2011-11-10
1
Rachunek kosztów dla
inżynierów
Wykładowca:
dr inż. Grażyna Paulina Wójcik
Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego
Wydział Inżynierii Produkcji
Zarządzanie i Inżynieria Produkcji
Spełniając wewnętrzną funkcję
informacyjną rachunek kosztów zapewnia
obsługę informacyjną wszystkich funkcji
zarządzania:
planowania,
organizowania,
koordynowania,
motywowania,
i kontrolowania
.
zewnętrzna funkcja rachunku kosztów
dostarcza informacji odpowiednim
jednostkom
z otoczenia przedsiębiorstwa:
akcjonariuszom,
udziałowcom,
inwestorom,
bankom (kredytodawcom),
kontrahentom
oraz
agendom rządowym
Spełnianie przez rachunek kosztów ogólnej funkcji
informacyjnej wymaga realizacji trzech innych
szczegółowych funkcji związanych z przebiegiem
procesu generowania informacji w systemie
rachunkowości, w tym także i w podsystemie
rachunku kosztów. Są to funkcje:
rejestracyjna,
klasyfikacyjna
i sprawozdawcza.
funkcja rejestracyjna r. k. jako
podsystem ewidencyjny rachunkowości,
zajmuje się
dokumentowaniem zużycia zasobów
majątkowych przedsiębiorstwa i pracy
żywej
oraz ujmowaniem skutków operacji
gospodarczych dotyczących tego zużycia
przez chronologiczny zapis tych operacji
w księgach
Klasyfikacyjna funkcja rachunku kosztów
jest związana z realizacją zasad metody
bilansowej.
Odbywa się to przez dokonywanie zapisów
księgowych, związanych z operacjami
gospodarczymi dotyczącymi kosztów, na
odpowiednich kontach wyszczególnionych
w zakładowym planie kont.
2011-11-10
2
Tradycyjnie, w zakładowych planach kont
występują dwa zespoły kont, na których odbywa
się ewidencja kosztów:
Zespół 4 dotyczący kosztów grupowanych w
układzie rodzajowym
oraz
Zespół 5 dotyczący grupowania kosztów według
miejsc powstawania i nośników kosztów.
Przez zapis operacji na odpowiednim koncie
odbywa się przyporządkowanie (klasyfikacja)
kosztów w układach: rodzajowym, podmiotowym
i przedmiotowym.
Sprawozdawcza funkcja rachunku kosztów
jest związana z końcowym produktem
procesu przekształcania informacji
w systemie rachunkowości, którym jest:
sporządzanie raportów,
sprawozdań finansowych
sprawozdań statystycznych
dostosowanych do potrzeb
odbiorców wewnętrznych
i zewnętrznych…
Rozpatrując rachunek kosztów jako podstawowe
źródło informacji o kosztach tworzonych
na potrzeby zarządzania można, oprócz
omówionej wcześniej ogólnej funkcji
informacyjnej,
wskazać cztery inne funkcje szczegółowe.
Są to funkcje:
analityczna,
optymalizacyjna,
motywacyjna
kontrolna.
Analityczna funkcja rachunku kosztów
wyraża się badaniem i interpretacją
informacji dostarczanych przez system
rachunku kosztów w celu:
ocen,
poziomu,
dynamiki i struktury kosztów,
oraz wyników finansowych,
i efektywności działalności jednostki
gospodarczej.
Optymalizacyjna funkcja rachunku
kosztów polega na stworzeniu podstaw do
dokonywania wyboru optymalnych
wariantów działania poprzez dostarczanie
informacji opisujących różne sytuacje
decyzyjne w jednostkach gospodarczych.
W zagadnieniach optymalizacyjnych
koszty często stanowią kryterium wyboru
lub parametr modelu decyzyjnego.
Ponadto informacje kosztowe służą
określaniu najkorzystniejszej relacji
między nakładami a efektami.
2011-11-10
3
Motywacyjna funkcja rachunku kosztów
przejawia się w dostarczaniu informacji
o kosztach, które umożliwiają stworzenie
systemu mierników ocen i bodźców
dla ośrodków odpowiedzialności w celu
lepszego zaangażowania w realizację
wyznaczonych celów i zadań.
Kontrolna funkcja rachunku kosztów
przejawia się w dostarczaniu różnym
szczeblom zarządzania, traktowanym jako
środki odpowiedzialności,
informacji o kosztach w celu oceny stopnia
osiągnięcia wyznaczonych zadań i stopnia
wykorzystania postawionych do dyspozycji
środków,
a następnie kontroli poziomu poniesionych
kosztów. Na tej podstawie formułowane są
wnioski dotyczące działań przyszłych.
Funkcja kontrolna rachunku kosztów może być
realizowana w postaci trzech rodzajów kontroli:
kontroli wstępnej, przeprowadzanej przed
rozpoczęciem działalności
gospodarczej, a więc przed poniesieniem
kosztów,
kontroli bieżącej, dokonywanej w czasie procesu
ponoszenia kosztów
w trakcie prowadzenia działalności
gospodarczej,
kontroli wynikowej, dotyczącej kosztów
faktycznie poniesionych na
zrealizowanie określonego zakresu działalności.
Systemy rachunku kosztów
W rachunku kosztów odbywa się pomiar
kosztów i ich transformacja w celu
przystosowania do potrzeb informacyjnych
odbiorców informacji.
Dążenie do coraz pełniejszego spełnienia zadań
stawianych przed rachunkiem kosztów
doprowadziło do wykształcenia się różnych
systemów i odmian tego rachunku
przez system rachunku kosztów
będziemy rozumieć zespół zasad i
procedur, według których dokonuje się
pomiaru kosztów i ich transformacji w celu
zaspokojenia specyficznych potrzeb
informacyjnych odbiorców tych informacji.
Z kolei odmianą rachunku kosztów jest
pewien wariant systemu rachunku kosztów
uwzględniający bardziej szczegółowe
zasady jego prowadzenia.