Wczesna rehabilitacja w chorobach naczyniowych mózgu

Daniel Malczewski

• Według definicji WHO (1976) udarem mózgu (ang. stroke) nazywamy

zespół kliniczny charakteryzujący się nagłym wystąpieniem ogniskowe-go, a czasem również uogólnionego, zaburzenia czynności mózgu, którego objawy utrzymują się -jeśli nie spowodują wcześniej zgonu - dłużej

24 godziny i nie mają innej przyczyny niż naczyniowa. Wielki

Słownik Medycyny PAN określa udar jako nagłe wystąpienie mniej lub

bardziej rozległych objawów ogniskowego uszkodzenia mózgu, z utratą

lub bez utraty świadomości, spowodowane krwotokiem mózgowym,

zakrzepem lub zatorem tętnic mózgowych. Zespół kliniczny zależy od

umiejscowienia i rozmiarów uszkodzenia. Skracając te określenia można powiedzieć, że udar mózgu to nagłe ogniskowe uszkodzenie mózgu

naczyniowego pochodzenia, trwające co najmniej dobę.

• Rehabilitacja wczesna

• Rehabilitacją wczesną nazywa się wszelkie działania niefarmakologicz-

• ne zmierzające do jak najszybszego i najpełniejszego usprawnienia chorego po udarze mózgu, podejmowane w ciągu pierwszych kilku ty­godni, zarówno przez wykwalifikowanych fizjoterapeutów, logopedów czy psychologów, jak i przez odpowiednio przygotowany personel od­działu, w którym chory w tym czasie przebywa.

• Rehabilitacja ta ma na celu:

• uzyskanie maksymalnej sprawności ruchowej i samodzielności
  w czynnościach życia codziennego,

• zapobieganie powikłaniom wynikającym z unieruchomienia chorego,

• zmniejszenie ryzyka wystąpienia w późniejszym okresie powikłań ze
  strony narządu ruchu, np. przykurczów stawowych,

• zmniejszenie ryzyka pojawienia się patologicznych
  wzorców ruchowych,

• zapobieganie nadmiernej spastyczności lub wiotkości,

• zapobieganie zaburzeniom ortostatycznym,

• wcześniejszy powrót funkcji psychomotorycznych,

• poprawę samopoczucia pacjenta, co zmniejsza ryzyko
  wystąpienia osłabienia poczucia własnej godności i związanej

• z tym postawy rezygnacyjnej chorego mającej wpływ na ostateczny efekt rehabilitacji.

• Cele te można osiągnąć przez:

• odpowiednie ułożenie i częstą zmianę pozycji,

• ćwiczenia oddechowe,

• bierne ruchy kończyn, masaż i inne zabiegi fizykalne,

• - stopniową pionizację (siadanie, wstawanie, stanie, pierwsze
  próby chodzenia),

• ćwiczenia czynne,

• terapię mowy,

• - terapię zaburzeń psychicznych (uwagi, emocji, funkcji
  poznawczych, itd.),

• - terapię zajęciową.

• Zalecenia:

• a) Niedowładne kończyny powinny być ułożone w pozycji zapobiegającej przykurczom: kończyna górna:

• bark w odwiedzeniu 60-90°,

• zgięcie w stawie łokciowym do kąta rozwartego, 90-120°,

• przedramię w lekkim odwróceniu,

• nadgarstek w lekkim zgięciu grzbietowym, około 15°,

• nieznaczne zgięcie palców, kciuk w wyproście, lekko odwiedziony; kończyna dolna:

• pozycja wyprostna lub nieznaczna rotacja wewnętrzna w stawie

• biodrowym (zapobieganie rotacji zewnętrznej),

• staw kolanowy lekko zgięty (około 10-15°),

• stopa zgięta grzbietowo pod kątem 90°.

• Poprawne ułożenie kończyn zabezpiecza się podpórkami, wałkami, poduszkami, kocami itp.

• Wczesna rehabilitacja (przyłóżkowa) w oddziałach

• W oddziale (klinice, oddziale udarowym, ośrodku) neurologii, po jak najszybszym przyjęciu chorego, prawidłową diagnostykę, leczenie i rehabilitację zapewnia zespół, w skład którego wchodzą:

• lekarz specjalista neurolog,

• lekarz specjalista rehabilitacji me­
  dycznej,

• zespól lekarzy konsultantów (inter­
  nista, kardiolog, psychiatra, radio­
  log, chirurg naczyniowy, neurochi­
  rurg, urolog),

• zespół pielęgniarski,

• zespół fizjoterapeutów,

• psycholog (neuropsycholog),

• logopeda,

• terapeuta zajęciowy.

• PRZECIWWSKAZANIA (CZASOWE) W KIEROWANIU

• DO DALSZEJ REHABILITACJI

• SZPITALNEJ

• Niestabilny stan Kliniczny

Niewyrównana niewydolność
krążenia

• Brak nawet minimalnej motywacji do ćwiczeń

• Choroby zapalne i gorączkowe

• Znaczne odleżyny

• Nasilony zespól
  psychoorganiczny