Padaczka i choroba Parkinsona

Napady padaczkowe - nieprawidłowe wyładowania w korze mózgowej lub okolicy podkorowej.

Zaburzenia neurochemiczne prowadzące do nieprawidłowych wyładowań w neuronach mogą być związane z nasiloną transmisją aminokwasów pobudzających, kwasu glutaminowego i asparaginowego lub zmniejszoną transmisją hamującą układ GABA-ergiczny (zmiana przepuszczalności dla Na+, K+, Cl-, Ca++).

Terapia polega na zrównoważeniu mechanizmów pobudzających i hamujących, które są zaburzone u chorych.

Leki przeciwdrgawkowe mogą wpływać na transport Na+, Ca++, Cl-, zmieniając próg pobudliwości drgawkowej.

Mogą zmieniać stężenie kwasu GABA, blokować receptory NMDA dla neurotransmiterów pobudzających (kwas glutaminowy, asparaginowy).

I generacja:

• Pochodne hydantoiny:

Fenytoina

• Pochodne iminostilbenu:

Karbamzepina

• Barbiturany:

Primidon

Fenobarbital (produkt metabolizmu primidonu)

• Pochodne kwasu walproinowego:

Sól sodowa

Sól wapniowa

Sól magnezowa

Amid

• Pochodne benzodiazepiny:

Klonazepam

Diazepam

Klobazam

Klorazepat

Lorazepam

• Pochodne kwasu bursztynowego:

Etosuksymid

II generacja:

Felbamat

Lamotrygina

Wigabatryna

Gabapentyna

Topiramat

Progabid

Tiagabina

Loreklezol

Acetazolamid (może być stosowany; słabe działanie diuretyczne; stosowany też w jaskrze).

Różne mechanizmy działania:

• Blokują napięciozależny kanał Na+:

Karbamazepina

Fenytoina

Kwas walproinowy

Lamotrygina

Gabapentyna

Felbamat

Topiramat

• Blokują miejsce wiązania glicyny na receptorze NMDA:

Felbamat

• Inhibitory receptora kainowego:

Topiramat

• Hamują GABA -> nieaktywne związki:

Wigabatryna

Kwas walproinowy

• Hamują wychwyt zwrotny GABA:

Tiagabina

• Stymulują wiązanie GABA z receptorem GABA-A

Progabid

Topiramat

Benzodiazepiny

Fenobarbital

Fenytoina:

• różne typy napadów padaczkowych

• neuralgia nerwu V

• arytmie

działania niepożądane:

• przerost dziąseł (ale higiena -> brak przerostu)

• oczopląs, zaburzenia widzenia

• agresja, senność

• pogorszenie pamięci

• zaburzenia zachowania, omamy

• uszkodzenia szpiku

• niedokrwistość megaloblastyczna

• nadmierne owłosienie nóg i pleców

interakcje:

• leki zobojętniające zmniejszają wchłanianie fenytoiny z przewodu pokarmowego

• fenobarbital, karbamazepina mogą zwiększać metabolizm i osłabiać działanie fenytoiny

• izoniazyd, fenybutazon zmniejszają eliminację fenytoiny i mogą powodować wzrost stężenia i nasilenie działania.

Karbamazepina

• napady ruchowe proste i uogólnione oraz toniczno-kloniczne

• neuralgia nerwu V

• choroba afektywna oporna na leczenie solami litu (również próby leczenia lamotryginą)

działania niepożądane:

• zaburzenia żołądkowo-jelitowe

• zawroty i bóle głowy

• senność

• zaburzenia świadomości

• podwójne widzenie

• niedokrwistość, leukopenia

• żółtaczka zastoinowa

• niewydolność nerek

• powiększenie węzłów chłonnych

• obrzęki

Kwas walproinowy:

• napady pierwotne uogólnione

• napady nieświadomości

• młodzieńcza padaczka miokloniczna

• powoduje wzrost stężenia GABA

działania niepożądane:

• nudności, wymioty

• uszkodzenie wątroby

• trombocytopenie

• spadek agregacji płytek krwi

• obrzęki (?)

• wypadanie włosów

Fenobarbital:

• pochodna kwasu barbiturowego

• napady częściowe i uogólnione toniczno-kloniczne

• induktor enzymatyczny - aktywuje enzymy mikrosomalne wątroby

działania niepożądane:

• senność

• u dzieci może nasilić aktywność ruchową

Lewetiracetam:

• mechanizm działania nieznany

• leczenie skojarzone napadów częściowych lub częściowych wtórnie uogólnionych

• wpływ na stężenie Ca++ w neuronach i częściowo hamuje prąd Ca++

• działa u zwierząt

działania niepożądane:

• senność/bezsenność

• astenia

• bóle głowy

• jadłowstręt

• depresja

• zaburzenia emocjonalne

• podwójne widzenie

• wysypka skórna

• biegunka

• teratogennie u zwierząt

II generacja

Felbanat:

• napady częściowe i uogólnione toniczno-kloniczne

• ryzyko uszkodzenia szpiku; może prowadzić do anemii plastycznej (stosowany tylko, gdy inne leki są nieskuteczne)

Gabapentyna:

• hamuje napady częściowe i częściowe wtórne uogólnione

• podwyższa stężenie GABA w mózgu

• wybiórczo blokuje napływ Ca++ do neuronów

działania niepożądane:

• senność

• zawroty głowy

• wzrost masy ciała

Lamotripina:

• szeroko stosowana

• napady częściowe uogólnione toniczno-kloniczne

działania niepożądane:

• alergie (wysypki skórne)

• bóle, zawroty głowy

• senność/bezsenność

Tiagabina:

• napady częściowe wtórnie uogólnione

działania niepożądane:

• bóle, zawroty głowy

• osłabienie funkcji poznawczych

• senność

• nudności

Ogólne zasady leczenia:

• jeden lek

• jeśli nieskuteczny, to stopniowo odstawiamy włączając jednocześnie drugi lek, stopniowo zwiększając jego dawki

• w czasie ciąży nie odstawiamy leku (mimo teratogenności)

Choroba Parkinsona

Defektem patobiochemicznym jest niedobór dopaminy w prążkowiu powstający na skutek uszkodzenia neuronów istoty czarnej lub dopaminergicznej drogi nigrostriatalnej.

Stwierdza się też zaburzenia aktywności innych układów neuroprzekaźnikowych:

Adrenergicznego

Cholinergicznego

Serotoninergicznego

GABAergicznego

Aminokwasów pobudzających.

Leki:

• zmniejszają tempo rozwoju choroby

• zmniejszają/usuwają objawy zespołu parkinsonowskiego

• zapobiegają wystąpieniu (po kilku latach leczenia) późnych, ośrodkowych objawów niepożądanych

1. leki zwiększające aktywność dopaminergiczną

2. leki cholinolityczne

3. inhibitory monoaminooksydazyB (IMAO-B)

4. inhibitory katecholo-O-metylotransferazy (ICOMT)

1) leki zwiększają aktywność dopaminergiczną poprzez kilka dróg:

• wzrost syntezy/biodostępności dopaminy

• wzrost uwalniania dopaminy z zakończeń presynaptycznych

• zmniejszenie wchłaniania zwrotnego

• zahamowanie katabolizmu dopaminy, IMAO-B, ICOMT

• podawanie agonistów receptorów D

Lewodopa:

Prekursor dopaminy (nie można podawać samej dopaminy, gdyż nie przechodzi przez barierę krew-mózg); może ulec dekarboksylacji do dopaminy.

Inhibitory dekarboksylazy: benserazyd, karbidowa.

Agoniści receptora D:

Bromokryptyna (najczęściej stosowana)

Lizurid

Pergolid

Ropinirol

Tergurid

Amantadyna (powoduje zwiększone uwalnianie endogennej dopaminy; hamuje działanie aminokwasów pobudzających; posiada słabe właściwości cholinolityczne)

IMAO-B:

Selegilina

Iazabemid

ICOMT:

Tolkapon

Entekapon

Nitekapon