OPIEKA NAD PACJENTEM PO TRANSPLANTACJI NERKI

Okres wczesny – pierwsze 3 miesiące

Okres późny – do końca życia

Okres wczesny:

• pod opieką zespołu chirurgiczno-internistycznego

• narażenie na epizod odrzucenia nerki przeszczepionej

• ryzyko powikłań chirurgicznych i rany pooperacyjnej (może wystąpić krwawienie, zakażenie rany, wyciek moczu, przetoka moczowa, zbiorniki chłonki)

Zadania diagnostyczno-terapeutyczne:

• monitorowanie i ocena HR, RR, oddechu

• prawidłowe nawodnienie

• oznaczanie temperatury ciała

• ocena nerki przeszczepionej (dobowa diureza, stężenie mocznika w surowicy krwi)

• obserwacja nawodnienia, przewodnienia

• codzienny pomiar masy ciała

• objawy wczesnego odrzucania przeszczepionej nerki (ostra martwica cewek nerkowych)

• obserwacja:

  • temperatury, osłabienia

  • spadek ilości oddawanego moczu

  • ból w nerce

  • obrzęki

  • wzrost masy ciała

  • wzrost RR

  • wzrost stężenia kreatyniny

• unikanie NLPZ, aminoglikozydów

• badania dopplerowskie nerki przeszczepionej

• kontrola dostępu naczyniowego co 8h

• nadzór nad przyjmowaniem leków immunosupresyjnych

• rozpoznanie problemów pielęgnacyjnych pacjenta

• profilaktyka zakrzepowo-zatorowa

• higiena pacjenta, ochrona przed zakażeniami – zakaz odwiedzin

Zadania profilaktyczne:

• właściwa pielęgnacja rany chirurgicznej (do mycia mydło antyseptyczne)

• obserwacja czy są obrzęki, wydzielina

• u otyłych mogą rozejść się brzegi rany pooperacyjnej

Okres późny:

• zapobieganie odrzuceniu nerki

• wizyty w poradniach

• wykonywanie badań – ogólne badanie moczu, mocznika, kreatyniny, RR

• zaprzestanie palenia tytoniu

Edukacja:

• 1 raz w tygodniu wizyty w poradni transplantacyjnej

• zapobieganie infekcjom

• zalecenia dietetyczne

• zasady przyjmowania leków immunosupresyjnych

• aktywność fizyczna

• tryb życia

• prowadzenie dzienniczka samokontroli

• masa ciała

• temperatura

• RR

• dobowa diureza moczu

• objawy uboczne i objawy przeziębienia

• dawki leków i jakie leki

Źródła zakażeń:

• środowisko szpitalne

• środowisko domowe

• przeszczepiona nerka

• wirusy cytomegalii

• unikanie kontaktu z osobami z infekcją

• unikanie dużych skupisk ludności

• w okresie zimowym szczepić się od grypy i pneumokoków

• właściwa higiena osobista – mycie rąk, kąpiele, higiena jamy ustnej, mycie zębów

• nie zaleca się trzymania kotów, ptaków w domu

• nie można wykonywać ogrodowych prac w ziemi

• mycie owoców i warzyw

• nie zaleca się niepasteryzowanego mleka, nie jedzenie jaj, serów pleśniowych

Zalecenia dietetyczne:

• dieta niskokaloryczna

• u niedożywionych – wysokokaloryczna, bogatobiałkowa, bogatowitaminowa

• eliminowanie węglowodanów prostych i podaży soli

• w pierwszym okresie 0,8g-1g białka na kg masy ciała, soja, niska zawartość tłuszczu

• w późniejszym okresie w zależności od funkcjonowania przeszczepionej nerki, wyeliminowanie węglowodanów prostych

• wykluczenie produktów wysokotłuszczowych, ciast, lodów, kremów

• zaleca się podaż soli do 1g-3g, niedosalanie

• wapń – 800mg-1500mg

• fosfor – 1200mg-1500mg

• wzrost podaży błonnika 20g-30g na dzień

• 2l płynów, herbata ziołowa, woda ng, soku

• bezwzględny zakaz soków i owoców cytrusowych – wzrost działania leków immunosupresyjnych

• niewskazane picie alkoholu

• unikanie smażenia, pieczenia

Aktywność fizyczna:

• 3-6 miesiąc – może wrócić do pracy zawodowej (przeciwwskazana praca w wilgoci, ciężka praca fizyczna)

• zachęcanie do zwiększania wydolności fizycznej i umysłowej

• utrzymywanie prawidłowej masy ciała

• w 2 dobie pionizujemy, w 5-10 pełna samodzielność

• w pierwszych 6 miesiącach – unikanie nadmiernych wysiłków, piłka nożna, kulturystyka, przesuwanie mebli

• zalecane spacery, marsz, jogging, gry zespołowe, jazda na rowerze, pływanie, taniec

• mogą uprawiać jazdę na nartach, siatkówkę

Pacjent musi znać dawki i działania uboczne leków immunosupresyjnych:

• wzrost katabolizmu białek

• nadwaga i otyłość

• nadciśnienie tętnicze

• przerost dziąseł

• nietolerancja glukozy

• trądzik

• nadmierne owłosienie

• rozwój nowotworów

Zasady przyjmowania leków immunosupresyjnych:

• nie można samodzielnie zmieniać dawek leków

• nie można samodzielnie przerywać leczenia

• leki należy przyjmować codziennie

• nie przyjmować leków przed badaniem tylko później

• szczepienia ochronne po transplantacji (żywe bakterie, wirusy – żółta febra, polio, odra, WZW typu B, A, przeciw grypie, przeciw pneumokokom)

• poprawa libido – u mężczyzn

• u kobiet wraca miesiączka

• ciąża – po okresie 2 lat po transplantacji wysokiego ryzyka

• narażenie na występowanie nowotworów:

  • szyjki macicy

  • rak prostaty

  • rak odbytu

  • rak skóry

• co 1 rok badanie ginekologiczne, mammografia, badanie piersi

• rozważenie HTZ

• u mężczyzn badanie gruczołu krokowego z DSA (leczenie zielonym laserem)

• unikanie przebywania na słońcu, ochrona głowy, ubrania z długim rękawem, obserwacja zmian na skórze (biopsja)

• odczuwają: zaburzenia lękowe, depresyjne

Potencjalne problemy pielęgnacyjne:

1. Nadmierny wzrost masy ciała i nadwaga spowodowane kortykosteroidami:

• cel: utrzymanie prawidłowej masy ciała, zapobieganie otyłości

• działania:

  • wyjaśnienie celu i eliminowanie kalorii w diecie

  • rozpoczęcie poradnictwa żywieniowego

  • ustalenie indywidualnej diety dla pacjenta (wiek, płeć, aktywność fizyczna, choroby współistniejące)

  • zachęcanie do zmiany nawyków żywieniowych

  • wyjaśnienie konieczności przestrzegania wizyt kontrolnych

2. Możliwość wystąpienia zakażenia układu moczowego:

• cel: zapobieganie infekcjom układu moczowego

• działania:

  • wyjaśnienie konieczności przyjmowania 2l płynów do picia

  • podawanie leków odkażających układ moczowy – urosept

  • unikanie przetrzymywania moczu w pęcherzu moczowym

  • nauczenie pobierania moczu

  • luźna, bawełniana bielizna osobista

  • obserwacja ilości i koloru moczu

3. Możliwość wystąpienia ostrego odrzucenia przeszczepionej nerki:

• cel: wczesne wykrycie objawów odrzucenia przeszczepionej nerki

• działania:

  • regularne przyjmowanie leków

  • obserwacja pod kątem powikłań: ból, obrzęki, wzrost temperatury, wzrost RR, zmiana ilości moczu

  • prawidłowe nawodnienie

  • poinformowanie o konieczności wykonywania badań laboratoryjnych

  • kontrola diurezy

4. Możliwość wystąpienia cukrzycy potransplantacyjnej spowodowanej kortykosteroidami:

• cel: zapobieganie cukrzycy, wczesne wykrycie zaburzeń gospodarki węglowodanowej

• działania:

  • poinformowanie o możliwości wystąpienia cukrzycy

  • 1 raz w miesiącu oznaczać glikemię na czczo

  • poinformowanie o konieczności stosowania diety

  • zachęcanie do aktywności fizycznej i odpowiedniego trybu życia

5. Możliwość wystąpienia potransplantacyjnych zaburzeń układu kostnego, metabolizmu

• cel: zapobieganie osteoporozie, utrzymanie prawidłowego metabolizmu

• działania:

  • badania przesiewowe: stężenie wapnia i fosforu

  • wzrost podaży wapnia i witaminy D w diecie

  • kobiety – HTZ

  • wykonywanie ćwiczeń izometrycznych

  • wzrost aktywności fizycznej