1
/ 2 0 1 2
21
P R A C A
Z
P A C J E N T E M
Profilaktyka profesjonalna
w gabinecie periodontologicznym
– obnażanie korzeni,
– rozchwianie zębów.
Choroba może toczyć się w dziąśle,
które jest obrzmiałe, zaczerwienione,
krwawi przy myciu zębów i zgłębni-
kowaniu. Czasami dziąsła mogą być
bolesne. Objawy mogą zaostrzać się,
wówczas jest to zapalenie dziąseł –
proces odwracalny. Prócz dziąsła,
zmiany chorobowe obejmują kość
i więzadła ozębnej. Kość ulega zani-
kowi. Tworzą się głębokie kieszonki
przyzębne, gdzie zalegające resztki
pokarmowe i bakterie powodują stan
zapalny, który prowadzi do recesji
dziąsła. Zęby z czasem zaczynają się
chwiać, tracąc prawidłowe utrzyma-
nie w kości wyrostka. Taki proces
to zapalenie przyzębia – periodontitis
(2, 4, 16, 23).
W każdym przypadku chorób przy-
zębia obowiązuje dbałość o higienę
jamy ustnej. Utrzymanie jamy ustnej
wolnej od płytki bakteryjnej możliwe
jest dzięki ścisłej współpracy pacjen-
ta z lekarzem stomatologiem i higie-
nistką. Pacjenci powinni rozumieć,
że zmniejszenie dolegliwości zależy
od zabiegów higienicznych, które wy-
konują (2, 4, 16, 23).
P
ROGRAM
TERAPII
W
GABINECIE
PERIODONTOLOGICZNYM
Pacjent z chorobą przyzębia przecho-
dzi w gabinecie terapię periodonto-
logiczną, składającą się z następują-
cych faz:
Wielu pacjentów z chorobą przyzę-
bia czuje dyskomfort z powodu krwa-
wiących dziąseł, odsłonięcia korzeni,
a nawet rozchwiania zębów. Kiedyś
choroby przyzębia były uważa-
ne za niewyleczalne. Jednak postęp
medycyny pozwolił na dogłębne zba-
danie ich istoty i opracowanie sku-
teczniejszych metod leczenia (23).
Bakteryjna płytka nazębna to naj-
ważniejszy, miejscowy czynnik za-
paleniotwórczy. Powoduje zapalenie
dziąseł i zaostrzenie przewlekłych
stanów zapalnych w tkankach przy-
zębia. Płytka tworzy się na wszyst-
kich powierzchniach zębów, błonie
śluzowej i uzupełnieniach protetycz-
nych, które znajdują się w jamie ust-
nej. Z upływem czasu podlega mine-
ralizacji i tworzy się kamień nazębny
(2, 4, 16, 23).
O
BJAWY
Za najczęstsze objawy chorób przy-
zębia uważa się:
– krwawienie z dziąseł,
– obrzęki dziąseł,
– ból dziąseł,
SŁOWA KLUCZOWE
periodontologia,
współpraca, zespół stomatologiczny
STRESZCZENIE
Praca opisuje program
terapii leczenia periodontologicznego.
dypl. hig. stom. Michał Kluczkowski*
W
kolejnej część
cyklu pt. „Rola
higienistki stomatologicznej
we współpracy z leka-
rzami periodontologami
w profilaktyce chorób
przyzębia”prezentujemy
program terapii w gabinecie
periodontologicznym.
Przyczyny chorób przyzębia
miejscowe
ogólne
• bakteryjna płytka nazębna
(zła higiena jamy ustnej),
• wadliwe wypełnienia (nawisy),
• stare, uciskające protezy,
• nieszczelne mosty i korony,
• zaciskanie zębów czy zgrzytanie zębami
• palenie tytoniu,
• stres,
• cukrzyca,
• niedobory witamin,
• zaburzenia hormonalne,
• nieprawidłowe odżywianie,
• inne choroby ogólnoustrojowe
Tab 1. Przyczyny chorób przyzębia
A
S Y S T A
D
E N T Y S T Y C Z N A
22
P R A C A
Z
P A C J E N T E M
• faza I – higienizacja,
• faza II – korekcyjna,
• faza III – podtrzymująca.
Faza I
Jest to „terapia wstępna”. Trwa przez
2-3 wizyty, podczas których wykonuje
się profesjonalne oczyszczenie zębów
z płytki i kamienia naddziąsłowego
przez wykwalifikowaną higienistkę,
z nauką domowej higieny jamy ust-
nej. Wstępnie zaleca się stosowanie
past, płynów czy żeli. W skład tera-
pii wchodzi skaling ultradźwiękowy
za pomocą skalera, czyli urządzenia
do usuwania kamienia nazębnego,
przebarwień, obecnych na zębach
toksyn bakteryjnych, dzięki zasadzie
kawitacji, skalingu ręcznego, gładze-
nia powierzchni korzeni oraz iryga-
cji kieszonek chemioterapeutykami.
W ostrym stanie lekarz może zapisać
antybiotyki (2, 4, 6, 7, 8, 9, 16, 23).
Celem I fazy jest poinformowanie
pacjenta o chorobie i mobilizacja
do współpracy. Pacjent musi być
świadomy, że jego udział i współpra-
ca są bardzo ważne. Liczba wizyt za-
leży od stanu przyzębia oraz stopnia
współpracy zespołu stomatologicz-
nego z pacjentem. Przy braku moty-
wacji ze strony chorego, a także przy
nieodpowiedniej higienie rokowanie
jest złe, dlatego bezcelowe są dalsze
zabiegi profilaktyczno-lecznicze
(16).
Faza II
Lekarz usuwa ręcznie przy pomocy
kiret kamień poddziąsłowy i zmie-
nioną chorobowo powierzchnię
korzenia, na końcu ją wygładzając
(2, 4, 16, 23). Wygładzone powierzch-
nie korzenia spowalniają ponowne
osiedlanie się bakterii. Przyzębie
może ulec częściowej regeneracji.
W tej fazie lekarz koryguje ewentu-
alne węzły urazowe i może zapro-
ponować pacjentowi leczenie chi-
rurgiczne i rozwiązania protetyczne
(korony, licówki, mosty, implanty,
protezy zatrzaskowe i inne).
Leczenie chirurgiczne proponowa-
ne jest, gdy są ku temu wskazania,
a pacjent utrzymuje idealną higienę
jamy ustnej (API < 25%, SBI < 15%)
(16, 23). Po tej fazie najważniejsze
jest wypełnianie wszelkich zaleceń
dotyczących higieny jamy ustnej
w leczeniu domowym, tj. w fazie
„recall”.
Faza III, tzw. „recall”
Po zakończeniu leczenia należy
utrwalić poprawę, którą się uzy-
skało. Jest to profilaktyka wtórna,
niedopuszczająca do nawrotu pro-
cesu chorobowego. Niezbędne jest
od 6 miesięcy do 24 miesięcy, aby
nowe włókna przyczepu dziąsła sta-
ły się odporne na ponowne zakaże-
nie bakteryjne, dlatego tak istotne
są okresowe wizyty kontrolne. W tej
fazie co 4-6 miesięcy sprawdzamy
stopień krwawienia i stan dziąseł,
co 6-12 miesięcy mierzymy głębokość
kieszonek czy ubytki próchnicowe.
Co 2-3 lata zlecamy pacjentom wyko-
nanie kontrolnego zdjęcia pantomo-
graficznego. Dlatego powinni się oni
zgłaszać regularnie na wyznaczone
przez lekarza i higienistkę wizyty
kontrolne (2, 4, 16, 23).
Na wizytach w fazie „recall” można
zastosować techniki wspomagające
leczenie, takie jak: fizykoterapia,
balneoterapia. Fizykoterapia polega
na stosowaniu na organizm człowie-
ka różnych czynników fizycznych.
Spełnia ona rolę pomocniczą w le-
czeniu chorób przyzębia. W zabie-
gach fizykoterapeutycznych stosu-
je się energię cieplną, elektryczną,
promieniowanie lasera i ćwiczenia
mięśniowe (23).
Lasery w stomatologii stosowane
są jako źródło promieniowania, dzia-
łającego przeciwbólowo i przeciw-
zapalnie. Z badań wynika, że lasery
biostymulujące zwiększają okresowo
poziom przeciwciał, co pobudza sys-
tem immunologiczny i tym samym
przyśpiesza proces gojenia i wydłuża
okres remisji schorzeń. Promienio-
wanie laserowe dzięki swoim wła-
ściwościom biostymulującym działa
przeciwzapalnie i przeciwobrzęko-
wo. Skutecznie usprawnia regenera-
cję tkanek (23).
Balneoterapia to jedna z metod fizy-
koterapii. To metoda terapeutyczna,
która wykorzystuje wody lecznicze
czy borowiny w postaci kuracji pit-
nych, wziewnych, kąpieli, płukanek
czy okładów (23). Zabiegi balneote-
rapii należą do działań profilaktyki
trzeciorzędowej.
fot. Thinks
tock
1
/ 2 0 1 2
P R A C A
Z
P A C J E N T E M
Każdy pacjent leczący się periodon-
tologicznie musi być świadomy tego,
że cierpi na schorzenie przewlekłe.
Dzięki ciągłemu i systematycznemu
leczeniu możliwe jest opanowanie
choroby (23).
*Specjalistyczna Klinika Stomatologiczna
Impladent, Gdańsk
Piśmiennictwo
1. Bladowski M.: Program szkolenia studen-
tów higieny stomatologicznej w zakresie
ergonomii pracy. „As stomatologii – wy-
danie specjalne”, 1/2005, 6-10.
2. Choroby przyzębia. Zapobieganie, diagno-
styka i leczenie (pod red. Z. Jańczuka).
PZWL, Warszawa 1999.
3. Dobroczyńska-Krefta B., Bachanek T., Ko-
strubała-Grochowska H.: Leczenie zmian
patologicznych jamy ustnej towarzyszących
zakażeniom HIV i u chorych na AIDS. „Po-
radnik Stomatologiczny”, 1/2006, 21-23.
4. Jańczuk Z.: Profilaktyka profesjonalna
w stomatologii. PZWL, Warszawa 2001.
5. Karczmarska D.: Z kim pracują polscy
dentyści? „As stomatologii – wydanie
specjalne”, 1/2005, 4-5.
6. Kempa H., Pawelczyk-Madalińska M.:
Podstawowe zabiegi periodontologiczne
w ogólnej praktyce stomatologicznej.
„Magazyn Stomatologiczny”, 7-8/2005,
92-94.
7. Klimoszek A.: Rola i zasady pracy higie-
nistki stomatologicznej. „As stomatologii”,
1/2005, 14-15.
8. Kołodziejczyk A.: Skalery w stomatologii.
„Twój Przegląd Stomatologiczny”, 4/2005,
20-24.
9. Kołodziejczyk A.: Wszechstronnie i prak-
tycznie. „Twój Przegląd Stomatologiczny”,
7-8/2005, 19-20.
10. Krajeński W.: Podstawy profilaktyki stoma-
tologicznej. Metodyka i środki. Med Tour
Press International, Warszawa 2005.
11. Lech Vern Barnett (red.): Asystowanie
w stomatologii. Podręcznik dla asyst i hi-
gienistek stomatologicznych. Wyd. pod red.
M. Bladowskiego.
12. Liweń B.: Oczyszczanie powierzchni zębo-
wych w codziennej higienie jamy ustnej.
„Twój Przegląd Stomatologiczny”, 9/2005,
77-78.
13. Pawlik A.: Chlorheksydyna – środek nie tyl-
ko do chemicznej kontroli płytki nazębnej.
„Twój Przegląd Stomatologiczny”, 4/2005,
41-42.
14. Pawlik A.: Solo lub raczej w duecie,
czyli o pastach do zębów i płukankach
w profilaktyce i leczeniu schorzeń jamy
ustnej. „
Twój Przegląd Stomatologiczny”,
7- 8/2005, 32-35.
15. Politowska J., Jodkowska E.: Płukanki
do jamy ustnej. Co i kiedy zlecić pacjento-
wi? „Magazyn Stomatologiczny”, 2/2006,
22-25.
16. Praktyczna Periodontologia Kliniczna. Pod
red. Z. Jańczuka. Wydawnictwo Kwinte-
sencja 2004.
17. Rzeszot A., Kawala B., Matthews-Brzozow-
ska T., Ziętek M.: Kompleksowe leczenie pe-
riodontologiczno-ortodontyczne dorosłych
pacjentów z chorobami przyzębia. „Twój
Przegląd Stomatologiczny”, 3/2005, 48-50.
18. Skiba M., Kusa-Podkańska M., Wyso-
kińska-Miszczuk J.: Preparat Listerine
w codziennej profilaktyce chorób tkanek
przyzębia – wstępne badania. „Magazyn
Stomatologiczny”, 7-8/2005, 16-19.
19. Spiechowicz E.: Protetyka stomatologicz-
na. PZWL, Warszawa 1992.
20. Stańczak-Sionek D.: Higiena jamy ustnej
od malucha do starszaka. „As stomatolo-
gii”, 4/2005, 46-48.
21. Stomatologia zachowawcza – zarys klinicz-
ny. Pod red. Z. Jańczuka. PZWL, Warszawa
1999.
22. www.zdrowie.org.pl z 24.04.2002 r.
23. www.dentonet.pl z 28.01.2007 r.