CZYLI KIEDY ZAJĄĆ SIĘ DYSPLAZJĄ STAWÓW BIODROWYCH

Streszczenie

Abstract

Pojawianie się nowych metod leczenia różnych chorób, bądź upo-
wszechnianie tych znanych już wcześniej, powoduje konieczność 
dopasowania postępowania do aktualnych możliwości medycyny. 
Celem tego artykułu jest przedstawienie przebiegu dysplazji sta-
wów biodrowych, jej rozpoznawania i leczenia psów w młodym 
wieku – nawet poniżej 16 tygodnia życia. 

New methods of treating different diseases or more common 
use of these previously known makes it necessary to adjust our 
procedures to the current achievements of medicine. The aim of 
this paper is to present the development of hip dysplasia as well 
as diagnostic and therapeutic approach suitable for young dogs 
– even the ones under 16 weeks of age. 

Słowa kluczowe

Key words

pies, dysplazja stawów biodrowych, symphysiodesis, potrójna 
osteotomia miednicy

dog, hip dysplasia, symphysiodesis, TPO

12

RTOPEDIA

O

WETERYNARIA

W PRAK TY CE

LIPIEC-SIERPIEŃ • 4/2006

Dysplazja stawów biodrowych (DSB) to 
ich wadliwe (dys) ukształtowanie (plasia). 
Pierwszy raz została opisana w 1935 r. 
przez Gerry’go Schnelle w pracy „Some 
new disease in dog” opublikowanej 
w „American Kennel Gazette” (1). Dys-
plazję określa się także jako poligenetycz-
ną predyspozycję z licznymi czynnikami 
modyfikującymi. Odziedziczalność dys-
plazji stawów biodrowych określana jest 
na poziomie 0,25-0,40 (2).

Jest to choroba psów dużych ras (ma-

stino – 100%, sznaucer olbrzymi – 55%, 
bernardyn – 47%), (3). Ale u husky, który 
to pies należy do dużych ras, występuje 
jedynie u 5% pogłowia, jeszcze rzadziej 
występuje u borzoi (0,9%). Wyjątkową 

mechanizm podciśnieniowy. Wiotkość 
tkanek miękkich sprzyja przełamaniu 
tego mechanizmu – oddalenie od sie-
bie powierzchni stawowych powoduje 
początek niestabilności. Niedopasowa-
nie do siebie powierzchni głowy i pa-
newki również osłabia podciśnieniowy 
mechanizm stabilizacji stawu. Jeże-
li takie osłabienie stabilności zbiegnie 
się w czasie z szybkim wzrostem kość-
ca, a więc wydłużaniem dźwigni dzia-
łających z wykorzystaniem stawu jako 
punktu podparcia, czy też osi obrotu, 
dochodzi do niekontrolowanych przez 
mięśnie gwałtownych, krótkotrwałych 
przemieszczeń powierzchni stawowych. 
To ostatnie zjawisko zwane jest skręce-

rasą małych psów podatną na DSB jest 
boykin spaniel, u którego częstość wystę-
powania wynosi ok. 47% (1). Sporadycz-
nie ta choroba występuje także u psów 
innych małych ras (ryc. 1, 2).

Szczenięta, u których może poja-

wić się DSB, rodzą się z normalnie 
ukształtowanymi stawami biodrowymi. 
Dopiero w czasie życia pozapłodowe-
go dochodzi do zmian w ich budowie. 
Pierwotna niestabilność spowodowa-
na wiotkością tkanek miękkich stawów 
pociąga za sobą lawinę zmian. Dopaso-
wanie powierzchni stawowych połączo-
nych więzadłem obłym i rozdzielonych 
cienką warstwą lepkiej mazi zamkniętej 
w torebce stawu, tworzy stabilizujący 

dr n. wet. Beata Degórska, dr n. wet. Jacek Sterna

Katedra Nauk Klinicznych Wydziału Medycyny Weterynaryjnej SGGW w Warszawie

Ryc. 1. Obraz RTG stawów biodrowych u 2,5-rocznego miniaturowego pudla.
Zwichnięcie stawu biodrowego prawego przy współistniejącej DSB

Ryc. 2. Zbliżenie lewego stawu biodrowego z ryc. 1. 

Ryc. 3. Preparat suchy stawu biodrowego psa. Coxarthrosis w prze-
biegu DSB

Spal

 

żółte kalendarze

WETERYNARIA

W PRAK TY CE

ORTOPEDIA

13

LIPIEC-SIERPIEŃ • 4/2006

niem lub nadwichnięciem stawu. Jego 
rezultatem są urazy torebki stawu i stan 
zapalny błony maziowej. Zaczyna zamy-
kać się błędne koło: zapalenie stawu po-
woduje rozrzedzenie mazi, co likwiduje 
do końca mechanizm stabilizacji podci-
śnieniowej. Ból związany z zapaleniem 
stawu prowadzi do przykurczu mięśni 
– zwłaszcza grzebieniowych. Formuje 
się zatem kość udowa o wysokim ką-
cie inklinacji, co pogłębia niestabilność. 
Rezultatem może być stan podobny do 
przedstawionego na ryc. 3. Ten sam pro-
ces obserwowany z zewnątrz organizmu 
to po prostu kliniczny obraz DSB.

Najczęściej dla właściciela młodego psa 
pierwszym uchwytnym objawem jest 
niechęć zwierzęcia do ruchu lub dziw-
ny sposób poruszania się. Lekarz pierw-
szego kontaktu może się spodziewać 
zapytań ze strony właściciela, dlaczego 
jego pies często kładzie się na spacerze, 
bawi się – leżąc, ma kłopoty ze wstawa-
niem czy też wskakiwaniem na kanapę, 
a poza tym podczas szybszego biegania 
kica jak królik. Zazwyczaj właściciel nie 
mówi, że jego pies kuleje. Są dwie pod-
stawowe przyczyny niewymieniania ku-
lawizny jako uchwytnego dla właściciela 
objawu choroby. Część właścicieli kula-
wizną nazywa tylko stan, w którym pies 
w ogóle nie obarcza kończyny. Druga 
przyczyna najczęściej wynika z faktu, że 
choroba dotyczy obu stawów, w podob-
nym stopniu zaawansowania. Ludzkie 
oko najłatwiej zauważa kulawiznę jako 
brak symetrii w ruchu pary kończyn (tu: 
prawej i lewej miednicznej). Jednocze-
sna kulawizna dwóch kończyn jest trud-
niejsza do zaobserwowania.

Stan ogólny psa z DSB jest na ogół bez 

zmian. Podczas oglądania w spoczyn-
ku można zaobserwować: odwrócenie 
i przywiedzenie kończyn miednicznych 
oraz słabsze umięśnienie obręczy mied-
nicznej. Badanie w ruchu potwierdza na 
ogół obserwacje właściciela. 

W badaniu przez omacywanie moż-
na stwierdzić bolesność stawów bio-
drowych, zwłaszcza przy odwodzeniu, 
czasami objawy nadwichnięcia (wysta-
jący i przemieszczony dogłowowo krę-
tarz; przy manipulacji biodrem pojawia 
się często nieoczekiwanie objaw Orto-
laniego) oraz luźność innych stawów. 
W trakcie badania w zwiotczeniu wywo-
łać można objawy: Bardensa, Ortolanie-
go i Barlowa.

Te trzy ostatnie objawy są charak-

terystyczne dla DSB u młodego psa 
i stanowią podstawę dla rozpoznania 
klinicznego, na podstawie którego wy-
konywane są dopiero badania RTG. Zsu-
mowanie wyników badania klinicznego 
i rentgenowskiego oraz rozmowa z wła-
ścicielem są podstawą podjęcia działań 
leczniczych. Wypada zatem odpowie-
dzieć na pytanie: na ile poszczególne 
elementy badania są wiarygodne? 

Na ile właściwe są informacje zebra-
ne na podstawie wywiadu oraz ogląda-
nia i omacywania, każdy lekarz musi 
odpowiedzieć sobie sam. Wiarygod-
ność testów Bardensa i Ortolaniego 
była przedmiotem oceny w różnych pu-
blikacjach, które zsumowała S.M. Lin-
nman (1).

Test Bardensa wykonywany może 

być już w wieku ok. 8-12 tygodnia życia 
u zwiotczonego farmakologicznie psa. 
Jest to sposób określenia, jak daleko 
można odciągnąć głowę kości udowej od 
dna panewki w kierunku bocznym. Za-
sięg tego ruchu oceniamy jedną z dłoni 
opartą o zwierzę, tak aby kontrolowała 
wzajemne położenie guza kulszowego 
i krętarza większego. 

Bardens ocenił swój test jako wiary-

godny w 85%, ale jednocześnie twierdził, 
że „Palpation is an art”, wskazując tym 
samym na istotność predyspozycji ma-
nualnych klinicysty. Inni badacze oce-
niali ten test zarówno lepiej – na 92%, 
jak i gorzej. Podkreślano, że daje ona 

duży odsetek wyników fałszywie ujem-
nych – nawet do 53% (1). 

Autorzy (4) wykonują test Bardensa 

także u psów starszych, bowiem może 
on dostarczyć jeszcze innych informa-
cji. Ruch głowy kości udowej w głąb 
panewki pozwala określić nie tylko 
jej głębokość, ale i charakter jej dna. 
Przy wyczuwalnym „stuknięciu” bada-
jący lekarz upewnia się, że dochodzi do 
kontaktu „chrząstka – chrząstka”. Je-
żeli wyczuwamy, że głowa kości udowej 
opiera się na czymś miękkim, to wnio-
skować należy, że panewka zaczyna się 
już wypełniać włóknikiem lub tkanką 
łączną. Znaczenie testu Bardensa dla 
diagnostyki DSB podkreśla też fakt, że 
metody badania radiologicznego z uży-
ciem dystrakcji są w zasadzie zobiekty-
wizowanym i zwizualizowanym testem 
Bardensa. 

W badaniach RTG tego typu ocenia 

się wskaźnik dystrakcji będący sto-
sunkiem odległości, na jaką można 
odciągnąć głowę kości udowej od dna 
panewki (D) do promienia (r) głowy ko-
ści udowej (ryc. 4). Jeżeli ten wskaźnik 
u psa w wieku 16 tygodni jest mniejszy 
bądź równy 0,3, to w wieku dojrzałym 
będzie on wolny od osteoarthritis zwią-
zanego z DSB (2, 1)

Powszechnie wykonywane badanie 

RTG psów w kierunku DSB (pacjent 
znieczulony leży na grzbiecie, kończyny 
miedniczne wyciągnięte ku tyłowi), daje 
klasyczny obraz stawów biodrowych, do 
jakiego wszyscy lekarze są przyzwycza-
jeni. Jeżeli tak wykonany obraz potwier-
dza chorobę – to sprawa jest oczywista. 
W metodzie tej istnieje jednak możli-
wość powstawania wyników fałszywie 
ujemnych. Pomijając kwestie niedo-
statecznego zwiotczenia (stanowi ono 
problem dla wielu metod diagnostycz-
nych – także testu Bardensa, badania 
objawu Ortolaniego i badań RTG dys-
trakcyjnych) przyczyną fałszywie ujem-
nych wyników badania radiologicznego 

Ryc. 4. Schematyczne przedstawienie sposobu pomiarów do obliczania 
wskaźnika dystrakcji

Ryc. 5. Instrumentarium do młodzieńczego zespolenia spojenia łonowego

D

r

14

RTOPEDIA

O

WETERYNARIA

W PRAK TY CE

LIPIEC-SIERPIEŃ • 4/2006

psa leżącego na grzbiecie z kończynami 
wyciągniętymi do tyłu jest skręcenie 
torebki stawu, powodujące jej skróce-
nie i „wciągnięcie” głowy kości udowej 
w głąb panewki (1). 

Mimo takiego uwarunkowania ta kla-

syczna metoda badania radiologicz-
nego daje według Corley’a możliwość 
wykluczenia DSB w wieku 12 miesię-
cy na 70%, a w wieku 24 miesięcy na 
95% (6). Przy ujemnym wyniku bada-
nia jest to narzędzie przydatne dla osób 
zajmujących się zdrowiem całych stad 
psów, a nie konkretnych osobników.

Ważnym głosem w ocenie wiarygod-

ności metod diagnostycznych stoso-
wanych przy rozpoznawaniu DSB jest 
publikacja wyników badań Adamsa 
i wsp. (6). Badaniu poddano trzy gru-
py szczeniąt: golden retriever, labrador 
retriever oraz mieszańce tych ras. Psy 
badano dwukrotnie: w wieku od 6,5 do 
9 tygodnia życia oraz od 43 do 79 tygo-
dnia życia. Zastosowano badanie manu-
alne, radiologiczne i ultrasonograficzne. 
Oceniono wartość prognostyczną tych 
badań w odniesieniu do wystąpienia 
DSB i zmian zwyrodnieniowych w wie-
ku ok. 16 miesiąca życia. Wyniki testu 
Bardensa były prognostycznie istotne 
jedynie u szczeniąt rasy golden retrie-
ver. Z kolei badanie radiologiczne mia-
ło wartość prognostyczną u labradorów 
i mieszańców, ale nie u goldenów, zaś 
badanie ultrasonograficzne progno-
zowało wystąpienie dysplazji jedynie 
u mieszańców. Pokazuje to, jak niepew-
ne jest oparcie rozpoznania DSB tylko 
na jednej metodzie. 

Opisane powyżej możliwości rozpozna-
nia DSB w młodym wieku pozwalają 
na zaplanowanie leczenia operacyjne-
go, bo leczenie zachowawcze można 
wdrożyć w każdym wieku. Operacją 
polecaną u najmłodszych szczeniąt jest 
młodzieńcze zespolenie (zamknięcie 
chrząstki wzrostowej) spojenia łonowe-

go, (symphysiodesis). Do zabiegu kwalifi-
kują się pacjenci z objawem Ortolaniego 
(przy kącie 15-40°) i objawem Barlo-
wa (przy kącie 0-15°), niewykazują-
cy  osteoarthritis. Wskaźnik dystrakcji 
powinien być mniejszy niż 0,8, a wiek 
pacjenta nie powinien przekraczać 14-
-16 tygodni (7), względnie 12-20 tygo-
dni (8). Istotą tej metody leczenia jest 
zahamowanie wzrostu kości miednicy 
w spojeniu łonowym przez zniszczenie 
położonej tu chrząstki wzrostowej, co 
powoduje modyfikację wzrostu kości 
miednicy. Postępujący w czasie wzrost 
miednicy tylko w jej dogrzbietowej czę-
ści oddala od siebie dogrzbietowe czę-
ści panewek, przez co pokrywają one 
lepiej głowy kości udowych. Zabieg 
ten jest najmniej traumatyczny i naj-
prostszy do wykonania spośród ope-
racji stosowanych w terapii DSB (ryc. 
5, 6). Trwa on zwykle (od pierwszego 
cięcia do zakończenia szycia) 15-30 mi-
nut. Postępowanie pooperacyjne nie jest 
skomplikowane. Polega na ograniczeniu 
ruchu psa do spacerów na smyczy przez 
okres miesiąca. Skuteczność tej metody 
ocenia się na 67,9%, przy czym wyniki 
są tym lepsze, im mniej zawansowane 
są objawy choroby. W zaawansowanej 
postaci choroby (wskaźnik dystrakcji 
0,6-1,0) wczesne wykonanie operacji nie 
daje pozytywnych rezultatów z powodu 
zbyt wolnego procesu zmiany kształtu 
miednicy w stosunku do postępującej 
destabilizacji stawów (8). Wiadomo 
też, że im młodszy pacjent, tym wyni-
ki będą lepsze (9). Przy braku oczeki-
wanego efektu w odwodzie zachowana 
jest możliwość wykonania niżej przed-
stawionych zabiegów. 

Drugim w kolejności zabiegiem ma-

jącym zastosowanie w leczeniu DSB ro-
snących psów jest potrójna osteotomia 
miednicy (POM). W czasie tej operacji 
wykonuje się obrót panewki stawu bio-
drowego w płaszczyźnie czołowej, tak 
aby pokrywała ona lepiej głowę kości 

udowej. Ten znacznie trudniejszy tech-
nicznie i bardziej traumatyczny zabieg 
przeznaczony jest dla pacjentów w wie-
ku od 5. do 10. miesiąca życia, u których 
objawy DSB uchwytne są w wywiadzie 
– właściciele zgłaszają zauważalną nie-
chęć zwierzęcia do ruchu, popiskiwa-
nie przy wstawaniu z posłania, szybkie 
męczenie się na spacerze oraz trudno-
ści w pokonywaniu nawet niewielkich 
przeszkód. Radiologiczne rozpoznanie 
DSB na podstawie zdjęcia w projek-
cji grzbietowo-brzusznej nie stanowi 
jeszcze podstawy do zakwalifikowa-
nia zwierzęcia do zabiegu POM. Ważny 
jest współistniejący objaw Ortolaniego 
w zakresie 25-40° oraz objaw Barlowa 
w granicach 10-30°. Konieczna jest tak-
że ocena kształtu grzbietowego brzegu 
panewek na podstawie badania radio-
logicznego w projekcji DAR oraz brak 
zmian o cechach osteoarthritis większych 
niż minimalne. Warto zwrócić uwagę, że 
od zakwalifikowania pacjenta do POM 
do czasu wykonania tej operacji (zwłasz-
cza u psa rasy golden retriever lub labra-
dor retriever) nie powinno upłynąć zbyt 
dużo czasu. Już po dwóch tygodniach od 
badania, ze względu na szybki postęp 
choroby, pies może nie kwalifikować 
się do operacji. 

Przeciwwskazaniem do zabiegu jest 

DSB o takim nasileniu, które sprawia, 
że odkrywana jest ona przypadkiem 
u zwierzęcia niemanifestującego bólu 
ani zaburzeń ruchu wywodzących się 
ze stawów biodrowych. Trzeba mieć 
na uwadze, że nie zawsze ból objawia 
się wokalizacją, ale częściej jest wyra-
żany przez psa niechęcią do ruchu czy 
też niesprawnym ruchem. Poza tym 
przeciwwskazaniem są: obecność wy-
raźnych zmian o cechach osteoarthritis 
i uszkodzenie dogrzbietowego brzegu 
panewki oraz jej spłycenie. Zabieg jed-
nostronny trwa zwykle od 60 do 90 mi-
nut od pierwszego cięcia do zaszycia. 
Wymaga użycia wszczepów i znacznie 

Ryc. 6. Młodzieńcze zespolenie spojenia łonowego – obraz śródope-
racyjny. Widoczne spojenie łonowe

Ryc. 7. Instrumentarium do POM. Wszczepy wystawiane są na stolik w późniejszej fazie operacji

16

RTOPEDIA

O

WETERYNARIA

W PRAK TY CE

LIPIEC-SIERPIEŃ • 4/2006

bardziej obfitego instrumentarium (ryc. 
7, 8). Rekonwalescencja jest dłuższa 
i trudniejsza niż po symfysiodezie. Po-
lega na ograniczeniu ruchu psa do nie-
zbędnego minimum przez miesiąc (czas 
na zrost kości). Przez pierwszy tydzień 
pies może wymagać np.: pomocy przy 
wstawaniu i zachęcania do wyjścia „za 
potrzebą”, a przez pozostałe trzy tygo-
dnie aktywność ruchową psa trzeba ha-
mować, bowiem traktuje on siebie jak 
zdrowego. 

Skuteczność tego zabiegu oceniana jest 

różnie przez różnych autorów – od 73% 
do ponad 90% (4, 10, 11, 12). 

U pacjentów niekwalifikujących się do 

leczenia ani metodą zespolenia spojenia 
łonowego, ani metodą POM, można za-
stosować odnerwienie stawu (stawów) 
od strony przyśrodkowej (z pectinectomią) 
lub z dojścia przednio-górnego. Warun-
kiem jest jednak dominowanie w obrazie 
choroby dolegliwości bólowych bez cech 
zwichnięcia stawu i krepitacji świadczą-
cej o odsłonięciu kości podchrzęstnej. 
Możliwe jest wykonanie tej operacji obu-
stronnie w każdym wieku.

Amputacja głowy i szyi kości udo-

wej jest również możliwa do wykona-
nia w każdym wieku, ale polecana jest 
jedynie, gdy pacjent nie kwalifikuje się 
do leczenia którąś z wyżej wymienio-
nych metod. 

Protezowanie stawów można uznać za 

wskazane jako alternatywę dla amputacji 
głowy i szyi kości udowej u psów, które 
zakończyły wzrost.

Od kilku lat lekarze weterynarii dyspo-
nują nową metodą operacyjnego lecze-
nia DSB – młodzieńczym zespoleniem 
spojenia łonowego. Ponieważ należy 
je wykonać u psa przed ukończeniem 
16-20 tygodni, również przed upływem 
tego czasu powinno się postawić roz-
poznanie, aby pacjent nie tracił szans 
na leczenie stosunkowo mało trauma-
tyczną metodą.

Kolejna możliwość interwencji opera-
cyjnej to potrójna osteotomia miednicy. 
Powinna być ona wykonana przed ukoń-
czeniem 10 miesiąca życia. 

Pozostałe metody operacyjne nie są 

ograniczone cezurą wiekową. 

Należy nastawiać się na uwzględnienie 
DSB przy badaniu psów z zaburzenia-
mi ruchu kończyn miednicznych już 
u psów w wieku trzech miesięcy. W tym 
samym wieku należy rozpocząć ewen-
tualne badania w kierunku DSB psów 
bez objawów klinicznych, u których ze 
względu na rasę bądź inne informacje 
z wywiadu można oczekiwać wystą-
pienia objawów tej choroby. Nie musi 
oznaczać to rozpoczęcia leczenia opera-
cyjnego u psa bez objawów klinicznych, 
ale może być podstawą do monitorowa-
nia pacjenta i leczenia zachowawczego. 
W takich przypadkach powinno ono 
obejmować:

• kontrolę masy ciała – zamiana diety 

dla szczeniąt na karmę dla psów doro-
słych (ewentualnie dla psów dorosłych 
z problemami stawowymi), co pozwala 
na powolny przyrost masy ciała i dłu-
gości kości;

• eliminację form ruchu wymagających 

od szczenięcia gwałtownych zwrotów, 
hamowań i przyspieszeń oraz skoków;

•  eliminację możliwości ślizgania się przy 

wstawaniu i poruszaniu w domu.

Zastosowanie takich zaleceń sprzy-
ja zwolnieniu rozwoju choroby, choć 
u niektórych zwierząt z tej grupy nie 
uniknie się konieczności zastosowania 
POM, bądź innych operacji w starszym
wieku. 

Odwlekanie badania radiologiczego 

w kierunku DSB do wieku półtora roku 
może mieć sens jedynie u psów, które nie 
wykazują żadnych zaburzeń ruchu. Wy-
nik takiego badania służyć powinien je-
dynie do wyselekcjonowania grupy psów 
hodowlanych.

 

‰

Piśmiennictwo:

 1. Linnmann S.M.: Die Hüftgelenksdysplasie des 

Hundes. Parey Buchverlag, Berlin 1998, s. 24

 2. Lust G.: Other Otrhopedic Disease. Hip Dys-

plasia in Dogs. Textbook of small animal 
surgery. Second edition. W.B. Saunders 
Company. Philadelphia 1993, s.1938-1939.

 3. Blenau B.: Rasa jako czynnik ryzyka wystę-

powania dysplazji stawów biodrowych (DSB) 
u psów. IX Kongres PTNW, 1993.

  4. Degórska B. i wsp.: Wyniki leczenia dysplazji 

stawów biodrowych u psów metodą potrójnej 
osteotomii kości miednicy. Medycyna Wet. 
2005, 61, 1, s. 70-74.

  5. Brinker W.O., Piermattei D.L., Flo G.L.: 

Handbook of small animal orthopedics and 
fracture repair. Third edition. W.B. Sauders 
Company. Philadelphia 1997, s. 438.  

  6. Adams W.M. i wsp.: Comparison of two pal-

pation, four radiogrphic and three ultrasound 
methods for early detection of mild to moderte 
canine hip dysplasia. Vet. Radiol. Ultrasound 
2000, 41, 6 s. 484-490.

  7. Dueland R.T. i wsp.: Effects of pubic symphy-

siodesis in dysplastic puppies. Vet. Surg. 2001, 
30, 3, s. 201-217.

  8. Vezzoni A. i wsp.: Pubic symphysiodesis – cli-

nical experiences. Proceeings of 1

st

. World Or-

thopaedic Veterinary Congress. Munich. 
2002, s. 204-207.

  9. Patricelli A.J. i wsp.: Juvenile pubie symphy-

siodesis in dysplastic puppies at 15 and 20 weeks 
of age. Vet. Surg. 2002, 31, 5, s. 435-444.

10. Fox S.M., Burns J., Burt J.: The dysplastic 

hip: A Crippling problem in dogs. Vet.Med. 
1987, 684-716. 

11. McLaughlin R. M. i wsp.: Force Plate Analy-

sis of Triple Pelvic Osteotomy for the Treatment  
of Canine Hip Dysplasia. 1991, Veterinary 
Surgery, 20, 5, 291-297. 

12. Braden T.D., Prieur W. D.: Three-plane inter-

trochanteric osteotomy for treatment of early stage 
hip dysplasia. The Veterinary Clinics of North 
America. 1992, Vol. 22, No 3, 623-643.

Dr n. wet. Beata Degórska

Katedra Nauk Klinicznych 

Wydziału Medycyny Weterynaryjnej 

SGGW w Warszawie

02-776 Warszawa

ul. Nowoursynowska 159C

beata_degorska@sggw.pl

Ryc. 8. RTG miednicy psa. Stan bezpośrednio po POM

Ryc. 9. Dysplazja stawów biodrowych jest to choroba psów dużych ras, natomiast u ras małych występuje sporadycznie