Żółtaczka –
Żółtaczka –
najważniejsze
najważniejsze
pytania:
pytania:
Czas trwania żółtaczki
Czas trwania żółtaczki
Oddawanie ciemnego moczu
Oddawanie ciemnego moczu
Odbarwienie stolca
Odbarwienie stolca
Objawy towarzyszące
Objawy towarzyszące
- świąd skóry
- świąd skóry
- ból, wzdęcia brzucha
- ból, wzdęcia brzucha
- chudnięcie
- chudnięcie
Żółtaczka –
Żółtaczka –
najważniejsze
najważniejsze
pytania:
pytania:
Zabiegi operacyjne, stomatologiczne,
Zabiegi operacyjne, stomatologiczne,
iniekcje, transfuzje w wywiadzie
iniekcje, transfuzje w wywiadzie
Kontakt z chorymi na WZW
Kontakt z chorymi na WZW
Nałogi (narkotyki, alkoholizm)
Nałogi (narkotyki, alkoholizm)
Kontakt ze związkami hepatotoksycznymi
Kontakt ze związkami hepatotoksycznymi
(herbicydy, rozpuszczalniki, lakiery)
(herbicydy, rozpuszczalniki, lakiery)
Przyjmowane leki
Przyjmowane leki
Wodobrzusze
Wodobrzusze
Patologiczne gromadzenie się płynu
Patologiczne gromadzenie się płynu
w jamie
w jamie
otrzewnej
otrzewnej
Wodobrzusze -
Wodobrzusze -
najczęstsze
najczęstsze
przyczyny:
przyczyny:
Choroby wątroby
Choroby wątroby
- nadciśnienie wrotne
- nadciśnienie wrotne
- marskość wątroby
- marskość wątroby
- zakrzepica żył
- zakrzepica żył
wątrobowych
wątrobowych
- rak wątroby
- rak wątroby
Choroby nowotworowe
Choroby nowotworowe
Niewydolność serca
Niewydolność serca
Niewydolność nerek
Niewydolność nerek
Ostre zapalenie trzustki
Ostre zapalenie trzustki
Choroby zakaźne (AIDS)
Choroby zakaźne (AIDS)
Wodobrzusze –
Wodobrzusze –
najważniejsze
najważniejsze
pytania:
pytania:
Czas trwania
Czas trwania
wodobrzusza
wodobrzusza
Szybkość narastania
Szybkość narastania
Objawy towarzyszące
Objawy towarzyszące
- bóle brzucha
- bóle brzucha
- żółtaczka
- żółtaczka
- duszność
- duszność
- chudnięcie
- chudnięcie
BADANIE PRZEDMIOTOWE
BADANIE PRZEDMIOTOWE
Oglądanie
Oglądanie
Kształt brzucha
Kształt brzucha
Wysklepienie brzucha
Wysklepienie brzucha
Symetryczność
Symetryczność
Udział w oddychaniu
Udział w oddychaniu
Stan pępka
Stan pępka
Tętnienia
Tętnienia
Ruchy robaczkowe
Ruchy robaczkowe
Guzy
Guzy
Blizny
Blizny
Obecność krążenia obocznego w powłokach
Obecność krążenia obocznego w powłokach
Rozstępy skórne
Rozstępy skórne
Przebarwienia
Przebarwienia
Wysypki
Wysypki
Znamiona barwnikowe
Znamiona barwnikowe
Wysklepienie brzucha
Wysklepienie brzucha
Powiększenie obwodu
Powiększenie obwodu
Otyłość
Otyłość
Płyn w jamie otrzewnej
Płyn w jamie otrzewnej
Wzdęcie brzucha
Wzdęcie brzucha
Przepukliny
Przepukliny
ciąża
ciąża
Wysklepienie brzucha
Wysklepienie brzucha
Zmniejszenie obwodu
Zmniejszenie obwodu
Choroby
Choroby
wyniszczające
wyniszczające
niedożywienie
niedożywienie
Obecność blizn
Obecność blizn
Przebyte operacje prawidłowość i
Przebyte operacje prawidłowość i
przebieg gojenia
przebieg gojenia
Rozstępy skórne ( choroba Cushinga )
Rozstępy skórne ( choroba Cushinga )
Ciąże
Ciąże
urazy
urazy
Obecność cech nadciśnienia
Obecność cech nadciśnienia
wrotnego
wrotnego
Caput Medusae – najczęściej
Caput Medusae – najczęściej
obserwowane w marskości wątroby
obserwowane w marskości wątroby
Obmacywanie
Obmacywanie
1.
1.
Badanie przeprowadza się siedząc po prawej
Badanie przeprowadza się siedząc po prawej
stronie chorego
stronie chorego
2.
2.
Badamy całą powierzchnią ręki
Badamy całą powierzchnią ręki
3.
3.
Prosimy chorego, żeby nie napinał mięśni
Prosimy chorego, żeby nie napinał mięśni
brzucha
brzucha
4.
4.
Musimy upewnić chorego, że badanie
Musimy upewnić chorego, że badanie
zostanie przeprowadzone w sposób możliwie
zostanie przeprowadzone w sposób możliwie
bezbolesny
bezbolesny
5.
5.
Dłonie powinny być możliwie ciepłe
Dłonie powinny być możliwie ciepłe
6.
6.
Kończyny dolne zgięte w stawach kolanowych
Kończyny dolne zgięte w stawach kolanowych
Obmacywanie
Obmacywanie
1.
1.
Orientacyjne
Orientacyjne
Napięcie mięśni brzucha wzmożone lub
Napięcie mięśni brzucha wzmożone lub
osłabione - ograniczone lub uogólnione
osłabione - ograniczone lub uogólnione
Bolesność przy palpacji
Bolesność przy palpacji
Przeczulica skórna
Przeczulica skórna
Topografia powiększonych narządów lub
Topografia powiększonych narządów lub
guzów
guzów
Objaw chełbotanie prawdziwe lub rzekome
Objaw chełbotanie prawdziwe lub rzekome
Objaw Blumberga
Objaw Blumberga
Opukiwanie
Opukiwanie
Ogólne
Ogólne
- orientacyjne
- orientacyjne
►
Przeprowadza się je w liniach:
Przeprowadza się je w liniach:
►
Środkowoobojczykowych
Środkowoobojczykowych
►
Pośrodkowej
Pośrodkowej
►
Można także opukiwać wz\dłuż przebiegu okrężnicy
Można także opukiwać wz\dłuż przebiegu okrężnicy
Prawidłowo stwierdzamy odgłos opukowy
Prawidłowo stwierdzamy odgłos opukowy
bębenkowy
bębenkowy
►
Większość stanów patologicznych takich jak płyn, guzy,
Większość stanów patologicznych takich jak płyn, guzy,
nacieki zapalne doprowadza do stłumienia odgłosu
nacieki zapalne doprowadza do stłumienia odgłosu
bębenkowego
bębenkowego
Opukiwanie
Opukiwanie
Szczegółowe
Szczegółowe
Wątroby
Wątroby
Śledziony
Śledziony
Żołądka
Żołądka
Jelita grubego
Jelita grubego
Osłuchiwanie
Osłuchiwanie
Osłuchuje się w tych samych miejscach w
Osłuchuje się w tych samych miejscach w
których wykonujemy opukiwanie
których wykonujemy opukiwanie
Ruchów robaczkowych
Ruchów robaczkowych
odgłosy metaliczne
odgłosy metaliczne
lub „martwa cisza”
lub „martwa cisza”
Szmer w zwężeniu dużej tętnicy jamy
Szmer w zwężeniu dużej tętnicy jamy
brzusznej lub tętnicy nerkowej
brzusznej lub tętnicy nerkowej
Tarcie otrzewnej
Tarcie otrzewnej
Obmacywanie
Obmacywanie
Szczegółowe
Szczegółowe
obmacywanie jelit badanie
obmacywanie jelit badanie
przeprowadza się wzdłuż przebiegu okrężnicy
przeprowadza się wzdłuż przebiegu okrężnicy
w badaniu stosuje się mocniejsze, głębsze
w badaniu stosuje się mocniejsze, głębsze
obmacywanie niż w badaniu orientacyjnym
obmacywanie niż w badaniu orientacyjnym
Badamy
Badamy
(objaw Rowsinga
(objaw Rowsinga
, punkt Mc Burneya, Lanza)
, punkt Mc Burneya, Lanza)
Objaw Jaworskiego - Pacjent w pozycji leżącej
Objaw Jaworskiego - Pacjent w pozycji leżącej
podnosi kończynę dolną prawą do góry. Następnie
podnosi kończynę dolną prawą do góry. Następnie
badający naciska palcami dłoni okolicę wyrostka
badający naciska palcami dłoni okolicę wyrostka
robaczkowego, a pacjent jednocześnie opuszcza
robaczkowego, a pacjent jednocześnie opuszcza
wyprostowaną w stawie kolanowym kończynę do
wyprostowaną w stawie kolanowym kończynę do
poziomu. Objaw uznaje się za dodatni, gdy w trakcie
poziomu. Objaw uznaje się za dodatni, gdy w trakcie
opuszczania kończyny pojawia się narastający ból (w
opuszczania kończyny pojawia się narastający ból (w
przypadku zakątniczego położenia wyrostka
przypadku zakątniczego położenia wyrostka
robaczkowego).
robaczkowego).
Obmacywanie
Obmacywanie
2.
2.
Szczegółowe
Szczegółowe
obmacywanie badanie oburącz
obmacywanie badanie oburącz
wątroby
wątroby
•
wielkość wątroby
wielkość wątroby
wątroba niepowiększona nie jest
wątroba niepowiększona nie jest
wyczuwalna
wyczuwalna
•
rozmiar jej powiększenia
rozmiar jej powiększenia
•
cechy jej brzegu
cechy jej brzegu
•
spoistość
spoistość
•
Stan pęcherzyka żółciowego
Stan pęcherzyka żółciowego
•
Ruchomość oddechową wątroby
Ruchomość oddechową wątroby
•
objaw Chełmońskiego
objaw Chełmońskiego
•
Bolesność uciskową
Bolesność uciskową
•
Przeczulica skórna
Przeczulica skórna
Obmacywanie
Obmacywanie
Pęcherzyka żółciowego
Pęcherzyka żółciowego
- bolesność uciskowa
- bolesność uciskowa
- obrona mięśniowa
- obrona mięśniowa
- ew. wielkość, cechy
- ew. wielkość, cechy
narządu
narządu
Opukiwanie wątroby
Opukiwanie wątroby
Celem badania jest określenie
Celem badania jest określenie
górnego i dolnego brzegu wątroby –
górnego i dolnego brzegu wątroby –
Badanie tą metodą wykonuje się
Badanie tą metodą wykonuje się
głównie wówczas gdy zawodzi
głównie wówczas gdy zawodzi
metoda obmacywania
metoda obmacywania
Wysokość stłumienia:
Wysokość stłumienia:
W linii środkwoobojczykowej 6-12cm
W linii środkwoobojczykowej 6-12cm
W pośrodkowej 4-8cm
W pośrodkowej 4-8cm
Osłuchiwanie wątroby
Osłuchiwanie wątroby
Metoda ta ma niewielkie znaczenie
Metoda ta ma niewielkie znaczenie
Można wysłuchać tarcie otrzewnej
Można wysłuchać tarcie otrzewnej
Może być metodą wspomagającą
Może być metodą wspomagającą
ustalenie granicy narządu
ustalenie granicy narządu
Badanie śledziony
Badanie śledziony
Oglądaniem można niekiedy zauważyć znaczne
Oglądaniem można niekiedy zauważyć znaczne
powiększenie śledziony wyłącznie u osób
powiększenie śledziony wyłącznie u osób
szczuplych
szczuplych
Prawidłowa śledziona nie jest badalna
Prawidłowa śledziona nie jest badalna
obmacywaniem i opukiwaniem
obmacywaniem i opukiwaniem
Śledziona powiększa się w kierunku pępka i
Śledziona powiększa się w kierunku pępka i
kolca biodrowego prawego górnego
kolca biodrowego prawego górnego
Ustalenie granicy narządu wspomaga się
Ustalenie granicy narządu wspomaga się
opukiwaniem
opukiwaniem
Badamy od kolca biodrowego przedniego
Badamy od kolca biodrowego przedniego
górnego w kierunku łuku żebrowego lewego
górnego w kierunku łuku żebrowego lewego
Badanie trzustki
Badanie trzustki
W trakcie badania łączy się metody oglądania,
W trakcie badania łączy się metody oglądania,
obmacywania i osłuchiwania
obmacywania i osłuchiwania
Trzustka nie jest dostępna badaniu oglądaniem
Trzustka nie jest dostępna badaniu oglądaniem
ani obmacywaniem.
ani obmacywaniem.
Jedynie znacznie zaawansowane choroby trzustki
Jedynie znacznie zaawansowane choroby trzustki
mogą być badalne w/w metodami takie jak
mogą być badalne w/w metodami takie jak
torbiele, guzy zapalne i nowotworowe
torbiele, guzy zapalne i nowotworowe
Badanie trzustki przeprowadza się w środkowym
Badanie trzustki przeprowadza się w środkowym
środbrzuszu ( punkty orientacyjne: pole
środbrzuszu ( punkty orientacyjne: pole
trzustkowe Chaufarda-Riveta, punkt
trzustkowe Chaufarda-Riveta, punkt
trzustkowy Desjardinsa )
trzustkowy Desjardinsa )