Zagadnienia zwi
ą
zane z zakresem umów
inwestycyjnych - współpraca funduszu private
equity z pozostałymi wspólnikami spółki
equity z pozostałymi wspólnikami spółki
Jacek Klimczak
radca prawny, wspólnik
WKB Wierci
ń
ski, Kwieci
ń
ski, Baehr
PRIVATE EQUITY - szansa na dynamiczn
ą
ekspansj
ę
Twojego przedsi
ę
biorstwa,
Warszawa, 26 listopada 2008 r.
ZAGADNIENIA OGÓLNE
Umowa wspólników / umowa inwestycyjna zawierana jest pomi
ę
dzy dwoma lub wi
ę
cej
stronami, które w przyszło
ś
ci b
ę
d
ą
prowadzi
ć
razem dan
ą
działalno
ść
Cel:
- regulacja praw i obowi
ą
zków stron na przyszło
ść
- rozwi
ą
zania dotycz
ą
ce wyj
ś
cia z transakcji
- rozwi
ą
zania dotycz
ą
ce wyj
ś
cia z transakcji
- zasady odpowiedzialno
ś
ci
Nawi
ą
zanie do innych transakcji; umiejscowienie danej umowy w całej strukturze transakcji;
umowa cz
ę
sto zawierana przed dokonaniem jakichkolwiek innych czynno
ś
ci
STRUKTURA PRZYKŁADOWEJ UMOWY WSPÓLNIKÓW / UMOWY INWESTYCYJNEJ
[OPIS STRON]
[PREAMBUŁA]
nawi
ą
zanie do innych transakcji; umiejscowienie umowy w całej strukturze transakcji
nawi
ą
zanie do innych transakcji; umiejscowienie umowy w całej strukturze transakcji
Artykuł 1. [DEFINICJE I ODNIESIENIA]
STRUKTURA PRZYKŁADOWEJ UMOWY WSPÓLNIKÓW / UMOWY INWESTYCYJNEJ
Artykuł 2. [ZOBOWI
Ą
ZANIA STRON DOTYCZ
Ą
CE GŁÓWNEJ TRANSAKCJI]
takimi zobowi
ą
zaniami mog
ą
by
ć
:
- zobowi
ą
zanie do zawarcia umowy sprzeda
Ŝ
y
- zobowi
ą
zanie do zapewnienia finansowania
zobowi
ą
zanie do doło
Ŝ
enia najwy
Ŝ
szej staranno
ś
ci w celu spełnienia okre
ś
lonych warunków zawieszaj
ą
cych
zobowi
ą
zanie do podwy
Ŝ
szenia kapitału zakładowego:
- parytety
- agio
- sposób pokrycia (gotówka, aport, potr
ą
cenie wierzytelno
ś
ci)
- zwróci
ć
uwag
ę
na fakt,
Ŝ
e udziały/akcje nie zarejestrowane nie mog
ą
by
ć
przeniesione (podobnie w
pewnym okresie czasu akcje aportowe: (art. 336 § 1 ksh)
procedura post
ę
powania (w tym zwróci
ć
uwag
ę
na form
ę
zawiadomie
ń
); uło
Ŝ
y
ć
precyzyjny algorytm, który nie
pozostawia otwartych mo
Ŝ
liwo
ś
ci
STRUKTURA PRZYKŁADOWEJ UMOWY WSPÓLNIKÓW / UMOWY INWESTYCYJNEJ
Artykuł 3. [UMOWA SPÓŁKI / STATUT; ZARZ
Ą
DZANIE SPÓŁK
Ą
/ WSPÓLNYM PRZEDSI
Ę
WZI
Ę
CIEM]
uzgodnienie (zmian do) umowy spółki (statutu); projekt najlepiej zał
ą
czy
ć
do umowy wspólników
regulaminy organów spółki; projekty najlepiej zał
ą
czy
ć
do umowy wspólników
uprzywilejowania dotycz
ą
ce udziałów / akcji
zasady podwy
Ŝ
szania kapitału zakładowego i umarzania udziałów / akcji
zasady powoływania członków organów:
- w sposób przewidziany w ksh
- prawo zwi
ą
zane z udziałami / akcjami
- prawo zwi
ą
zane z udziałami / akcjami
- prawo przyznane osobi
ś
cie
zasady reprezentacji spółki
zgody rady nadzorczej i zgromadzenia wspólników (walnego zgromadzenia) na dokonanie przez zarz
ą
d
okre
ś
lonych czynno
ś
ci:
- kworum
- wi
ę
kszo
ść
- zakres zgód
- sankcje naruszenia
zobowi
ą
zanie do głosowania w okre
ś
lony sposób w radzie nadzorczej lub na zgromadzeniu wspólników
(walnym zgromadzeniu)
zobowi
ą
zania do podejmowania / niepodejmowania okre
ś
lonych działa
ń
zasady podziału zysku
STRUKTURA PRZYKŁADOWEJ UMOWY WSPÓLNIKÓW / UMOWY INWESTYCYJNEJ
Artykuł 3. [UMOWA SPÓŁKI / STATUT; ZARZ
Ą
DZANIE SPÓŁK
Ą
/ WSPÓLNYM PRZEDSI
Ę
WZI
Ę
CIEM]
uzgodnienie (zmian do) umowy spółki (statutu); projekt najlepiej zał
ą
czy
ć
do umowy wspólników
regulaminy organów spółki; projekty najlepiej zał
ą
czy
ć
do umowy wspólników
uprzywilejowania dotycz
ą
ce udziałów / akcji
zasady podwy
Ŝ
szania kapitału zakładowego i umarzania udziałów / akcji
zasady powoływania członków organów:
- w sposób przewidziany w ksh
- prawo zwi
ą
zane z udziałami / akcjami
- prawo zwi
ą
zane z udziałami / akcjami
- prawo przyznane osobi
ś
cie
zasady reprezentacji spółki
zgody rady nadzorczej i zgromadzenia wspólników (walnego zgromadzenia) na dokonanie przez zarz
ą
d
okre
ś
lonych czynno
ś
ci:
- kworum
- wi
ę
kszo
ść
- zakres zgód
- sankcje naruszenia
zobowi
ą
zanie do głosowania w okre
ś
lony sposób w radzie nadzorczej lub na zgromadzeniu wspólników
(walnym zgromadzeniu)
zobowi
ą
zania do podejmowania / niepodejmowania okre
ś
lonych działa
ń
zasady podziału zysku
STRUKTURA PRZYKŁADOWEJ UMOWY WSPÓLNIKÓW / UMOWY INWESTYCYJNEJ
Artykuł 4. [ZABEZPIECZENIE STRUKTURY I ZMIANY W STRUKTURZE WŁASNO
Ś
CI UDZIAŁÓW
SPÓŁKI]
zgoda spółki
zgoda osób trzecich
prawo pierwokupu (art. 596 i nast. kc) i prawo pierwsze
ń
stwa (nie uregulowane; zasada swobody umów):
- w umowie wspólników lub w umowie spółki (statucie)
- opisa
ć
w sposób precyzyjny procedur
ę
(terminy, sposób powiadomienia)
- prawo pierwokupu / pierwsze
ń
stwa powinno obejmowa
ć
tak
Ŝ
e udziały / akcje powstałe w przyszło
ś
ci
sankcja naruszenia
STRUKTURA PRZYKŁADOWEJ UMOWY WSPÓLNIKÓW / UMOWY INWESTYCYJNEJ
Artykuł 5. [OPCJE SPRZEDA
ś
Y] [OPCJE KUPNA]
ukształtowana na zasadzie oferty (art. 66 kc)
ukształtowana na zasadzie umowy przedwst
ę
pnej (art. 389 i 390 kc)
opisa
ć
w sposób precyzyjny procedur
ę
(terminy, sposób powiadomienia)
opisa
ć
w sposób precyzyjny procedur
ę
(terminy, sposób powiadomienia)
-
Ŝą
danie jednorazowe / wielokrotne
- powinno obejmowa
ć
tak
Ŝ
e udziały / akcje powstałe w przyszło
ś
ci (problem z art. 16 ksh)
- poda
ć
cen
ę
albo sposób jej ustalenia
opcja sprzeda
Ŝ
y akcji powinna uwzgl
ę
dnia
ć
fakt,
Ŝ
e do zbycia akcji potrzebne jest przeniesienie posiadania
dokumentów inkorporuj
ą
cych akcje:
- 4 sposoby przeniesienia posiadania akcji (art. 349-351 ksh)
- depozyt akcji (u notariusza / w banku / w spółce)
sankcja naruszenia
STRUKTURA PRZYKŁADOWEJ UMOWY WSPÓLNIKÓW / UMOWY INWESTYCYJNEJ
Artykuł 6. [TRANSAKCJE WI
Ą
ZANE, tzw. DRAG ALONG oraz TAG ALONG]
cel: je
Ŝ
eli jeden ze wspólników / akcjonariuszy zbywa udziały / akcje na rzecz osoby trzeciej wówczas drugi
ma prawo (obowi
ą
zek) zrobi
ć
to samo
niekiedy przewiduje si
ę
zobowi
ą
zania na wypadek zmiany kontroli nad danym wspólnikiem / akcjonariuszem
(tzw. change of control)
(tzw. change of control)
Artykuł 7. [WYJ
Ś
CIE Z IMPASU, tzw. DEADLOCK]
rozwi
ą
zania na wypadek niemo
Ŝ
no
ś
ci kontynuacji przedsi
ę
wzi
ę
cia:
- opcje sprzeda
Ŝ
y i kupna
- umorzenie udziałów / akcji
- likwidacja działalno
ś
ci
STRUKTURA PRZYKŁADOWEJ UMOWY WSPÓLNIKÓW / UMOWY INWESTYCYJNEJ
Artykuł 8. [ZAKAZY KONKURENCJI] [INNE ZOBOWI
Ą
ZANIA]
zakres zakazu konkurencji:
- przedmiot działalno
ś
ci
- rodzaj działalno
ś
ci
- terytorium
- okres czasu
- okres czasu
sankcja za naruszenie (z reguły kara umowna)
Artykuł 9. [O
Ś
WIADCZENIA I ZAPEWNIENIA STRON]
rodzaje:
- co najmniej co do statusu prawnego stron
- gdy przedmiotem umowy wspólników s
ą
istniej
ą
ce udziały / akcje wówczas tak
Ŝ
e ich status
- gdy przedmiotem umowy wspólników jest istniej
ą
ca spółka / przedsi
ę
biorstwo / maj
ą
tek wówczas z reguły
tak
Ŝ
e o
ś
wiadczenia i zapewnienia dotycz
ą
ce maj
ą
tku, zobowi
ą
za
ń
charakter prawny
STRUKTURA PRZYKŁADOWEJ UMOWY WSPÓLNIKÓW / UMOWY INWESTYCYJNEJ
Artykuł 10. [ODPOWIEDZIALNO
ŚĆ
ZA NARUSZENIE POSTANOWIE
Ń
]
zasady odpowiedzialno
ś
ci:
- zasada winy
- zasada ryzyka (za skutek, o charakterze gwarancyjnym)
- odpowiedzialno
ść
w zakresie ujemnego interesu umowy
odpowiedzialno
ść
kontraktowa / odszkodowawcza (art. 471 kc)
kary umowne (plus ewentualnie zastrze
Ŝ
enie mo
Ŝ
liwo
ść
dochodzenia odszkodowania przewy
Ŝ
szaj
ą
cego
wysoko
ść
kary umownej)
ograniczenia odpowiedzialno
ś
ci:
- ograniczenie co do stopnia winy
- ograniczenia w czasie (problem przedawniania roszcze
ń
): zakaz skracania okresu przedawnienia;
zobowi
ą
zanie do niedochodzenia okre
ś
lonych roszcze
ń
przed upływem okresu przedawnienia
- wył
ą
czenie odpowiedzialno
ś
ci za utracony zysk
- ograniczenia kwotowe
zabezpieczenia zapłaty
STRUKTURA PRZYKŁADOWEJ UMOWY WSPÓLNIKÓW / UMOWY INWESTYCYJNEJ
Artykuł 11. [POSTANOWIENIA KO
Ń
COWE]
poufno
ść
koszty
zawiadomienia
nast
ę
pcy prawni i cesjonariusze
zmiany
zmiany
cało
ść
umowy
podzielno
ść
(tzw. severalability)
egzemplarze i j
ę
zyk umowy
wej
ś
cie w
Ŝ
ycie umowy
wyga
ś
ni
ę
cie umowy
prawo wła
ś
ciwe
rozwi
ą
zywanie sporów
[LISTA ZAŁ
Ą
CZNIKÓW]
DZI
Ę
KUJ
Ę
ZA UWAG
Ę
WKB Wierci
ń
ski, Kwieci
ń
ski, Baehr
WKB Wierci
ń
ski, Kwieci
ń
ski, Baehr
Biuro w Warszawie:
Biuro w Warszawie:
IBC II, ul. Polna 11
IBC II, ul. Polna 11
00
00--633 Warszawa
633 Warszawa
00
00--633 Warszawa
633 Warszawa
Tel.: + 48 22 201 00 00
Tel.: + 48 22 201 00 00
Fax: + 48 22 201 00 99
Fax: + 48 22 201 00 99
Biuro w Poznaniu:
Biuro w Poznaniu:
ul. Paderewskiego 7
ul. Paderewskiego 7
61
61--770 Pozna
ń
770 Pozna
ń
Tel.: + 48 61 855 32 20
Tel.: + 48 61 855 32 20
Fax: + 48 61 851 32 52
Fax: + 48 61 851 32 52
Jacek Klimczak
Tel. kom.: +48 601 255 257
Email: j.klimczak@wkb.com.pl