background image

 

 

Sposoby radzenia sobie z napięciami

1. Skupienie się na celu

2.  Skupienie  się  na  sobie  i 
niebezpieczeństwie

background image

 

 

Teorie X i Y Mc Gregora

Teoria X

Teoria Y

1.Ludzie  naturalnie  nie  znoszą 
pracy  i  unikają  jej  jak  tylko 
mogą

.

1.Wysiłek fizyczny i umysłowy 
jest tak naturalny i przyjemny 
dla ludzi jak odpoczynek i 
zabawa.

2.Aby  zmusić  ludzi  do  pracy, 
trzeba ich sprawdzać, popędzać, 
kierować nimi i grozić im.

2.Ludzie  potrafią  kierować  sami 
sobą, 

potrafią 

sami 

siebie 

sprawdzać 

wykonywaniu 

różnych  zadań,  z  którymi  się 
utożsamiają.

3.Przeciętny  człowiek  woli  być 
kierowany  z  zewnątrz,  stara  się 
unikać  odpowiedzialności  i  jest 
mało ambitny.

3.Przeciętny 

człowiek, 

odpowiednich  warunkach,  nie 
tylko  chętnie  przyjmuje  na 
siebie  odpowiedzialne  zadania, 
ale sam ich czynnie poszukuje.

background image

 

 

Style kierowanie grupą

1. władczy  (dyktatorski)

  –  krańcowa  postać  stylu  zwierzchniczego, 

kierujący rządzi po dyktatorsku, niczego nie wyjaśnia, nie bierze pod uwagę 
odczuć  czy  opinii  uczniów  wydaje  rozkazy,  stosuje  kary,  często  traktuje 
podopiecznych instrumentalnie;

2. zwierzchniczy

  –  kierujący  wyraźnie  występuje  w  roli  przełożonego,  a 

podopieczny  podwładnego;  kierujący  poucza  i  wydaje  polecenia, 
podopieczny słucha i wykonuje;

3. służbowy

  –  kierujący  i  podopieczny  współpracują  rzeczowo  kolejno 

urzeczywistniając zadania szkoleniowe;

4.  współpracujący  (styl  demokratyczny)

  –  można  stosować  nawet 

wobec  bardzo  młodych  podopiecznych,  kierujący  steruje  procesem 
zaprawy, ale wyjaśnia swoje polecenia zawodnikom, bierze pod uwagę ich 
odczucia, wątpliwości, pytania i opinie, pobudza inicjatywę i samodzielność 
uczniów;

5.  przyjazny

  –  można  stosować  wobec  starszego,  dojrzałego, 

inteligentnego  podopiecznego;  kierującego  i  podopiecznego  łączą  więzy 
przyjaznego koleżeństwa i współpracy, mocno zaznaczona więź uczuciowa 
między kierującym a podopiecznym.

 

background image

 

 

Andragogika

dział  pedagogiki  zajmujący  się 
zagadnieniami 

pobudzania, 

ukierunkowywania 

lub 

wspomagania 

procesów 

wychowania, 

kształcenia 

samokształcenia  ludzi  dorosłych; 
pedagogika 

dorosłych»‹andr-

agogika, wg ped-agogika, p. andro-›

background image

 

 

Refleksja andragogiczna

Sokrates

 

(469-399 

p.n.e.) 

– 

wzmianki o uczeniu się dorosłych, o 
starszych  panach,  którzy  się  późno 
uczyć zaczęli.

Platon

 (427-347 p.n.e.) – kształcenie 

najzdolniejszych do 35 roku życia.

background image

 

 

Fazy życia

-     

 okres  dzieciństwa  i  młodości,  wzrostu  i 

rozwoju organizmu (do 25 roku życia

; anafaza

),

-      okres  wieku  dojrzałego  (od  25-30  do  55-60 
roku życia; 

mezofaza

),

-  okres  wieku  starszego  (po  60  roku  życia; 

katafaza

[

1]

)

[1]

 

Nazwy „anafaza”, „mezofaza” i „katafaza” niezbyt ściśle odpowiadają 
określeniom  „dzieciństwo  i  młodość”,  „dojrzałość”  i  „wiek  starszy”; 
przedrostek  ana-  oznacza  „wznosić  się,  przyrastać”,  mezo-  – 
„pośredni,  środkowy”,  kata-  –  „opadający,  malejący”.  Istotą  określeń 
„anafaza”,  „mezofaza”  i  „katafaza”  jest  więc  kierunek  przemian  w 
ustroju człowieka, nie zaś okres życia.

background image

 

 

Rola aktywności ruchowej w poszczególnych 
fazach życia

okres życia

rola ruchu

dzieciństwo  i 
młodość

- pobudza rozwój fizyczny,
- podnosi wydolność,
- wyrównuje skutki przeciążenia nauką,
-  ułatwia  usuwanie  odchyleń  w  rozwoju 
psychofizycznym.

wiek dojrzały

- pomaga w utrzymaniu osiągniętej wcześniej 
wydolności fizycznej,

zapobiega 

schorzeniom 

(również 

cywilizacyjnym  i  zawodowym)  i  działa 
leczniczo,
-  ułatwia  zachowanie  równowagi  wewnątrz 
ustroju oraz w układzie ustrój ‑środowisko,

wiek starszy

-  opóźnia  spadek  wydolności  i  sprawności, 
pomaga zachować zdrowie,
-  wyrównuje  zaburzenia  i  usuwa  skutki 
niesprawności.

background image

 

 

Psychologia w perspektywie całego 
życia

Podstawowym  aspektem  prac  badawczych  w  dziedzinie 

psychologii  rozwoju,  który  pojawił  się  w  perspektywie  całego 

życia (

life-span psychology - LSP

) jest ich odniesienie do nowej 

ogólnej, metateoretycznej konceptualizacji pojęcia rozwoju. To 

metateoretyczne  podejście  do  psychologii  na  przestrzeni 

całego życia cechuje się połączeniem następujących punktów 

widzenia: 

uwzględnieniem 

wielokierunkowości 

zmian 

ontogenetycznych, włączeniem czynników rozwoju zależnych i 

niezależnych  od  wieku,  rozpracowaniem  permanentnego, 

dynamicznego  wzajemnego  oddziaływania  między  wzrostem 

(zyskiem)  i  rozpadem  (utratą),  podkreśleniem  historycznych 

związków  rozwoju  i  badań  innych  strukturalnych  wpływów 

oddziałujących  na  te  procesy  z  rozwojem  oraz  badaniami 

zakresu plastyczności procesów rozwojowych.

 

background image

 

 

Rozwój przez całe życie

W  modelu  LSP  zakłada  się,  że  procesy 
ontogenezy  trwają  od  narodzin  aż  po 
śmierć,  a  zatem  na  przestrzeni  całego 
życia.  Ontogenezę  postrzega  się  jako 
proces  trwający  przez  całe  życie.  Celem 
LSP  jest  opis,  wyjaśnienia  i  modyfikacje 
(optymalizacja) 

tych 

procesów 

ontogenetycznych, 

uwzględnieniem 

indywidualnych 

podobieństw 

i różnorodności 

background image

 

 

Współczesne założenia psychologiczne

Szczególny nacisk położymy na dwa nowe 
punkty 

widzenia. 

Jednym 

jest 

metodologiczne 

założenie, 

że 

plastyczność 

procesów 

rozwojowych 

najlepiej  badać  przy  użyciu  strategii 

testing-the-limits

” 

(badania 

granic 

zachowań).  Drugim  jest  teoretyczne 
założenie,  że  każdy  proces  rozwojowy 
zawiera  adaptacyjną  zdolność  zarówno 
zysku (

wzrostu

), jak i utraty (

rozpadu

). 

background image

 

 

Badania nad rozwojem ustawicznym

Do rosnącego zainteresowania perspektywą całego życia 
w  początkowym  okresie  jej  rozwoju  szczególnie 
przyczyniły się zapewne trzy następujące czynniki:

1. demograficzne przemiany w strukturze społeczeństw, 
w której rósł udział ludzi w starszym wieku,

2.współczesny  rozwój  gerontologii  zorientowany  na 
badania  poszukujące  wczesnych  oznak  starzenia  się  na 
przestrzeni całego życia,

3.  starzenie  się  osób  badanych  oraz  badaczy,  którzy 
uczestniczyli 

klasycznych, 

długookresowych 

badaniach  zapoczątkowanych  w  okresie  dzieciństwa  w 
latach dwudziestych i trzydziestych.

 

background image

 

 

Charakterystyczne założenia psychologii rozwoju 
na przestrzeni całego życia (1)

Koncepcja

Założenie

Rozwój  przez 
całe życie

Rozwój  ontogenetyczny  jest  procesem  trwającym 
przez  całe  życie.  Przy  określeniu  tego,  czym  jest 
rozwój, żaden zakres wiekowy nie ma rangi wyższej 
niż  inne.  W  całym  okresie  rozwoju  (tzn.  we 
wszystkich 

fazach 

przebiegu 

życia) 

mogą 

występować  zarówno  procesy  ciągłe  (kumulacyjne) 
jak i nieciągłe (innowacyjne).

Wielo-
kierunkowość

Kierunek  zmian  ontogenetycznych  nie  zmienia  się 
istotnie  jedynie  między  rozmaitymi  obszarami 
zachowań  (np.  inteligencji  w  zestawieniu  z 
emocjami),  lecz  również  wewnątrz  tej  samej 
kategorii  zachowania.  W  jednym  i  tym  samym 
zakresie  rozwoju  i obszarze  zachowań  liczne 
sposoby  zachowań  mogą  wykazywać  zarówno 
wzrost jak i rozpad.

background image

 

 

Charakterystyczne założenia psychologii 
rozwoju na przestrzeni całego życia (2)

Koncepcja

Założenie

Rozwój 

jako 

zysk i strata

Rozwój  nie  zawsze  jest  równoznaczny  z  przyrostem 
zdolności 

lub 

przyrostem 

sensie 

wyższej 

efektywności.  Na  przestrzeni  całego  życia  rozwój 
składa  się  zawsze  zarówno  z  zysku  (przyrostu)  jak  i 
straty (rozpadu).

Plastyczność

Rozwój 

psychologiczny 

cechuje 

się 

wysoką 

plastycznością  wewnątrzosobniczą  (zmiennością  u 
jednej  osoby).  Przebieg  rozwoju  osoby  zmienia  się  w 
zależności  od  jej  warunków  życia  i jej  doświadczeń 
życiowych.  Głównym  zadaniem  badań  rozwoju 
psychologii 

jest 

ustalenie 

możliwego 

zakresu 

plastyczności oraz jej granic.

background image

 

 

Charakterystyczne założenia psychologii 
rozwoju na przestrzeni całego życia (3)

Koncepcja

Założenie

Osadzenie 

historii

Rozwój  ontogenetyczny  zmienia  się  również  w 
zależności  od  uwarunkowań  historyczno-kulturalnych. 
Na przebieg rozwoju ontogenetycznego (zależnego od 
wieku)  ogromny  wpływ  wywierają  panujące  warunki 
społeczno-kulturalne danej epoki.

Kontekstualizm

W  aspekcie  konceptualnym  każdy  indywidualny 
przebieg 

rozwoju 

wynika 

wzajemnego 

(dialektycznego)  oddziaływania  trzech  systemów 
oddziaływań  rozwojowych:  uzależnionego  od  wieku, 
uwarunkowanego  historycznie  i  nienormatywnego. 
Współdziałanie  i  sposób  oddziaływania  tych  trzech 
systemów  mogą  być  charakterystyczne  dla  tych 
trzech 

systemów 

w obrębie 

metateoretycznych 

głównych zasad konceptualizmu.

background image

 

 

Charakterystyczne założenia psychologii 
rozwoju na przestrzeni całego życia (4)

Koncepcja

Założenie

Potraktowanie 
wielo-
dyscyplinarne

Rozwój 

psychologiczny 

trzeba 

postrzegać 

wielodyscyplinarnie,  również  w  kontekście 
innych gałęzi nauki (np. antropologii, biologii czy 
socjologii), 

które 

zajmują 

się 

rozwojem 

człowieka.  Z  otwartości  perspektywy  całego 
życia 

dla 

wielodyscyplinarnego 

sposobu 

postrzegania 

wynika 

to, 

że 

“czysto” 

psychologiczne  potraktowanie  rozwoju  przez 
całe  życie  może  tę  perspektywę  reprezentować 
jedynie wyrywkowo.

background image

 

 

Założenia rozwoju przez całe życie

Koncepcja  trwającego  całe  życie  rozwoju 
zawiera  dwa  aspekty.  Po  pierwsze  jest  to 
ogólne założenie, ze rozwój obejmuje cały 
przebieg życia. Po drugie chodzi o aspekt, 
że  trwający  całe  życie  rozwój  może 
obejmować 

procesy 

zmian, 

które 

rozpoczynają  się  nie  w  chwili  narodzin, 
lecz w późniejszych fazach życia. 

background image

 

 

Różne rodzaje wiedzy

1. 

Wiedza 

deklaratywna

 

(faktograficzna); „wiemy, że...”

2. 

Wiedza  proceduralna

;  „wiemy, 

jak...”

background image

 

 

Inteligencja

Inteligencja

  –  zdolność  rozumienia 

otaczających  sytuacji  i  sytuacji  i 
znajdowania  na  nie  właściwych, 
celowych reakcji.

background image

 

 

Rodzaje inteligencji

1. 

Inteligencja  płynna

  –  mechanika 

(operacje 

umysłowe, 

rozwiązywanie 

zadań),

2. 

Inteligencja 

skrystalizowana

 

– 

pragmatyka 

(mowa, 

dostosowanie 

społeczne).

background image

 

 

Pragmatyka inteligencji

Pod  pojęciem  “pragmatyka  inteligencji”  kryją  się 

następujące aspekty:

a)  ogólne  systemy  wiedzy  deklaratywnej  i 

proceduralnej, 

na 

przykład 

system 

wiedzy 

inteligencji skrystalizowanej,

b)  specjalne  systemy  wiedzy  deklaratywnej  i 

proceduralnej,  na  przykład  ekspercka  wiedza 

zawodowa,

c) wiedza w odniesieniu do zdolności i umiejętności 

(heurystyka,  strategie),  które  są  ważne  przy 

wykonywaniu czynności wymagających inteligencji i 

szczególnie  oddziałują  przy  aktywacji  inteligencji  w 

sytuacji rozwiązywania problemów. 

background image

 

 

Nowe wartości w późnym wieku

1. Nowe wartości mogą się tworzyć w późnym wieku.

2. Rada starszych we wspólnotach plemiennych.

3. Rola doświadczenia w czynnościach ruchowych – 
sprawność sędziwych mistrzów walk wschodnich.

4. Angielska babcia, która w wieku 75 lat zdobyła 
licencję pilota.

5. Prof. Czesław Marchaj.

6. Prof. Zbigniew Czajkowski.

7. T. Kotarbiński, K. Popper i inni profesorowie.

8. Zachodni emeryci – podróże.

background image

 

 

Rozwój

Badacze  LSP  proponują  tu  rozszerzenie  pojęcia 

rozwoju poza biologiczną koncepcję wzrostu (growth

lub  rozwoju  (progression).  Rozwój  powinien  wówczas 

obejmować  nie  tylko  procesy  wzrostu,  ale  również 

takie  procesy,  które  w  ciągu  życia  zwracają  się  w 

innym 

kierunku. 

Odpowiednio 

do 

tego 

perspektywie  LSP  rozwój  definiuje  się  jako  każdą 

(pozytywną  lub  negatywną)  zmianę  w  zdolnościach 

adaptacyjnych organizmu.

Robert Stiller – muszę zapominać języki.

Dlaczego  starszy  człowiek,  o  olbrzymiej  wiedzy,  nie 

potrafi opanować podstaw obsługi komputera?

background image

 

 

Wychowanie do starości

Wychowanie  do  starości  polega  właśnie  na  pomaganiu 

ludziom  w  nabywaniu  zainteresowań  i  aspiracji  oraz 

umiejętności  i  przyzwyczajeń,  które  –  gdy  nadejdzie  czas 

emerytury  –  dopomagają  w  realizowaniu  trybu  życia 

sprzyjającego  wydłużeniu  życia  i  dającej  satysfakcję 

aktywności.  Przy  czym  należy  podkreślić,  iż  wychowanie 

pojmować 

będziemy 

nie 

tylko 

jak 

informowanie, 

przekonywanie,  zachęcanie  –  lecz  także  jako  wywoływanie 

sytuacji sprzyjających określonemu postępowaniu.

(A. Kamiński, Studia i szkice pedagogiczneI, Warszawa 1978)

background image

 

 

Trzy rodzaje ludzkich zainteresowań

1. 

Instrumentalne

;  celem  ich  jest  dominacja  nad 

natura  przez  naukę,  dominowanie  przez  życie 
intelektualne nad dokonującymi się przemianami.

2. 

Hermeneutyczne

;  zawierające  cel:  rozumienie 

świata  i  samoekspresja  przez  sztukę  i  nauki 
humanistyczne,

3. 

Emancypacyjne

  –  zmierzające  do  wolności  i 

uwolnienia 

się 

od 

negatywnych 

wpływów 

otoczenia.

background image

 

 

Selektywna optymalizacja z kompensacją: prototypowy proces 
dostosowawczego, trwającego całe życie rozwoju na przykładzie funkcji 

poznawczych

 

-  ogólną  cechą  trwającego  całe  życie  rozwoju  jest  rosnąca  z  wiekiem 
specjalizacja  (selekcja)  motywacyjnych  i  poznawczych  zasobów  i 
zdolności

-          dwie osobliwości cechują starzenie poznawcze (kognitywne):
a)          zmniejszone  rezerwy  maksymalnych  osiągnięć  w  inteligencji 
płynnej (mechanice inteligencji),
b)          dalszy  rozwój  i  zachowanie  wysokich  osiągnięć  w  niektórych 
systemach wiedzy (pragmatyce inteligencji).

-          kiedy w przypadku poddanej procesowi starzenia osoby zostaną 
przekroczone  granice  (progi)  zdolności,  ma  to  następujące 
konsekwencje dla rozwoju:
a)          rosnąca  selekcja  (kanalizowanie)  i  dalsze  zmniejszanie  liczby 
dziedzin z wysokimi osiągnięciami,
b)         rozwój mechanizmów kompensujących lub zastępczych.

background image

 

 

Podstawowe funkcje wychowania 
dorosłych

1. 

Funkcja  zastępcza

  –  przekazywanie  ludziom 

dorosłym  tych  wiadomości  i  kształtowanie  tych 

umiejętności,  których  nie  zdobyli  w  wieku 

szkolnym.

2. 

Funkcja  właściwa

  –  stałe  uzupełnianie  i 

aktualizowanie 

wiedzy 

umiejętności 

ludzi 

dorosłych.

... najbardziej efektywnymi pracownikami są ludzie 

stale  uczący  się,  ubogacający  swoją  osobowość, 

wiedzę i doświadczenie...

(

J. Turdej, Menedżer, Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych, Warszawa 1986).

background image

 

 

Składniki kształcenia dorosłych

1. Działalność uczniów dorosłych – 
uczenie się,

2. Działalność nauczycieli – 
nauczanie,

3. Układ treści kształcenia (program),

4. Środowisko dydaktyczne.

(W. Okoń, Wprowadzenie do dydaktyki ogólnej, Warszawa 1987)

background image

 

 

Zasady kształcenia dorosłych

1. Wykorzystywanie doświadczeń,

2. Indywidualizacja i zespołowość,

3. Kształtowanie umiejętności 
uczenia się,

4. Ustawiczność kształcenia.

background image

 

 

Powracająca fala

Wykorzystanie doświadczeń – 
redukcja stopni swobody

background image

 

 

Metody kształcenia dorosłych

1. 

Metody  podające

  –  wykład, 

pogadanka, dyskusja,

2. 

Metody 

poszukujące

 

– 

konsultacja, 

instruktaż, 

metody 

laboratoryjne, zajęcia praktyczne

background image

 

 

Treści kształcenia dorosłych

Zasady budowania programów nauczania:

1.  Podejście  problemowe  –  układy 
międzydyscyplinarne,

2. 

Kształtowanie 

umiejętności 

praktycznych,

3. Aktywizowanie uczących się.

background image

 

 

Środki dydaktyczne w edukacji 
dorosłych

1. Słowo

2. Obraz

3. Komputer

Jeden  obraz  wart  jest  więcej  niż 
tysiąc  słów,  ale  niekiedy  jedno 
słowo  warte  jest  więcej  niż  tysiąc 
obrazów.

background image

 

 

Autoedukacja

Wiedza proceduralna „Jak?”

Kilkakrotna  zmiana  zawodu  w  ciągu 
życia,

Samodzielne 

sterowanie 

swoim 

życiem

background image

 

 

Czynniki kulturowe w kształceniu i 
samokształceniu dorosłych

1. 

Przypisanie 

do 

warstw 

społecznych 

– 

wbrew 

ideałom 

wolności, równości i braterstwa,

2. Tradycje poszczególnych warstw,

3. Konieczność przełamywania złych 
tradycji.

background image

 

 

Funkcje nauczyciela

1. wychowawcza,

2. dydaktyczna,

3. badawcza,

4. społeczno-opiekuńcza,

5. innowacyjna,

6. środowiskowa,

7. socjalizacyjna.

background image

 

 

Różnice w aspektach wychowawczych

1.  Dzielenie  się  przez  wychowawcę  swoją 
osobowością

2.  Inna  funkcja  autorytetu,  bo  dorosły  już 
swoje wie – trudniej!

3.  Dorosły  już  nie  jest  tak  plastyczny  – 
trudno cokolwiek popsuć

4. Jeśli już się popsuje – trudniej naprawić 
(inteligencja płynna i skrystalizowana)

background image

 

 

Typy nauczycieli

1. Artysta,

2. Popularyzator,

3. Krytyczny analityk.

background image

 

 

Funkcje nauczyciela dorosłych

1. Diagnostyczna

2. Planistyczna

3. Motywacyjna

4. Metodyczna

5. Udostępniania

6. Oceny

background image

 

 

Typy nauczycieli - 2

1. Ekspert

2. Informator

3. Konsultant-doradca

4. Spolegliwy opiekun

5. Leseferysta (E. Niziurski – Sposób 
na Alcybiadesa)

background image

 

 

Przebieg procesów starzenia się

1

.  Ogólne  zwolnienie  przemiany 

materii

2.  Zmniejszania  się  uwodnienia 
tkanek

3.  Zmiany  w  białkach  i  składnikach 
mineralnych

4. Odkładanie się wapnia.

background image

 

 

Układy dotknięte procesami starzenia 
się

1.  Narządy  ruchu  –  mięśnie,  kości, 
stawy

2. Układ oddechowy

3. Układ krążenia

4. Układ nerwowy

5. Wydolność fizyczna

6. Ogólna filozofia ewolucji

background image

 

 

Przeciwwskazania bezwzględne do 
rekreacji ruchowej

-       choroba niedokrwienna serca i wczesny okres po 

zawale mięśnia sercowego,

-        jawna  niewydolność  krążenia,  z  trudem 

poddająca się leczeniu,

-       wady zastawkowe serca,

-       znaczne powiększenie serca,

-       nasilone zaburzenia rytmu pracy serca,

-       niewyrównana cukrzyca,

-       nadciśnienie tętnicze,

-       nadmierna otyłość,

-       ostre kłębkowe zapalenie nerek,

-      ostre postacie chorób zakaźnych.

 

background image

 

 

Przeciwwskazania względne

-       nieduże powiększenie serca,

-       niewydolność krążenia dająca się wyrównać leczeniem,

-       wszczepiony rozrusznik serca,

-        przewlekłe  choroby  układu  oddechowego  w  okresie 

zaostrzeń,

-       cukrzyca wyrównana przez insulinę i inne leki,

-       wczesny okres po krwotoku wewnętrznym,

-       choroby narządu moczowego, ostre i przewlekłe,

-       niedokrwistość poddająca się leczeniu, ale niewyrównana,

-       nadciśnienie tętnicze krwi,

-       choroby naczyń obwodowych kończyn,

-       przewlekłe zapalenie stawów,

-       przewlekłe choroby zakaźne,

-        choroby  z  drgawkami  lub  krótkotrwałymi  utratami 

przytomności.

background image

 

 

Cechy programu aktywności 
rekreacyjnej

a)       celowość,  czyli  ustalenie  hierarchii  celów  cząstkowych  i 

pośrednich umożliwiających osiągnięcie celu końcowego,

b)       wykonalność,  czyli  prawdopodobieństwo  osiągnięcia  celu 

końcowego lub przynajmniej celów pośrednich lub cząstkowych,

c)      wewnętrzną zgodność, 

d)      przejrzystość strukturalną,

e)      rzetelność, czyli pozostawanie w zgodzie z istniejącą wiedzą,

f)         elastyczność, czyli możliwość dokonywania niezbędnych zmian 

w czasie realizacji programu,

g)      optymalność, czyli jak najlepsze ułożenie ze względu na cel,

h)       perspektywiczność,  czyli  obejmowanie  jak  najdłuższego  okresu 

czasu,

i)        terminowość, czyli wyznaczenie określonych ram czasowych na 

realizację poszczególnych celów, a także osób odpowiedzialnych za tę 

realizację,

j)         ekonomiczność  i  kompleksowość,  czyli  ujęcie  całości  zadań  i 

zapewnienie niskich kosztów ich realizacji.

background image

 

 

Zasady treningu zdrowotnego

1.    Zasada wszechstronności treningu, czyli podwyższania 

ogólnej wydolności mierzonej poziomem pułapu tlenowego.

2.     Zasada  swoistości  treningu,  czyli  dostosowania 

wykonywanych ćwiczeń do potrzeb ćwiczącego.

3.    

Zasada 

systematyczności 

treningu, 

by 

stale 

utrzymywać „w ruchu” mechanizm superkompensacji.

4.     Zasada  stopniowania  obciążeń  treningowych;  zbyt 

niskie  obciążenia  nie  powodują  superkompensacji,  a  więc 

nie  dają  spodziewanych  efektów,  natomiast  nadmierne 

obciążenia mogą powodować zaburzenia czynności ustroju.

5.     Zasada  cykliczności  treningu,  czyli  okresowo 

powtarzających się zmian obciążeń treningowych. Ponieważ 

superkompensacja  zachodzi  w  okresie  powysiłkowym, 

ważny jest nie sam wysiłek, ale układ wysiłek-wypoczynek 

(Kuński, 2002).

background image

 

 

Etapy ćwiczeń

1. Etap ćwiczeń początkowych,

2.  Etap  ćwiczeń  entuzjastycznych 
(Thorndike, gorliwość neofitów),

3. Etap ćwiczeń racjonalnych.

background image

 

 

Tolerancje obciążeń wysiłkowych – 
tolerancja fizjologiczna

chęć  do  wysiłku,  natychmiast  po  treningu 
– dobre samopoczucie i wyrównanie rytmu 
pracy serca w ciągu 3 minut po wysiłku do 
120  uderzeń  na  minutę,  w  czasie 
wypoczynku  –  znużenie  mijające  po  ok.  2 
godz. po treningu i oczekiwanie na kolejny 
trening.

background image

 

 

Tolerancje obciążeń wysiłkowych – 
tolerancja wątpliwa

chwilowe  załamania  psychiczne, 

natychmiast 

po 

treningu 

– 

obojętność psychiczną i wyrównanie 

rytmu  pracy  serca  w  ciągu  3  minut 

po  wysiłku  do  120-140  uderzeń  na 

minutę,  w  czasie  wypoczynku  – 

znużenie  utrzymujące  się  przez 

ponad  2  godz.  po  treningu  i 

obojętność  co  do  kontynuowania 

treningów. 

background image

 

 

Tolerancje obciążeń wysiłkowych – 
tolerancja patologiczna

zaburzenia zborności ruchów, natychmiast 
po  treningu  –  mdłości  lub  wymioty  i 
wyrównanie  rytmu  pracy  serca  w  ciągu  3 
minut  po  wysiłku  do  ponad  140  uderzeń 
na  minutę  i  ból  w  klatce  piersiowej,  w 
czasie 

wypoczynku 

– 

znużenie 

utrzymujące  się  przez  ponad  12  godz.  po 
treningu,  niechęć  do  kontynuowania 
treningów, 

bezsenność 

objawy 

psychonerwicowe. 

background image

 

 

Programowanie aktywności ruchowej – 
metoda Paffenbergera Jr.

A) aktywność pierwszego poziomu (2,5 – 4,0 MET)

B) aktywność drugiego poziomu (4,5-10 MET)

kg * MET * godz. wysiłku = kcal

Zalecenie  –  tygodniowo  dla  osoby  o  masie  70  kg 
w  wieku  20-59  lat:  2000  kcal.  Dla  osób  o  innej 
masie  –  proporcjonalnie  do  masy.  W  starszym 
wieku norma maleje.

background image

 

 

Metoda Coopera 1

Punkty zdrowotne

Ćwiczenia o umiarkowanym natężeniu w czasie 30 min

10

chód 4,0-4,5 km/godz., po twardym podłożu
Pływanie rekreacyjne w basenie (100 m – 3:00 min)
Ergometr rowerowy, 25-50 W
Taniec – walc, fokstrot
Callanetics w warunkach domowych

15

Chód 5,5 km/godz., po twardym podłożu
Wycieczka z obciążeniem turystycznym o masie do 20 kg
Jazda na rowerze, rekreacyjna, poniżej 16 km/godz
Pływanie (100 m – 2:20-2:30 min)
Ergometr rowerowy, 75-100 W
Tenis stołowy, tenis ziemny, badminton
Siatkówka niezawodnicza
Aerobic, taniec współczesny
Łyżwiarstwo figurowe
Skakanka (80-110 skoków/min)

20

Jogging, 7 km/godz
Jazda na rowerze, 20-22 km/godz.
Pływanie (100 m – 2:00 min)
Narciarstwo biegowe, 4 km/godz.
Wchodzenie na wzniesienie z obciążeniem o masie 10-20 kg, 6 km/godz.
Ergometr rowerowy, 100-150 W
Judo, karate
Piłka nożna, koszykówka
Skakanka (110-130 skoków/min)

25

Bieg 8,5 km/godz.
Bieg na orientację
Jazda na rowerze, 25-30 km/godz.
Pływanie (100 m – 1:50-1:55 min)
Narciarstwo biegowe, 8 km/godz.
Wchodzenie na wzniesienie z obciążeniem o masie 10-20 kg, 7 km/godz.
Ergometr rowerowy, 150-175 W

30

Bieg, 10 km/godz.
Pływanie (100 m – 1:40-1:45 min.)
Narciarstwo biegowe, 10 km/godz.
Ergometr rowerowy, 175-200 W

background image

 

 

Metoda Coopera 2

Liczba punktów

Ocena

100

Idealnie, nie należy ćwiczyć więcej

70-99

Bardzo dobrze.

50-69

Dobrze

20-49

Przeciętnie

10-19

Żle

poniżej 10

Bardzo źle

background image

 

 

Próby sprawności

1. Próby z „miernikiem 
zewnętrznym” (np. Zuchory, Pilicza, 
NRD)

2. Próby z „miernikiem 
wewnętrznym” (np. step-test 
harwardzki)

background image

 

 

Cele treningu zdrowotnego

1.

Uzyskanie dobrej wydolności fizycznej.

2.

Ustabilizowanie spoczynkowej częstości skurczów 

serca na poziomie 50-60 na minutę.

3.

Ustabilizowanie zawartości tłuszczu podskórnego na 

poziomie 13±3% u mężczyzn i 20±5% u kobiet.

4.

Ustabilizowanie wartości wskaźnika masy ciała BMI w 

granicach 24±1 kg/m

2

.

5.

Ustalenie poziomu stężenia cholesterolu HDL na 

poziomie 1,4±0,2 mmol/l.

Wskaźnik  masy  ciała  BMI  (Body  Mass  Index)  oblicza 

się według wzoru:

BMI = masa ciała [kg]/{wzrost [m]}

2


Document Outline