untitled

S Y S T A

E N T Y S T Y C Z N A

S P R Z Ę T

M A T E R I A Ł Y

Rola odzieży medycznej
w gabinecie stomatologicznym

dr n. med. Ksymena Staroń-Irla

la lekarza stomatologa
i pozostałych człon-

ków zespołu, spędzających

w pracy wiele godzin

dziennie, bardzo ważna

jest funkcjonalność odzieży,

w której muszą wykonywać

swoje obowiązki.

jest tkanina mieszankowa, nazy-
wana elanobawełną, składająca się
w 33% z bawełny i w 67% z poliestru,
o splocie diagonalnym i gramaturze
164 ± 8 g/m². Duża zawartość ba-
wełny w materiale zapewnia dobrą
przepuszczalność powietrza, pozwa-
la na wchłanianie potu i sprawia,
że staje się on przyjemny w dotyku.
Natomiast poliester ułatwia praso-
wanie i powoduje, że tkanina mniej
się gniecie. Trzeba również zwrócić
uwagę na trwałość koloru i dodat-
ków krawieckich, aby pod wpływem
działania na fartuch czynników che-
micznych i wysokich temperatur
nie uległy zniszczeniu. Wszelkiego
rodzaju akcesoria metalowe w odzie-
ży ochronnej, w tym guziki i zamki,
powinny być odporne na topnienie
i nie mogą rdzewieć podczas prania
i prasowania. Dlatego też, często za-
miast metalowych dodatków wyko-
rzystywane są rzepy, czyli tzw. taśmy
samosczepne. Projektując zastosowa-
nie rzepów w odzieży ochronnej, na-
leży pamiętać, że taśma haczykowa
w pozycji otwartej może uszkadzać
tkaninę (1, 2, 5-11).

Poza funkcjonalnością i użyteczno-

ścią odzieży medycznej ważna jest
również jej elegancja. Biały symbol
zawodu lekarza obecnie zaskaku-
je krojem i różnorodnością kolo-
rów. W szpitalach, przychodniach,
a przede wszystkim w prywatnych
gabinetach lekarskich coraz rzadziej
spotykane są tradycyjne fartuchy.
Dużą popularność zdobyły w ostat-

W gabinetach lekarskich, w tym także
stomatologicznych, nie ma możliwo-
ści wyeliminowania ryzyka zakażenia
personelu medycznego drobnoustro-
jami chorobotwórczymi. Zagrożenie
to powinno być maksymalnie ogra-
niczane, między innymi przez odpo-
wiednią odzież medyczną stanowiącą
ochronę przed czynnikami infekcyj-
nymi. Równocześnie fartuch stanowi
wizytówkę danej placówki medycznej
i jej pracowników. Pozwala więc nie
tylko zachować higienę i czystość, ale
też zdobi i promuje. Czysty, schludny,
o odpowiednich walorach estetycz-
nych ubiór ochronny personelu może
znacząco wpłynąć na budowanie za-
ufania pacjenta i spowodować, że wy-
bierze on właśnie nasz gabinet (1-6).

UNKCJONALNOŚĆ

Ubiór personelu medycznego musi
zapewnić przede wszystkim swo-
bodę ruchu, zwłaszcza w obszarze
ramion. Powinien także spełniać
inne warunki, jak wysoka trwałość,
łatwość prania i prasowania. Nie bez
znaczenia pozostają odczucia senso-
ryczne, odbierane przez ciało przy
bezpośrednim kontakcie z wyrobem,
oraz komfort użytkownika związany
z temperaturą i wilgotnością wytwo-
rzonymi pod odzieżą. Wynika z tego,
że przy wyborze fartucha najbardziej
istotny jest rodzaj tkaniny, z którego
został wykonany. Stosowane do pro-
dukcji odzieży medycznej surowce
muszą spełniać wszystkie wymagane
normy. Najczęściej wykorzystywana

SŁOWA KLUCZOWE

odzież

medyczna, odzież jednorazowa,
standardy unijne

STRESZCZENIE

Szeroki wybór

odzieży medycznej pozwala
dobrać ją nie tylko pod względem
funkcjonalnym, ale także estetycznym.
Artykuł opisuje, co oferuje rynek
i wskazuje, jak dokonać właściwego
wyboru z tak bogatej oferty.

/ 2 0 1 3

nim czasie garsonki i spodnium. Kolorystyka strojów jest
dość swobodna. Producenci, obok czystej bieli, proponują
szeroką paletę odcieni zieleni, niebieskiego, żółtego i łoso-
siowego. Często ubiór wykańcza się kolorowymi lamówka-
mi, wypustkami czy uatrakcyjnia springami i guziczkami.
Można również zdecydować się na haft w obrębie koł-
nierzyka czy kieszeni. Z jednej strony stanowi on ozdobę
marynarki, z drugiej – może pełnić funkcję prezentacji
gabinetu czy większej placówki medycznej. Na życzenie
klienta producenci haftują logo, nazwę instytucji lub cały
slogan reklamowy. Tego typu elementy mogą być wykona-
ne również osobno i umocowane na rzepach. Należy też
zwrócić uwagę na trwałość kolorów i nici, których używa
się do wykonania haftu.

Szeroki jest również wybór w zakresie fasonu odzieży

medycznej. Największą swobodę ma lekarz w wyborze
marynarki. Może zdecydować się na tradycyjny krój z kla-
pami, stójkę lub podwójne wyłożenie kołnierzyka. Coraz
częściej zmienna jest długość marynarki i jej rękawów.
Obecnie dużym zainteresowaniem cieszą się męskie ma-
rynarki o długości do kolan. Podobnie zmienna jest dłu-
gość spódnic asystentek i higienistek stomatologicznych.

Istnieje także możliwość dobrania kompletu odzieży

według indywidualnych potrzeb i upodobań personelu
medycznego. Można skorzystać z gotowych modeli ma-
rynarek, ze spodni i spódnic lub dołączyć do zamówienia
własny wzór ubioru (1, 2, 5, 6).

DZIEŻ

JEDNORAZOWA

Mówiąc o odzieży medycznej, nie można pominąć odzieży
jednorazowej stosowanej głównie podczas zabiegów chi-
rurgicznych. Pełni ona przede wszystkim funkcję ochron-
ną, a więc powinna zabezpieczać przed przenikaniem
szkodliwych dla zdrowia czynników biologicznych i che-
micznych. Dlatego surowiec, z którego jest wykonana,
musi być odporny na przenikanie krwi i innych płynów
ustrojowych czy drobnoustrojów przenoszonych przez
te płyny. W produkcji odzieży jednorazowej najczęściej
stosowanym materiałem jest włóknina polipropyleno-
wa, będąca termoplastycznym, sztucznym tworzywem
otrzymywanym przez polimeryzację jonową propylenu.
Zastosowanie tego surowca jest szerokie. Powstają z niego
czepki, fartuchy, prześcieradła, podkłady, serwety, po-
ściel i różnego rodzaju pokrowce. Do wyrobu tych pro-
duktów stosuje się włókniny o różnej grubości. Głównie
wykorzystywana jest włóknina polipropylenowa typu
spunbonded, laminowana mikroporowatymi foliami po-
liolefinowymi, i wielowarstwowa włóknina polipropyle-
nowa typu spunbonded z mikroporowatymi powłokami
z tworzywa sztucznego. Wersja spunbonded powstaje
z długich włókien, co w znacznym stopniu zwiększa jej

S Y S T A

E N T Y S T Y C Z N A

S P R Z Ę T

M A T E R I A Ł Y

wytrzymałość. Charakteryzuje się
też chłonnością, bezpyłowością oraz
dobrą przepuszczalnością powietrza
i wody. Do produkcji jednorazowej
odzieży medycznej wykorzystywane
są także włókniny poliestrowe lub
poliestrowo-celulozowe powleczo-
ne warstwą tworzywa sztucznego
(1-3, 8, 9).

TANDARDY

UNIJNE

Odzież medyczna, podobnie jak inne
produkty medyczne, powinna być
najwyższej jakości, a przede wszyst-
kim spełniać obowiązujące normy.
Po przystąpieniu Polski do Unii Euro-
pejskiej rynki większości państw zo-
stały otwarte dla polskich producen-
tów. Aby mogli oni zaistnieć na rynku
europejskim, muszą dostosować swo-
je wyroby do standardów unijnych.
Zasady wprowadzania odzieży me-
dycznej na rynki europejskich państw
regulują: Dyrektywa 93/42/EWG
z 14.06.1993 roku, dotycząca wyro-
bów medycznych, wdrożona w Pol-
sce Ustawą o wyrobach medycznych
z 20.04.2004 roku (Dz.U. z 2004 r.,
nr 93, poz. 896), i Dyrektywa 89/686/
EWG z 21.12.1989 rok u, wdro-
żona do prawa polskiego Rozpo-
rządzeniem Ministra Gospodarki
z 21.12.2005 roku (Dz.U. z 2005 r.,
nr 259, poz. 2173). Dyrektywa 93/42/
EWG ujednolica przepisy prawne
w zakresie wyrobów medycznych,
natomiast Dyrektywa 89/686/EWG
dotyczy środków ochrony indywidu-
alnej.

W Polsce producenci odzieży me-

dycznej muszą we własnym zakresie
przeprowadzić ocenę swojego wyro-
bu i sprawdzić, czy spełnia on wy-
magania wynikające z dyrektywy.
Najlepszym sposobem dostosowania
produktów do wymagań dyrektywy
jest wzorowanie się na normach zhar-
monizowanych.

Obecnie do zbioru polskich norm

stopniowo są wprowadzane normy
zharmonizowane z Dyrektywą 93/42/

EWG i 89/686/EWG. Określają one
między innymi parametry, takie jak:
zmiana wymiarów po praniu, siła zry-
wająca, wytrzymałość na rozdziera-
nie, odporność wybarwień na pranie
mechaniczne, przepuszczalność po-
wietrza czy zawartość formaldehy-
du. Brakuje w nich jednak wymagań
dotyczących skuteczności ochrony
użytkownika.

Przeznaczenie produktu medycz-

nego określane jest przez wytwórcę
w oznakowaniu wyrobu, instruk-
cjach używania i materiałach rekla-
mowych. Jeśli odzież medyczna zo-
stanie określona przez producenta
jako odzież ochronna dla personelu,
to zasady wprowadzenia jej na rynek
reguluje Dyrektywa 89/686/EWG. Bę-
dzie to ubiór dla lekarzy, pielęgniarek
i personelu pomocniczego. Natomiast
odzież dla personelu bloku operacyj-
nego i obłożenia chirurgiczne pod-
legają ocenie zgodności jako wyro-
by medyczne zgodnie z Dyrektywą
93/42/EWG.

Oferując swoje wyroby odbiorcom,

producenci zobowiązani są do wy-
stawienia deklaracji potwierdzającej
zgodność wyrobu z wymaganiami
zasadniczymi regulowanymi Roz-
porządzeniem Ministra Zdrowia
z 3.11.2004 roku w sprawie wymagań
zasadniczych dla wyrobów medycz-
nych do różnego przeznaczenia (12).

Na zakończenie warto przedstawić

podsumowanie funkcji, jakie pełni
odzież medyczna w gabinecie lekar-
skim. Podstawowe znaczenia, jakie
się jej przypisuje, to:
• określenie przynależności zawodo-

wej, czasami kolor fartucha różni-
cuje również personel ze względu
na pełnione funkcje;

• ochrona personelu medycznego

przed zanieczyszczeniem odzieży
prywatnej lub ciała podczas wy-
konywania obowiązków zawodo-
wych;

• ochrona personelu przed nabyciem

zakażenia od pacjentów;

• ochrona pacjentów przed nabyciem

zakażenia od personelu (1-6, 13).
Ważne jest także odczucie estetycz-

ne pacjentów i nas samych – użytkow-
ników. Warto więc zadbać, aby nasz
strój był nie tyko praktyczny i funk-
cjonalny, ale też nowoczesny, ładny
i pomocny w odniesieniu sukcesu.

Katedra Stomatologii Zachowawczej

z Endodoncją SUM

Kierownik: dr hab. n. med. Marta Tanasiewicz

KONTAKT

Ksymena Staroń-Irla

41-902 Bytom

ul. Łużycka 2/16

Piśmiennictwo
1. Saja D.: W czym do pracy, czyli o odzieży

medycznej słów kilka. „Ogólnopol. Prz.
Med.”, 2004 (6), s. 28-29.

2. Szczygieł R.: Nowe oblicze odzieży medycznej.

„Twój Prz. Stomatol.”, 2005 (1/2), s. 24-26.

3. Pawlik A.: Profilaktyka zakażeń w gabinecie

stomatologicznym. „Twój Prz. Stomatol.”,
2004 (3), s. 53-54.

4. Zimna T.: Porady eksperta (Przepisy do-

tyczące odzieży ochronnej lekarzy). „Lek.
Rodz.”, 2009: 14 (7/8), s. 728-729.

5. Knychalska-Karwan Z.: Niektóre zagroże-

nia zdrowotne związane z pracą lekarza
stomatologa. „Porad. Stomatol.”, 2004:
4 (2), s. 34-38.

6. Knychalska-Karwan Z.: Zagrożenia zdro-

wotne lekarzy stomatologów. Wyd. UJ,
Kraków 2000.

7. Gładysz A. i wsp.: Zapobieganie zaka-

żeniom HIV w gabinecie stomatologicznym.
„Problemy HIV i AIDS”, 1996, 1, 2, 77-82.

8. Gańczak M., Wójtowicz D., Szych Z.: Środki

ochrony osobistej stosowane przez stoma-
tologów. „Czas. Stomatol.”, 2003: 56 (10),
s. 653-660.

9. Gańczak M. i wsp.: Stosowanie podsta-

wowych środków ochrony przez lekarzy
specjalności zabiegowych a narażenie
na zakażenie HIV. „Wiad. Lek.”, 2004: 57
(5/6), s. 221-228.

10. Gołębiewska A.: Mikroorganizmy cho-

robotwórcze w twoim gabinecie. „Porad.
Stomatol.”, 2009: 9 (11), s. 416-417.

11. Falkiewicz-Dulik M.: Rola sanityzacji spodów

obuwia w zapobieganiu rozprzestrzeniania
się zakażeń wewnątrz szpitalnych. „Mikol.
Lek.”, 2007: 14 (2), s. 99-103.

12. Bujnicka K.: Odzież medyczna w ochronie

zdrowia. „Ogólnopol. Prz. Med.”, 2008
(6), s. 37-40.

13. Grys E., Pawlaczyk M.: Czy fartuch lekarski

chroni przed szerzeniem zakażeń szpitalnych?
„Ginekol. Pol.”, 1996: 67 (6), s. 309-312.

Document Outline