aaxis-sk ORP - mat. szkoleiowe

Ochrona  radiologiczna  u  dzieci  ma  szczególne
znaczenie,  ponieważ  długi  okres  oczekiwanego
dalszego  przeżycia  dziecka  po  narażeniu  na
promieniowanie jest okresem, w czasie którego może
dochodzić  do  kumulacji  dawek  promieniowania.
Oznacza  to  większe  ryzyko  wystąpienia  późnych
skutków  niepożądanych  i  większe  ryzyko  zgonu
związane z taką samą ekspozycją na promieniowanie
w porównaniu z dorosłymi.

Rozmieszczenie  narządów  szczególnie  wrażliwych  na
promieniowanie jonizujące różni się w porównaniu z osobami
dorosłymi  (np.  szpik  czerwony  w  kościach  pokrywy  czaszki
noworodka  stanowi  ok.  27%  całego  szpiku  organizmu,
natomiast  u  dorosłego  tylko  8%);  inaczej  jest  w  przypadku
zdjęcia klatki piersiowej  - obciąża ono czerwony szpik kostny
osoby

dorosłej

ponad

3-krotnie

większą

dawką

promieniowania w porównaniu do noworodka.

Czynniki mające wpływ na obniżenie
napromieniowania dziecka zależne od technika
elektroradiologii

- dobór projekcji zdjęciowych
- unieruchomienie dziecka
- ograniczenie pola naświetlania
- użycie dodatkowych osłon
- rezygnacja z użycia kratki przeciwrozproszeniowej
- stosowanie dodatkowej filtracji
- stosowanie „twardej techniki zdjęć”
- niewykonywanie rutynowo zdjęć porównawczych

APARATURA RENTGENOWSKA PRZEZNACZONA DO
BADANIA DZIECI POWINNA SPEŁNIAĆ
NASTĘPUJĄCE WARUNKI:

- wysokiej klasy generatory (600-1000 mA) , pozwalające na
znaczne skrócenie czasu ekspozycji, a tym samym
zmniejszenie do minimum artefaktów ruchowych
- odprowadzalna kratka przeciwrozproszeniowa
- możliwość stosowania dodatkowej filtracji (filtry miedziowe)

- wzmacniacze ekranu o dużej średnicy do fluoroskopii oraz
stosowanie skopii pulsacyjnej z możliwością zamrażania
ostatniego obrazu
- stosowanie folii wzmacniających (o wartościach nie
mniejszych niż 400)
- kasety, stoły oraz kratki z obudową z włókien węglowych

Kratka

przeciwrozproszeniowa

–  nie  używa  się  jej  przy  zdjęciach  klatki
piersiowej  u  dzieci  do  8  roku  życia,  przy
zdjęciach  brzucha  i  bioder  u  niemowląt,  przy
zdjęciach  kości  kończyn  w  całym  okresie
wieku  dziecięcego  oraz  przy  większości
fluoroskopii.
Pozwala to na wielokrotne zmniejszenie dawki
promieniowania u tych pacjentów.

Kratka potrzebna jest do

badania brzucha,

miednicy, kręgosłupa i czaszki u dzieci
powyżej 2 rż

. Zalecane są kratki ruchome

typu Potter-Bucky o wykładniku 8 i liczbie
linii 40/cm

Największy wpływ na zmniejszenie dawki

promieniowania ma zestaw film - folia wzmacniająca.
Ekrany  z  pierwiastkami  z  ziem  rzadkich  pozwoliły
zmniejszyć  dawkę  do  10  razy  w  porównaniu  z
wcześniej stosowanymi ekranami standartowymi.
W  badaniach rutynowych zalecane są folie 400-600.

Kolimacja

–  ograniczanie  wielkości  pola  napromieniowanego  przez
stosowanie  przesłon  głębinowych  zarówno  podczas  skopii,
jak  i  przy  wykonywaniu  zdjęć  .  U  niemowląt  dopuszcza  się
zwiększenie  podłużnego  lub  poprzecznego  wymiaru  pola
napromieniowania w stosunku do powierzchni badanej do 1-2
cm.  Powiększenie  tego  pola  proporcjonalnie  bardziej
zwiększa  napromieniowanie  u  noworodka  niż  w  przypadku
osób  dorosłych.

Na zdjęciach powinny być widoczne granice padania wiązki.
Niedopuszczalne jest dopasowywanie wymiarów wiązki
promieniowania X do wielkości użytej kasety

Fluoroskopia

–

dzieci

wykonujemy

bez

kratki

przeciwrozproszeniowej (zmniejsza się 3-7 razy
dawkę promieniowania), a kolimację stosować przed
jej

włączeniem.

Niedopuszczalne jest stosowanie podglądu przy
wykonywaniu rutynowych zdjęć rtg

Do  bezpośredniej  ochrony  pacjenta  stosowane  są
osłony, które absorbują część promieniowania wiązki
pierwotnej  lub  promieniowanie  rozproszone.
Najczęstszymi  osłonami  są  osłony  gonad.  Osłony
gonad  powinny  być  stosowane  u  wszystkich
pacjentów  w  wieku  rozrodczym,  jeżeli  użycie  tych
osłon  nie  kłóci  się  z  uzyskaniem  informacji
diagnostycznych.

Nieprawidłowe

ułożenie

dziecka

jest

jednym

najważniejszych  powodów  tzw.  złych  technicznie  zdjęć
rentgenowskich. Właściwy sposób unieruchomienia poprawia
jakość  zdjęć,  skraca  czas  i  ogranicza  potrzebę  ich
powtarzania. Technik nie może sam trzymać dziecka w czasie
ekspozycji.  Tam,  gdzie  stosowane  są  małe  dawki
promieniowania,  mogą  w  tym  pomóc  rodzice  lub
pielęgniarka.
Do

unieruchomienia

można

używać

woreczków

wypełnionych piaskiem, taśmy samoprzylepne, plastikowe
płytki dociskające, tzw. bobiksy (zdjęcia w pozycji poziomej)

Najczęściej wykonywanymi badaniami są zdjęcia
klatki  piersiowej.  Stanowią  ponad  50%  badań
wykonywanych  w  pracowniach  radiologicznych.
Zdjęcia  rtg  narządów  klatki  piersiowej  u  dzieci
wymagają  bardzo  krótkich  czasów  ekspozycji
(0,002-0,005  s)  ze  względu  na  zwykle  duży
niepokój dziecka i szybką czynność oddechową.
U  niemowląt  i  małych  dzieci  rutynowe  zdjęcie
wykonuje się w pozycji leżącej w projekcji AP

Wykonywanie badań rentgenodiagnostycznych u osób poniżej
16

roku

życia

wymaga:

1) używania

wyłącznie

aparatury

rentgenodiagnostycznej

wyposażonej w co najmniej sześciopulsowe generatory, z wyłączeniem
badań

stomatologicznych;

2) unieruchamiania niemowląt lub małych dzieci przy użyciu

bobiksu lub innego urządzenia spełniającego tę funkcję;

3) stosowania osłon na gonady, a w przypadku tomografii klatki

piersiowej  u  dziewcząt  -  także  na  gruczoły  piersiowe,  gdy  w  trakcie
badania  mogą  znaleźć  się  w  pobliżu  pierwotnej  wiązki  promieniowania,
jeżeli  nie  uniemożliwi  to  poprawnego  wykonania  badania.

4)Wykonanie badania rentgenowskiego u osób poniżej 16. roku

życia należy odnotować w książce zdrowia dziecka.

Jeżeli

czasie

wykonywania

badania

rentgeno-

diagnostycznego zachodzi konieczność podtrzymywania
pacjenta, czynność tę wykonuje osoba, która:

ukończyła

lat;

nie

jest

ciąży;

3) została wyposażona w fartuch i rękawice ochronne z
gumy

ołowiowej;

4) została poinstruowana o sposobie postępowania i
poinformowana

ryzyku

radiacyjnym.

2. Czynności te w warunkach ambulatoryjnych wykonywać
może również członek rodziny lub opiekun pacjenta

Poziomy referencyjne

Radiografia klatki piersiowej (poza noworodkami)

- projekcja PA/AP 0,1mGy
- projekcja LAT 0,2 mGy

Radiografia klatki piersiowej noworodków

- projekcja AP 0,08 mGy

Radiografia czaszki

- projekcja PA/AP 1,5mGy
- projekcja LAT 1,0 mGy

Radiografia miednicy

- niemowlęta 0,2 mGy
- starsze dzieci 0,9 mGy

Radiografia brzucha z użyciem wiązki poziomej lub pionowej

- 1,0 mGy

Świadomość  ryzyka  wystąpienia  późnych,  szkodliwych
skutków popromiennych, zarówno somatycznych, jak
            i genetycznych, wymaga ochrony pacjenta przed
dodatkowym,

zbędnym

promieniowaniem.

Ważne jest to szczególnie w odniesieniu do dzieci.

O  wyborze  odpowiedniego  badania,  z  uwzględnieniem
przeciwwskazań do stosowania promieniowania jonizującego,
decyduje  lekarz  specjalista  w  danym  zakresie  medycyny.
Dawka,  jaką  otrzymuje  pacjent  podczas  badania,  zależy  od
rodzaju badania, stosowanej techniki badań i sprzętu, budowy
fizycznej  pacjenta  oraz  kwalifikacji  osoby  przeprowadzającej
badanie.

Document Outline