18.03.2013
1
USZKODZENIE KOMÓRKI
ODWRACALNE
1. Zwyrodnienie
wodniczkowe
2. Stłuszczenie i
otłuszczenie
NIEODWRACALNE
1. Martwica
2. Apoptoza
ZABURZENIA PRZEMIANY
TŁUSZCZÓW
OTŁUSZCZENIE
• Nadmierne
gromadzenie
tkanki
tłuszczowej
– OGÓLNE (OTYŁOŚĆ)
– MIEJSCOWE
STŁUSZCZENIE
• Nagromadzenie
tłuszczów prostych
(trójglicerydów)
w
kk.miąższowych
(steatosis)
OTŁUSZCZENIE MIEJSCOWE
FIZJOLOGICZNE
• Szpik
• Grasica
• Węzły
chłonne
PATOLOGICZNE
• SERCE
• trzustka
zwyrodniające
OTŁUSZCZENIE SERCA
proste
NASIERDZIE
NASIERDZIE
TKANKA TŁUSZCZOWA
TKANKA TŁUSZCZOWA
MYOCARDIUM
MYOCARDIUM
STŁUSZCZENIE (steatosis)
•
m. sercowego
•
wątroby
•
m. szkieletowych
•
nerek
STŁUSZCZENIE SERCA
ogniskowe
rozlane
serce tygrysowate
np. w błonicy
np. w niedotlenieniu
18.03.2013
2
STŁUSZCZENIE WĄTROBY
•
Wątroba muszkatołowa
(hepar moschatum)
•
Wątroba gęsia
(hepar anserinum)
STŁUSZCZENIE WĄTROBY
•
Wątroba muszkatołowa
(hepar moschatum) –
przyczyna: PNPK
•
Wątroba gęsia (hepar
anserinum) – przyczyna: alkohol
STŁUSZCZENIE WĄTROBY
Przyczyny:
•
nadużywanie ALKOHOLU
•
toksyny i leki
•
niedożywienie
•
cukrzyca
•
otyłość
•
niedotlenienie
steatohepatitis
steatosis
norma
alkohol
alkohol
cirrhosis
abstynencja
abstynencja
alkohol
alkohol
ZESPÓŁ Reye
•
Zmiany:
– Stłuszczenie
– Obrzęk mózgu
•
Kto:
dzieci < 9 lat, większość < 4 lat
•
Kiedy:
3-5 dni po infekcji wirusowej
•
Przyczyny:
wirus + aspiryna?
•
Przebieg:
¾ OK., ¼
†
WĄTROBY
M.SZKIELETOWYCH
NEREK
SERCA
necrosis = martwica
Zmiany morfologiczne będące
wykładnikiem nagłej śmierci komórek
w żywym
organizmie. Są one
wynikiem oddziaływania enzymów na
śmiertelnie uszkodzoną komórkę.
kk.umieszczone w utrwalaczu (np. w formalinie) są
martwe, ale nie martwicze
(nie martwiczo zmienione)
18.03.2013
3
necrosis = martwica
TRAWIENIE
ENZYMATYCZNE
DENATURACJA
BIAŁEK
MARTWICA
MARTWICA
SKRZEPOWA
MARTWICA
ROZPŁYWNA
MARTWICA
SKRZEPOWA
MARTWICA
ROZPŁYWNA
DENATURACJA
BIAŁEK
TRAWIENIE
KOMÓREK PRZEZ
ENZYMY
LIZOSOMALNE
• Kształt kk. zachowany, bo
denaturacja białek
– strukturalnych
– enzymatycznych
• Przyczyny: niedotlenienie
(z wyjątkiem mózgu)
1.
INFARCTUS MYOCARDII
2.
NECROSIS CASEOSA (martwica
serowata w TBC)
MARTWICA SKRZEPOWA
1.
ENCEPHALOMALACIA
(rozmiękanie mózgu)
2.
ULCUS VENTRICULI
(wrzód żołądka)
MARTWICA ROZPŁYWNA
noga
martwica
skrzepowa
martwica
rozpływna
= zgorzel
wilgotna
ZAMKNIĘCIE TĘTNIC
INFEKCJA BAKTERYJNA
MARTWICA SKRZEPOWA i
ROZPŁYWNA
18.03.2013
4
Apoptoza odpowiedzialna jest
za:
1.
Regulację liczby komórek
2.
Usuwanie niepotrzebnych
komórek
–
uszkodzonych
–
starzejących się
APOPTOZA - fizjologia
•
Embriogeneza
•
Zmiany inwolucyjne zależne od
wpływu hormonów:
–
Endometrium w cyklu
–
Regresja sutka po laktacji
•
Wymiana kk. w kryptach
nabłonka jelitowego
• Śmierć kk. w nowotworach złośliwych
• Zanik
– hormono-zależny (apoptoza kk. nabł.
prostaty po kastracji)
– po zamknięciu przewodów
wyprowadzających (trzustka, nerka,
ślinianka)
• Odrzucanie przeszczepu (CTL)
• Neutrofile w ognisku zapalnym
• Ciałka Councilmana w hepatitis viralis
• Temp., prom. joniz., cytostatyki,
hipoksja w małych dawkach (w dużych
necrosis)
APOPTOZA - patologia
Nadmierna apoptoza
Niedostateczna apoptoza
1.
AIDS
2.
choroba Huntingtona
3.
stwardnienie zanikowe
boczne
1.
choroby nowotworowe
2.
SLE
3.
reumatoidalne zapalenie
stawów
4.
czerwienica prawdziwa
Homeostasis
Proliferacja
Apoptoza
• Atrophia (zanik):
• Hypertrophia
(przerost):
• Hyperplasia
(rozrost):
obj.kk.
obj.kk.
liczby kk.
• Metaplasia
(metaplazja):
zmiana typu kk.
ROZROST (hyperplasia)
Powiększenie tkanki lub narządu w
następstwie zwiększenia się
liczby
komórek
NORMA
ROZROST
18.03.2013
5
ROZROST
FIZJOLOGICZNY
• Rozrost hormonalny
– faza proliferacyjna
endometrium po
stymulacji estrogenami
– rozrost komórek
gruczołowych sutka w
okresie dojrzewania i ciąży
– rozrost komórek mięśnia
macicy (myometrium) w
ciąży
• Rozrost zastępczy
(rozrost wątroby po
częściowej hepatektomii)
PATOLOGICZNY
• Rozrost gruczołowy
endometrium u chorych z
wysokim stężeniem
estrogenów w surowicy
krwi
• Rozrost komórek
prostaty
• Gojenie się ran
• Brodawki zwykłe skóry
• Kłykciny kończyste
sromu
PRZEROST (hypertrophia)
Powiększenie tkanki lub narządu w
następstwie
powiększenia się
komórek, liczba komórek jest bz.
NORMA
PRZEROST
PRZEROST
FIZJOLOGICZNY
• Przerost mięśni
szkieletowych u
sportowca
• Przerost komórek
mięśnia macicy
(myometrium) w ciąży
PATOLOGICZNY
• Przerost mięśnia lewej
komory w nadciśnieniu
tętniczym
ZANIK (atrophia)
Zmniejszenie się tkanki lub narządu
w następstwie
zmniejszenia objętości
komórek.
NORMA
ZANIK
Podział zaników
• Zanik fizjologiczny (involutio)
– zanik grasicy w okresie dojrzewania
• Zanik patologiczny
– zanik całego organizmu, np. wyniszczenie
spowodowane chorobą nowotworową
Zaniki
Przyczyny
'
Przykłady
'
Zmniejszenie)obciążenia)
mechanicznego
)
Kończyna)w)opatrunku)
gipsowym
)
Ucisk)
)
Zanik)żeber)w)koarktacji)aorty
)
Utrata)unerwienia
)
Zanik)porażonych)mięsni)w)
poliomyeli(s*
)
Upośledzenie)ukrwienia
)
Zanik)nerki
)
Głodzenie
)
Anoreksja
)
Upośledzenie)stymulacji)
hormonalnej
)
Zanik)jajników)po)menopauzie
)
Starzenie)się)
)
Zanik)brunatny)mięśnia)
sercowego
)
18.03.2013
6
ZANIK ODŚRODKOWY
• Zanik, w którym wielkość narządu nie ulega
zmniejszeniu
• Przykłady:
– Wodonercze
• kamica moczowodowa → utrudnienie odpływu moczu
z układu kielichowo-miedniczkowego (UKM) →
poszerzenie UKM → ucisk UKM na miąższ nerki →
zanik miąższu nerki
– Zrzeszotnienie kości
METAPLAZJA (metaplasia)
Zastąpienie jednej dojrzałej tkanki
przez inną dojrzałą tkankę. Dotyczy:
–
tkanki nabłonkowej
• Nabł.wielorzędowy migawkowy oskrzela
zastąpiony przez nabł.ww.płaski
(
PAPIEROSY !!!
)
• Nabł.gruczołowy szyjki macicy zastąpiony
przez nabł.w.w.płaski
• Nabł.ww.płaski zastąpiony przez
nabł.gruczołowy (przełyk Barretta)
–
tkanki mezenchymalnej
• Tk.łączna włóknista chrząstka, kość
DYSPLAZJA
Zaburzenie rozwojowe:
– Dysplazja NERKI
– Dysplazja
WŁÓKNISTA KOŚCI
– Dysplazja
OSKRZELOWO -
PŁUCNA
neoplazja śródnabłonkowa dużego
stopnia
=
dysplazja dużego stopnia
=
carcinoma in situ
=
carcinoma
praeinvasivum
=
Ca 0
o