UDARY NACZYNIOWE MÓZGU

1.Niedokrwienne 2.Krwotoczne Przemijające niedokrwienie mózgu Krwotok śródmózgowy

(TIA-Transient Ischemic Attak) Krwotok podpajęczynówkowy

-Odwracalne niedokrwienie mózgu

(RIND-Reversible Ischemic Neurological Deficit)

-Udar niedokrwienny dokonany

(CIS -Complete Ischemic Stroke)

-Postępujący udar niedokrwienny

(PN-Progressive Neurological Deficit)

• UDAREM MÓZGU nazywamy mniej lub bardziej nagłe wystąpienie objawów neurologicznych spowodowanych zaburzeniem ukrwienia mózgu wskutek zmian organicznych lub czynnościowych. Definicja ta nie obejmuje bezobjawowych udarów , których częstość w populacji bez pierwszego przebytego udaru szacuje się na 12-19% , zaś w populacji po przebytym pierwszym udarze na 16-33% w zależności od wieku .

• WG/WHO udarem mózgu nazywamy ogniskowe lub globalne zaburzenie czynności mózgu o etiologii naczyniowej występujące nagle i utrzymujące się dłużej niż 24 godziny ( zatem definicja ta będzie się odnosić do ostrego niedokrwienia mózgu oraz do krwotoków śródmózgowych i podpajęczynówkowych)

• ZACHOROWALNOŚĆ na udary naczyniowe mózgu nie jest równomierna i zależy przede wszystkim od wieku, natomiast w mniejszym stopniu od obszaru geograficznego ,rasy i płci .

• PRZEBIEG NATURALNY zależy od kilku czynników , do których zaliczamy:

• wiek chorego, charakter udaru , etiologię oraz choroby towarzyszące .

• Wskaźnik śmiertelności po 30 dniach od zachorowania waha się od 18-50 % i w tym najwięcej zgonów dotyczyło osób z chorobami serca, nadciśnieniem tętniczym ,spastycznym zapaleniem oskrzeli i depresją. Natomiast jeśli chodzi o udary krwotoczne tu odnotowujemy aż do 80% zgonów w ciągu pierwszego tygodnia od wystąpienia epizodu.

CZYNNIKI RYZYKA wpływają bezpośrednio lub pośrednio na przepływ krwi i metabolizm , uczestniczą w patomechanizmie , kształtują przebieg i skutki udarów
CZYNNIKI ŚRODOWISKOWE : Niska średnia temperatura w styczniu , mała roczna liczba godzin słonecznych i występowanie wahań ciśnienia atmosferycznego i wilgotności powietrza wykazują zależność z wyższymi współczynnikami zapadalności i umieralności ( korelacja ta dotyczyła osób powyżej 65r.ż)

• Inną grupą niekorzystnych czynników środowiskowych są : zanieczyszczenia powietrza spalinami samochodów oraz spalania gazu i węgla ( wpływają one na: nadciśnienie tętnicze ,lepkość krwi , skupianie się krwinek płytkowych ,stężenie fibrynogenu ,lipidów i na inne parametry). oprócz tego wymienić należy: cechy społeczne jak charakter , styl życia , odżywianie , używki- palenie papierosów, alkohol oraz stres emocjonalny.
  CZYNNIKI BIOLOGICZNE:wiek (większe nawet do

• 5-20% po 50 r ż), stan hormonalny , niektóre choroby towarzyszące jak; nadciśnienie lub niedociśnienie tętnicze , miażdżyca ,cukrzyca, choroby serca i tętnic( w tym zabiegi operacyjne ) podłoże genetyczne

• PRZYCZYNY UDARÓW:

• Ostre niedokrwienie mózgu spowodowane jest spadkiem przepływu , czego konsekwencją jest dysproporcja miedzy zaopatrzeniem w krew a zapotrzebowaniem w nią tkanki mózgowej. Postępujący deficyt tlenu i glukozy wywołuje zmiany w metabolizmie energetycznym mózgu , co z kolei prowadzi do zaburzeń jego czynności o charakterze ogniskowym bądź globalnym.

• Do najczęstszych przyczyn ostrego niedokrwienia mózgu zaliczamy: -zakrzepy naczyń -zatory naczyń - zaburzenia hemodynamiczne

• ZAKRZEPY -powstają najczęściej na podłożu zmian chorobowych w ścianie naczynia w miejscach ich rozgałęzień , zgięć i zwężeń . W około 90%przypadków przyczyną tych zmian jest miażdżyca , natomiast uszkodzenia zapalne nie przekraczają 3% a ich objawy są takie same jak w przebiegu niedokrwienia o innej etiologii.

• I. Choroby uszkadzające ściankę naczynia:

• 1. Miażdżyca

• 2.Nadciśnienie tętnicze

• 3.Choroby zapalne

• -niespecyficzne :bakteryjne ,grzybicze , wirusowe (opryszczkowe)

• - specyficzne: kiła, gruźlica , sarkoidoza - kolagenozy, toczeń rumieniowaty, guzkowe zapalenie tętnic, zapalenie tętnicy skroniowej,

• - Choroba reumatyczna

• 4.Dysplazja włóknisto - mięśniowa

• 5. Zespół Moya- Moya

• 6. Pourazowe uszkodzenie naczyń

• ZATORY - najczęściej spowodowane skrzeplinami pochodzącymi z serca lub dużych naczyń (zator naczynie- naczynie)

• II. Zatory naczyń mózgowych

• 1.Zakrzepowo-zatorowe

• -pochodzenia sercowego: zapalenia wsierdzia, wady zastawkowe zawał serca, migotanie przedsionków

• - pochodzenie pozasercowego: skrzepliny przyścienne z dużych tętnic ,

skrzepliny z układu żylnego w przypadku otworu w przegrodzie serca.

• 2.Inne formy zatorów

• -blaszki miażdżycowe

• - tłuszczowce

• - gazowe

• - nowotworowe

• ZABURZENIA HEMODYNAMICZNE -spowodowane są spadkiem systemowego ciśnienia tętniczego krwi o różnej etiologii, przekraczającym możliwości autoregulacyjne krążenia mózgowego. Najczęstszą przyczyną zaburzeń są spadki pojemności minutowej serca w przebiegu: chorób mięśnia sercowego , zaburzeń rytmu, w zatrzymaniu krążenia itp. Ten typ niedokrwienia najczęściej zlokalizowany jest w dystalnym odcinku naczynia w t.z.obszarze ,,ostatniej łąki'', ale znaczne spadki ciśnienia mogą spowodować niedokrwienie całego mózgu w obu obszarach unaczynienia.

• .

• GŁÓWNE CZYNNIKI kształtujące obraz kliniczny i skutki ostrego niedokrwienia mózgu to:

• - lokalizacja

• - rozległość

• - intensywność

• - czas trwania niedokrwienia

• Zależą one od przyczyn niedokrwienia , stanu naczyń mózgowych i pozamózgowych , wydolności mechanizmów autoregulacyjnych , krążenia obocznego ,ciśnienia śródczaszkowego, lepkości krwi, stanu krążenia ogólnoustrojowego,wydolności narządów i układów wegetatywnych.

• Wszystkie powyżej wymienione czynniki wpływają na wielkość zaburzeń metabolicznych, warunkują odwracalność lub trwałe uszkodzenie tkanki mózgowej

• UDARY KRWOTOCZNE stanowią 10-20% wszystkich udarów mózgu.

• Mogą występować w każdym wieku, ale najczęściej pojawiają się między 50 a 70 r. ż.

• PRZYCZYNY KRWOTOKÓW MÓZGOWYCH to:

• - nadciśnienie tętnicze (60%)

• - malformacje naczyniowe ( tętniaki , naczyniaki),

• - skazy krwotoczne ,

• - przerzuty nowotworowe (czerniaki ,

raki nadnerczy),

• - angiopatie .

• POSTACIE KLINICZNE krwotoku możemy podzilić na trzy postaci: ostrą , podostrą i przewlekłą

• 1. POSTAĆ OSTRA najgorsza pod względem rokowniczym, praktycznie zawsze kończy się zejściem śmiertelnym wciągu 24h rzadziej po kilku dniach. Badanie CT pokazało ,że ta postać choroby nie przekracza 50% przypadków.

• 2. POSTAĆ PODOSTRA stanowi 30% wszystkich przypadków , ma mniej burzliwy przebieg niż postać ostra. Śmierć następuje po kilku dniach.

• 3.POSTAC PRZEWLEKŁA jest często mylona z udarem niedokrwiennym gdyż nie zawsze dochodzi do przebicia krwi do przestrzeni wypełnionych płynem mózgowo-rdzeniowym. Ta postać stanowi 20-30% ogółu pacjentów z krwotokiem i charakteryzuje się dużą przeżywalnością.

• KRWOTOKI PODPAJĘCZYNÓWKOWE w większości przypadków spowodowane są samoistnym , nagły pęknięciem tętniaka.

• Mogą wystąpić także w przebiegu :

• - naczyniaków tętniczo-żylnych

• - pierwotnych krwotoków mózgowych z wtórnym przebiciem do przestrzeni płynowych

• - ukrwotocznionych zawałów mózgu

• - chorób krwi

• - guzów mózgu

• - zakrzepów żył i zatok żylnych mózgu

• - nadciśnienia tętniczego.

DIAGNOSTYKA UDARÓW

• Do diagnostyki udarów wykorzystuje się m.in.

• - tomografię komputerową CT

• -rezonans magnetyczny MR

• - angiografię cyfrową

• -emisyjna tomografię pozytronową

• - tomografię emisyjna pojedyńczego fotonu

• - badania encefalograficzne