1
NOWOTWÓR
Nieprawidłowa tkanka, która:
•
rośnie autonomicznie, w sposób
nieskoordynowany z otaczającymi ją tkankami
prawidłowymi
•
bez celu
•
zachowuje się tak samo nawet po usunięciu
czynnika, który ją wywołał
•
wykorzystuje zasoby energetyczne i odżywcze
gospodarza
•
TUMOR –
guz
•
NEOPLASMA –
nowotwór
•
ONKOLOGIA –
nauka o nowotworach
(
oncos = tumor)
•
CARCINOMA
–
rak
•
SARCOMA
–
mięsak
N
E
O
P
L
A
S
M
A
TUMOR
HAEMATOMA
HAMARTOMA
TUBERCULOMA
CHORISTOMA
CHORISTOMA
•
Ektopiczne umiejscowienie normalnej tkanki np.
nadnercza pod torebką nerki
HAMARTOMA
•
Normalne, dojrzałe tkanki w swoim miejscu, ale
bez organizacji architektonicznej np. w płucu
NOWOTWORY
(neoplasma)
ŁAGODNE
(benignum)
ZŁOŚLIWE
(malignum)
Dwie g
ł
ówne cechy
nowotworów z
ł
o
ś
liwych
INVASIO
(naciekanie)
METASTASES
(przerzuty)
2
przerzuty
naczynia
chłonne
naczynia
krwionośne
PMR
wszczepy
do jam
surowiczych
LN
naciekanie dużych żył
•
rak nerki
•
pierwotny rak wątroby
wątroba
płuca
rak jajnika
NOWOTWORY NIEZRÓŻNICOWANE
=
ANAPLASTYCZNE
ANAPLAZJA
Niezró
ż
nicowanie, brak zró
ż
nicowania
=
PROLIFERACJA BEZ DOJRZEWANIA
ZRÓŻNICOWANIE NOWOTWORU
•
KIERUNEK ZRÓŻNICOWANIA -
przykłady
–
naczyniak krwionośny
•
now. łagodny różnicujący się w kierunku naczyń
krwionośnych
–
rak gruczołowy (gruczolakorak)
•
now. złośliwy różnicujący się w kierunku nabł.
gruczołowego
•
STOPIEŃ ZRÓŻNICOWANIA
–
n. wysokozróżnicowane (G1)
–
n. średniozróżnicowane (G2)
–
n. niskozróżnicowane (G3)
STOPIEŃ ZRÓŻNICOWANIA =
GRADING
= histologiczny stopień
złośliwości
I
o
II
o
III
o
inaczej
G1 G2 G3
(najlepiej)
(najgorzej)
(najlepiej)
(najgorzej)
Cytologiczne i histologiczne cechy
złośliwości komórek (1)
•
Pleo(poli)morfizm = różnorodność
kszta
ł
tu
wielko
ś
ci zabarwienia
•
Hyperchromasia & heterochromasia
j
ą
der
•
N/C = 1:1 (łag. 1:4 - 1:6)
•
CHROMATYNA – nieregularny:
– KSZTAŁT, WIELKOŚĆ, ZABARWIENIE
komórek
j
ą
der
•
Błona jądrowa
•
JĄDERKA
•
MITOZY
Du
ż
o
Patologiczne: Y, H, Z
•
ANARCHIA ARCHITEKTONICZNA
Dużo,
Duże,
Nieregularne
Cytologiczne i histologiczne cechy
złośliwości komórek (2)
3
CARCINOMA ANAPLASTICUM GLANDULAE THYREOIDEAE
STAGING = kliniczne stadium
zaawansowania nowotworu u
pacjenta
Wielkość
guza
Przerzuty do
węzłów
chłonnych
Przerzuty
drogą
krwionośną
T N M
NOWOTWORY
ŁAGODNE
ZŁOŚLIWE
NACIEKANIE
PODŚCIELISKA
nie ma
jest
PRZERZUTY
nie ma
są
OTOREBKOWANIE
zwykle jest
nie ma
WZNOWY MIEJSCOWE
nie ma
są
WZROST
powolny
szybki
BUDOWA
HISTOLOGICZNA
zróżnicowana
cechy anaplazji
ANGIOGENEZA
niewielka
duża
HETEROGENNOŚĆ
mała
bardzo duża
NOWOTWORY MIEJSCOWO
ZŁOŚLIWE
1.
Raki podstawnokomórkowe
skóry
2.
Glejaki
3.
Guz mieszany ślinianki
NACIEKAJĄ ale NIE DAJĄ PRZERZUTÓW
NABŁONKOWE
– Gruczolak
(ADEN
OMA)
– Torbielako-
gruczolak
(CYSTADEN
OMA)
– Brodawczak
(PAPILL
OMA)
– CYSTADEN
OMA
PAPILLOMATOSUM
MEZENCHYMALNE
– Tłuszczak (LIP
OMA)
– Włókniak (FIBR
OMA)
HAEMANGIOMA
– Naczyniak (ANGI
OMA)
LYMPHANGIOMA
– Chrzęstniak (CHONDR
OMA)
LEIOMYOMA
– Mięśniak (MY
OMA)
RHABDOMYOMA
NOWOTWORY ŁAGODNE
NABŁONKOWE
– Gruczolak
(ADEN
OMA)
– Torbielako-
gruczolak
(CYSTADEN
OMA)
– Brodawczak
(PAPILL
OMA)
– CYSTADEN
OMA
PAPILLOMATOSU
M
MEZENCHYMALNE
– Tłuszczak (LIP
OMA)
– Włókniak (FIBR
OMA)
HAEMANGIOMA
– Naczyniak (ANGI
OMA)
LYMPHANGIOMA
– Kostniak (OSTEOMA)
– Chrzęstniak (CHONDR
OMA)
LEIOMYOMA
– Mięśniak (MY
OMA)
RHABDOMYOMA
NOWOTWORY ŁAGODNE
4
NOWOTWORY ZŁOŚLIWE
NABŁONKOWE
(carcinoma)
MEZENCHYMALNE
(sarcoma)
Rak
(carcinoma) = nowotwór
złośliwy poch. nabłonkowego
Mięsak
(sarcoma) = nowotwór
złośliwy poch. mezenchymalnego
NOWOTWORY ZŁOŚLIWE
pochodzenia
nab
ł
onkowego
• Gruczolakorak (ADENO
CARCINOMA
)
• Rak płaskonabłonkowy (
CARCINOMA
PLANOEPITHELIALE)
• Rak anaplastyczny (
CARCINOMA
ANAPLASTICUM)
• Rak embrionalny (
CARCINOMA
EMBRYONALE)
• inne
NOWOTWORY ZŁOŚLIWE
pochodzenia
mezenchymalnego
• LIPO
SARCOMA
• FIBRO
SARCOMA
HAEMANGIO-
• ANGIO
SARCOMA
LYMPHANGIO-
• CHONDRO
SARCOMA
• OSTEO
SARCOMA
RHABDOMYO-
• MYO
SARCOMA
LEIOMYO-
GŁÓWNE TYPY HISTOLOGICZNE
NOWOTWORÓW
!
RAK
!
MIĘSAK
!
CHŁONIAK ZŁOŚLIWY
!
CZERNIAK ZŁOŚLIWY