Operator_maszyn_w_przemysle_wlokienniczym_826[01].Z1.03

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

SPIS TREŚCI

Wprowadzenie

Wymagania wstępne

Cele kształcenia

Przykładowe scenariusze zajęć

Ćwiczenia

5.1.

Wiadomości o przędzy

5.1.1.

wiczenia

5.2.

Maszyny i urządzenia do wytwarzania przędzy

5.2.1.

wiczenia

Ewaluacja osiągnięć ucznia

Literatura

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

1. WPROWADZENIE

Przekazujemy Państwu Poradnik dla nauczyciela, który będzie pomocny w prowadzeniu

zajęć dydaktycznych w szkole kształcącej w zawodzie operator maszyn w przemyśle
włókienniczym.

W poradniku zamieszczono:

−

wymagania wstępne, wykaz umiejętności, jakie uczeń powinien mieć ukształtowane, aby
bez problemów mógł korzystać z poradnika,,

−

cele kształcenia, wykaz umiejętności, jakie uczeń ukształtuje podczas pracy
z poradnikiem,

−

przykładowe scenariusze zajęć,

−

przykładowe ćwiczenia ze wskazówkami do realizacji, zalecanymi metodami nauczania–
uczenia oraz środkami dydaktycznymi,

−

ewaluację osiągnięć ucznia, przykładowe narzędzie pomiaru dydaktycznego,

−

literaturę uzupełniającą.
Wskazane jest, aby zajęcia dydaktyczne były prowadzone róŜnymi metodami ze

szczególnym uwzględnieniem aktywizujących metod nauczania, np. samokształcenia
kierowanego, tekstu przewodniego.

Formy organizacyjne pracy uczniów mogą być zróŜnicowane, począwszy od

samodzielnej pracy uczniów do pracy zespołowej.

Metody polecane do stosowania podczas kształcenia modułowego to:

−

pokaz,

−

wiczenie,

−

metoda projektów,

−

metoda przewodniego tekstu.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

2. WYMAGANIA WSTĘPNE

Przystępując do realizacji programu jednostki modułowej uczeń powinien umieć:

−

korzystać z róŜnych źródeł informacji,

−

posługiwać się podstawowymi pojęciami z zakresu półproduktów i produktów
włókienniczych,

−

sklasyfikować surowce włókiennicze według określonych kryteriów,

−

stosować przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpoŜarowej oraz
ochrony środowiska,

−

posługiwać się dokumentacją techniczną,

−

rozpoznawać elementy maszyn i mechanizmów,

−

identyfikować surowce i półprodukty włókiennicze,

−

obliczać grubość półproduktów włókienniczych,

−

współpracować w grupie,

−

charakteryzować metody wstępnej obróbki surowców włókienniczych,

−

posługiwać się instrukcjami maszyn ,charakteryzować pracę zgrzeblarek, rozciągarek,

czesarek, niedoprzędzarek,

−

obsługiwać maszyny stosowane w procesach wytwarzania półproduktów przędzalniczych,

−

korzystać z PN i katalogów,

−

udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

3. CELE KSZTAŁCENIA

W wyniku realizacji programu jednostki modułowej uczeń powinien umieć:

−

sklasyfikować rodzaje i budowę przędzy,

−

rozpoznać organoleptycznie rodzaje i parametry przędzy,

−

wskazać przeznaczenie wytwarzanej przędzy,

−

zastosować technologie wytwarzania przędzy,

−

obliczyć podstawowe parametry technologiczne procesu przędzenia,

−

odczytać rysunki schematyczne mechanizmów i urządzeń do wytwarzania przędzy,

−

określić zakres czynności dotyczących obsługi maszyn i urządzeń stosowanych
w przędzalnictwie,

−

określić wpływ współpracy elementów przędzących na proces wytwarzania przędzy,

−

dobrać surowiec do typu wytwarzanej przędzy,

−

dobrać typy przędzarek do rodzaju wytwarzanej przędzy,

−

ustalić warunki bezpiecznej pracy przy maszynie,

−

określić warunki techniczne uŜytkowania maszyn i urządzeń przędzalniczych,

−

zasilić maszyny surowcem,

−

zastosować maszyny i urządzenia zgodnie z przeznaczeniem,

−

wytworzyć przędzę na przędzarkach obrączkowych i bezwrzecionowych,

−

rozpoznać i usunąć błędy powstałe podczas przędzenia,

−

określić masę liniową i skręt wytwarzanych przędz,

−

ocenić jakość wykonanej przędzy według norm,

−

dokonać obliczeń produkcyjnych,

−

posortować odpady produkcyjne,

−

wykonać czynności związane z konserwacją maszyn zgodnie z instrukcjami,

−

zastosować zasady i przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ochrony
przeciwpoŜarowej na oddziale przędzalni.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4. PRZYKŁADOWE SCENARIUSZE ZAJĘĆ

Scenariusz zajęć 1

Osoba prowadząca

........…………………………………….………….

Modułowy program nauczania:

Operator maszyn w przemyśle włókienniczym 826[01]

Moduł:

Technologia przędzalnictwa 826[01].Z1

Jednostka modułowa:

Wytwarzanie przędzy 826[01].Z1.03

Temat: Kontrola zrywności przędzy w przędzarce obrączkowej i analiza przyczyn ich

powstawania.

Cel ogólny: Poznanie metody obliczania zrywności przędzy i przyczyn zrywności.

Po zakończeniu zajęć edukacyjnych uczeń powinien umieć:

−

przeprowadzać okresową kontrolę zrywności przędzy w przędzarce obrączkowej,

−

analizować przyczyny powstawania zrywów przędzy.

Metody nauczania–uczenia się:

−

wiczenie,

−

pogadanka,

−

dyskusja.

Formy organizacyjne pracy uczniów:

−

praca indywidualna,

−

praca w grupach.

Czas: 2 godziny dydaktyczne.

Środki dydaktyczne:

−

przędzarka obrączkowa,

−

instrukcja obsługi przędzarki obrączkowej,

−

poradnik dla ucznia,

−

arkusz do obliczeń,

−

kalkulator.

Przebieg zajęć:
1.

Rozpoczęcie zajęć – sprawy organizacyjne.

Wprowadzenie, nawiązanie do tematu i omówienie celów oraz organizacji zajęć.

Pogadanka na temat kontroli zrywności przędzy i przyczyn ich powstawania.

Organizacja pracy:

−

uczniowie otrzymują treść ćwiczenia: Kontrola zrywności przędzy w przędzarce
obrączkowej i analiza przyczyn ich powstawania.

−

organizują stanowisko pracy.

Realizacja zajęć:

Uczniowie:

−

analizują treść ćwiczenia,

−

zapoznają się z odpowiednim fragmentem poradnika dla ucznia,

−

uruchamiają przędzarkę obrączkową,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

−

obserwują pracę przędzarki obrączkowej i notują liczbę zrywów w ciągu 1 godziny
pracy,

−

obliczają wskaźnik zrywności przędzarki,

−

analizują przyczyny zrywów.

Nauczyciel:

−

obserwuje pracę uczniów,

−

konsultuje i udziela wyjaśnień.

Sprawdzanie obliczeń zrywności przędzy. Porównanie obliczeń wykonanych przez
uczniów z obliczeniami wzorcowymi.

Samoocena wykonanych obliczeń.

Podsumowanie zajęć.

Dyskusja na temat trudności w wykonywanych obliczeniach.

Zakończenie zajęć
Ocena poziomu osiągnięć uczniów, na podstawie wykonanych ćwiczeń.

Praca domowa
Uzupełnij tabelę wpisując przyczyny zrywności przędzy:

Element maszyny powodujący zrywy

Przyczyny zrywów

Aparat rozciągowy

Uszkodzone dolne wałki rozciągowe.

........

Wrzeciona

Obrączki i biegacze

Wodzik niedoprzędu

Prowadnik nitek

Wałki czyszczące

Cewki

Rama natykowa

Sposób uzyskania informacji zwrotnej od ucznia po zakończonych zajęciach:

−

rozmowa z uczniami.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Scenariusz zajęć 2

Osoba prowadząca

.............…………………………………….………….

Modułowy program nauczania:

Operator maszyn w przemyśle włókienniczym 826[01]

Moduł:

Technologia przędzalnictwa 826[01].Z1

Jednostka modułowa:

Wytwarzanie przędzy 826[01].Z1.03

Temat: Przędzarki bezwrzecionowe.

Cel ogólny: Poznanie istoty przędzenia bezwrzecionowego

Po zakończeniu zajęć edukacyjnych uczeń powinien umieć:

−

scharakteryzować działanie i budowę przędzarki bezwrzecionowej,

−

scharakteryzować cechy przędzy rotorowej,

−

określić róŜnice między przędzeniem klasycznym i bezwrzecionowym.

Metody nauczania–uczenia się:

−

wiczenie,

−

pogadanka,

−

dyskusja.

Formy organizacyjne pracy uczniów:

−

praca indywidualna,

−

praca w grupach.

Czas: 2 godziny dydaktyczne.

Środki dydaktyczne:

−

przędzarka bezwrzecionowa,

−

instrukcja obsługi przędzarki bezwrzecionowej,

−

poradnik dla ucznia,

−

schemat technologiczny przędzarki bezwrzecionowej.

Przebieg zajęć:
1.

Rozpoczęcie zajęć – sprawy organizacyjne.

Wprowadzenie, nawiązanie do tematu i omówienie celów oraz organizacji zajęć.

Pogadanka na temat istoty przędzenia bezwrzecionowego.

Organizacja pracy:
Uczniowie:

−

uczniowie o trzymują treść ćwiczenia: Przędzarki bezwrzecionowe,

−

organizują stanowisko pracy,

−

zapoznają się z instrukcją obsługi i budową przędzarki obrączkowej,

−

zgodnie z instrukcją uruchamiają przędzarkę i obserwują jej pracę,

−

charakteryzują róŜnicę w tworzeniu przędzy systemem klasycznym i rotorowym.

Nauczyciel:

−

obserwuje pracę uczniów,

−

konsultuje i udziela wyjaśnień.

Zakończenie zajęć
Ocena poziomu osiągnięć uczniów, na podstawie wykonanych ćwiczeń.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

5. ĆWICZENIA

5.1.

Wiadomości o przędzy

5.1.1. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Otrzymałeś od nauczyciela trzy róŜne rodzaje nitek. Porównaj je na podstawie ich

budowy i wyglądu. Które z nich nazywamy przędzą a które jedwabiem?

Wskazówki do realizacji
Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia nauczyciel powinien omówić zakres

i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

porównać próbki z próbkami w katalogu przędz,

rozwłóknić otrzymane próbki i sprawdzić czy naleŜą do grupy przędz pojedynczych czy
nitkowanych,

sprawdzić czy elementarne włókna tworzące przędze są ciągłe czy odcinkowe.

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

−

wiczenie,

−

pogadanka.

rodki dydaktyczne:

−

katalog próbek przędzy,

−

igła preparacyjna,

−

poradnik dla ucznia,

−

stanowisko do identyfikacji włókien,

−

literatura zgodna z punktem 7 poradnika dla nauczyciela.

Ćwiczenie 2

Oblicz masę liniową przędzy bawełnianej w jednostkach tex. Po obliczeniu masy

liniowej sprawdź, w jakim systemie została przerobiona (odpadkowym, średnioprzędnym czy
cienkoprzędnym).

Wskazówki do realizacji
Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia nauczyciel powinien omówić zakres

i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

odmierzyć na motaku 100 m przędzy,

określić przy pomocy wagi laboratoryjne masę przędzy,

obliczyć masę liniową w tex,

w zaleŜności od Tt zaklasyfikować ją do przędz wykonanych systemem cienkoprzędnym,
ś

rednioprzędnym, odpadkowym.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

−

wiczenie,

−

pogadanka.

rodki dydaktyczne:

−

katalog próbek przędzy,

−

motak,

−

poradnik dla ucznia,

−

waga laboratoryjna,

−

literatura zgodna z punktem 7 poradnika dla nauczyciela.

Ćwiczenie 3

Wyznacz skręt przędzy metodą odwrotnego skrętu.

Wskazówki do realizacji
Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia nauczyciel powinien omówić zakres

i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

odmierzyć odpowiedniej długości odcinki przędzy do pomiaru skrętu,

ustalić kierunek skrętu przędzy S lub Z,

umieścić w zaciskach skrętomierza przędzę (wg instrukcji) i uruchomić aparat,

wykonać pomiar skrętu przędzy metodą odwrotnego skrętu,

odczytać wartość liczby skrętów na liczniku i przeliczyć na 1 m.

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

−

wiczenie,

−

tekstu przewodniego.

rodki dydaktyczne:

−

próbki przędzy,

−

igła preparacyjna, noŜyczki,

−

skrętomierz,

−

instrukcja obsługi skrętomierza,

−

poradnik dla ucznia,

−

literatura zgodna z punktem 7 poradnika dla nauczyciela.

Ćwiczenie 4

Wyznacz wytrzymałość przędzy na rozerwanie oraz wydłuŜenie.

Wskazówki do realizacji
Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia nauczyciel powinien omówić zakres

i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

utworzyć pasemko przędzy o obwodzie 1 m i długości 50 m,

umieścić przędzę w zaciskach zgodnie z instrukcją obsługi zrywarki,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

uruchomić aparat,

odczytać wartość siły zrywającej i wydłuŜenie.

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

−

wiczenie,

−

pogadanka.

rodki dydaktyczne:

−

próbki przędzy,

−

igła preparacyjna, noŜyczki

−

zrywarka,

−

instrukcja obsługi zrywarki,

−

poradnik dla ucznia,

−

literatura zgodnie z punktem 7 poradnika dla nauczyciela.

Ćwiczenie 5

Masz podany Nm przędz: 20, 66, 100, 185, 255. Oblicz, jaka jest ich masa liniowa

w jednostkach systemu tex.

Wskazówki do realizacji
Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia nauczyciel powinien omówić zakres

i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

odnaleźć

zaleŜność

między

masą

liniową

wyraŜoną

jednostkach

tex,

a numerem metrycznym,

podstawić do wzoru odpowiednie wartości liczbowe,

wykonać obliczenia.

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

−

wiczenie.

rodki dydaktyczne:

−

katalog próbek przędzy,

−

poradnik dla ucznia,

−

literatura zgodnie z punktem 7 poradnika dla nauczyciela.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

5.2.

Maszyny i urządzenia do wytwarzania przędzy

5.2.1. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Opisz, na czym polega przędzenie właściwe i na jakich maszynach jest wykonywane.

Wskazówki do realizacji
Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia nauczyciel powinien omówić zakres

i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

odszukać w materiałach dydaktycznych informacje dotyczące przędzenia właściwego,

opisać, jakie są maszyny stosowane do przędzenia właściwego, jakie operacje wykonują
te maszyny.

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

−

wiczenie,

−

pogadanka.

rodki dydaktyczne:

−

przędzarka obrączkowa,

−

przędzarka bezwrzecionowa,

−

poradnik dla ucznia,

−

literatura zgodna z punktem 7 poradnika dla nauczyciela.

Ćwiczenie 2

Uruchom przędzarkę obrączkową. Wymień obowiązki pracownika obsługującego

maszynę. Obserwuj pracę maszyny w ciągu 10 minut. Zanotuj obserwacje dotyczące pracy
urządzenia zasilającego.

Wskazówki do realizacji
Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia nauczyciel powinien omówić zakres

i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

odszukać w materiałach dydaktycznych informacje dotyczące przędzenia właściwego,

zapoznać się z instrukcją obsługi przędzarki obrączkowej,

rozpoznać rodzaj urządzenia zasilającego przędzarki obrączkowej,

zaobserwować w jaki sposób odbywa się przędzenie, z pojedynczego niedoprzędu czy
z podwójnego niedoprzędu,

rozpoznać elementy wchodzące w skład urządzenia zasilającego.

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

−

wiczenie,

−

pogadanka.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

rodki dydaktyczne:

−

przędzarka obrączkowa,

−

schemat technologiczny przędzarki obrączkowej,

−

instrukcja obsługi przędzarki,

−

poradnik dla ucznia,

−

literatura zgodna z punktem 7 poradnika dla nauczyciela.

Ćwiczenie 3

Uruchom przędzarkę obrączkową. Po obserwacji pracy maszyny w ciągu 15 minut

w razie zrywów wykonaj czynności związane z usuwaniem zrywów.

Wskazówki do realizacji
Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia nauczyciel powinien omówić zakres

i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

odszukać w materiałach dydaktycznych informacje dotyczące pracy przędzarki,

zapoznać się z instrukcją obsługi maszyny i sposobem likwidowania zrywów,

wykonać czynności opisane szczegółowo w materiałach dydaktycznych w razie
wystąpienia zrywu przędzy.

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

−

wiczenie.

rodki dydaktyczne:

−

przędzarka,

−

instrukcja obsługi przędzarki,

−

poradnik dla ucznia,

−

literatura zgodna z punktem 7 poradnika dla nauczyciela.

Ćwiczenie 4

Uruchom przędzarkę obrączkową. Po obserwacji pracy maszyny w ciągu 30 minut,

przyjrzyj się dokładnie powstałej przędzy. Jeśli zauwaŜysz błędy procesu przędzenia
scharakteryzuj ich przyczyny.

Wskazówki do realizacji
Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia nauczyciel powinien omówić zakres

i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

odszukać w materiałach dydaktycznych informacje dotyczące pracy przędzarki
obrączkowej,

zapoznaj się z instrukcją obsługi przędzarki,

uruchomić maszynę,

obserwować prace maszyny w ciągu 30 min,

wymienić rodzaje błędów przędzy,

zastanowić się jakie mogą być przyczyny ich powstawania.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

−

wiczenie.

rodki dydaktyczne:

−

przędzarka obrączkowa,

−

instrukcja obsługi przędzarki,

−

katalog błędów przędzy,

−

poradnik dla ucznia,

−

literatura zgodna z punktem 7 poradnika dla nauczyciela.

Ćwiczenie 5

Oblicz wydajność przędzarki w kg/g o 1000 wrzecionach, pracującej w następujących

warunkach produkcyjnych:

−

Tt przędzy = 50 tex,

−

liczba skrętów T = 35/1 m,

−

prędkość wrzecion n

= 140 obr/s,

−

współczynnik wydajności

= 0,88.

Wskazówki do realizacji
Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia nauczyciel powinien omówić zakres

i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

odszukać w materiałach dydaktycznych informacje dotyczące obliczeń przędzarek,

odszukać wzór na obliczenie wydajności w kg/h,

sprawdzić podane jednostki poszczególnych parametrów,

obliczyć ile moŜe wyprodukować maszyna w ciągu 8 godzin.

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

−

wiczenie.

rodki dydaktyczne:

−

przędzarka,

−

schemat technologiczny przędzarki,

−

poradnik dla ucznia,

−

literatura zgodna z punktem 7 poradnika dla nauczyciela.

Ćwiczenie 6

Uruchom przędzarkę obrączkową. Obserwuj pracę maszyny w ciągu 10 minut. Zanotuj

obserwacje dotyczące pracy mechanizmu skręcająco-nawijającego.

Wskazówki do realizacji
Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia nauczyciel powinien omówić zakres

i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

odszukać w materiałach dydaktycznych informacje dotyczące przędzenia właściwego,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

zapoznać się z instrukcją obsługi przędzarki obrączkowej,

uruchomić maszynę,

obserwować pracę maszyny w ciągu 10 min,

rozpoznać mechanizm skręcająco-nawijający przędzarkę obrączkową,

zanotować z jakich elementów jest zbudowany,

zanotować na jakiej zasadzie odbywa się skręcanie i nawijanie przędzy.

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

−

wiczenie,

−

pogadanka.

rodki dydaktyczne:

−

przędzarka obrączkowa,

−

schemat technologiczny przędzarki,

−

instrukcja obsługi przędzarki,

−

poradnik dla ucznia,

−

literatura zgodna z punktem 7 poradnika dla nauczyciela.

Ćwiczenie 7

Uruchom przędzarkę obrączkową. Po obserwacji pracy maszyny w ciągu 30 minut

wykonaj czynności związane z usunięciem zanieczyszczeń z nieruchomych elementów
maszyny.

Wskazówki do realizacji
Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia nauczyciel powinien omówić zakres

i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

odszukać w materiałach dydaktycznych informacje dotyczące pracy przędzarki
obrączkowej,

zapoznać się z instrukcją obsługi maszyny i utrzymywaniem czystości maszyny w czasie
jej pracy,

wykonać czyszczenie ramy natykowej, półki z niedoprzędem, z ławy obrączkowej
i prowadnic.

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

−

wiczenie,

−

pogadanka.

rodki dydaktyczne:

−

przędzarka obrączkowa,

−

instrukcja obsługi przędzarki,

−

poradnik dla ucznia,

−

literatura zgodna z punktem 7 poradnika dla nauczyciela.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Ćwiczenie 8

Uruchom przędzarkę bezwrzecionową. Obserwuj pracę maszyny w ciągu 10 minut.

Zanotuj obserwacje dotyczące pracy zasilania maszyny i mechanizmu skręcająco-
nawijającego

Wskazówki do realizacji
Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia nauczyciel powinien omówić zakres

i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

odszukać w materiałach dydaktycznych informacje dotyczące przędzenia właściwego,

zapoznać się z instrukcją obsługi przędzarki,

uruchomić przędzarkę bezwrzecionową,

rozpoznać mechanizm skręcająco-nawijający przędzarki obrączkowej,

zanotować z jakich elementów jest zbudowany mechanizm skręcająco-nawijający
przędzarki obrączkowej,

zanotować na jakiej zasadzie odbywa się proces przędzenia.

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

−

wiczenie,

−

pogadanka.

rodki dydaktyczne:

−

przędzarka bezwrzecionowa,

−

schemat technologiczny przędzarki,

−

instrukcja obsługi przędzarki,

−

poradnik dla ucznia,

−

literatura zgodna z punktem 7 poradnika dla nauczyciela.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

6. EWALUACJA OSIĄGNIĘĆ UCZNIA

Przykłady narzędzi pomiaru dydaktycznego

Test 1
Test dwustopniowy do jednostki modułowej

„Wytwarzanie przędzy”

Test składa się z 20 zadań wielokrotnego wyboru, z których:

−

zadania 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 15, 17, 18 są z poziomu podstawowego,

−

zadania 14, 16, 19, 20 są z poziomu ponadpodstawowego.

Punktacja zadań: 0 lub 1 punkt

Za kaŜdą prawidłową odpowiedź uczeń otrzymuje 1 punkt. Za złą odpowiedź lub jej brak

uczeń otrzymuje 0 punktów.

Proponuje się następujące normy wymagań – uczeń otrzyma następujące
oceny szkolne:

−

dopuszczający – za rozwiązanie co najmniej 10 zadań z poziomu podstawowego,

−

dostateczny – za rozwiązanie co najmniej 12 zadań z poziomu podstawowego,

−

dobry – za rozwiązanie 14 zadań, w tym co najmniej 2 z poziomu ponadpodstawowego,

−

bardzo dobry – za rozwiązanie 18 zadań, w tym co najmniej 3 z poziomu
ponadpodstawowego.

Klucz odpowiedzi: 1. b, 2. b, 3. d, 4. d, 5. b, 6. a, 7. d, 8. a, 9. c, 10. a, 11. c,

12. d, 13. b, 14. a, 15. b, 16. c, 17. d, 18. a, 19. b, 20. d.

Plan testu

zad.

Cel operacyjny

(mierzone osiągnięcia ucznia)

Kategoria

celu

Poziom

wymagań

Poprawna

odpowiedź

Scharakteryzować przędzę

Scharakteryzować skręt przędzy

Scharakteryzować wytrzymałość
przędzy

Wymienić oznaczenia kierunku skrętu
przędzy

Scharakteryzować jednostki grubości
przędzy

Określić zaleŜność między tex i Nm

Nazwać produkt zasilający przędzarkę
obrączkową

Nazwać produkt zasilający przędzarkę
bezwrzecionową

Określić cel przędzenia właściwego

Dobrać grubość przędzy do danego
systemu przędzenia

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Dobrać rodzaj przerabianych włókien
do danego systemu przędzenia

Dobrać grubość przędzy do danego
systemu przędzenia

Rozpoznać rodzaj procesu wytwarzania
półproduktów przędzalniczych na
podstawie schematu

Uzasadnić dobór biegaczy
w przędzarkach

15 Rozpoznać rodzaj nawoju

Dokonać analizy właściwości przędzy
z przędzarki obrączkowej

Wyjaśnić na czym polega czynność
obciągania przędzarki

Scharakteryzować sposób przędzenia
bezwrzecionowego

Dokonać analizy prędkości obrotowej
wrzecion w przędzarce obrączkowej

Dobrać wielkość rozciągu w aparatach
rozciągowych do rodzaju przędzarki

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Przebieg testowania

Instrukcja dla nauczyciela

Ustal z uczniami termin przeprowadzenia sprawdzianu z wyprzedzeniem co najmniej
jednotygodniowym.

Omów z uczniami cel stosowania pomiaru dydaktycznego.

Zapoznaj uczniów z rodzajem zadań zawartych w zestawie oraz zasadami punktowania.

Przygotuj odpowiednią liczbę testów.

Zapewnij samodzielność podczas rozwiązywania zadań.

Przed rozpoczęciem testu przeczytaj uczniom instrukcję dla ucznia.

Zapytaj, czy uczniowie wszystko zrozumieli. Wszelkie wątpliwości wyjaśnij.

Nie przekraczaj czasu przeznaczonego na test.

10 minut przed zakończeniem testu przypomnij uczniom o zbliŜającym się czasie
zakończenia udzielenia odpowiedzi.

Instrukcja dla ucznia

Przeczytaj uwaŜnie instrukcję.

Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi.

Zapoznaj się z zestawem zadań testowych.

Test zawiera 20 zadań. Do kaŜdego zadania dołączone są 4 moŜliwości odpowiedzi.
Tylko jedna jest prawidłowa.

Udzielaj odpowiedzi na załączonej karcie odpowiedzi, stawiając w odpowiedniej rubryce
znak X. W przypadku pomyłki naleŜy błędną odpowiedź zaznaczyć kółkiem, a następnie
ponownie zakreślić prawidłową odpowiedź.

Zadania wymagają prostych obliczeń, które powinieneś wykonać przed wskazaniem
poprawnego wyniku.

Pracuj samodzielnie, bo tylko wtedy będziesz miał satysfakcję z wykonanego zadania.

Jeśli udzielenie odpowiedzi będzie Ci sprawiało trudność, wtedy odłóŜ jego rozwiązanie
na później i wróć do niego, gdy zostanie Ci wolny czas.

Na rozwiązanie masz 60 minut.

Powodzenia!

Materiały dla ucznia:

–

instrukcja,

–

zestaw zadań testowych,

–

karta odpowiedzi.

ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH

1. Przędza jest to

to półprodukt o ograniczonej grubości i małym przekroju poprzecznym.

to półprodukt o nieograniczonej długości i małym przekroju poprzecznym.

to półprodukt o ograniczonej długości i małym przekroju poprzecznym.

to półprodukt o nieograniczonej długości i duŜym przekroju poprzecznym.

Skręt przędzy wyznacza się za pomocą

zrywarki.

skrętomierza.

wagi laboratoryjnej.

motaka.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Miarą wytrzymałości przędzy na rozerwanie jest

wydłuŜenie przędzy pod wpływem działającej siły.

wydłuŜenie przędzy na skutek jej zerwania.

siła powodująca rozciągnięcie przędzy.

siła powodująca zerwanie rozciąganej przędzy.

Kierunek skrętu przędzy oznaczany jest za pomocą liter

Z i X.

S i Z.

S i W.

S i Z.

Jednostką większą od jednostki tex jest

militex.

kilotex.

decytex.

numer metryczny.

Numer metryczny przędzy wynosi 100, jej grubość w jednostkach tex wynosi

10.

100.

50.

20.

Produktem zasilającym przędzarkę obrączkową jest

zwój.

runo.

taśma.

niedoprzęd.

Produktem zasilającym przędzarkę bezwrzecionową jest

taśma.

niedoprzęd.

runko.

zwój.

Celem przędzenia właściwego jest

rozciąganie czyszczenie, mieszanie.

rozciąganie, rozluźnianie, mieszanie.

rozciąganie, skręcanie, nawijanie.

rozciąganie, mieszanie, nawijanie.

10.

W systemie średnioprzędnym bawełny wytwarza się przędzę o grubości

15–50 tex.

0–15 tex.

50–100 tex.

100–150 tex.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

11.

W systemie czesankowym przerabia się

grube włókna bawełny.

rednie włókna bawełny.

cienkie włókna bawełny.

odpadki bawełniane.

12.

W systemie czesankowym wytwarza się przędze o grubości

10–100 tex.

50–100 tex.

15–50 tex.

5,5–15 tex.

13.

Na rysunku pokazany jest proces

zgrzeblenia.

przędzenia bezwrzecionowego.

przędzenia wstępnego.

przędzenia właściwego.

14.

Wielkość i masa stosowanych biegaczy w przędzarkach obrączkowych zaleŜy od

grubości produkowanej przędzy.

rodzaju surowca.

odległości między wrzecionami.

rodzaju obrączki.

15.

Na rysunku pokazany jest

nawój równoległy.

nawój stoŜkowo-krzyŜowy.

nawój dwutarczowy dzwonowy.

cylindryczny nawój krzyŜowy.

16.

Przędza wyprodukowana na przędzarce bezwrzecionowej ma w porównaniu do przędzy
z przędzarki obrączkowej

mniejszą grubość.

taką samą grubość.

mniejszą wytrzymałość.

większą wytrzymałość.

17.

Czynność obciągania w przędzarce obrączkowej polega na

usuwaniu zrywów.

utrzymaniu w czystości aparatu rozciągowego.

zbieraniu i układaniu powstałych w czasie pracy odpadków.

zdejmowaniu pełnych kopek i natykaniu na wrzeciona pustych cewek.

18.

W procesie przędzenia bezwrzecionowego pomija się etap

formowania niedoprzędu.

formowania taśmy.

formowania zwoju.

formowania runa.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

19.

Prędkość obrotowa wrzecion na 1 s w przędzarkach obrączkowych wynosi

100–150.

160–220.

50–100.

200–500.

20.

W aparatach wysokorozciągowych stosowanych w przędzarkach obrączkowych wielkość
rozciągu moŜe zawierać się w granicach

0–6.

10–20.

20–40.

powyŜej 40.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

KARTA ODPOWIEDZI

Imię i nazwisko..........................................................................................

Wytwarzanie przędzy

Zakreśl poprawną odpowiedź, wpisz brakujące części zdania lub wykonaj rysunek.

zadania

Odpowiedź

Punkty

Razem:

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

TEST 2

Test „próba pracy” do jednostki modułowej

„Wytwarzanie przędzy”

Proponuje się następujące normy wymagań – uczeń otrzyma następujące
oceny szkolne:

Ocena

Normy wymagań

dopuszczający

40 punktów za spełnienie kryteriów z obszaru I, II, III

dostateczny

60 punktów za spełnienie kryteriów z obszaru I, II, III

dobry

80 punktów w tym, co najmniej 2z obszaru IV

bardzo dobry

95 punktów w tym, co najmniej 2 z obszaru IV

Kryteria oceny

Klucz punktowania

Obszar

wymagań

Sprawdzana czynność

Kryterium wykonania czynności

Punktacja

Zapisanie
w planie pracy
czynności
prowadzących do
wykonania
zadania

po 1 punkcie, jeŜeli uczeń:
–

zapisał

czynności

związane

z wykonaniem przędzy, zgodnie z ich
kolejnością wykonywania,

–

zapisał parametry przędzy, rodzaj
surowca, masę liniową z załącznika nr 1

–

sporządził

wykaz

surowców,

materiałów i narzędzi niezbędnych do
przeprowadzenia procesu przędzenia,

–

obliczył ilość surowca potrzebnego do
przeprowadzenia zadania.

0-4

Organizowanie
stanowiska pracy

po 1 punkcie, jeŜeli uczeń:
–

zgromadził

stanowisku

pracy

surowiec potrzebny do wykonania
przędzy,

–

rozmieścił

stanowisku

pracy

potrzebne przyrządy pomiarowe,

–

sprawdził sprawność maszyny i stan
zabezpieczeń,

–

załoŜył odzieŜ ochronną niezbędną do
wykonania zadania

–

sprawdzić, czy wybrane są odpadki
spod maszyny.

0-5

Uruchomienie
maszyny
i urządzeń
występujących
w procesie
wytwarzania
taśmy

po 10 punktów za:
–

włączenie przycisku uruchamiającego
silnik,

–

włączenie mechanizmu uruchamiającego
maszynę.

0-20

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Wykonywanie
czynności
związanych
z obsługą
maszyny zgodnie
z instrukcja
obsługi

po 5 punktów za:
–

zmienianie niedoprzędu w ramie
natykowej i oczyszczanie cewek
niedoprzędowych

resztek

niedoprzędu,

–

przeprowadzenie obciągania maszyny.

0–20

Przeprowadzenie
kontroli
parametrów
jakościowych
przędzy

10 punkt za:
–

sprawdzenie  masy  liniowej  przędzy
przez  zwaŜenie  na  wadze  technicznej
odmierzenie  100  m  odcinków  z
róŜnych  cewek  i  obliczenie  jej  masy
liniowej.

0–10

Likwidowanie
powstałych
w procesie
przerobu usterek
i

błędów

technologicznych

5 punkt za:
–

sprawdzenie prawidłowości przebiegu
procesu przędzenia,

–

dokonywanie łączenia przędzy po
zrywie

–

usuwanie zrywu niedoprzędu.

0–30

Reagowanie

niewłaściwą
pracę maszyny

1 punkt za:
–

nadzorowanie

poprawności

pracy

maszyny,

–

zgłaszanie

nauczycielowi

nieprawidłowości w pracy maszyny.

0–2

Zapisanie
w  dokumentacji
ilości  wykonanej
produkcji

1 punkt za:
–

zapisanie

dokumentacji

ilości

wykonanej przędzy.

0–1

Utrzymywanie
ładu i porządku
na

stanowisku

pracy

1 punkt za:
–

utrzymywanie w czystości aparatu
rozciągowego,

–

usuwanie puchu z oczek wodzika,

–

oczyszczanie prowadników przędzy.

0–3

Uporządkowanie
stanowiska pracy

1 punkt za:
–

oczyszczenie maszyny,

–

rozliczenie surowca,

–

zagospodarowanie odpadów.

0–3

Prezentacja
wykonanego
projektu

po 1 punkcie, jeŜeli uczeń:
–

przedstawił sposób przeprowadzenia
zadania,

–

uzasadnił sposób wykonania przędzy,

–

wskazał trudności jakie napotkał przy
wykonywaniu zadania.

0–3

Razem ilość punktów moŜliwych do uzyskania

0–101

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Przebieg testowania

Instrukcja dla nauczyciela

Ustal z uczniami termin przeprowadzenia testu, z co najmniej dwutygodniowym
wyprzedzeniem.

Rozdaj uczniom treść zadania praktycznego, by mogli zgromadzić potrzebne informacje.

Omów z uczniami cel stosowania pomiaru dydaktycznego.

Zapoznaj uczniów z rodzajem zadania typu „próba pracy” oraz z zasadami punktowania.

Przeprowadź z uczniami próbę rozwiązywania zadań podobnych do zawartego w teście.

Omów z uczniami sposób rozwiązywania zadania, zwróć uwagę na etapy, czyli
planowanie, organizowanie, wykonanie i prezentowanie.

Zapewnij uczniom moŜliwość samodzielnej pracy.

Zbierz przygotowane karty zadania i oceń zgodnie z kluczem punktowania.

Przeprowadź prezentację rozwiązanych zadań.

10.

Ustal przyczyny ewentualnych trudności wynikłych przy wykonywaniu zadania.

11.

Opracuj wnioski do dalszego postępowania, mającego na celu uniknięcie niepowodzeń
dydaktycznych uczniów.

Instrukcja dla ucznia

Przeczytaj uwaŜnie instrukcję.

Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę zadania.

Zapoznaj się z treścią zadania.

Test w formie zadania typu „próba pracy”, które będziesz rozwiązywać pozwoli Ci
sprawdzić swoje umiejętności z zakresu „Wytwarzania przędzy”.

Dokonaj analizy treści zadania.

Etapy wykonania zadania, to: planowanie, organizowanie, wykonanie, prezentowanie.

–

w etapie planowania, powinieneś zaplanować czynności, które wykonasz w celu
zrealizowania zadania,

–

organizowanie, to etap w którym przygotujesz się do rozwiązania zadania,

–

wyprodukowanie podanej w zadaniu ilości przędzy,

–

obliczenie masy liniowej wyprodukowanej przędzy,

–

prezentowanie, przedstaw wykonane obliczenia, uzasadnij je, wskaŜ z czym miałeś
trudności w wykonaniu zadania

Na rozwiązanie zadania masz 135 minut.

Powodzenia!

Materiały dla ucznia:

–

instrukcja,

–

karta zadania,

–

kalkulator,

–

poradnik dla ucznia,

–

literatura z rozdziału 7

–

przędzarka obrączkowa,

–

instrukcja obsługi przędzarki obrączkowej,

–

załącznik nr 1.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

KARTA ZADANIA

Nazwisko i imię: …………………………………………………………………………..

Treść zadania:
Wykonaj 17 kg przędzy na przędzarce obrączkowej Parametry przędzy, rodzaj surowca, masę
liniową odczytaj z załącznika nr 1.
Maszyna  jest  obłoŜona  surowcem  w  postaci  niedoprzędu  w  ilości  wystarczającej  na
wykonanie  określonej  w  zadaniu  ilości  przędzy.  Przed  przystąpieniem  do  pracy  sprawdź
zgodnie z instrukcją obsługi prawidłowość działania przędzarki obrączkowej.

Planowanie (czynności prowadzące do wykonania zadnia)
…………………………………………………………………………………………………...
…………………………………………………………………………………………………...
…………………………………………………………………………………………………...
…………………………………………………………………………………………………...
…………………………………………………………………………………………………...
…………………………………………………………………………………………………...
…………………………………………………………………………………………………...

Organizowanie (przygotowanie do wykonana zadania)
…………………………………………………………………………………………………...
…………………………………………………………………………………………………...
…………………………………………………………………………………………………...
…………………………………………………………………………………………………...
…………………………………………………………………………………………………...
…………………………………………………………………………………………………...
…………………………………………………………………………………………………...
…………………………………………………………………………………………………...
…………………………………………………………………………………………………...
…………………………………………………………………………………………………...

Wykonanie zadania
…………………………………………………………………………………………………...
…………………………………………………………………………………………………...
…………………………………………………………………………………………………...
…………………………………………………………………………………………………...
…………………………………………………………………………………………………...
…………………………………………………………………………………………………...
…………………………………………………………………………………………………...
…………………………………………………………………………………………………...
…………………………………………………………………………………………………...
…………………………………………………………………………………………………...
…………………………………………………………………………………………………...

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

LITERATURA

Chylewska B., Jackowski T., Kołaciński T., Malinowski M.: Technologia przędzy
i włóknin. Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, Warszawa 1979

Jabłoński W., Jackowski T.: Bezwrzecionowe systemy przędzenia. Wydawnictwa
Naukowo-Techniczne, Warszawa 1983

Jabłoński W., Jackowski T.: Technologia przędzalnictwa bawełny. Wydawnictwo
Naukowo-Techniczne, Warszawa 1982

Kamieński R., Janke M.: Przędzalnictwo wełny. WSiP, Warszawa 1983

Kupczyński Cz., Sikora B.: Przędzalnictwo czesankowe. WSiP, Wrocław 1986

Malinowski M.: Przędzalnictwo bawełny dla ZSZ, WSiP, Wrocław 1975

Semek. P.: Materiałoznawstwo. Podręcznik dla szkół zasadniczych, WSiP, Warszawa 1999

Stowarzyszenie Włókienników Polskich. Przegląd włókienniczy, Łódź 1976

Literatura metodyczna
1.

Dretkiewicz-Więch J.: ABC nauczyciela przedmiotów zawodowych. Operacyjne cele
kształcenia. Zeszyt 32. CODN, Warszawa 1994.

Niemierko B.: Pomiar wyników kształcenia zawodowego. Biuro Koordynacji Kształcenia
Kadr, Fundusz Współpracy, Warszawa 1997.

Ornatowski T., Figurski J.: Praktyczna nauka zawodu. ITeE, Radom, 2000.