background image

ALFABET BEHAWIORYSTY

WETERYNARIA W PRAKTYCE

www.weterynaria.elamed.pl

MAJ-CZERWIEC • 3/2007

85

W wieku 7 tygodni szczenięta samodziel-
nie zaczynają poznawać swoje nowe oto-
czenie, rejestrują wszystkie dochodzące 
z niego odgłosy, takie jak dźwięki mowy 
człowieka, sytuacje, w jakich są wypo-
wiadane, ich barwa, natężenie, gesty 
ludzkie, odgłosy otoczenia: trzask drzwi, 
odgłos włączanego odkurzacza, szum ru-
chu ulicznego, pisk rozbawionych dzieci 
czy odgłos wyładowań atmosferycznych. 
Wraz z poznawaniem tych odgłosów 
zwierzęta również przyzwyczajają się do 
nich, co jest następnym ważnym etapem 
w trakcie nauki wychowania. Ważne jest 
to, w jaki sposób i czy w ogóle umożliwi-
my zwierzętom zdobycie tych doświad-
czeń i ułatwimy im wejście do nowego 
środowiska, tak aby życie szczeniaka było 
szczęśliwe i aby właściciel nie miał pro-
blemów z naszym pacjentem.

W okresie socjalizacji właściciel musi 

postępować rozważnie, z możliwie jak naj-
większym zrozumieniem psychiki psa.

N

AUKA

 

POSŁUSZEŃSTWA

Wpojenie psu podstawowych zasad jest 
obowiązkiem każdego właściciela po to, 
aby zapewnić harmonijne stosunki mię-
dzy nim, psem, kotem i sąsiadami. Naj-
lepszym sposobem na to, jak należy uczyć 
psa, jest wizyta w lecznicy i rozmowa z le-
karzem behawiorystą.

Na początek pies musi nauczyć się 

dwóch słów:
1) swojego imienia – co jest bardzo 

istotne dla dalszego treningu, gdyż 
umożliwia przyciągnięcie uwagi psa 
i jego przychodzenie na wołanie; imie-
nia szczenięcia należy używać przy każ-
dej zabawie, karmieniu i rozmowie 
z nim;

2) słowa „nie” – zanim szczenię trafi do 

domu właściciela, dobrze jest ustalić, 
jakie zachowania są nie do przyjęcia, 

dziennie wyprowadzany w to samo miejsce, 
wcześniejsze zapachy będą go pobudzały do 
wypróżniania. Większość szczeniaków po-
trzebuje przed wydaleniem 15-20 minut na 
pobieganie. Należy pozostać przy nim przez 
cały czas. Kłopoty mogą wynikać z fak-
tu, że właściciel nie jest pewien, czy szcze-
nię rzeczywiście się wypróżniło i pozwala 

mu za wcześnie wrócić 
do domu. Należy rów-
nież pamiętać, że piesek 
musi się skupić na swo-
im zadaniu, nie należy 
się z nim bawić, dopóki 
się nie załatwi.

Stosować ustalone hasło
kojarzące się z załatwieniem
potrzeb fizjologicznych
Powtarzanie tego samego zwrotu za każ-
dym razem, gdy szczeniak się wypróżnia, 
sprawia, że kojarzy on hasło z miejscem 
i czasem przeznaczonym na załatwia-
nie się.

Nagrodzić szczenię natychmiast
po załatwieniu się na dworze
Nagrodą może być pochwała, smako-
łyk lub zabawa; musi ona nastąpić na-
tychmiast po tym, jak piesek załatwi się 
w odpowiednim miejscu. Jeżeli szczenię 
zostanie nagrodzone dopiero po powro-
cie do domu, nie skojarzy tego z czyn-
nością wydalania, lecz z samym powro-
tem do domu.

Stale obserwować szczenię w domu
Najlepiej wybrać w mieszkaniu takie po-
mieszczenie, w którym szczenię będzie 
pod stałym nadzorem. Pozwala to uchwy-
cić moment, gdy piesek zaczyna się za-
łatwiać. Aby łatwiej kontrolować miejsce 
przebywania szczeniaka, można go przy-
piąć na smyczy lub przywiązać mu do ob-
roży dzwonek.

Zamykać szczeniaka w klatce
przed wyjściem z domu
W czasie gdy nie możesz mieć pieska 
pod kontrolą, najlepiej zostaw go na nie-
wielkiej, bezpiecznej dla niego przestrze-
ni, na przykład w klatce. Jeżeli klatka jest 
duża i przeznaczona dla dużego psa, na-
leży ją przedzielić, aby uniknąć sytuacji, 

na przykład skakanie na ludzi, wcho-
dzenie na meble, „skubanie” zębami 
itp. Kiedy takie zachowanie pojawi się, 
należy natychmiast zareagować sta-
nowczym „nie” i przerwać szczenię-
ciu niepożądaną czynność. Ważna jest 
szybkość i konsekwencja działania. 
Niedopuszczalne jest działanie siłowe, 
które najczęściej wy-
wołuje u szczenia-
ka niezrozumienie 
ludzkich zachowań 
oraz niepożądany 
strach.

N

AUKA

 

CZYSTOŚCI

Jak wszystkie młode zwierzęta, szczeniak 
nie będzie początkowo kontrolował zała-
twiania potrzeb fizjologicznych i „wypad-
ki” są nie do uniknięcia. Naukę czystości 
należy rozpocząć zaraz po przyniesieniu 
psa do domu.

Piesek będzie potrzebował oddać od-

chody:
– z samego rana, zaraz po obudzeniu się;
– po każdym posiłku;
– po drzemce;
– po pozostawieniu go samego na krót-

ki czas;

– zanim właściciel położy się spać;
– za każdym razem, kiedy jest niespo-

kojny, kręci się, skamle, podchodzi do 
drzwi.
I jeszcze kilka ważnych zaleceń, o któ-

rych należy pamiętać…

Rozpoczynać naukę
w optymalnym wieku
Najlepszym momentem na rozpoczęcie 
nauki czystości jest wiek między 7. a po-
łową 9. tygodnia. W tym okresie moż-
na przyzwyczaić szczenię do załatwiania 
się w wybranym miejscu, zanim nabierze 
własnych upodobań. Nie należy się jed-
nak niepokoić, jeśli szczenię jest starsze 
– na pewno też się nauczy, choć może to 
potrwać nieco dłużej.

Wyprowadzać psa na dwór 6-8 razy 
dziennie
Należy wybrać odpowiednie miejsce, gdzie 
szczeniak będzie wyprowadzany bezpośred-
nio po przebudzeniu, po zabawie oraz 15-20 
minut po jedzeniu. Jeżeli piesek będzie co-

lek. wet. Remigiusz Cichoń*, Joanna Cichoń**

*specjalista chorób psów i kotów, biegły sądowy, behawiorysta, członek ESAVS, Przychodnia Weterynaryjna DOG w Skarżysku-Kamiennej
**studentka Wydziału Medycyny Weterynaryjnej Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu

Wychowanie każdego zwierzaka 
należy rozpocząć najwcześniej, jak 
tylko jest to możliwe. Wychowanie, 
które nie jest tresurą, jest proce-
sem, który pozwala poznać charak-
ter i predyspozycje oraz nawiązać 
komunikację ze zwierzęciem.

Szczenięta

NAUKA CZYSTOŚCI

Należy wychowywać psa od 
pierwszych minut kontaktu 
z człowiekiem i zawsze być 
konsekwentnym.

background image

ALFABET BEHAWIORYSTY

WETERYNARIA W PRAKTYCE

www.weterynaria.elamed.pl

MAJ-CZERWIEC • 3/2007

86

w której szczenię w jednym końcu się 
załatwia, a w drugim śpi. Należy pamię-
tać o tym, że pojemność pęcherza i jelit 
szczeniąt jest ograniczona, a więc nale-
ży pieska wyprowadzić przynajmniej raz 
na 4 godziny.

Nigdy nie karać po fakcie
Jeżeli szczeniakowi zdarzy się załatwić 
w domu, nie należy zanurzać jego nosa 
w wydalinach. Takie postępowanie ni-
czego nie uczy, ponieważ niepożądane 
zachowanie już się zakończyło. Zamiast 
tego należy spróbować przyłapać szcze-
nię na gorącym uczynku. Jeżeli piesek 
przygotowuje się do załatwienia w do-
mu, nie można go bić, lecz należy tupnąć 
nogą, potrząsnąć puszką wypełnioną mo-
netami lub głośno krzyknąć „na dwór!”. 
Prawdopodobnie szczenię przerwie roz-
poczętą czynność i można je będzie wy-
nieść na zewnątrz.

Nie zostawiać psu stałego dostępu 
do jedzenia
Szczeniaka należy karmić o określonych 
godzinach i zabierać miskę z jedzeniem 
po 20 min. Dzięki temu ustalą się pory, 
w których szczenię będzie miało potrze-
bę jedzenia.

Starannie zmywać wszystkie
miejsca zabrudzone wydalinami
Należy zalecić bezpieczny preparat usu-
wający zarówno zapach, jak i plamy. Waż-
ne, aby zabrudzone miejsce oczyścić do 
końca, w przeciwnym 
wypadk u szcz eniak 
może do niego wró-
cić i znów się tam za-
łatwić.

Postępować konsekwentnie 

Większość szczeniąt uczy się czystości 
do wieku 14-20 tygodni, jednak w przy-
padku braku konsekwencji trening ten 
może trwać dłużej.

S

ZCZENIAK

 

W

 

GABINECIE

WETERYNARYJNYM

Wiek szczeniaka: 6-8 tygodni
– ocena zachowania się podczas pierw-

szej wizyty – w tym wieku stosunko-
wo prosta, duże prawdopodobieństwo 
wykrycia nieprawidłowości; 

– błędy zachowania wyraźne, mało utrwa-

lone, łatwo podlegające korekcie przy 
mało skomplikowanych programach 
zaradczych;

– przeprowadzenie relaksacji szczeniaka 

na stole w gabinecie weterynaryjnym 
(wg załączonych fotografii 1, 2, 3, 4) 
– stosunkowo proste do wykonania, 
rzadko występuje protest ze strony 
szczeniaka, łatwo ulega utrwaleniu;

– komunikowanie się z psem (instruktaż 

dla właściciela) – najtrudniejsza część 
pracy lekarza weterynarii wymagająca 
oceny percepcji właściciela;

– określenie zasad wychowania psa 

w pierwszym tygodniu pobytu w domu 
– wpojenie właścicielowi konieczności 

i konsekwencji postę-
powania behawioralne-
go oraz korzyści płyną-
cych z odpowiedniego 
potraktowania zasad 
postępowania beha-

wioralnego we wczesnym okresie ży-
cia szczeniaka.

Wiek szczeniaka: 8-12 tygodni
– określenie stanu dominacji psa nad 

człowiekiem – najczęściej bardzo wy-
raźna, jednak w tym wieku łatwa do 
korekcji;

– przeprowadzenie relaksacji szczeniaka 

na stole w gabinecie weterynaryjnym 
– trudniejsze do wykonania, częściej 
występuje protest ze strony szczenia-
ka, dość łatwo ulega utrwaleniu;

– postępowanie w przypadku wykrycia 

niepożądanych zachowań z uwzględ-
nieniem naturalnych prawidłowości 
zachowania psów – przy dużej konse-
kwencji łatwe do korekcji;

– relacje dominujące: szczeniak – lekarz. 

Bardzo istotne jest niedopuszczanie do 
dominacji nad lekarzem weterynarii – 
prawidłowa relacja w tym wieku utrwala 
się na całe życie psa. Bardzo istotne jest 

odpowiednie postępowanie, gdyż popra-
wia ono jakość pracy z psem po osią-
gnięciu przez niego dojrzałego wieku;

– instruktaż dla właściciela – musi 

uwzględniać poziom intelektualny wła-
ściciela, jego determinację, domowni-
ków, zawierać konstruktywny, możli-
wie najprostszy program zaradczy.

Wiek szczeniaka: 12-16 tygodni
– relacje  niepożądane  (pies  –  czło-

wiek);

– relaksacja trudna do przeprowadzenia, 

jednak możliwa;

– analiza zachowań właściciela i zwierzę-

cia (nieprawidłowe – bardzo wyraźne, 
prawidłowe – łatwe do wykrycia po za-
chowaniu zwierzęcia);

– odstąpienie od czynności lub terapia 

(zależne od relacji pies – właściciel – 
lekarz weterynarii). 

‰

lek. wet. Remigiusz Cichoń

Przychodnia Weterynaryjna DOG

26-110 Skarżysko-Kamienna,

ul. Żeromskiego 66

e-mail: sp7htj@konto.pl

www.dog.com.pl

Fot. 1. Pies usztywniony: jedna ręka lekarza wetery-
narii na okolicy krtani i tylnej części żuchwy, druga 
– na podbrzuszu – bardzo powoli unosimy pieska

Fot. 2. Jedna ręka przesuwa się na przedpiersie, 
druga – na okolicę lędźwiowo-krzyżową, powoli 
zmuszająca szczeniaka do siedzenia

Fot. 3. Kolejna czynność następująca po po-
przedniej

Fot. 4. Piesek zrelaksowany, rozluźniony

Sposób relaksacji, wstępnie zasy-
gnalizowany w tej publikacji, został 
szczegółowo zaprezentowany 19 maja 
2007 roku na Pierwszych Świętokrzy-
skich Spotkaniach Medycyny Wetery-
naryjnej – info: www.dog.com.pl.

Nigdy nie wolno karać psa 
za załatwianie się w nieod-
powiednim miejscu.

fot. Joanna Cichoń

fot. Joanna Cichoń

fot. Joanna Cichoń

fot. Joanna Cichoń