Katedra i Zakład Chemii Medycznej
UM w Lublinie
Ćwiczenie 4: Analiza objętościowa – oznaczanie ilości HCl
Celem ćwiczenia jest oznaczenie ilości gramów HCl zawartych w badanej próbce stosując
metodę miareczkowania alkacymetrycznego. Pierwszym etapem ćwiczenia będzie sporządzenie
roztworu NaOH o stężeniu molowym 0,1 mol dm
3
.
Sporządzenie roztworu NaOH o stężeniu molowym 0,1 mol/dm
3
.
Najpierw należy obliczyć ilość moli NaOH, która zawarta będzie w roztworze a następnie znając masę
molową NaOH (40 g/mol) masę NaOH (w gramach), którą należy odważyć. Ilość moli NaOH
obliczamy znając stężenie i objętość roztworu (zależnie od objętości kolby miarowej, w której będzie
sporządzany roztwór 250 lub 500 cm
3
)
Po odważeniu odpowiedniej (obliczonej) ilości gramów NaOH należy przenieść sporządzoną odważkę
ilościowo do kolby miarowej o pojemności 250 lub 500 cm
3
. W tym celu należy przesypać
sporządzoną odważkę na lejek umieszczony w szyjce kolby i spłukać dokładnie wodą destylowaną.
Następnie wymieszać zawartość kolby do całkowitego rozpuszczenia NaOH i dopełnić wodą
destylowaną do kreski znajdującej się na szyjce (na kresce zaznaczonej na szyjce kolby powinien
znajdować się dolny menisk cieczy – wtedy objętość płynu zawartego w kolbie jest równa dokładnie
250 lub 500 cm
3
). Zamknąć kolbę miarową korkiem i ponownie dokładnie wymieszać uzyskany
roztwór.
Oznaczanie ilości gramów HCl zawartych w badanej próbce
Analizę wydaną w kolbie miarowej o pojemności 100 cm
3
należy uzupełnić wodą destylowaną do
kreski (na kresce zaznaczonej na szyjce kolby powinien znajdować się dolny menisk cieczy – wtedy
objętość płynu zawartego w kolbie jest równa dokładnie 100 cm
3
), zamknąć kolbę miarową korkiem i
zawartość dokładnie wymieszać. Pipetę o pojemności 20 lub 25 cm
3
przepłukać trzykrotnie wodą
destylowaną, a następnie trzykrotnie niewielkimi porcjami analizy (roztwór, którym przepłukuje się
pipetę wylać do zlewu, a nie z powrotem do kolby!). Za pomocą przepłukanej pipety pobrać 20 lub
25 cm
3
analizy, przenieść do kolby stożkowej Erlenmayera, dodać kilka kropli czerwieni obojętnej.
Następnie przepłukać biuretę trzykrotnie niewielkimi porcjami wody destylowanej a następnie
trzykrotnie niewielkimi porcjami przygotowanego roztworu NaOH. Napełnić biuretę roztworem
NaOH (na kresce odpowiadającej zeru powinien znajdować się dolny menisk cieczy) i miareczkować
analizowaną próbkę do momentu zaobserwowania pierwszej zmiany barwy z różowej na żółtą
utrzymującej się po zamieszaniu analizy.
Pomiar powtórzyć trzykrotnie, za każdym razem uzupełniając zawartość biurety. Uzyskane
wyniki nie powinny różnić się bardziej niż o 0,2 cm
3
. Z wyników, które spełniają podany warunek
wyliczyć średnią arytmetyczną.
Obliczenia: HCl + NaOH
NaCl + H
2
O
1 mol - 1 mol
Ilość moli kwasu znajdująca się w miareczkowanym roztworze jest taka sama jak ilość moli zasady
zawarta w objętości roztworu NaOH zużytej do miareczkowania.
Ilość moli zasady wynosi:
C
NaOH
(mol/dm
3
)
.
V
śr
(cm
3
)
1000
Taka sama ilość moli kwasu zawarta była w miareczkowanym roztworze, a więc w objętości analizy
odmierzonej za pomocą pipety.
Ilość moli kwasu zawarta w kolbie miarowej jest f razy większa (f jest to tzw. faktor – stosunek
objętości kolby miarowej do objętości pipety) i wynosi:
C
NaOH
(mol/dm
3
)
.
V
śr
(cm
3
)
.
f
n
HCl
=
1000
